ĐạI HọC Đ NẵNG
TRƯờNG ĐạI HọC BáCH KHOA
KHOA XÂY DựNG CầU ĐƯờNG GV. NGUYễN LAN

BI GIảNG MÔN HọC

THí NGHIệM CầU đ NẵNG, 2007
Bai giang Thi nghiờm cõu - Page 1 of 168

MụC LụC
CHƯƠNG 1: KHáI NIệM CHUNG Về NGHIÊN CứU
THựC NGHIệM CÔNG TRìNH XÂY DựNG

CHƯƠNG 2: CáC PHƯƠNG PHáP KHảO SáT
ĐáNH GIá CHấT LƯợNG VậT LệU, CÔNG TRìNH


gi l âäúi tỉåüng ngun hçnh.
• Âäúi tỉåüng cọ cạc âàûc trỉng hçnh hc v váût liãûu tn theo 1 quy lût tỉång tỉû váût
l xạc âënh thç gi l âäúi tỉåüng mä hçnh.
* Tỉì NCTN cọ thãø âỉa âãún nhỉỵng kãút lûn mang tênh qui lût cng nhỉ tênh tiãu
biãøu âäúi våïi cạc tham säú kho sạt c vãư cháút lỉåüng láùn säú lỉåüng.
* NCTN häø tråü cho quạ trçnh tênh toạn, thiãút kãú, thay thãú âỉåüc låìi gii cho cạc bi
toạn âàûc th, phỉï
c tảp m âi bàòng phỉång phạp l thuút thç máút quạ nhiãưu thåìi gian hồûc
chỉa gii quút âỉåüc.
NCTN cọ thãø thỉûc hiãûn âỉåüc cạc nhiãûm vủ cå bn sau :
1. Xạc âënh, âạnh giạ kh nàng lm viãûc, tøi th ca VLXD v KCCT
+ Cäng trçnh trỉåïc khi âỉa vo sỉí dủng: âạnh giạ cháút lỉåüng qua kiãøm tra, kiãøm âënh
trỉûc tiãúp trãn cäng trçnh. Kãút qu l mäüt ti liãûu quan trng trong häư så nghiãûm thu bn
giao cäng trçnh (âàûc biãût lỉu cạc cäng trçnh xáy dỉûng tỉì VL âëa phỉång hay VL c).
+ Nhỉỵng cäng trçnh â xáy dỉûng quạ láu, hãút niãn hản sỉí dủng, cháút lỉåüng bë gim
úu, cạc cäng trçnh cọ u cáưu sỉía chỉỵa, ci tảo, thay âäøi cäng nghãû sn xút, chỉïc nàng
sỉí dủng
+ Âạnh giạ
trảng thại, kh nàng lm viãûc ca cạc kãút cáúu cäng trçnh sau cạc sỉû cäú
(âäüng âáút, chạy, näø ). Viãûc nghiãn cỉïu ny nhàòm phạt hiãûn v âạnh giạ mỉïc âäü hỉ hng,
tỉì âọ âỉa ra nhỉỵng nháûn xẹt quút âënh sỉû täưn tải, phạ b hay gia cäú sỉía chỉỵa phủc häưi.
2. Nghiãn cỉïu âãư xút, nghiãn cỉïu ỉïng dủng cạc hçnh thỉïc kãút cáúu måïi, kãút cáúu âàûc biãût
vo viãûc thiãút kãú xáy dỉûng cäng trçnh :
+ Khi nhỉỵng kãút cáúu xáy dỉûng truưn thäúng khäng cn ph håüp, âi hi thiãút kãú v
2
Bài giảng Thí nghiệm cầu - Page 3 of 168
xáy dỉûng phi nghiãn cỉïu cạc gii phạp kãút cáúu måïi. Trong trỉåìng håüp ny biãûn phạp âãø
tiãún hnh tçm kiãúm mäüt loải kãút cáúu måïi, ph håüp l dng phỉång phạp NCTN.
+ Âäi khi cäng trçnh theo mäüt dảng kãút cáúu v l thuút cọ sàơn nhỉng ty thüc vo
qui mä, táưm quan trng ca cäng trçnh v mỉïc âäü chàût ch ca l thuút, cng cáưn tiãún

