PHONG TRÀO TÂY SƠN VÀ SỰ NGHIỆP THỐNG NHẤT
ĐẤT NƯỚC
BẢO VỆ TỔ QUỐC CUỐI THẾ KỶ XVIII

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:
1. Về kiến thức
Giúp HS nắm và hiểu:
- Thế kỷ XVI - XVIII đất nước bị chia làm 2 miền có chính
quyền riêng biệt mà hầu như các tập đoàn phong kiến thống trị không
còn khả năng thống nhất lại.
- Trước tình trạng khủng hoảng của chế độ phong kiến ở cả 2
miền, nguy cơ chia cắt càng gia tăng. Phong trào Tây Sơn, trong quá
trình đánh đổ các tập đoàn phong kiến đang thống trị, đã xoá bỏ tình
trạng chia cắt, bước đầu thống nhất lại đất nước.
- Trong quá trình đấu tranh của mình, phong trào nông dân còn
hoàn thành thắng lợi 2 cuộc kháng chiến (chống Xiêm và chống
Thanh) bảo vệ nền độc lập dân tộc, góp thêm những chiến công huy
hoàng vào sự nghiệp giữ nước anh hùng của dân tộc.
2. Về tư tưởng, tình cảm
- Giáo dục lòng yêu nước đấu tranh cho sự nghiệp bảo vệ sự
toàn vẹn đất nước.
- Tự hào về tinh thần đấu tranh của người nông dân Việt Nam.
3. Kỹ năng.
- Bồi dưỡng kỹ năng sử dụng bản đồ lịch sử.
- Bồi dưỡng khả năng phân tích, nhận định sự kiện lịch sử.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY VÀ HỌC
- Bản đồ Việt Nam có những địa danh cần thiết.
- Lược đồ các trận đánh mang tính quyết chiến.
- Một số câu nói của vua Quang Trung, thơ ca của người đương
thờ nói về Quang Trung.

trào đấu tranh của nông dân bùng lên
rầm rộ, tiêu biểu có khởi nghĩa của
Nguyễn Danh Phương, Nguyễn Hữu
Cầu, Hoàng Công Chất, Lê Duy Nhật
(HS được học ở cấp II).
- GV tiếp tục giới thiệu về tình trạng
của chế độ phong kiến Đàng Trong;
Trong khi chế độ phong kiến Đàng
Ngoài khủng hoảng thì ở Đàng Trong
năm 1744 Chúa Nguyễn Phúc Khoát
đã làm gì? Sự kiện này nói lên điều gì?

- HS nhớ lại kiến thức bài trước để trả
lời.
- GV giảng tiếp: 17744 chúa Nguyễn
I. Phong trào Tây Sơn và
sự nghiệp thống nhất đất
nước cuối thế kỷ XVIII.

chính của phong trào Tây Sơn.
Ngoài, Đàng Trong khủng
hoảng sâu sắc -> Phong
trào nông dân bùng nổ.
- 1771 khởi nghĩa nông
dân bùng lên ở Tây Sơn
(Bình Định).

+ Từ 1 cuộc khởi nghĩa
nhanh chóng phát triển
thành phong trào lật đổ
chúa Nguyễn ở Đàng
Trong.

- 1886 - 1788 nghĩa quân
tiến ra Bắc lật đổ đoàn Lê
- Trịnh, thống nhất đất
nước. - GV có thể đàm thoại với HS về 3 anh
em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ,
Nguyễn Lữ: gốc họ Hồ, lớn lên gặp lúc
Quốc phó Trương Thúc Loan chuyên

II. Các cuộc kháng chién
ở cuối thế kỷ XVIII.
1. Kháng chiến chống
quân Xiêm 1785.

thấy được nguyên nhân, diễn biến, kết
quả của cuộc kháng chiến chống quân
Xiêm 1785.
- HS theo dõi SGK phát biểu.
- GV bổ sung, kết hợp với sử dụng
lựơc đồ chiến thắng Rạch Gầm, Xoài
Mút để trình bày về cuộc kháng chiến
chống quân Xiêm, sau đó GV chốt ý:
+ Nghĩa quân Tây Sơn đã bắt giết 2
chúa là Nguyễn Phúc Dương và
Nguyễn Phúc Thuần. Còn lại một
người cháu của chúa Nguyễn là
Nguyễn ánh chạy thoát. Trong hai năm
1782 -1783 Nguyễn Huệ đã hai lần
đem quân đánh Nguyễn ánh ở Gia
Định. Cùng đường Nguyễn ánh đã bỏ
chạy sang Xiêm cầu cứu. Vua Xiêm
sai tướng đem 5 vạn quân thuỷ bộ tiến
sang nước ta cuối năm 1784 chiếm

