BÀI TẬP ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ VĂN HÓA CÔNG TY
Nhóm 2- Lớp: Đạo đức kinh doanh và văn hóa công ty 1
Các thành viên: 1. Lâm Văn Điệp (nhóm trưởng)
2. Trần Thị Tuyết Hoa
3 .Nguyễn Thị Huyền
4. Trần Thị Hồng Linh
5. Nguyễn Quang Minh
6 .Hòang Thị Thu Trang
7. Phạm Thanh Tùng
8.Nguyễn Thị Hải Yến
ĐỀ TÀI: Doanh nghiệp vi phạm đạo đức kinh doanh và trách
nhiệm xã hội: Công ty Vedan
Bố cục: 3 phần
Phần I: Mở đầu
1. Khái niệm về đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội
2. Giới thiệu về công ty Vedan
Phần II: Biều hiện của việc vi phạm đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội của công ty
Vedan
1.Hành động vi phạm đạo đức kinh doanh
2.Hành động vi phạm trách nhiệm xã hội
Phần III: Kết thúc
1.Hậu quả của việc vi phạm đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội của công ty Vedan
2.Một vài phương pháp xử lí
3.Những yêu cầu đối với DN khi tham gia kinh tế
Phần I : Mở đầu
1.Khái niệm về đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội
Khái niệm “đạo đức kinh doanh” và “trách nhiệm xã hội” thường hay bị sử dụng lẫn lộn. Trên
thực tế, khái niệm trách nhiệm xã hội được nhiều người sử dụng như là một biểu hiện của đạo
đức kinh doanh. Tuy nhiên, hai khái niệm này có ý nghĩa hoàn toàn khác nhau.

Nếu trách nhiệm xã hội là những nghĩa vụ một doanh nghiệp hay cá nhân phải thực hiện đối với

động sản xuất, sử dụng các công trình bao gồm: Nhà máy tinh bột nước đường, Nhà máy bột
ngọt, Nhà máy tinh bột biến đổi, Nhà máy Xút-axít, Nhà máy Lysine, Nhà máy phát điện có trích
hơi, Nhà máy PGA, Nhà máy phân bón hữu cơ khoáng Vedagro dạng viên, Hệ thống xử lý nước
thải bằng công nghệ tiên tiến, Cảng chuyên dùng Phước Thái Vedan, các trục đường bê tông
nhựa chuyên dùng, và các công trình, cơ sở hạ tầng tại các khu vực hành chính, phúc lợi nhân
viên, khu vui chơi giải trí…
b) Ðặc điểm sản xuất kinh doanh của Công ty:
- Sách lược tầm xa, cắm rễ tại Việt Nam, xây dựng thành cơ sở sản xuất quan trọng của Ðông Nam Á.
- Kỹ thuật tiên tiến, chú trọng nghiên cứu ứng dụng tạo nên nền tảng cho việc kết hợp giữa gia công
nông sản và công nghệ sinh học.
- Chất lượng trên hết, không ngừng vươn tới, đạt mức vượt trội.
- Coi trọng trách nhiệm xã hội của xí nghiệp, xác định phương hướng kết hợp chặt chẽ giữa sự phát triển
công ty với nhịp đập của xã hội, tạo ra cục diện 3 được: Nhà nước được, nhân dân được, công ty được
vươn tới tương lai, trở thành một khâu trọng yếu trong sự phát triển toàn cầu hóa.
c) Mục tiêu phát triển:
- Xây dựng cơ sở hoàn chỉnh
- Phát triển kỹ thuật dựa vào kết hợp với ngành nghề, nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu.
- Kiên trì giáo dục đào tạo, bồi dưỡng năng lực chuyên môn.
- Phát triển công nghệ sinh học, công nghiệp hóa chất và thực phẩm.
- Tham gia hoạt động công ích từ thiện, làm tròn trách nhiệm công dân của xí nghiệp.
- Tăng cường công nghệ sản xuất, hạ giá thành
- Làm marketing toàn cầu, vươn tầm kinh doanh
- Coi trọng công nghệ sinh học, không ngừng nghiên cứu sáng tạo
- Nhấn mạnh hiệu qủa chuyên môn, tranh thủ đi trước một bước
- Bồi dưỡng năng lực chuyên môn, sản xuất kinh doanh dài lâu
c) Văn hóa xí nghiệp của Công ty:
- Sáng tạo, chuyên nghiệp, tuyệt vời, khiêm tốn.
