Chng 1: M đu

1.1 Phn cng, phn mm, công ngh thông tin
1.1.1 Các thut ng phn cng, phn mm, công ngh thông tin
Phn cng (Hard ware)
• Phn cng là các thành phn vt lý ca máy tính. Các thành phn vt lý  đây bao
gm các thit b đin t và c khí, ví d nh màn hình, bàn phím, chut, b vi x
lý …
Phn mm (Soft ware)
• Phn mm là tp hp các ch th cho máy tính làm vic. Nói cách khác, toàn b các
chng trình chy trên máy tính gi là phn mm máy tính. S ra đi ca phn
mm khin cho hiu qu s dng phn cng đc nâng cao, rt nhiu công vic
ca con ngi đc t đng hóa, vn hành nhanh chóng. Phn mm có th đc
lu tr trong  đa cng, CD-ROM, DVD hay  đa mm và khi thc thi, phn
mm s đc ti vào RAM (B nh truy cp ngu nhiên) ca máy tính. Ví d v
các phn mm máy tính nh phn mm son tho vn bn, phn mm bng tính,
phn mm trình din
Công ngh thông tin (Information Technology)
• Công ngh thông tin là mt thut ng gn vi vic s dng máy tính nh mt
phng tin tr giúp trong vic to mi và lu tr d liu. Công ngh thông tin liên
quan đn toàn b các khía cnh ca vic qun lý và x lý thông tin, đc bit trong
phm vi mt t chc ln. Các phòng máy tính trong các t chc ln thng đc
gi là các phòng công ngh thông tin. Các cm t khác nh Phòng phc v thông
tin IS ( Information Service) hoc phòng Qun lý phc v thông tin MIS
(Management informatinon Service). Nhng ngi làm vic vi máy tính trong các
t chc ln thng đc gi tên công vic gn vi vic làm ca h, đó là “làm vic
trong lnh vc công ngh thông tin”.
1.2 Các kiu máy tính
1.2.1 Các kiu máy tính và các tiêu chí nhn bit, đánh giá.
Máy tính ln (Main frame)
• Các máy tính ln là các c máy có kích thc ln, mnh m và rt đt tin, đc s

máy Mac và PC chính là vic MAC s dng giao din đ ha cho ngi dùng
(GUI), hay nói cách khác, chính là cách mà ta có th dùng chut đ điu khin máy
tính. Thi gian đu, khi PC mi xut hin, ngi dùng phi là mt nhà chuyên môn
kha khá thì mi có th s dng cng nh bo dng chic PC đó. Tuy nhiên, gn
đây s khác bit c bn gia máy MAC và máy PC đã không còn rõ rt nh trc,
nht là khi Microsoft đã s dng GUI nh là công c tr giúp ngi dùng máy tính
cá nhân.
• Thông tin chi tit v máy MAC có th tham kho trên website:
2

Hình 1.2.1.3 (máy MAC)

Máy tính đc kt ni mng (Networked Computer)
• Hai hay nhiu máy tính ghép ni vi nhau to thành mng máy tính. iu này cho
phép d liu đc lu tr trên máy tính này có th đc các máy tính kt ni trong
cùng mng ly v. Ngoài ra, mng máy tính cng đng thi cho phép các máy chia
s các ngun tài nguyên cng nh các thit b, ví d thay vì mi máy tính cn có
mt máy in kt ni trc tip vi nó, ta ch cn có mt chic máy in kt ni vi mt
máy tính và chia s đ các máy tính còn li dùng chung.
• Trc đây đ liên kt các máy tính li vi nhau là mt công vic rt phc tp và ch
đc thc hin trong nhng điu kin chuyên nghip. Ngày nay hu ht nhng
ngi hiu bit v Microsoft Windows có th cài đt và thit lp cu hình mng c
s da trên nn tng ca h điu hành này. Tuy nhiên đ ti u v mt hiu nng
cng nh an toàn mng, vn cn đòi hi nhng ngi có trình đ chuyên môn và
kinh nghim lâu nm.

Hình 1.2.1.4 (Máy tính đc kt ni mng )

Máy tính ln
• Nng lc: Rt mnh, thng đc kt ni vi rt nhiu máy tính đc lp thông qua
mng máy tính.
• Tc đ : Nhanh hn máy tính cá nhân rt nhiu, và đc s dng đ x lý khi
lng d liu ln nh phân phát th tín, tính toán lng, thu
• Giá thành: Rt đt, ch giành cho nhng công ty ln.
• Ngi dùng đin hình: Ch đc s dng bi các công ty ln nh ngân hàng, các
t chc xã hi …
Máy tính cá nhân
• Nng lc: Có kh nng x lý lng d liu khá ln nh vic s dng các  đa
cng ln kt hp vi b nh truy cp ngu nhiên (RAM)
• Tc đ : Nhanh, thng đc đo bng GHz
• Giá thành: Ngày càng r.
• Ngi dùng đin hình: S dng trong công s, gia đình, giáo dc, y t…Thc t
là ngày nay, hu ht mi ngi đu có nhu cu cn bit s dng máy tính cá nhân.

