LỜI NÓI ĐẦU
Động vật hoang dã là một thành tố tất yếu của hệ sinh thái, chúng có vai trò to lớn
trong cân bằng sinh thái, là những mắt xích quan trọng trong chu trình dinh dưỡng
và tuần hoàn vật chất trên trái đất. Đối với đời sống con người, động vật hoang dã
là nguồn sống, chúng đáp ứng nhiều nhu cầu của con người như: Cung cấp lương
thực, thực phẩm, giá trị giải trí, khoa học, văn hoá, sức khoẻ và nhiều giá trị tiềm
tàng khác.
Bảo vệ động, thực vật hoang dã góp phần bảo tồn bền vững nguồn tài nguyên
thiên nhiên là một trong những chủ trương đã được Đảng ta khẳng định tại nhiều
văn kiện quan trọng của Đảng (Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 15/11/2004 của Bộ
Chính trị, Khoá IX; Chỉ thị 29-CT/TW ngày 21/01/2009 của Ban Bí thư, Khoá X
và Hướng dẫn số 72-HD/BTGTW ngày 20/3/2009 của Ban Tuyên giáo Trung
ương về bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước) cũng như sự thể hiện trong những văn bản pháp luật.
Quy định về bảo tồn động, thực vật hoang dã, trong đó có Luật Đa dạng sinh học,
được Quốc hội thông qua tháng 11/2008. Đây là văn bản pháp lý có hiệu lực cao
nhất, điều chỉnh toàn diện và thống nhất các vấn đề về đa dạng sinh học nói chung
và bảo tồn động, thực vật hoang dã nói riêng. Luật có dành một chương riêng
(chương IV) quy định về bảo tồn và phát triển bền vững các loài sinh vật. Quan
điểm về bảo tồn động, thực vật hoang dã trong Luật Đa dạng sinh học đã có sự đổi
mới cơ bản, đó là bảo tồn phải kết hợp với khai thác, sử dụng; chia sẻ lợi ích giữa
các bên có liên quan bảo đảm hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước và lợi ích của các
tổ chức, cá nhân.
Dù đã có nhiều nghị quyết, văn bản pháp luật về bảo vệ tài nguyên và môi trường,
bảo vệ các loài động, thực vật hoang dã, nhưng trên thực tế, nguồn tài nguyên đa
dạng sinh học của chúng ta tiếp tục bị suy thoái, các loài động, thực vật tiếp tục bị
rơi vào nguy cơ tuyệt chủng trên lãnh thổ Việt Nam.
Tình trạng buôn bán, vận chuyển động thực vật hoang dã trái phép từ năm 1996-
2007 ngày càng gia tăng, quy mô ngày càng lớn, cả nước đã có 14.758 vụ vi phạm
về săn bắt và buôn bán động, thực vật hoang dã. Lực lượng chức năng đã tịch thu
181.670 cá thể với trọng lượng khoảng 635 tấn. Số vụ vi phạm hàng năm vẫn có

chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn giữ vị trí chiến lược về an ninh, quốc phòng
và bảo vệ môi trường sinh thái. Toàn huyện có 20 xã, thị trấn; Dân số hơn 50.000
người, dân tộc H’re chiếm khoảng hơn 85%. Là huyện có diện tích rừng lớn nhất
tỉnh Quảng Ngãi, địa bàn rộng, có đường Quốc lộ 24 chạy qua với chiều dài hơn
56 Km nối liền với các tỉnh Tây Nguyên, nhiều đường tỉnh lộ và giáp ranh với
nhiều huyện trong và ngoài tỉnh Quảng Ngãi; các vùng rừng tự nhiên trên địa bàn
huyện có chức năng phòng hộ, giữ, điều tiết nước cho các Sông, Hồ, Đập lớn nhỏ
trên địa bàn huyện để phục vụ sản xuất nông nghiệp , điều hòa khí hậu,…. Đồng
thời là nơi cư trú sinh trưởng và phát triển của nhiều loại động, thực vật quý hiếm
như: Hổ, Gấu, Rùa vàng, Chà vá chân xám…. Thực vật có: Trầm hương, Lim
xanh, Gõ… Dưới tán rừng còn có song mây, Ba kích , Sâm nam và nhiều loại
động, thực vật khác.