- Sách lược tầm xa, đầu tư lâu dài.
- Chăm lo phúc lợi công nhân viên, quan tâm và đáp ứng các nhu cầu thực tế về đời sống và phúc
lợi của công nhân viên.

Ngày 13-9-2008, Cục Cảnh sát môi trường (C36) Bộ Công an cho biết vừa phối hợp với Đoàn
kiểm tra liên ngành của Bộ Tài nguyên – Môi trường bắt quả tang nhà máy của Công ty cổ phần
Hữu hạn Vedan Việt Nam (gọi tắt là Công ty Vedan, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai) xả một
lượng nước thải lớn chưa qua xử lý ra sông Thị Vải.
Đặc biệt hơn Vedan từng là đơn vị có “lịch sử” liên quan việc xả nước thải chưa qua xử lý ra
sông.
Năm 1994 ngay sau khi đi vào hoạt động, công ty đã thải chất gây ô nhiễm môi trường xuống
sông Thị Vải làm thủy sản chết hàng loạt. Công ty Vedan đã lắp đặt một “hệ thống xử lý” có chủ
ý: hệ thống bơm nhiều tầng nấc có các van đóng - mở linh hoạt và dẫn ra một đường ống “bí
mật” được cắm sâu trong lòng đất trực chỉ ra sông Thị Vải.
Chỉ cần một cái lắc tay nhẹ nhàng, toàn bộ nước thải, lẽ ra đi vào hệ thống vận hành, sẽ đổ thẳng
xuống dòng sông vô tội, mà bằng mắt thường khó mà phát hiện được. Theo dư luận người dân
quanh khu vực, hầu như hệ thống này chỉ làm việc vào quá nửa khuya, lúc mọi người đã yên
giấc.
Dãy bồn được mạo danh là chứa mật rỉ đường của công ty thực chất là chứa nước bẩn để xả ra
sông Thị Vải. Trong 12 bồn chứa mật rỉ đường có dung tích 15.000m
3
, thì bồn thứ hai (hàng thứ
hai) có dấu hiệu bất thường như phủ rêu xanh, bám bụi, thành bể mát lạnh trong khi các bồn khác
nóng và không bám bụi. Khi tìm hiểu bồn này chứa chất gì, đại diện công ty tỏ ra lúng túng, nói
không biết nhưng sau đó vội “đính chính” đó là bồn chứa… dung dịch sau lên men.
Khi yêu cầu Vedan vận hành đường ống từ bồn này ra phía cầu cảng. Ông Yeh Sheau Yeh (giám
đốc văn phòng tổng giám đốc) phải miễn cưỡng mời ông Lin Mao Fu (cán bộ vận hành dung
dịch sau lên men của nhà máy) bật cầu dao điện cho vận hành máy bơm. Lúc này, phát hiện dịch
lỏng có màu nâu đỏ và mùi hôi mật rỉ chảy ra miệng xả được nối thông với hai trụ bơm cắm sâu
xuống nước 7-8m, đặt trong một thùng sắt tại cầu cảng số 2 thuộc khu vực cảng Gò Dầu A. Điều
đáng nói là hai trụ bơm này cũng được ngụy trang như hai máy bơm để hút nước từ sông Thị Vải
vào nhà máy.
Tiếp tục kiểm tra hệ thống hai trụ bơm trên, phát hiện thêm tại khu vực bể bán âm chứa dịch thải
sau sản xuất lysin và bột ngọt (dung tích 6.000-7.000m

đoàn thanh tra, hệ thống này không đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật cần thiết cho việc xử lý kỹ
th uật, nếu không nói là làm cho có.
Vì thế nước thải sau xử lý của hệ thống UASB còn lưu lại hàm lượng cyanure ở mức vượt tiêu
chuẩn cho phép thấp nhất là bảy lần và cao nhất 34 lần, trong khi tiêu chuẩn VN giới hạn hàm
lượng loại chất độc hại này có trong nước thải sau xử lý phải nhỏ hơn 0,1 mg/lít.
Mức độ nguy hại cho môi trường chưa dừng lại ở đó. Trong nước thải sau xử lý của hệ thống hồ
sinh học ở Công ty Vedan, cơ quan chức năng còn phát hiện có mẫu nước thải mà hàm lượng
chất cyanure chứa trong đó vượt tiêu chuẩn VN đến 5.600 lần - một mức gây ô nhiễm độc hại rất
lớn. Trong nước thải sau hệ thống xử lý này, nhiều chất ô nhiễm khác như BOD (nhu cầu oxy
sinh học), COD (nhu cầu oxy hóa học), amoniac… đều vượt tiêu chuẩn cho phép rất nhiều lần.