* Trong nghiãn cỉïu thỉûc nghiãûm, mỉïc âäü chênh xạc v tin cáûy ca trảng thại ỈSBD
thỉåìng chëu nh hỉåíng ca nhiãư
u úu täú:
1. Kêch thỉåïc v säú lỉåüng âäúi tỉåüng kho sạt :
3
Bài giảng Thí nghiệm cầu - Page 4 of 168
- Kho sạt trãn âäúi tỉåüng ngun hçnh thç kãút qu tênh toạn ỈSBD nháûn âỉåüc l kãút
qu trỉûc tiãúp v thỉûc (khäng qua tênh toạn chuøn âäøi) nhỉng säú liãûu thỉåìng bë hản chãú vç
âäúi tỉåüng khäng nhiãưu.
- Kho sạt trãn âäúi tỉåüng mä hçnh thç kãút qu tênh toạn ỈSBD chè nháûn âỉåüc qua
mäüt quạ trçnh tênh toạn chuøn âäøi tỉång tỉû qua cạc hãû säú t lãû ca cạc tham säú âo nãn cọ
thãø cọ sai säú nh, dáùn âãún lãûch lảc kãút qu. Nhỉng vç säú lỉåüng âäúi tỉåüng thê nghiãûm nhiãưu,
nãn täøng håüp nhiãưu säú liãûu cng cho âỉåüc säú liãûu âạng tin cáûy.
2. Hçnh dảng v cáúu tảo liãn kãút cạc phán tỉí ca âäúi tỉåüng :
- Kãút cáúu cọ
hçnh dảng âån gin, ỈSBD thỉåìng phán bäú khạ âäưng âãưu trong kãút cáúu,
trë säú khäng låïn v thỉåìng dao âäüng trong miãưn ân häưi ca VL, nãn phẹp âo thỉåìng
khäng cọ sai säú âạng kãø.
- Kãút cáúu cọ hçnh dạng phỉïc tảp hồûc ghẹp tỉì nhiãưu phán tỉí våïi nhau viãûc kho sạt
trảng thại ỈSBD cọ khọ khàn vç åí âáy sỉû phán bäú ỈSBD thỉåìng thay âäøi låïn, nhỉỵng âiãøm
lán cáûn nhau cọ thãø cọ trë säú ráút khạc nhau (do giai âoản lm viãûc l ân häưi hay biãún dảng
do).
3. Cáúu tảo váût liãûu ca âäúi tỉåüng :
Trong thỉûc tãú cọ nhiãưu loải VL cọ trảng thại ỈSBD khạc nhau :
- Tuún tênh - hon ton phi tuún
- Khäng âäưng nháú
t trong sút quạ trçnh chëu ti
- Tuún tênh åí giai âoản váût liãûu chëu ti trng nh sau âọ qua mäüt giạ trë âàûc trỉng
xạc âënh (ty thüc bn cháút ca váût liãûu) thç khäng cn tuún tênh nỉỵa.
4. Cäng nghãû chãú tảo âäúi tỉåüng :

thại ỈS phàóng)
- Khi kho sạt VL khäng tn theo âënh lût Hooke hay VL lm viãûc ngoi giåïi hản
ân häưi thç viãûc kho sạt nhỉ VL ân häưi tuún tênh l chỉa âáưy â m phi kho sạt quy
lût phán bäú ca ỈS, vç quan hãû ỈSBD l phi tuún. Âäúi våïi trỉåìng håüp ny, âãø nháûn
âỉåüc giạ trë ỈS ca âäúi tỉåüng trãn cå såí ca säú âo biãún dảng ε, cáưn thiãút ph
i dỉûa vo biãøu
âäư quan hãû thỉûc nghiãûm ỈSBD khi thê nghiãûm phạ hoải máùu VL
* Viãûc âo tham säú ε cn bë nhiãưu hản chãú do phỉång phạp v k thût âo hiãûn nay
váùn chỉa âạp ỉïng âỉåüc cạc u cáưu ca cäng viãûc nghiãn cỉïu. Chè âo âỉåüc åí låïp VL bãn
ngoi âäúi tỉåüng (khọ khàn âäúi våïi kho sạt biãún dảng khäúi, hồûc thnh pháưn biãún dảng
phán bäú theo chiãưu sáu).
Tuy váûy viãûc âo giạ trë biãún dảng trãn låïp váût liãûu bãư màût váùn giỉỵ mäüt vai tr quan
trng v váùn tha mn u cáưu thỉûc tãú trong kho sạt cạc cäng trçnh xáy dỉûng.

