CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT
CÓ TRỤC QUAY CỐ ĐỊNH. MOMEN LỰC

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa và viết được biểu thức momen lực.
- Phát biểu được quy tắc momen lực.

2. Kỹ năng:
- Vận dụng được khái niệm momen lực và quy tắc momen lực để giải
thích một số hiện tượng Vật Lí thường gặp trong đời sống và trong kỹ
thuật.
- Giải quyết được các dạng bài tập có liên quan.
- Vận dụng được phương pháp thực nghiệm ở mức độ đơn giản.

II. CHUẨN BỊ:
Giáo viên:
- Chuẩn bị một số vật rắn có trục quay cố định và bộ thí nghiệm về đĩa
momen.
Học sinh:
- Tìm một số ví dụ thực tế về vật rắn có trục quay cố định và xem lại quy
tắc đòn bẩy.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Ổn định tổ chức lớp.
2. Kiểm tra bài cũ: (Không)
3. Bài mới.

Hướng dẫn của giáo viên Hoạt động của học sinh
1) Tìm hiểu tác dụng của lực
tác dụng lên vật rắn có trục

trục quay: Vật đứng yên.
+ Lực có giá không đi qua trục
quay: Vật sẽ quay. → Bạn tác dụng lực ở gần bản lề sẽ
tác dụng lực lớn hơn.
+ Thảo luận tìm câu trả lời. (học
sinh gặp vấn đề khó khăn trong
(một ở gần bản lề, một ở xa
bản lề)
? Bạn nào cần tác dụng một
lực lớn hơn?
? Tại sao cùng đẩy một cánh
cửa mà tại các vị trí càng gần
bản lề (gần trục quay) thì ta
phải tác dụng lực càng lớn?
nhận thức. Muốn trả lời được câu
hỏi trên, học sinh phải tham gia hoạt
động 2 và 3.)
2) Tiến hành thí nghiệm để
khảo sát sự cân bằng của vật
có trục quay cố định
- Giới thiệu đĩa momen và bố
trí trí thí nghiệm hình 18.1
? Khi chưa treo các quả cân
vào đĩa thì trạng thái cũa đĩa
như thế nào?
- Gợi ý tìm câu trả lời:


cân vào đĩa thì đĩa cân bằng tại mọi
vị trí.
- Thảo luận giải thích sự cân bằng
của đĩa khi chịu tác dụng làm quay
của hai lực. → Lực F1 làm đĩa quay theo chiều
kim đồng hồ và lực F2 làm đĩa quay
theo ngược chiều kim đồng hồ.

? Nếu tác dụng vào đĩa đồng
thời hai lực F1 và F2 thì khi
nào đĩa sẽ cân bằng?
Khẳng định cho học sinh: Đối
với những vật rắn có trục quay
cố định thì lực có tác dụng làm
quay.
+ Nếu đĩa chịu tác dụng của cả hai
lực thì: Đĩa cân bằng khi tác dụng
làm quay đĩa theo chiều kim đồng
hồ của lực F1 cân bằng với tác dụng
làm quay đĩa theo ngược chiều kim
đồng hồ của lực F2
3) Xây dựng khái niệm momen
lực:
Đặt vấn đề:
+ Gọi học sinh nhắc lại định
nghĩa vận tốc
+ Thông báo rằng: Muốn biết

Bố trí vật có trục quay cố định
→ Nhận xét và trả lời:
Độ lớn của lực.
Khoảng cách từ trục quay đến giá
cũa lực.
→ Từ đó thảo luận tìm phương án
thí nghiệm kiểm tra.
→ Nhận xét và thực hiện kiểm tra:
+ So sánh F1, F2 và d1, d2:

1 2
2
1
1 1 2 2
3
3
. .
F F
d
d
F d F d


 

→ Trả lời câu hỏi của giáo viên.
- Momen lực đối với một trục quay
là đại lượng đặc trưng cho tác dụng
làm quay của lực và được đo bằng
tích của lực với cánh tay đòn của

4) Phát biểu và vận dụng quy
tắc momen:

- Nêu câu hỏi C1.
- Mở rộng phạm vi ứng dụng
của quy tắc momen cho các
vật có trục quay tạm thời.
- Dựa vào kết luận thí nghiệm và
khái niệm momen để nêu điều kiện
cân bằng của vật rắn có trục quay cố
định tức quy tắc momen lực:
“Muốn cho một vật có trục quay cố
định ở trạng thái cân bằng thì tổng
các momen lực có xu hướng làm vật
quay theo chiều kim đồng hồ phải
bằng tổng các momen lực làm vật
quay ngược chiều kim đồng hồ.”
→ Trả lời câu hỏi C1.
5) Ứng dụng
- Thông báo: Quy tắc đòn bẩy

→Giải thích.
là một trường hợp riêng của
quy tắc momen lực.
- Nêu nguyên tắc hoạt động
của cân đòn.
- Nêu bài tập về nhà