Riêng tiêu chuẩn về vi sinh vật gây bệnh vượt tiêu chuẩn (mức cao nhất) đến 1.460 lần. Ngoài ra,
nước thải sau xử lý của hệ thống xử lý nước thải sản xuất lysin còn hàm lượng cyanure, BOD,
COD… vượt tiêu chuẩn một vài lần.
Đặc biệt nghiêm trọng, Công ty Vedan đã xây dựng một đường ống bí mật (có đoạn chôn ngầm,
có đoạn đi trên mặt đất) ra cầu cảng số 2, chảy vào hai trụ bơm cắm sâu xuống sông Thị Vải
(khoảng 7-8m), mở trên mặt cầu cảng một miệng xả hở bằng thép đường kính 20cm… để đổ trực
tiếp nước thải thô ra sông Thị Vải.
Trung bình mỗi tháng Công ty này thải dung dịch thải sau lên men từ các bể bán âm xuống sông
Thị Vải là gần 20 nghìn m3. Ngoài ra, lượng dung dịch thải sau lên men tại các các bồn chứa là
25 nghìn m3/tháng.
Nước thải chưa qua xử lý nhưng Vedan dùng hệ thống bơm hai chiều, lén lút cho bơm nước thải
thẳng ra sông Thị Vải là hành động không thể chấp nhận. Sở chưa biết Vedan xây dựng hệ thống
bơm này vào lúc nào. Hành vi này rất nghiêm trọng, nó được xếp vào loại tội phạm về môi
trường.
Cũng tại đợt kiểm tra trong năm 2006 của Bộ Tài nguyên - môi trường, đoàn kiểm tra đã phát
hiện ở Công ty Vedan có hiện tượng xả trực tiếp nước thải không qua xử lý vào sông Thị Vải.
Sau khi phân tích nước thải tại cống thoát nổi thuộc bộ phận sản xuất phân vi sinh của Công ty
Vedan, cơ quan chức năng đánh giá tuy khối lượng nước thải nhỏ nhưng hàm lượng các chất ô
nhiễm rất cao. Như cyanure vượt tiêu chuẩn 76 lần, trong khi nhiều chất gây ô nhiễm khác vượt
tiêu chuẩn từ vài chục đến hàng trăm lần…

nhằm đối phó đúng hơn là ngụy trang với cơ quan chức năng và địa phương, chỉ là làm cho có
Mặc dù cơ quan chức năng đã lập biên bản giữ nguyên hiện trường, nhưng trong qua trình điều
tra đã phát hiện Vedan không chấp hành mà có dấu hiệu sửa chữa một số chi tiết của hệ thống xử
lý nước thải. Cụ thể, đoàn phát hiện khoảng 3-4 điểm đấu nối đường ống của hệ thống xả nước
thải chưa qua xử lý đã bị Vedan sửa chữa, thay đổi lại nhằm xóa dấu vết.
2.Tôn trọng con người:
Hành động xả nước thải chưa qua xử lý của Vedan đã bỏ qua đạo đức kinh doanh, đã kiếm lời
trên sức khỏe của người dân, chà đạp lên lợi ích của cộng đồng, gây hại cho cộng đồng. Nghịch
lý là ở chỗ, cộng đồng lại chính là cái nôi nuôi sống Vedan là nguồn cung cấp nguyên liệu và là
người tiêu dùng sản phẩm của họ, người dân ở đây là lao động của họ
Bằng chứng:
Theo các nhà khoa học thì với sản phẩm là bột ngọt, tinh bột, nước đường, xút (NaOH), axit
(HCl), phân bón… thì chất thải độc hại nhất, đáng sợ nhất mà Vedan thải ra chính là
CYANURE. Theo khoa học chứng minh Cyanure là một trong các chất độc có tác dụng nhanh
nhất và dễ gây chết người nhất. Hít cyanure có thể gây tử vong trong vòng vài phút. cyanua là
một hợp chất hoá học có độc tính xếp trong Bảng A. Một liều nhỏ vài mg có thể giết chết một
người lớn. Bình thường, cyanua tồn tại ở dạng tinh thể muối. Nhưng tính chất nguy hiểm, khiến
nó được đánh giá ở mức độ 8/10, là do tính dễ hòa tan trong nước. Đây là một hoá chất cấm sử
dụng nhưng đang được dùng tràn lan làm chất tẩy rửa, trong đó có ngành công nghiệp chế biến.