- GV có thể yêu cầu HS tường thuật về
chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút
hoặc nói lên những hiểu biết của mình
về chiến thắng này? - HS nhớ lại kiến thức đã học trả lới
câu hỏi.
- GV nhận xét, bổ sung:
Đây là 1 thắng lợi lớn tiêu diệt gần 4
vạn quân Xiêm, thể hiện tài tổ chức,
cầm quân của Nguyễn Huệ. Chiến
thắng này đã khiến "người Xiêm sau
trận thua năm Giáp Thìn (1785) ngoài
miệng thì nói khoác nhưng trong bụng
thì sợ quân Tây Sơn như sợ cọp". Đập
tan mưu đồ xâm lược của quân Xiêm,
nêu cao ý thức dân tộc của phong trào
Tây Sơn.
Hoạt động 1: Cá nhân, lớp:
- GV: giảng giải sau khi đánh thắng

2. Kháng chiến chống
quân Thanh (1789).

Huệ - Quang Trung và tinh thần dân
tộc của nghĩa quân Tây Sơn.
- HS theo dõi SGK tóm tắt diễn biến
cuộc kháng chiến chống Thanh, phát
biểu.
- GV bổ sung, kết luận:
GV giảng giải thêm: Việc làm của Lê - Vua Lê Chiêu Thống
cầu viện quân Thanh kéo
sang nước ta.

- 1788 Nguyễn Huệ lên
ngôi Hoàng đế , lấy niên
hiệu là Quang Trung chỉ
huy quân tiến ra Bắc.

- 5 Tết 1789 nghĩa quân
Tây Sơn giành chiến
thắng vang dội ở Ngọc
Hồi - Đồng Đa tiến vào
Thăng Long đánh bại
hoàn toàn quân xâm lược.

thống nhất đất nước và
bảo vệ tổ quốc.

III. Vương triều Tây Sơn.
- 1778 Nguyễn Nhạc
xưng Hoàng đế (hiệu Thái
Đức) -> Vương triều Tây
Sơn thành lập.

- 1788 Nguyễn Huệ lên
ngôi Hoàng đế thống trị từ
vùng đất từ Thuận Hoá
trở ra Bắc.
- GV phát vấn: Cho biết công lao của
phong trào nông dân Tây Sơn và
Nguyễn Huệ.
- HS dựa vào phần kiến thức vừa học
trả lời.
- GV kết luận
GV đàm thoại với HS về vai trò của
Nguyễn Huệ trong việc tiêu diệt các
tập đoàn phong kiến phản động và
trong cuộc kháng chiến chống Xiêm
và chống quan Thanh.
Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhận:
- GV trình bày về sự thành lập Vương
triều Tây Sơn 1778 nhưng không giải
những chính sách của vua Quang
Trung.
- HS nghe, ghi chép.
GV minh hoạ về chính sách đối ngoại
của Quang Trung. Sau khi đánh tan 29
vạn quân Thanh, Quang Trung cử
Ngô Văn Sở và Phan Huy ích sang
Trung Quốc cầu phong, lập lại hoà
bình để xây dựng đất nước. Nhà Thanh
đã giảng hoà, phong vương và gửi quà
tặng cho Quang Trung. Hoạt động 2: Cá nhân.
- GV phát vấn: Em có nhận xét gì về
những việc làm của Quang Trung?
- HS suy nghĩ trả lời.
- GV kết luận: Những chính sách của
Quang Trung mang tính chất tiến bộ,
thể hiện ý tưởng mới của một ông vua
muốn thựchiện những chính sách cải
cách. Nhưng những chính sách tiến bộ
của ông chưa có ảnh hưởng lớn trên
- 1792 Quang Trung qua
đời.
- 1802 Nguyễn ánh tấn
công các vương triều Tây
Sơn lần lượt sụp đổ.