NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP
LUẬT PHONG KIẾN TÂY
LUẬT PHONG KIẾN TÂY
ÂU
ÂU
Ths. Lê Thị Nga
Ths. Lê Thị Nga

Bản đồ đường biên giới châu Âu- Khu vực
Bản đồ đường biên giới châu Âu- Khu vực
màu xanh lá cây là lục địa châu Âu
màu xanh lá cây là lục địa châu Âu

Tổng quan
Tổng quan
•
Nhà nước và pháp luật phong kiến phương Tây
dùng để chỉ các quốc gia phong kiến châu Âu
•
Các nhà nước phong kiến ở tây Âu hình thành
sớm trên cơ sở sự sụp đổ của Tây La Mã
•
Khu vực đông Âu các nhà nước phong kiến xuất
hiện muộn hơn, có khu vực nhà nước phong
kiến xuất hiện trên cơ sở sự sụp đổ của chế độ
chiếm hữu nô lệ, có khu vực nhà nước phong

Phrăng, Buốcgông, Alaman, Ănglô – Xăcxông, Vidigôt,
Ôtrogôt, Lôngba
- Các vương quốc chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn,
duy chỉ vương quốc Phrăng là tồn tại lâu dài và có ảnh
hưởng quan trọng đến toàn bộ lịch sử tây Âu trong
suốt giai đoạn sơ kỳ của chế độ phong kiến.

I. Nhà nước phong kiến Phrăng
I. Nhà nước phong kiến Phrăng
2. Sự thiết lập, quá trình phát triển và tan rã của vương
quốc Phrăng
- Clôvit (481 - 511) là người sáng lập ra vương quốc
Phrăng, nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của Clôvit:
+ Tài thao lược quân sự
+ Dựa vào Cơ đốc giáo
Vào năm 486, trong cuộc hội chiến ở Xuraxan ông đánh
bại Tổng đốc La Mã ở miền bắc xứ Gôlơ và thành lập
nhà nước do ông đứng đầu, 496 ông đánh bại người
Alaman ở phía đông biên giới, từ 507 – 510 ông đánh
bại người Vidigôt ở Akiten
- Nhà nước Phrăng tồn tại qua hai triều đại:
+ Triều đại Mê rô vanh giêng
+ Triều đại Ca rô lanh giêng

I. TT
I. TT
•
Đến thế kỷ thứ VIII vương triều Mê rô vanh giêng suy
yếu, quyền lực rơi vào tay dòng họ Ca rô lanh giêng
đang giữ chức vụ thừa tướng

- Triều đình trung ương đã có sự phân công nhưng chưa
rõ ràng. Đứng đầu các quan lại là thừa tướng và các
quan trông coi các công việc.
- Đến triều đại Ca rô lanh giêng, chức quan thừa tướng
bị bãi bỏ, công việc chuyển giao cho một bộ phận riêng
được tuyển chọn từ các tăng lữ.
- Đơn vị hành chính địa phương là các quan quản hạt.
Đứng đầu mỗi quản hạt là Bá tước, nắm cả quyền hành
chính, tư pháp, tài chính và quân sự. Dần dần chức này
được cha truyền – con nối.

I. Nhà nước
I. Nhà nước
- Ở các khu vực biên giới, được gọi là biên trấn, có một
vị quý tộc phụ trách, viên quan này có quyền hạn lớn
hơn viên quản hạt thông thường, một viên Trấn thủ
thường đứng đầu vài quản hạt của bá tước.
- Toà án:
+ Toà án nhà vua, do một viên pháp quan thay mặt nhà
vua phụ trách xét xử.
+ Khu vực quản hạt: có toà án địa phương do bá tước
chủ trì việc xét xử
+ Các đoàn khâm sai: do nhà vua phái về các địa
phương được phép tiến hành công việc xét xử.
- Quân đội: quân đội nhà vua, quân đội ở quản hạt.

I. Nhà nước
I. Nhà nước
4. Trạng thái phân quyền cát cứ: xuất hiện từ vương triều
Mê rô vanh giêng:

II. Nhà nước
II. Nhà nước
2. Chế độ quân chủ đại diện đẳng cấp
2.1.Nền quân chủ đẳng cấp ở Pháp
- Cho đến thế kỷ XI, nước Pháp là một điển hình về tình
trạng phân quyền cát cứ: + Tây: Noác măng đi, Bơ
rơ ta nhơ, Angru
+ Bắc: Phlăng đrơ
+ Đông: Săm pha nhơ, Buốc gô nhơ
+ Nam: Akiten, Tu lu giơ
Vương triều Ca pê chiêng của nhà vua chỉ là một lãnh
địa loại vừa.
- Thế kỷ XII, do thương nghiệp phát triển, nhà vua tranh
thủ sự ủng hộ của thị dân và giáo hội để làm suy yếu thế
lực của các lãnh chúa phong kiến, củng cố quyền lực
của mình.