Một biến thể của nó là Kali Cyanua gây độc bằng cách ngăn chặn sự trao đổi chất của tế bào khi
nó tạo liên kết hóa học với các heme trong máu (như hemoglobin), làm cho các tế bào không lấy
được Oxy và bị hủy hoại. Theo tiêu chuẩn Việt Nam, giới hạn hàm lượng loại chất cực độc này
có trong nước thải sau xử lý phải nhỏ hơn 0,1 mg/lít khi những nghiên cứu khoa học cho thấy,
cyanua có thể là tác nhân gây đột biến gen như chất độc da cam/diôxin.
Đó chính là chất cực độc mà Vedan đã thải ra môi trường Việt Nam trong nhiều năm qua. Những
kết quả điều tra cho thấy có những mẫu nước thải mà Vedan đầu độc dòng Thị Vải có chứa hàm
lượng chất cyanua vượt tiêu chuẩn tới 76 lần.
Các chất ô nhiễm khác như BOD (ảnh hưởng tới nhu cầu oxy sinh học), COD (nhu cầu oxy hóa
học), amoniac… đều vượt tiêu chuẩn cho phép rất nhiều lần. Riêng đối với tiêu chuẩn về vi sinh
vật gây bệnh, các chất độc mà Vedan thải ra, đã vượt tiêu chuẩn thậm chí đến 1.460 lần. Hình

lên làm thống kê đền bù, những người nuôi tôm này cũng chẳng có đủ giấy tờ chứng minh thiệt
hại. Mặc dù đã được xã hứa xem xét nhưng cho đến nay đã gần 1 năm vẫn chẳng 1 đồng nào đến
tay người bị thiệt hại. Đầm tôm cũng theo đó bỏ không mất gần nửa năm.
Nhưng thế vẫn chưa hết, Tí, một chủ đầm tôm gần đó không chịu bó tay. Anh tiếp tục làm sạch
đầm, đợi gần nửa năm rồi tiếp tục thả tôm giống. Tôm sống được hai tháng thì tiếp tục nổi trắng
đầm. Lần này thì toàn bộ vốn liếng của Tí ra đi, tính sơ sơ tiền giống đã lên đến gần 100 triệu.
Quá nản, Tí bỏ không đầm tôm đã thuê lại của xã rồi về thành phố kiếm việc làm sống qua ngày.
Theo Tí, không thể đếm hết số đầm tôm hiện đang bỏ hoang ở Phước An hiện nay vì có quá
nhiều. Thiệt hại chung thì cứ cưa đầu người ra mỗi đầm 30 triệu thì cũng đã ra con số hàng gần
tỉ. Đó là chưa tính công sức, tiền thức ăn, sức khỏe người dân bị ảnh hưởng. Nhưng Tí cũng phải
thừa nhận, khu Phước An cách Vedan khá xa mà nước còn bị ảnh hưởng như vậy thì quanh khu
công nghiệp làm gì có loại cá gì sống cho nổi
3.Gắn lợi ích DN với lợi ích với lợi ích của khách hàng và XH, hiệu quả gắn với trách
nhiệm xã hội:
Hành động của Vedan ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của xã hội: Việc hồi sinh dòng sông
Thị Vải đã được tính toán là phải mất tới 15 năm và chi phí lên tới hàng trăm tỷ đồng.trong khi
doanh nghiệp “ tiết kiệm” chi phí cho mình lại gây ra hậu quả không lường cho xã hội. và 1 câu
hỏi được đặt ra là số tiền dung để cứu song thị vải chúng ta phải lấy ở đâu?
