Những thành tựu từ đường lối đổi mới kinh tế của Đảng hơn 20 năm qua khẳng định đường lối đổi mới kinh tế của Đảng đề ra trong
từng thời kỳ là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp quy luật khách quan và đáp ứng được lòng mong muốn của nhân dân ta, đã đem lại kết
quả đáng khích lệ và tạo khả năng cho nền kinh tế phát triển tốt hơn trong những năm tới.
I. Những chủ trương, chính sách lớn của Đảng về đổi mới lãnh đạo kinh tế và kết quả đạt được
Sau ngày giải phóng miền Nam 1975, cả nước tiến lên CNXH. Thực trạng kinh tế của miền Nam là một nền kinh tế hỗn hợp giữa sản
xuất hàng hóa nhỏ đa sở hữu do thời kỳ thực dân Pháp đô hộ để lại, với kinh tế thực dân kiểu mới do Mỹ du nhập. Kinh tế miền Bắc
sau 20 năm giải phóng (1954-1974), tuy đã có một bước phát triển nhưng vẫn là một nền sản xuất nhỏ lạc hậu được xây dựng theo
mô hình kinh tế của Liên Xô cũ và một số nước XHCN Đông Âu.
Từ thực trạng kinh tế trên đây, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV đã chủ trương xây dựng trong cả nước một nền kinh tế XHCN theo
mô hình “kế hoạch hóa tập trung cao” chủ yếu với hai hình thức sở hữu nhà nước và tập thể; tổ chức sản xuất kinh doanh theo các
loại hình xí nghiệp quốc doanh và xí nghiệp hợp tác xã, thực hiện phân phối theo cơ chế quản lý hành chính bao cấp. Chủ trương
này đưa vào thực hiện không lâu đã bộc lộ sự không phù hợp với tình hình mới về yêu cầu phát triển của nền kinh tế nước ta. Nền
kinh tế đi dần vào ngõ cụt, không phát triển được, thậm chí có mặt tụt lùi so với trước, gây ra tình trạng khủng hoảng kinh tế trong
nhiều năm không khắc phục được.
Để đưa đất nước ra khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội, Nghị quyết Trung ương 6 (khóa IV) tháng 8-1979 đã nhận định tổng
quát về thực trạng kinh tế nước ta, trong những năm cuối thập kỷ 70 như sau: chúng ta đang đứng trước nhiều khó khăn về kinh tế
và đời sống; sản xuất phát triển chậm (tốc độ tăng tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân dưới 1%/năm); năng suất lao động
quá thấp; đời sống nhân dân thiếu thốn, nhiều hiện tượng trong xã hội có tính tiêu cực nghiêm trọng. Để khắc phục tình trạng trên
đây, Nghị quyết Trung ương 6 (khóa IV) đã chỉ ra phải nghiên cứu để cải tiến một bước cơ bản các chính sách kinh tế, trước hết là
chính sách lưu thông phân phối, khắc phục tình trạng không ăn khớp giữa chính sách đề ra và tình hình thực tế của sản xuất và đời
sống xã hội. Chống tư tưởng chủ quan, bảo thủ, không dám nhìn thẳng vào những thiếu sót trong chính sách, đồng thời phải nghiêm
túc nghiên cứu các mặt khi xác định chính sách mới để tránh mắc phải sai lầm. Nghị quyết Trung ương 6 (khóa IV) không chỉ xác
định thực trạng bế tắc của nền kinh tế nước ta lúc đó mà còn chỉ ra định hướng tư duy mới cho nền kinh tế nước ta nhằm làm cho
sản xuất “bung ra”. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (tháng 3-1982) đã quyết định một số vấn đề rất cơ bản về đổi mới lãnh đạo kinh
tế. Kinh tế quốc doanh là chủ đạo, kinh tế quốc doanh cùng với kinh tế tập thể dần dần trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân.
Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (khóa VII) (tháng 1-1994) đề ra chủ trương về công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH)
đất nước trong thời kỳ mới và khẳng định “phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt”.