4
Máy tính đc ni mng
• Nng lc: Tng t nh máy tính cá nhân
• Tc đ : Nhanh, thng đc đo bng GHz
• Giá thành: Mi mt máy tính cá nhân ch cn thêm mt v mng (NIC) đ có th
có kh nng kt ni.
• Ngi dùng đin hình: Vic kt ni mng khá d dàng nên ngày nay bt c ai
cng có th có nhu cu kt ni các máy tính li vi nhau.
Laptop
• Nng lc: Thng không mnh bng PC do giá thành đt.
• Tc đ : Nhanh, thng đc đo bng GHz.
• Giá thành: Do các thit b ca laptop cn gn nh nên khi so sánh vi máy tính cá
nhân mnh nh nhau thì máy xách tay đt hn.
• Ngi dùng đin hình: Dùng cho nhng doanh nhân, nhng ngi hay phi di

cp ngu nhiên (RAM). Các thit b nh  đa cng,  đa mm,  đa CD-ROM …
đc gn vào bo mch ch mt cách trc tip hoc qua cáp. Các bo mch ch ngày
càng nh hn khi các linh kin đin t có đ tích hp cao hn.

Hình 1.3.1.2 (Bo mch ch và nhiu khe cm)

B x lý trung tâm (Central Processing Unit – CPU)
• CPU là mt trong nhng thit b quan trng nht trong máy tính. Tc đ ca CPU
cho phép đánh giá chic máy tính đó làm vic nhanh đn mc nào. Tc đ này
đc đo bng MHz, vì vy mt chic CPU Pentium 4 có tc đ 2GHz thì nhanh
hn mt chic CPU Pentium 3 có tc đ 1GHz. CPU thc hin tt c các thao tác
tính toán và x lý thông tin khi chng trình thc thi nh vic x lý vn bn, x lý
bng tính hay c s d liu.

Hình 1.3.1.3 (CPU Intel Pentium 4)
B nh truy cp ngu nhiên (RAM)
• B nh truy cp ngu nhiên (RAM) là ni mà h điu hành đc ti vào khi máy
tính khi đng, là ni các chng trình hay các ng dng đc ti vào hay lu tr
tm thi trong quá trình vn hành. Khi ta bt đu to mi d liu (ví d: to mi
th hay hình nh) đu tiên d liu đc to và lu trong RAM, sau đó mi đc
sao lu vào đa khi có lnh sao lu (save) d liu. Nói chung, máy tính cm càng
nhiu RAM thì tc đ x lý càng nhanh. Ngày nay, máy tính thng s dng RAM
có dung lng khong 128 MB.

6

Hình 1.3.1.4(Hai thanh b nh RAM )

B nh ch đc (Read Only Memory ) – H thng vào-ra c bn (ROM-BIOS)
• Chíp ROM-BIOS (Read Only Memory - Basic Input Output System), gi là chíp

• Các thit b nhp cho phép thông tin hay d liu đc np vào máy tính, ví d nh
bàn phím, chut, máy quét
Các thit b xut (Output device)
• Các thit b nhp cho phép thông tin có th đc xut ra t máy tính, ví d nh
máy in, màn hình, loa
Các thit b ngoi vi (Peripheral Device)
• Thit b ngoi vi là bt k mt thit b nào có th gn/cm vào máy tính. Nh vy
toàn b các thit b nh máy quét, máy in, bàn phím, chut đu là các thit b
ngoi vi
Bàn phím (Keyboard)
Là thit b nhp. Bàn phím cho phép ngi s dng gõ thông tin cn nhp vào máy
tính. Bàn phím đã đc ci tin qua nhiu nm và ngày nay nhiu ngi s dng bàn
phím kiu Microsoft. Bàn phím kiu này đã đc thit k thêm các phím tin ích đ
ngi dùng có th đ s dng Microsoft Windows d hn

Hình 1.3.1.8(Bàn phím đa chc nng)
Chut (Mouse)
• Là thit b nhp. Khi s dng h điu hành có giao din đ ha tng tác nh
Microsoft Windows, ngi dùng s dng chut đ chn thc đn kéo th, đ tr,
đ nhn lên đi tng, đ chn các mc và kéo th các mc t mt v trí này sang
v trí khác

Hình 1.3.1.9 (Chut máy tính)
 đc đa quang CD-ROM
• Hu ht các máy tính ngày nay đu có mt  đc đa quang CD-ROM (Compact
Disc - Read Only Memory). a CD-ROM trông ging nh đa CD âm nhc,
nhng nó cha d liu máy tính thay vì cha âm nhc. u đim ca CD-ROM là
nó có th lu gi mt s lng d liu ln (tng đng vi dung lng ca trên
450 đa mm) và giá thành thì khá r, ch bng hoc hn giá thành ca đa mm
chút ít.

ln. a cng đc s dng đ lu tr h điu hành, các chng trình ng dng (ví
d b x lý vn bn, trò chi…) và các d liu khác. a cng nhanh hn CD-
ROM và đa mm và đng thi cng lu tr đc nhiu d liu hn.