XÉT DƯỚI GÓC ĐỘ TRÁCH NHIỆM XH:
1.Khía cạnh kinh tế:
Qua hành động này theo tính toán, Vedan đã “ăn không” tiền phí bảo vệ môi trường khoảng 127
tỷ đồng, không phải bỏ ra chi phí đầu tư ban đầu khoảng 143 tỷ đồng để xử lý dịch thải và nước
thải có nồng độ ô nhiễm cao cũng như chi phí vận hành hằng năm để các hệ thống xử lý này hoạt
động đúng quy chuẩn là 210 tỷ đồng…
2.Khía cạnh pháp lý: vi phạm nghiêm trọng luật bảo vệ môi trường
Vedan đã phải ký nhận vào một văn bản hành chính, theo đó thừa nhận 10 hành vi vi phạm của
mình:
1. Xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép từ 10 lần trở lên trong trường hợp thải lượng thải từ
50m3/ngày đến dưới 5.000 m3/ngày đối với Nhà máy sản xuất tinh bột biến tính của Công ty; vi
phạm khoản 11, Điều 10, nghị định số 81/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về xử phạt

lý hình sự. Điều 183 Bộ luật Hình sự quy định: “1.Người nào thải vào nguồn nước hoá chất
độc hại, chất phóng xạ quá tiêu chuẩn cho phép, các chất thải đã bị xử phạt hành chính mà cố
tình không thực hiện các biện pháp khắc phục theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền gây
hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, cải tạo không
giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm. 2. Phạm tội gây hậu quả rất nghiêm
trọng thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm. 3. Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị
phạt tù từ năm năm đến mười năm. ”.
3. Khía cạnh đạo đức:
Vedan làm trái cam kết
Vedan từng là đơn vị có “lịch sử” liên quan việc xả nước thải chưa qua xử lý ra sông. Đây là việc
làm cố tình, vì khoảng tháng 8-2007 tại hội đồng thẩm định báo cáo xin cấp phép xả thải được tổ
chức tại Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên - môi trường), Vedan đều cam kết xả
nước thải đã qua hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn cho phép rồi mới được xả thải
ra nguồn tiếp nhận. Nhưng tại thời điểm này, việc Vedan bị bắt quả tang xả nước thải không qua
xử lý tức là Vedan đã bỏ qua tất cả những điều đã cam kết.
Công ty bột ngọt Vedan lén lút xả thải độc hại không qua xử lý trong 14 năm làm bức tử sông
Thị Vải gây thiệt hại lớn cho hàng ngàn hộ nông dân. Rõ ràng đó là hành vi thiếu đạo đức trong
kinh doanh. Ban đầu, khi phát hiện sự việc, phía Đoàn kiểm tra liên hệ làm việc thì lãnh đạo
Công ty Vedan tỏ rõ thái độ bất hợp tác. Trước sự kiên quyết của Đoàn kiểm tra, công ty Vedan
đành miễn cưỡng thực hiện. Sau khi sự thật bị phát giác phơi bày ra trước bàn dân thiên hạ, thêm
một lần nữa doanh nghiệp bất chấp đạo đức khi từ chối bồi thường cho các nạn nhân theo đúng
mức thiệt hại mà nạn nhân phải gánh chịu, và vẫn ngang nhiên "mặc cả" cho hành vi của mình.
Việc từ chối bồi thường thỏa đáng cho nông dân minh chứng Vedan – một thương hiệu nổi tiếng
coi thường yếu tố đạo đức kinh doanh. Hành vi phá hoại môi trường của Vedan luôn là đề tài làm
nóng dư luận xã hội. Nóng vì mức độ trầm trọng và nóng hơn nữa là cách hành xử vô trách
nhiệm trong việc khắc phục hậu quả.
Tội ác này Vedan đã gây ra suốt 15 năm và tiếp tục gây ra trong suốt 2 năm "ngồi họp" khi họ
đóng vai trò con buôn, dù là thủ phạm, để chây ì, để mặc cả, để kéo nông dân tới ngày cuối của
thời hiệu khởi kiện.
Một tội ác phải bị trừng phạt thông qua một phiên tòa hình sự, chứ không phải chỉ là chuyện

khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại cho người dân họ lại “cò cưa” từng tí một.
Chúng ta nhìn lại vụ công ty BP của Mỹ sau khi bị sự cố vụ tràn dầu ngoài ý muốn vừa
qua. Song họ đã rất hợp tác với chính quyền cũng như người dân để khắc phục hậu quả
sau sự cố.
4. Khía cạnh nhân văn:
Không những không nâng cao được chất lượng cuộc sống của người dân mà còn làm cho cuộc
sống của người dân càng thêm lao đao khốn khổ
Không những không san sẻ được gánh nặng cho chính phủ mà còn làm gia tăng gánh nặng đó:
dự kiến để cứu sông thị vải thì phải mất 15 năm và hàng trăm tỷ đồng
Kết luận: hành động của Vedan đã hoàn toàn loại bỏ đạo đức kinh doanh và trách nhiệm
xã hội.