* Viãûc âo ε cáưn lỉu cạc nh hỉåíng :
1.Khi cọ
cạc úu täú cå hc bãn ngoi khạc nhau tạc dủng :
- Trảng thại ténh hồûc phạt triãøn dáưn âãưu (khi chëu tènh ti, nhiãût âäü ). Khi kho sạt
âäúi tỉåüng thỉûc thç säú lỉåüng âiãøm âo phi â låïn v â mau, phạt sinh váún âãư lm thãú no
âãø qụa trçnh âc v âo våïi säú lỉåüng låïn m ngàn ngỉìa âỉåüc kh nàng phán bäú lải biãún
dảng trong âäúi tỉåüng (do thåìi gian) hồûc âải lỉåüng nháûn âỉåüc tải cạc âiãøm âo khäng
tỉång ỉïng cng mäüt trë säú ngoải lỉûc vç phi giỉỵ ti trong mäüt thåìi gian di. Âãø khàõc phủc
cáưn chn phỉång phạp v thiãút bë âo nhanh, äøn âënh.
- Trảng thại âäüng hồûc biãún thiãn nhanh (tạc dủ
ng âäüng: va chảm, näø ) âo phỉïc tảp
vç nọ biãún âäøi nhanh theo thåìi gian. cáưn dng cạc phỉång phạp âo tenzo cm biãún âiãûn
tråí, dng thiãút bë tỉû âäüng ghi,
2. Âo trong âiãưu kiãûn VL lm viãûc åí cạc trảng thại khạc nhau :
5
Bài giảng Thí nghiệm cầu - Page 6 of 168

p phạ hoải máùu v láûp biãøu âäư âàûc trỉng VL:
Hçnh dảng v kêch thỉåïc máùu thỉí xạc âënh ty: cáúu tảo VL, mủc âêch nghiãn cỉïu,
tiãu chøn qui phảm nh nỉåïc.
Cạc máùu âỉåüc thê nghiãûm tỉång ỉïng våïi trảng thại lm viãûc ca VL (kẹo, nẹn,
ún, xồõn) tàng dáưn ti trng tỉìng cáúp cho âãún khi phạ hoải. ỈÏng våïi cạc cáúp ti p
i
ta
thu âỉåüc ε
i
, σ
i
v v âỉåüc âỉåìng cong biãøu diãùn quan hãû ỈS-BD v âỉåüc gi l biãøu
âäư âàûc trỉng ca VL, båíi vç qua âọ ny cọ thãø xạc âënh cạc âàûc trỉng cå l ca VL .
Phỉång phạp phạ hoải máùu chëu nh hỉåíng trỉûc tiãúp cạc úu täú:
1. Täúc âäü gia ti
2. Nhiãût âäü mäi trỉåìng
3. Trảng thại ỉïng sút tạc dủng
1.2. Phỉång phạp khäng phạ hoải v láûp biãøu âäư chuøn âäøi chøn ca VL
Phỉång phạp náưy thỉåìng gii quút hai nhiãûm vủ :
1/ Xạc âënh cỉåìng âäü tải nhiãưu vë trê khạc nhau, qua âọ âạnh giạ âỉåüc mỉïc âäü
âäưng nháút ca VL.
2/ Phạt hiãûn cạc khuú
t táût täưn tải bãn trong mäi trỉåìng VL do quạ trçnh chãú tảo,
do nh hỉåíng cạc tạc âäüng bãn ngoi, hồûc do ti trng .
2. Phỉång phạp kho sạt thỉûc nghiãûm VL bã täng
2.1 Xạc âënh cạc âàûc trỉng cå-l ca BT bàòng phỉång phạp phạ hoải máùu
1/ Thê nghiãûm xạc âënh cỉåìng âäü giåïi hản chëu nẹn :
a/ Máùu thỉí :
Khäúi láûp phỉång hồûc làng trủ âỉåüc chãú tảo âäưng thåìi våïi quạ trçnh thi cäng bã
täng. Kêch thỉåïc máùu, phỉång phạp chãú tảo, bo dỉåỵng theo Tiãu chøn Viãût Nam