9

Hình 1.3.1.11 (a cng)
Màn hình (Monitor)
• Là thit b xut. Màn hình máy tính trông ging nh màn hình TV và dùng đ hin
th chng trình (thc t ngày nay, màn hình máy tính cng đc s dng đ xem
TV nh vào các thit b thu sóng đc bit (TV Box) có kh nng kt ni thng vào
màn hình). Màn hình có các kích thc khác nhau, thng là t 15” đn 21”. Lu ý
rng, cht lng màn hình không tt s nh hng đn th lc ca ngi s dng
bi thi gian s dng máy tính thng là rt lâu.

Hình 1.3.1.12 (Màn hình)

Các thành phn m rng hay các v mch m rng
• Có rt nhiu các thit b ph m rng có th đc gn thêm d dàng vào máy tính
thông qua các khe cm m rng. Các thit b này có nhng tính nng làm cho máy
tính có kh nng “nâng cp”, ví d nh vic cm thêm các phn cng mi hn và
tt hn s làm cho máy tính có nng lc mnh hn.
V mch âm thanh (sound card) và loa (speaker)
• V mch âm thanh âm thanh và loa cho phép ngi dùng nghe đc âm thanh qua
máy tính khi vn hành các chng trình đa phng tin nh xem phim, ca nhc,
hc ngoi ng Ngoài ra, nu có mt microphone và phn mm phù hp, ngi
dùng có th ghi li âm thanh vào máy tính.

Hình 1.3.1.13 (V mch âm thanh)


• Bng lu tr đc s dng đ sao lu, lu tr d liu ca ngi dùng. Các bng
này có th lu mt s lng ln d liu vi giá thành r. Mun thc hin công vic
này, cn phi có các  DAT (Digital Audio Tape) cho phép thc hin công vic sao
lu còn các bng DAT có kh nng sao lu mt lng rt lng ln d liu (trên

11
4Gbyte mt bng).
Thit b PCMCIA
• Thit b PCMCIA có kh nng mang đi đc, rt gn, nh hn các  đa cng và
CD-ROM nhiu. Rt nhiu máy tính xách tay đc cung cp các khe cm thích
hp, cho phép cm thit b PCMCIA đ kt ni. Thit b PCMCIA thng đt hn
các thit b chun ca máy tính.
S đ các khi chc nng và các b phn chính trong máy tính:

• Cho dù có rt nhiu b phn và các thit b có th kt ni vi máy tính, tuy nhiên,
v c bn, các thành phn chính ca mt máy tính cá nhân chia thành các khi
chc nng, trong mi khi bao gm các b phn chính sau (hình minh ha) THIT B LU TR NGOÀI
+  đa mm, đa mm
+  đa cng
+  đa quang (CD Rom) + đa
quang
THIT B LU TR TRONG
+ Rom: B nh ch đc
+ Ram: B nh truy cp ngu
nhiên
THIT B U RA
Màn hình, máy in,


1.4 Hiu sut ca máy tính
1.4.1 Các yu t nh hng đn hiu sut ca máy tính nh: tc đ CPU, dung
lng RAM, s lng các ng dng thc thi đng thi

Các yu t nh hng
• Máy tính đc cu thành bi rt nhiu thit b, tuy nhiên, các yu t sau đây nh
hng chính đn hiu sut cng nh tc đ ca máy tính ca máy tính :

12
Tc đ đng h CPU: Tc đ đng h máy tính quyt đnh tc đ thc thi và tính
toán ca CPU. Tc đ đng h cao thì máy tính s làm vic nhanh hn. Tc đ này
đc đo bng MHz. Các máy tính trc đây ca IBM có tc đ vào khong 4.77
MHz còn các máy tính hin đi ngày nay làm vic  tc đ trên 2000MHz. Nh
vy thì đng nhiên là các máy tính th h mi s có kh nng thc thi đc nhiu
công vic hn th h các máy tính c.
Dung lng RAM: Nh mt quy lut, nhiu RAM thì máy tính s chy nhanh
hn. Ngoài vic truy xut d liu trên RAM, Windows còn thng xuyên truy xut
d liu trên đa cng. Nh vy, tc đ đa cng cng nh hng đn tc đ ca
máy tính.
Tc đ và dung lng ca  cng: Tc đ ca đa cng đc xác đnh bi thi
gian truy cp đa, đn v đo bng miligiây. Thi gian truy cp càng nh thì đa
cng lu tr và ly d liu càng nhanh. Dung lng lu tr d liu ca đa cng
tng dn mi khi các th h  đa cng mi ra đi. n v đo dung lng đc tính
bng GB. Mt GB tng đng 1024MB.
Không gian trng trong đa cng : Ngi dùng không nhng cn mt đa cng
nhanh mà còn cn mt đa cng có dung lng ln đ h điu hành có th di
chuyn d liu d dàng gia  cng và RAM. Microsoft Windows s to ra rt
nhiu tp tin tm thi trong quá trình x lý chng trình giúp qun lý quá trình
thc thi đc tt hn. Nh vy, nu có quá ít không gian trng trên  đa cng,