Phần III:
I.Kết quả hoạt động doanh nghiệp sau khi bị phát hiện xả thải trực tiếp ra môi trường
không qua xử lý
Vedan bị đình chỉ 6 tháng
Ngày 6/10, Thứ trưởng Bộ TNMT, Trần Hồng Hà cũng đã kí quyết định số 1999/QĐ-BTMT
đình chỉ giấy phép xả nước thải của Vedan vào nguồn nước. Thời hạn đình chỉ là 6 tháng kể từ
ngày kí quyết định.
Theo đó, trong thời gian đình chỉ hiệu lực của giấy phép, Công ty Vedan Việt Nam không có các
quyền liên quan đến giấy phép xả nước thải vào nguồn nước và phải có các biện pháp khắc phục
hậu quả.
Bộ TNMT cũng đề nghị tạm thời đình chỉ hoạt động sản xuất của Công ty Vedan cho đến khi
hoàn thành các biện pháp xử lý chất thải đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất thải. Trước 1
tháng kể từ ngày hết thời hạn đình chỉ hiệu lực của giấy phép xả thải vào nguồn nước, Công ty
Vedan phải có trách nhiệm báo cáo Bộ TNMT để kiểm tra kết quả thực hiện các biện pháp khắc
phục hậu quả.
Việc tiếp tục đình chỉ hiệu lực của giấy phép hoặc thu hồi giấy phép được dựa trên việc khắc
phục hậu quả của Vedan.
Theo báo cáo của Bộ TNMT, Công ty Vedan đã họat động chính thức tại Việt Nam từ năm 1993
có tổng vốn đầu tư là 460.724.000 USD. Tính từ năm 1994 đến 2007, mỗi năm công ty doanh

có (4.000m3/ngày); xây dựng bổ sung hai hệ thống xử lý nước thải sản xuất mới (5.000m3/ngày)
và hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt 300m3/ngày; hoàn thành việc thực tách riêng tuyến thoát
nước thải công nghiệp với nước giải nhiệt; lắp đặt 3 hệ thống quan trắc nước thải tự động đảm
bảo nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn quy định.
Đối với 4 nhà máy chế biến tinh bột sắn tại Bình Phước, Gia Lai, Hà Tĩnh và Bình Thuận hiện
công ty đã xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống xử lý nước thải biogas, do đó nguồn thải của
những nhà máy này đã được đảm bảo.
Ngay sau khi các kênh phân phối và người tiêu dùng “đồng lòng” tẩy chay sản phẩm của Vedan
vì thái độ “cò cưa” trong việc đền bù thiệt hại cho người dân, Vedan đã có những phản ứng tích
cực hơn. Được biết, Vedan đã thống nhất bồi thường thiệt hại 100% số tiền yêu cầu bồi thường
thiệt hại cho người dân 3 tỉnh, thành nói trên với tổng số tiền gần 219 tỷ đồng.
Vedan là một DN 100% vốn đầu tư nước ngoài (ĐTNN) có cơ sở kinh doanh đặt tại Đồng Nai,
tiêu thụ nguyên liệu tại địa phương, tạo ra khoảng 2.000 việc làm với thu nhập bình quân trên 2.1
triệu VNĐ/tháng. Sau khi bắt đầu hoạt động, nguồn nước thải của Vedan làm ô nhiễm sông Thị
Vải, từ năm 1994 các hộ dân đã khiếu nại, nhiều hộ ngừng kinh doanh. Năm 1995, Vedan đã chi
15 tỷ VNĐ hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề nghiệp. Mặc dù vậy, Vedan tiếp tục gây ô nhiễm
sông Thị Vải thêm 14 năm nữa mới bị phát hiện. Tháng 9/2008 Vedan bị bắt quả tang thải chưa
qua xử lý ra sông Thị Vải qua hệ thống những đường hầm bí mật.
Sau khi vụ việc được phát hiện, những vướng mắc trong xử lý hành vi phạm pháp của Vedan bộc
lộ dần. Luật ta trói ta, các cơ quan hành pháp chưa có đủ thẩm quyền rạch ròi để thực thi pháp
luật. Về xử lý hành chính, Bộ TN&MT đã xử phạt và truy thu phí môi trường của Vedan, song
đùn đẩy trách nhiệm đình chỉ hoạt động hoặc rút giấy phép kinh doanh của Vedan xuống cho
chính quyền tỉnh Đồng Nai. Về xử lý hình sự, cơ quan điều tra không thể khởi tố hình sự vụ án
này vì luật pháp VN chưa quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân công ty Vedan và chỉ truy
cứu trách nhiệm cá nhân các lãnh đạo Vedan nếu họ đã bị xử lý hành chính. Về khía cạnh bảo vệ
lợi ích công cộng, cho đến nay chưa có cơ quan Nhà nước nào được chỉ định buộc Vedan khôi
phục lại môi trường sinh thái cho dòng sông Thị Vải.