Hiện nay, nhu cầu lập trại nuôi sinh sản, sinh trưởng động vật hoang dã trên địa
bàn ngày càng tăng, không những phục vụ nhu cầu về lợi nhuận kinh tế, mà một
số gia đình còn xem đây là thú vui, chơi cảnh. Trên địa bàn hiện nay có trên 10 trại
đăng ký nuôi sinh sản, sinh trưởng động vật hoang dã thông thường như: Nai,
Hươu sao, Heo rừng, Nhím, theo hướng dẫn tại Công văn số 515/CKL-
VPCITES ngày 14/5/2007 của Cục Kiểm lâm Về việc đăng ký trại nuôi sinh sản,
sinh trưởng động vật hoang dã thông thường.
Với thực trạng trên, ngày 26/7/2010 ông Thái Ngọc Hùng, hiện ở thị trấn Ba Tơ,
huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi đi thăm người em ở xã Ba Tiêu, huyện Ba Tơ và
được người em cho 01 (một) con Sóc bay, giới tính cái, ông thấy đẹp và đem về
nuôi để làm cảnh và ông nuôi được khoảng 3 tuần thì nó sinh ra được 02 con Sóc
con.
2. Mô tả tình huống:
Vào lúc 09 giờ 00, ngày 18 tháng 8 năm 2010, nhận được tin báo của nhân dân
“tại nhà ông Thái Ngọc Hùng, hiện ở thị trấn Ba Tơ, huyện Ba Tơ có nuôi, nhốt
động vật hoang dã thuộc (loài: Sóc bay)”, có 3 cá thể: 01 con Sóc mẹ, 02 con Sóc
con.
Nhận được tin báo của nhân dân vào lúc 10 giờ 00 ngày 18/8/2010 Hạt Kiểm lâm

vực tự nhiên chúng đang sinh sống và phát triển (địa phương).
2.2. Cơ sở lý luận
Tình huống này được áp dụng các văn bản luật và pháp luật như sau:
- Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004;
- Luật Đa dạng sinh học ngày 13/11/2008;
- Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002; Pháp lệnh xử lý vi phạm hành
chính đã được sửa đổi, bổ sung năm 2007 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số
Điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính của Ủy ban Thường vụ Quốc hội số
04/2008/UBTVQH12 ngày 02/4/2008;
- Nghị định số 128/2008/NĐ-CP ngày 16/12/2008 của Chính phủ quy định chi tiết
thi hành một số Điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Pháp
lệnh sửa đổi, bổ sung một số Điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm
2008;
- Nghị định số 32/2006/NĐ-CP ngày 30/3/2006 của Chính phủ về quản lý thực vật
rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm;
- Nghị định số 99/ 2009/NĐ-CP ngày 02/11/2009 của Chính phủ quy định về xử
phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm
sản;
- Chỉ thị 1284/CT-BNN-KL ngày 11/4/2007 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn về việc tăng cường công tác quản lý các trại nuôi sinh sản, sinh trưởng
và cơ sở trồng cấy nhân tạo động vật, thực vật hoang dã.
Trên địa bàn huyện, trong năm 2008, 2009 có 02 vụ hộ gia đình bắt được Vọoc
Chà vá chân xám về nuôi, có khai báo với Kiểm lâm và Kiểm lâm huyện đề nghị
hộ gia đình tự nguyện giao nạp và Hạt Kiểm lâm đã điện thoại báo Trung tâm cứu
hộ Linh trưởng Việt nam đến kiểm tra, lập hồ sơ và đem về Trung tâm để cứu hộ,
bảo tồn.
2.3. Phân tích diễn biến tình huống.
Để xử lý vấn đề này là cả một vấn đề khó khăn phức tạp, cần phải có sự đồng tình
ủng hộ của các cấp, các ngành trong việc thực thi Luật Bảo vệ và Phát triển rừng,
bảo vệ các loài động vật hoang dã.

cao; nhất là Luật Bảo vệ & Phát triển rừng và những quy định của Nhà nước về
bảo vệ động vật hoang dã chưa được phổ biến rộng rãi trong mọi tầng lớp nhân
dân, từ đó nhận thức của đại bộ phận nhân dân còn kém, chưa thấy được lợi ích
của tài nguyên rừng là vô giá, là cần thiết cho sự sống, nên cần thiết phải bảo tồn
và phát triển.
- Công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp chưa đồng bộ, chính quyền địa
phương chưa thực hiện đúng chức năng quản lý của mình, chưa phát huy được sức
mạnh của quần chúng nhân dân trong việc thực thi nhiệm vụ quản lý rừng, bảo vệ
rừng và quản lý lâm sản.