F
P
R
ph
lt
=

II
E
01
01
0





=

- Cổồỡng õọỹ lng truỷ - Mọõun õaỡn họửi ban õỏửu I
II


à
=


Do khaớ nng carbon hoùa lồùp vỏỷt lióỷu ngoaỡi theo thồỡi gian
2/ aùnh giaù chỏỳt lổồỹng bótọng bũng duỷng cuỷ buùa bi (h. 2.2)
Laỡm saỷch bóử mỷt vuỡng thổớ coù kờch thổồùc 100 x 100mm. Duỡng buùa coù troỹng lổồỹng
300 -400g, õỏỷp thúng goùc xuọỳng bóử mỷt cỏỳu kióỷn, vión bi seợ
õóứ laỷi trón bóử mỷt bótọng
mọỹt vóỳt loợm. Quan saùt vóỳt loợm vaỡ so saùnh vồùi bióứu õọử chuỏứn coù thóứ õổa ra kóỳt luỏỷn õởnh
tờng vóử chỏỳt lổồỹng vaỡ cổồỡng õọỹ cuớa bótọng.

Hỗnh 2.2. Buùa bi
a. Cỏỳu taỷo; b. Bióứu õọử quan hóỷ chuỏứn giổợa õổồỡng kờnh vóỳt loợm vaỡ cổồỡng õọỹ bótọng
3/ Xaùc õởnh cổồỡng õọỹ cuớa BT bũng buùa bi coù thanh chuỏứn (h-2.3)
Sọỳ lổồỹng õióứm thổớ trón mọựi vuỡng cuớa cỏỳu kióỷn khọng ờt hồn 5 õióứm., khoaớng caùch
giổợa caùc õióứm thổớ trong vuỡng õoù laỡ 30 mm trón bóử mỷt vỏỷt lióỷu vaỡ 10 mm trón thanh
chuỏứn.
aỷi lổồỹng õỷc trổng giaùn tióỳp H cuớa cổồỡng õọỹ BT trong vuỡng thổớ õổồỹc xaùc õởnh
theo tyớ sọỳ sau :
c
b
d
d
H


=

d
b
: tọứng õổồỡng kờnh cuớa caùc vóỳt loợm trón bóử mỷt bótọng, [mm]
d
c

cạc phỉång phạp nghiãn cỉïu khäng phạ hoải âỉåüc chia thnh hai nhọm cå bn.
1. Nhọm thỉï nháút
Nhọm ny bao gäưm cạc phỉång phạp âo m kãút qu cho ngay giạ trë ca tham säú
kho sạt, khäng phi qua quạ trçnh tênh toạn trung gian hồûc so sạnh chuøn âäøi chø
n.
Tham säú âo cå bn åí âáy l khäúi lỉåüng thãø têch (âäü âàûc chàõc) ca váût liãûu .
Phỉång phạp tiãu biãøu âãø kho sạt cháút lỉåüng BT thüc nhọm ny cå bn dỉûa trãn
hiãûu ỉïng ca cạc tia phọng xả rången v gamma.
Näüi dung ca phỉång phạp thỉí : Trong nghiãn cỉïu váût liãûu bàòng tia phọng xả, âải
lỉåüng âàûc trỉng cho âäü chàût ca mäi trỉåìng váût liãûu l mỉïc âäü gim úu hay âäü phán
tạn cỉåìng âäü nàng lỉåüng ca chm tia phọng xả gamma ri qua mäi trỉåìng váût liãûu âọ.

Hçnh 2.5. Xạc âënh âäü chàût bãtäng bàòng phỉång phạp ri tia
a- âo âäü chàût tỉìng låïp, b, c- âo âäü chàût trung bçnh cạc låïp, d- âo khi cáúu kiãûn
dy hån 500mm hồûc chè cọ mäüt màût tỉû do, e- âo âäü chàût v chiãưu dy cáúu kiãûn
1-ngưn phạt, 2-ngưn thu nàng lỉåüng phọng xả, 3- hỉåïng ri, 4- váût liãûu
Khi kho sạt mäüt häùn håüp BT âỉåüc âáưm chàût hay BT trong cạc cáúu kiãûn âục sàơn
hay trãn KCCT, cáưn phi âàût trong mäi trỉåìng BT âọ mäüt âáưu phạt trong âọ cọ chỉïa
cháút phọng xả v mäüt âáưu thu nàng lỉåüng âàût trãn bãư màût ca mäi trỉåìng váût liãûu. Sỉû
chãnh lãûch cỉåìng âäü nàng lỉåüng âọ cho phẹp suy ra âäü chàût ca mäi trỉåìng váût liãûu
5Bài giảng Thí nghiệm cầu - Page 12 of 168
nhåì mäúi liãn hãû sau âáy :
r
II
peII
pr
0