Ngoài lợi ích công cộng, gây hại cho cộng đồng nói chung cho đến nay vẫn chưa được cơ quan
nào khởi kiện Vedan đòi bồi hoàn, sông Thị Vải chết gây hại cụ thể cho 7.000 hộ nông dân của
ba tỉnh Đồng Nai, BR-VT và TP.HCM. Sau khi Vedan bị bắt quả tang, nông dân bắt đầu đòi

trợ miễn phí cho nông dân Đồng Nai, giúp họ thảo đơn kiện và chuẩn bị hồ sơ vụ kiện, làm đơn
giảm án phí cho các hộ nghèo, hoàn tất các thủ tục ủy quyền cho luật sư, giúp đỡ vẽ sơ đồ vùng
thiệt hại, củng cố chứng cứ giúp nông dân. Với cố gắng rất lớn của các tổ chức luật sư và sự chia
sẻ của các tòa án địa phương, khoảng 4.700 hồ sơ đơn kiện riêng lẻ đã được hoàn tất và khởi
kiện tại các địa phương trong một thời gian khoảng 5 tuần trước khi hết thời hiệu khởi kiện và
nộp tại các tòa án địa phương.
Trước sức ép của dư luận, sự đe dọa của hàng ngàn
vụ kiện, và sự tẩy chay của người tiêu dùng, Vedan từ
chỗ chỉ hứa cam kết hỗ trợ nông dân, đã bắt đầu chấp
nhận thương lượng về bồi thường. Đến ngày
10/09/2010, thông qua thỏa thuận riêng rẽ với đại
diện nông dân của ba tỉnh, Vedan đã chấp nhận bồi
thường gần 220 tỷ VNĐ cho 7.000 hộ nông dân, với
điều kiện các hộ nông dân rút lại đơn khởi kiện. Như
vậy các bên đã đạt được một giải pháp chấp nhận
được mà không phải tiến hành gần 5.000 vụ kiện tốn kém thời gian, tiền bạc, với kết cục chưa
thật rõ ràng. Trên thực tế, cho đến nay Vedan đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bồi thường như cam
kết. Cuối tháng 01/2011, nông dân Cần Giờ TP.HCM đã nhận đủ số tiền bồi thường, họ đã quyết
định chia đều số tiền 45,7 tỷ VNĐ cho 839 hộ dân bị thiệt hại. Tại BR-VT, Sở NN&PTN làm
đầu mối đã phân chia 53,619 tỷ VNĐ cho 1255 nông hộ theo tỷ lệ khai báo trước khi khởi kiện.
Vụ Vedan, một năm sau nhìn lại, cho thấy
sức mạnh to lớn của toàn xã hội, từ báo
chí, người tiêu dùng, các hiệp hội cho tới
các thể chế chính thức của Nhà nước, nếu
tất cả đồng lòng gìn giữ môi trường sống,
cái khó ló cái khôn, sẽ có vô vàn phương
cách định hướng tăng trưởng vì chất lượng
cuộc sống của người dân.
Riêng tại tỉnh Đồng Nai, vẫn còn nhiều khó khăn trong việc chia tiền, vào thời điểm 07/2011 địa
phương này mới chia được khoảng 37 tỷ trong tổng số 119,5 tỷ VNĐ tiền bồi thường thiệt hại

“đình chỉ”, còn người tiêu dùng thì “quay lưng”.
Nối tiếp hành động “nói không” với sản phẩm Vedan của các “đại gia” TPHCM, các siêu thị,
chợ tại Hà Nội cũng đã vào cuộc dừng bán sản phẩm này.

Không chỉ ở siêu thị mà tại nhiều chợ ở TPHCM
cũng không còn “bóng dáng” sản phẩm của Vedan.
Tại Big C Thăng Long - Hà Nội, những kệ hàng bày bán sản phẩm của Vedan đã được thay thế
bằng các sản phẩm cùng chủng loại của các nhà sản xuất khác.
Hàng loạt các chợ cũng vắng bóng Vedan.