II. Nhà nước…
II. Nhà nước…
+ Cuối thế kỷ XII, đầu TK XIII, vua Philip II Ôguýt (1180 -
1232) thông qua các cuộc chinh phạt giành lại phần lớn
đất đai ở miền Bắc và Trung.
+ Vua Lui IX và Philip IV tiếp tục các cuộc chinh phạt,
đầu thế kỷ XIV tình trang cát cứ của nước Pháp cơ bản
đã xoá bỏ.
+ Song song với việc xoá bỏ tình trang cát cứ của các
lãnh chúa phong kiến, triều đình trung ương đã thi hành
nhiều chính sách cải cách hành chính và tư pháp để
thâu tóm quyền lực.
- Do cần tiền chi phí cho chiến tranh, nhà vua Philip IV

đặc biệt là chính sách đối với nhà thờ, và cuộc chiến
tranh với Pháp.
- Các lãnh chúa phong kiến đã liên kết chống lại nhà
vua, năm 1215, nhà vua đã phải kỳ vào bản yêu sách
Magna Carta (Đại hiến chương tự do).
- Năm 1263 nổ ra cuộc nội chiến giữa nhà vua (Henry
III) và một bên là liên minh giữa các lãnh chúa với các
thị dân và kỵ sỹ dưới sự lãnh đạo của Bá tước Ximông
đơ môn pho, phe nàh vua đã bị thất bại.

II. Nhà nước
II. Nhà nước
- Đầu năm 1265, bá tước chủ trương thành lập
một liên minh giữa quý tộc với thị dân (mỗi quận
cử 2 đại biểu kỵ sỹ, mỗi thành thị 2 đại biểu thị
dân).
- Năm 1343, nghị viện Anh chia thành 2 viện:
thượng nghị viện (đại diện cho quý tộc và tăng
lữ) và Hạ nghị viện (đại diện cho kỵ sỹ và thị
dân).
- Quyền hạn của nghị viện: các vấn đề thuế
khoá, ngân sách, khiếu nại về hoạt động của
chính quyền thuộc thẩm quyền của nghị viện.

II. Nhà nước…
II. Nhà nước…
2.3. Các thành thị tự trị:
- Sự phát triển của lực lượng sản xuất thế
kỷ IX – XI đã làm cho thủ công nghiệp
tách khỏi nông nghiệp, các thành thị đã

vai trò quan trọng, ở Pháp (1268) ban hành cuốn
“Công nghệ thư”, tập hợp những tập quán của
các phường hội, ngành nghề.
-
Ở Anh, Pháp: ở những thành thị này, quyền tự
trị ở mức độ vừa phải, họ vẫn có quyền bầu Hội
đồng thành phố, nhưng trước khi giải quyết các
công việc hành chính – tư pháp họ phải thảo
luận với lãnh chúa phong kiến.

II. Nhà nước
II. Nhà nước
Kết luận: sự ra đời của chính quyền tự trị thành
phố và cơ quan địa diện đẳng cấp chứng tỏ:
-
Tầng lớp thị dân xuất hiện, nắm trong tay quyền
lực kinh tế đã trở thành một tầng lớp xã hội quan
trọng, tiền thân của giai cấp tư sản.
-
Chính quyền tự quản của thành phố hay các cơ
quan đại diện đẳng cấp đều thuộc các tầng lớp
giàu có. Những cơ quan này đều là một bộ phận
của thượng tầng kiến trúc của chế độ phong
kiến, một chế độ đang chuyển từ trạng thái phân
quyền cát cứ và chuẩn bị chuyển sang chính thể
quân chủ chuyên chế phong kiến.

Phục hưng
Phục hưng


lập chính quyền trung ương tập quyền.
-
Bước 2: nhà nước trung ương tập quyền phát
triển thành chính thể quân chủ chuyên chế. Cơ
sở giai cấp hậu thuẫn cho chính thể quân chủ
chyên chế là phong kiến (thế tục và giáo hội) và
tư sản.

Trích đoạn Nội dung Nội dung…

---