2. Nhọm thỉï hai: L cạc phỉång phạp thê nghiãûm m säú âo khäng chè thë trỉûc
tiãúp giạ trë ca tham säú kho sạt, mún cọ âỉåüc kãút qu thỉåìng phi qua quan hãû chøn
giỉỵa tham säú kho sạt v säú âc trãn thiãút bë âo. Nhọm ny gäưm cạc phỉång phạp thê
nghiãûm theo ngun l truưn sọng ám thanh qua mäi trỉåìng nhàòm mủc âêch kêch thêch
cạc hảt váût cháút trong mäi trỉåìng dao âäüng. Theo cạc thäng säú ca hiãûn tỉåüng dao âäüng
ny v sỉû lan truưn ca dao âäüng trong mäi trỉåìng cọ thãø âạnh giạ cạc âàûc trỉng cå -
l v trảng thại ca váût liãûu kho sạt. tiãu biãøu l phỉång phạp truưn sọng siãu ám qua
mäi trỉåìng váût liãûu kho sạt.
a. Khại niãû
m vãư phỉång phạp siãu ám
Siãu ám l nhỉỵng dao âäüng cå hc ân häưi truưn âi trong mäi trỉåìng váût cháút våïi
táưn säú dao âäüng tỉì 20kHz tråí lãn.
Do táưn säú dao âäüng cao, bỉåïc sọng ngàõn nãn siãu ám cọ hai âàûc âiãøm cå bn khi
âỉåüc khai thạc sỉí dủng trong k thût:
• Sỉû phạt v truưn sọng qua cạc mäi trỉåìng váût cháút tn theo cạc quy lût
quang hçnh hc, do âọ cọ thãø låüi dủng cạc hiãûn tỉåüng phn xả, khục xả, nhiãùu
xả âãø táûp trung nàng lỉåüng ca sọng siãu ám vo mäüt phảm vi nh hẻp.
• Do táûp trung âỉåüc nàng lỉåüng täúi âa, nãn cọ thãø tảo ra mäüt hiãûu ỉïng måïi l
dao âäüng ca cạc hảt trong mäi trỉåìng cọ sọ
ng siãu ám truưn qua s cọ biãn
âäü dao âäüng låïn.
Khi viãûc nghiãn cỉïu tiãún hnh trãn cå såí säú âo ca cạc tham säú :
♦ Täúc âäü (hay thåìi gian) truưn sọng;
♦ Mỉïc khúch tạn nàng lỉåüng siãu ám trong mäi trỉåìng ;
♦ Âäü táûp trung sọng khi ra khi mäi trỉåìng ;
Thç s cọ âỉåüc cạc kãút lûn vãư cháút lỉåüng v giạ trë ca cỉåìng âäü BT hon ton
chênh xạc. Nhỉng cng mäüt lục xạc âënh c ba tham säú trãn âáy l khäng thãø thỉûc hiãûn
âỉåüc. Thỉûc tãú cho tháúy, khi chè nghiãn cỉïu mäüt úu täú cå bn vãư täúc âäü (thåìi gian)
6