IV.Nhìn từ vụ việc Vedan
Tập đoàn Nike đã từng bị tẩy chay toàn cầu vì điều kiện lao động khắc nghiệt tại Đông Á và
Đông Nam Á. Muối i-ốt của Unilever trong một thời gian ngắn chiếm 35% thị trường Ấn Độ vì
đã gắn kết sản phẩm với sức khoẻ cộng đồng. Trong khi đó, tại VN, Vedan đang có những vi
phạm nghiêm trọng, gây xôn xao dư luận
Đọc báo chí mấy ngày nay, không ai không đau lòng trước những tin tức dồn dập về vụ phát hiện
Công ty Vedan Việt Nam xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải. Theo ước tính của nhiều
báo đưa tin, mỗi ngày Vedan có thể xả nước thải tới 5.000 m3 ra sông. Nghiêm trọng hơn, hành
động này được cơ quan kiểm tra cục C36 đánh giá có chủ định “che mắt”, khi Vedan Việt Nam
sử dụng hệ thống xử lý nước thải thiết kế bởi hàng ngàn van đóng mở tự động.
Với một tích tắc cầu dao (điện), toàn bộ các van xả sẽ đóng lại, ngăn không cho bất kỳ dòng
nước thải nào chảy ra sông. Có thể nói, hành động của Vedan không những gây bất bình với dư
luận xã hội, mà còn nêu một "tấm gương xấu" về một tinh thần "trách nhiệm xã hội" (Corporate
Social Responsibility) mà cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang hướng tới.
Với xu thế "làm ăn với thế giới", doanh nghiệp Việt Nam một mặt đang trong quá trình hội nhập
các chuẩn mực hành xử, trong đó việc tuân thủ tuân thủ một số quy tắc kinh doanh có trách
nhiệm với xã hội đóng vai trò điều kiện tiên quyết. Mặt khác, quá trình chuyển đổi thành phần
của nền kinh tế quốc dân xác định một nền tảng cấu trúc kinh tế mới. Sự đa dạng và cụ thể hoá
về trách nhiệm khiến cho các nhà quản lý không thể nhắm mắt làm ngơ trước những đòi hỏi từ
xã hội. Trách nhiệm của ban giám đốc trước Hội đồng quản trị được cụ thể hoá bằng trách nhiệm
của công ty với người tiêu dùng, thể hiện qua chất lượng sản phẩm, điều kiện lao động và đặc

Có thể thấy vô số trường hợp, từ các công ty dược lớn bị chỉ trích
vì không cung cấp thuốc giá rẻ cho những người bị nhiễm
HIV/AIDS ở các nước đang phát triển, Nike, GAP bị tấn công vì
sử dụng lao động trẻ em, hay bất kỳ một hành vi gây ô nhiễm môi
trường nào cũng có thể huỷ hoại danh tiếng của một công ty lớn.
Nhưng ở Việt Nam, CSR vẫn là một khái niệm xa lạ vì thiếu sự
hiểu biết và quan tâm của dân chúng. Thái độ của cộng đồng đối
với hoạt động của doanh nghiệp ít khi căng thẳng. Chưa bao giờ
có một vụ án tập thể nào thưa kiện một công ty tại toà án về các
vi phạm của họ trong khi hoạt động. Công ty có gây ô nhiễm thì
công chúng chỉ viết lên báo hay tố cáo với cơ quan hữu trách,
chứ không có một cuộc tranh chấp trực diện ngoài toà án.
Về môi trường, chúng ta sống nghèo, sống chật quen nên chưa
quan tâm đến môi trường sạch đẹp. Chúng ta ít sửa chữa một
môi trường đang có mà thường dọn ra một môi trường mới để đi
tìm cái sạch và đẹp. Thay vì nêu lên để giải quyết vấn đề thì
chúng ta tìm cách rời bỏ nó. Do vậy, các công ty chưa bị áp lực
về đạo đức kinh doanh.
Tuy nhiên, khi những lo lắng về biến đổi khí hậu, huỷ hoại môi
trường ngày một trở nên ám ảnh hơn, đã đến lúc cần thay đổi
nhận thức của công chúng về vấn đề này. Trách nhiệm xã hội của
doanh nghiệp, hơn lúc nào hết, cần được đặt ra. "Chúng tôi tốt",
chứ không chỉ "sản phẩm của chúng tôi rẻ, đẹp, bền" cần được
coi là một thang giá trị để thu hút khách mua hàng.