Sau Đại hội VII những động lực mới đã thúc đẩy kinh tế tăng trưởng với mức độ cao và bền vững ở thời kỳ 1991-1995. Tổng sản
phẩm trong nước tăng bình quân 7,9%/năm, tạo điều kiện cho đất nước ra khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội và chuyển
sang giai đoạn phát triển mới.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (tháng 6/1996) khẳng định nước ta đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và chỉ rõ mục tiêu đẩy

mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, huy động và sử dụng tốt mọi nguồn lực cho CNH, HĐH đất nước sớm đưa nước ta ra khỏi tình
trạng kém phát triển, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Từ mục tiêu
tổng quát trên trong lĩnh vực kinh tế, Đại hội X chỉ rõ một số quan điểm lớn về đổi mới như: Đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển
kinh tế tri thức. Đây là thể hiện bước tiến về nhận thức của Đảng ta, bắt kịp xu thế phát triển mới của thế giới. Về các thành phần
kinh tế, Đại hội X chỉ rõ có 5 thành phần, đó là: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân (cá thể, tiểu chủ, tư bản tư
nhân), kinh tế tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo - là lực
lượng vật chất quan trọng để Nhà nước định hướng và điều tiết nền kinh tế. Đại hội X chủ trương phát triển nhanh hơn công nghiệp
và xây dựng theo hướng nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và hiện đại hóa; tạo bước phát triển vượt bậc của khu vực dịch vụ;
tạo bước ngoặt về hội nhập kinh tế quốc tế và hoạt động kinh tế đối ngoại.
Trong 2 năm (2006-2007) thực hiện Nghị quyết Đại hội X, theo đánh giá của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 9 (khoá X) thì lĩnh
vực kinh tế, tốc độ tăng trưởng GDP đạt mức cao, năm 2006 là 8,23%; năm 2007 là 8,48%. Năm 2008 do cả nguyên nhân khách
quan và chủ quan tăng trưởng kinh tế chỉ đạt 6,23%, bình quân 3 năm (2006 - 2008) đạt 7,6%/năm; nông nghiệp được mùa, nước ta
đã trở thành thành viên tổ chức thương mại quốc tế WTO, tạo điều kiện cho nền kinh tế nước ta vươn xa hơn trong cộng đồng thế
giới. Năm 2009 do tác động mạnh của khủng hoảng kinh tế, tài chính thế giới, tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm sút, nền kinh tế gặp
nhiều khó khăn, 6 tháng đầu năm tăng trưởng kinh tế chỉ đạt 4,1%, dự kiến cả năm 2009 đạt 5%/năm. Các thành phần kinh tế vẫn
tiếp tục phát triển; thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN tiếp tục được triển khai xây dựng và từng bước hoàn thiện; đời sống
nhân dân vẫn được duy trì và bảo đảm, không có những xáo trộn lớn. Trước tình hình khó khăn của nền kinh tế hiện nay, Đảng và
Nhà nước ta đã kịp thời đưa ra nhiều giải pháp kinh tế tích cực để khắc phục các mặt còn hạn chế, đặc biệt là khắc phục lạm phát,
tăng giá và nguy cơ suy thoái kinh tế, nhằm sớm đưa nền kinh tế trở lại phát triển bình thường vào năm 2010.
Những thành tựu thu được từ đường lối đổi mới kinh tế của Đảng hơn 20 năm qua cho phép chúng ta rút ra một số kết luận sau đây:
Một là, đường lối đổi mới kinh tế đề ra trong từng thời kỳ là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp quy luật khách quan và đáp ứng được lòng
mong muốn của nhân dân ta, đã đem lại kết quả đáng khích lệ và tạo khả năng cho nền kinh tế phát triển tốt hơn trong những năm
tới.
Hai là, trong quá trình đổi mới kinh tế, Đảng ta đã trân trọng và lắng nghe ý kiến, sáng kiến và cách làm sáng tạo của quần chúng
nhân dân, biết dựa vào dân, biết chắt lọc ý kiến đóng góp, tổng kết khái quát, nên đã có những quyết sách đúng, những chủ trương
phù hợp, kịp thời, nhất là vào những thời điểm khó khăn có tính bước ngoặt.
Ba là, Đảng ta đã nhận thức sâu sắc rằng đổi mới kinh tế phải vì lợi ích của nhân dân, phát huy vai trò chủ động sáng tạo của nhân
dân và phù hợp với thực tiễn đất nước.
Bốn là, đường lối đổi mới kinh tế của Đảng ta là đường lối độc lập, tự chủ, sáng tạo xuất phát từ thực tiễn nước ta, có tham khảo
kinh nghiệm của các nước khác một cách có chọn lọc, không sao chép giáo điều.