Trong sút thåìi gian siãu ám lan truưn qua mäi trỉåìng bãtäng, nhåì mạy dao âäüng táưn
säú 10 MHz (8) bäü âãúm hoảt âäüng liãn tủc cho âãún khi cọ tên hiãûu "ngỉìng" bạo vãư bäü
dá
ùn (6). Chè säú xút hiãûn trãn bäü ân 5 säú trãn mạy âãúm thåìi gian (7) chè thë thåìi gian
truưn ca siãu qua mäi trỉåìng bãtäng kho sạt tênh bàòng micro -giáy. Ngoi ra, bäü
pháûn giỉỵ MF1 dng âãø ngàn cn viãûc tàõt mạy âãúm thåìi gian trong vng 20µs âáưu tiãn
kãø tỉì lục måí mạy vç âáưy l khong thåìi gian cọ thãø xút hiãûn cạc tên hiãûu âiãûn trãn bäü
dáùn FF (6) do hiãûn tỉåüng nhiãùu khi måí mạy.
c. K thût âo :
1/ Chn âáưu phạt v âáưu thu siãu ám :
◊ Âãø cọ âỉåüc hiãûu ỉïng lan truưn sọng siãu ám täút nháút trong mäi trỉåìng váût
liãûu bãtäng thç chiãưu di ca bỉåïc sọng cáưn phi tỉång âỉång våïi kêch thỉåïc
hảt ca váût liãûu âäün. Cho nãn, våïi bãtäng cọ âỉåìng kênh hảt ca váût liãûu âäün
âãún 30 mm thç táưn säú xung täút nháút l 150 kHz. Âiãưu âọ cho phẹp xạc âënh
phảm vi táưn säú dao âäüng riãng ca âáưu d khi thê nghiãûm váût liãûu bãtäng l
trong giåïi hản tỉì 25 âãún 200kHz;
◊ Khi âo våïi nhỉỵng khong cạch ngàõn (chøn âo < 300 mm) täút nháút dng loải
âáưu d cọ táưn säú >100 kHz;
◊ Khi âo våïi nhỉỵng khong cạch trung bçnh (chøn âo tỉì 300 âãún 2000 mm) nãn
dng nhỉỵng loải âáưu d
cọ táưn säú 60 - 100 kHz;
◊ Khi thỉí våïi nhỉỵng khon cạch låïn tỉì 2000 - 5000 mm hồûc låïn hån thỉåìng
dng loải âáưu do táưn säú tháúp 25 kHz.
2. Cạch phán bäú âáưu do :
Khi thê nghiãûm bãtäng bàòng phỉång phạp siãu ám, cạc âáưu phạt v thu siãu ám
cọ thãø phán bäú theo hai cạch :
◊ Phán bäú âáưu phạt v âáưu thu siãu ám trãn cng mäüt màût ngoi ca mäi trỉåìng
váût liãûu, âỉåüc gi l phẹp âo màût (h.2.10b).
◊ Phán bäú âáu phạt v âáưu thu siãu ám âäúi diãûn nhau trãn hai màût song song ca
mäi trỉåìng váût liãûu hay kãút cáúu, âỉåüc gi l phẹp âo xun (h.2.10c).

1. Phạt hiãûn v âo cạc bt räùng täưn tải trong kãút cáúu bãtäng
.
Âãø phạt hiãûn cạc khuút táût âọ, trong khi tiãún hnh cạc phẹp âo siãu ám cáưn sỉí
dủng loải âáưu d cọ táưn säú riãng cao âãø cho gọc måí bẹ v cọ âäü táûp trung nàng lỉåüng
siãu ám låïn. Viãûc xạc âënh cạc bt räùng s thûn låüi khi tiãún hnh trãn nhỉỵng pháưn tỉí
kãút cáúu cọ hai màût tỉû do, lục ny cạc phẹp âo siãu ám âãưu phi thỉûc hiãûn trãn c hai
màût ca kãút cáúu. Kêch thỉåïc ngang täúi thiãøu ca bt räùng nàòm theo hỉåïng vng gọc
våïi phỉång truưn sọng v âỉåüc xạc âënh nhỉ sau :

dDL
t
t
d
m
=+
⎛
⎝
⎜
⎞
⎠
⎟
−
2
1

d - Âỉåìng kênh bt räùng;
D - Âỉåìng kênh âáưu phạt siãu ám ;
L - Chiãưu di chøn âo;
t
m

⎟
−
2
1
2

L - Chiãưu di chøn âo (khong cạch giỉỵa 2 âáưu d)
t
f
- Thåìi gian truưn siãu ám qua vng cọ vãút nỉït;
t
m
- Thåìi gian truưn siãu ám qua vng BT khäng cọ khuút táût.

Hçnh 2.7. Âo chiãưu sáu vãút nỉït bàòng kiãøu âo màût
Phỉång phạp II : (h.2.7b) : Khi thỉûc hiãûn phẹp âo cọ chiãưu di chøn l L s
nháûn âỉåüc thåìi gian truưn siãu ám t
1
khi thỉûc hiãûn phẹp âo thỉï hai våïi chiãưu di chøn
2L s cọ thåìi gian t
2
. Tỉì hai säú âo âọ, xạc âënh âäü sáu ca vãút nỉït nhỉ sau :

h
L
tt
tt
f
=
−