2.5. Hậu quả:
Nếu vi phạm xử lý không đúng quy định của pháp luật thì:
- Tình trạng nuôi nhốt, buôn bán trái phép động vật hoang dã xảy ra ngày càng
phức tạp; không thể bảo tồn được đa dạng sinh học, làm phá vỡ cân bằng sinh thái,
thậm chí có thể đe dọa đến tính mạng và tài sản của nhân dân, làm ảnh hưởng tiêu
cực đến sự phát triển của nền kinh tế đất nước.
- Sẽ trở thành tiền lệ xấu, nhiều cá nhân lợi dụng những kẽ hở của pháp luật để
khuyến khích việc nuôi nhốt động vật hoan dã trái phép, làm gián tiếp thúc đẩy
hoạt động khai thác thú rừng, gây khó khăn cho cơ quan quản lý.
- Không có tác dụng răn đe, giáo dục các đối tượng vi phạm. Làm giảm lòng tin
của nhân dân đối với Đảng và cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, gây ra
dư luận không tốt, bất bình trong nhân dân, dẫn đến việc thực thi pháp luật trong
cộng đồng dân cư bị hạn chế.
PHẦN III. XỬ LÝ TÌNH HUỐNG
Quản lý hành chính nhà nước luôn là một vấn đề phức tạp và liên tục nảy sinh

của huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi ngày 25 tháng 8 năm 2010;
Xét thấy nhân thân đối với đương sự Thái Ngọc Hùng tuy có vi phạm Pháp luật về
hành vi nuôi nhốt động vật hoang dã nhưng có thái độ biết ăn năng, hối lỗi, thành
khẩn khai báo rõ ràng, không che dấu hành vi vi phạm của bản thân, giúp cho các
cơ quan chức năng thuận lợi trong công tác điều tra, xác minh. Pháp luật nước
Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt nam, xem đây cũng là tình tiết giảm nhẹ đối với
đương sự Thái Ngọc Hùng, chúng tôi đưa ra 02 phương án xử lý như sau:
* Phương án I:
1. Hình thức phạt chính:
- Căn cứ điểm a, Khoản 1, Điều 19, Nghị định số 99/2009/NĐ-CP ngày
02/11/2009 của Chính phủ;
- Phạt tiền: 3.000.000 đồng (Ba triệu đồng) về hành vi nuôi nhốt động vật rừng
loại quý, hiếm nhóm IIB trái quy định của Nhà nước.
2. Hình thức phạt bổ sung:
- Tịch thu toàn bộ 03 (ba) con Sóc bay xám (01 con Sóc mẹ, 02 Sóc con).
- Tang vật: Giao Hạt Kiểm lâm huyện Ba Tơ tham mưu cho UBND huyện Ba Tơ,
tỉnh Quảng Ngãi thành lập Đoàn liên ngành gồm: Hạt Kiểm lâm, Công an huyện,
Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện, Trạm thú y huyện, UBND thị
trấn Ba Tơ, Đảng ủy, UBND xã Ba Tiêu, huyện Ba Tơ tiến hành thả 03 (ba) con
Sóc bay xám trên về rừng tự nhiên nơi chúng sinh sống (tiểu khu 388, xã Ba Tiêu,
huyện Ba Tơ) để bảo tồn nguồn gen động vật hoang dã nguy cấp quý hiếm này.
* Ưu điểm: xử lý nghiêm minh đối với đối tượng vi phạm về nuôi nhốt động vật
hoang dã quý hiếm; nâng cao tính răn đe, giáo dục, đồng thời tuyên truyền cho
nhân dân trên địa bàn hiểu hơn về việc bảo tồn các loại động vật hoan dã quý
hiếm; bảo tồn được nguồn gen của loài Sóc bay xám cho khu vực rừng tự nhiên
miền trung nói chung và tỉnh Quảng Ngãi nói riêng;
* Khuyết điểm: vì hai con Sóc con mới sinh nên sức khỏe còn yếu, nếu thả về
rừng tự nhiên chúng dể bị chết, hiệu quả công tác bảo tồn không cao.
* Phương án II:
1. Hình thức phạt chính:


PHẦN IV. KIẾN NGHỊ
4.1. Đối với Đảng và nhà nước:
- Cần có chủ trương và các dự án thiết thực để ổn định và nâng cao cuộc sống vật
chất, tinh thần cho đồng bào miền núi, đồng bào các dân tộc ít người, đồng bào
vùng sâu, vùng xa, để hạn chế việc họ vào rừng săn bắt, nuôi nhốt động vật rừng.
- Cần xem xét sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện những văn bản quy định trong xử lý vi
phạm hành chính và có sự thống nhất từ trung ương đến địa phương, tránh sự
chồng chéo trong văn bản pháp luật. Chế tài phải đủ tính răn đe, giáo dục nhằm
tạo hành lang pháp lý cho công tác quản lý rừng và bảo vệ động vật rừng.
- Chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp với các Hội, Đoàn thể của tỉnh, huyện,
xã, cấp ủy, chính quyền địa phương tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục
pháp luật về Bảo vệ rừng, Luật Đa dạng sinh học và bảo vệ động vật hoang dã
nguy cấp quý hiếm;
- Đối với tỉnh Quảng Ngãi cần nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý nhà nước về
lĩnh vực quản lý bảo vệ rừng nói chung, trong đó có động vật hoang dã trên địa
bàn tỉnh .
4.2. Đối với cơ quan chức năng:
- Theo quy định của Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, Kiểm lâm là lực lượng
chuyên trách thừa hành pháp luật trong lĩnh vực quản lý, bảo vệ rừng quản lý lâm
sản, nhưng lực lượng Kiểm lâm vẫn còn yếu về nghiệp vụ quản lý, bảo vệ động
vật rừng, kiến thức về bảo tồn động vật hoang dã còn hạn chế; kinh phí hoạt động
và những trang thiết bị phục vụ công tác còn thiếu. Nhà nước cần có chính sách
đầu tư trang thiết bị, từng bước nâng cao trình độ chuyên môn cho lực lượng Kiểm
lâm, để đủ mạnh đảm đương nhiệm vụ.
- Khuyến khích, khuyến cáo, hỗ trợ pháp lý, bảo vệ sở hữu trí tuệ. Nhân rộng điển
hình các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có sáng kiến, phát minh mới trong quản lý,
gây nuôi, thu lợi nhuận cao, chấp hành các quy định của nhà nước trong công tác
bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học;
- Kiểm lâm là lực lượng quan trọng quyết định sự thành công trong công tác quản

là bảo vệ sự cân bằng sinh thái, bảo vệ sự đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường
sống của con người
Trong khuôn khổ tình huống cũng như thời gian hạn hẹp, những tài liệu tham khảo
hạn chế, nên chỉ mới nêu lên thực trạng tình hình vi phạm Luật Bảo vệ rừng và
Phát triển rừng dừng lại trên một phạm vi nhỏ ở địa phương. Thông qua tình
huống này phần nào nói lên được những khó khăn, thuận lợi, những hạn chế
những tiêu cực hiện đang diễn ra thực tế ngoài xã hội. Mong tìm ra được những
giải pháp, những biện pháp tạo một hướng giải quyết thích hợp trong điều kiện
thực tiễn hiện nay trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. Chắc chắn trong quá trình đề xuất
còn nhiều thiếu xót mong quý thầy cô giáo thông cảm giúp đỡ bổ sung thêm để bài
tình huống hoàn chỉnh và chặt chẽ hơn./.
***
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chỉ thị 1284/CT-BNN-KL ngày
11/4/200 về việc tăng cường công tác quản lý các trại nuôi sinh sản, sinh trưởng và
cơ sở trồng cấy nhân tạo động vật, thực vật hoang dã.
- Chính phủ ban hành: Nghị định số 32/2006/NĐ-CP ngày 30/3/2006 Về quản lý
thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm;
- Chính phủ ban hành Nghị định số 128/2008/NĐ-CP ngày 16/12/2008 Quy định
chi tiết thi hành một số Điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số Điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính
năm 2008;
- Chính phủ ban hành: Nghị định số 99/ 2009/NĐ-CP ngày 02/11/2009 Quy định
về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản
lý lâm sản;
- Quốc hội ban hành: Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004;
- Quốc hội ban hành: Luật Đa dạng sinh học ngày 13/11/2008;
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002;
Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính đã được sửa đổi, bổ sung năm 2007 và Pháp
lệnh sửa đổi, bổ sung một số Điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính của Ủy