G
G
I
I
Á
Á
O
O


T
T
R
R
Ì
Ì
N
N
H
H


T
T
Ự
Ự


Đ
Đ
Ộ

Ế


C
C
Ầ
Ầ
U
U


Đ
Đ
Ư
Ư
Ờ
Ờ
N
N
G
G



8

Hình I-7: Wizard trợ giúp nhập dữ liệu cho kết cấu cầu đúc hẫng của MIDAS/Civil
Công cụ lập trình để tạo ra các tính năng mới cho phần mềm hiện có rất nhiều và khá dễ
dùng. Hầu hết chúng tập trung hỗ trợ cho AutoCAD và Office, bởi hai phần mềm này
được dùng rất phổ biến trong công tác thiết kế. Với AutoCAD ta có thể sử dụng những

Hình I-8: Visual LISP: công cụ hỗ trợ cho lập trình với AutoLISP trong AutoCAD



VBA: là một công cụ lập trình dựa trên Visual Basic, nó cho phép người dùng kết
hợp tính dễ dùng và hiệu quả của môi trường lập trình Visual Basic với các tính
năng và hệ thống đối tượng sẵn có trong AutoCAD. Hiện nay đây là công cụ được
dùng rất phổ biến để xây dựng thêm những tính năng mới, với quy mô không lớn và
không quá phức tạp trên AutoCAD. Trong lĩnh vực thiết kế công trình giao thông,
công việc chiếm khối lượng lớn nhấ
t và mất nhiều công nhất là tạo bản vẽ kỹ thuật.
Mặc dù hầu hết người thiết kế đều dùng AutoCAD để tạo bản vẽ kỹ thuật nhưng
mức độ tự động hóa vẫn rất thấp, chủ yếu sử dụng các lệnh đơn của AutoCAD
(thông qua dòng lệnh hay nút bấm trong AutoCAD) cùng với các thông số hình học
tính toán được (có thể bằng các phần mềm khác, ví dụ phần m
ềm tính kết cấu) để
xây dựng bản vẽ. Vấn đề này hoàn toàn có thể tự động hóa được khi người dùng
biết kết hợp quy tắc vẽ đối tượng thiết kế với số liệu hình học tính được trong một
chương trình VBA do chính họ tạo ra.
G
G
I
I
Á
Á
O
O


T

O
Á
Á


T
T
H
H
I
I
Ế
Ế
T
T


K
K
Ế
Ế


C
C
Ầ
Ầ
U
U


là ObjectARX). Bởi việc cho phép điều khiển trực tiếp nhân và cấu trúc dữ liệu của
chương trình AutoCAD, cho nên những chương trình được viết với ObjectARX sẽ có
tính linh hoạt rất cao, tốc độ
chạy nhanh và nhỏ gọn hơn so với chương trình cùng loại
viết bằng công cụ lập trình khác, nhưng mức độ phức tạp của việc lập trình sẽ tăng lên.
Hầu hết các ứng dụng lớn chạy trên nền AutoCAD đều được xây dựng dựa trên
ObjectARX: Land Desktop, Civil 3D, Nova-TDN
.
M
M
Ở
Ở


Đ
Đ
Ầ
Ầ
U
U



11

Hình I-10: Mở rộng khả năng cho AutoCAD dùng ObjectARX
5. Kết chương
Như vậy, trong chương này, toàn cảnh về việc ứng dụng công nghệ thông tin để tự động hóa
công tác thiết kế công trình giao thông đã được đề cập đến. Vấn đề cốt lõi để tự động hóa thiết
kế bao gồm:
12
P
P
H
H
Ầ
Ầ
N
NI
I
I
I
:
:L
L
Ậ
Ậ
P
P
D
D
Ụ
Ụ
N
N
G
GN
N
Ề
Ề
N
N
CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM
Trong hồ sơ thiết kế, phần tài liệu được trình bày dưới dạng bảng biểu (bảng tính kết cấu, bảng
tính khối lượng, ) và bản vẽ (mô tả cấu tạo hình học của công trình) chiếm một khối lượng
đáng kể. Nội dung của những tài liệu trong phần này lại luôn có mối quan hệ rõ ràng và chặt
chẽ với phần tính toán trong quá trình thiết kế, chính vì vậy, khả năng thực hiện t
ự động hóa
công đoạn này là hoàn toàn khả thi và mang lại hiệu quả cao. Những công việc cụ thể có thể tự
động hóa bao gồm: tính toán, lập bảng tính, lập bản vẽ, trong đó, phần tính toán tạo tiền đề cho
quá trình thực hiện lập bảng tính và bản vẽ.

theo hướng có thể kết nối với các phần mềm khác nhằm mục đích hỗ trợ người dùng giải quyết
được vấn đề phát sinh bằng cách kết hợp vài phần mềm với nhau.
C
C
H
H
Ư
Ư
Ơ
Ơ
N
N
G
G


I
I
:
:


K
K
H
H
Á
Á
I
I

14
sẵn có của chúng để làm nền, giúp cho việc lập trình được nhanh và hiệu quả hơn rất nhiều so
với cách lập trình thông thường, và do đó, có thể gọi chúng là các ứng dụng nền, điển hình và
được sử dụng nhiều nhất làm ứng dụng nền trong lĩnh vực thiết kế là AutoCAD và Excel, ngoài
việc phù hợp với định dạng tài liệu trong hồ sơ thiết kế (bản vẽ và bảng tính) chúng còn cho
phép ng
ười dùng xây dựng các chương trình chạy cùng với mục đích bổ sung thêm các chức
năng chuyên biệt.
Như vậy, một phần mềm được gọi là ứng dụng nền khi nó thỏa mãn đồng thời các tiêu chí sau:
Ø
Ø

Cho phép một chương trình chạy bên trong và cùng với nó (tương tự như một lệnh).
Ø
Ø

Cho phép sử dụng các tính năng của nó thông qua công cụ lập trình thích hợp.

Hình I-3: Mô hình lập trình trên ứng dụng nền
Một lệnh mới hay một chức năng mới được xây dựng trên ứng dụng nền thực chất là một
chương trình hoàn chỉnh, vì vậy, để xây dựng nó cần có công cụ lập trình tương ứng. Thông
thường công cụ lập trình được hiểu như là một tập hợp bao gồm:
Ø
Ø

Ngôn ngữ lập trình.
Ø
Ø

Môi trường lập trình.

I
:
:


K
K
H
H
Á
Á
I
I


N
N
I
I
Ệ
Ệ
M
M



15Hình I-4: Xây dựng chương trình bằng ngôn ngữ AutoLISP khi không sử dụng môi trường


VBA (Visual Basic for Applications)
Còn Excel hỗ trợ các công cụ lập trình:
Ø
Ø

VBA
Ø
Ø

VSTO (Visual Studio Tools for Office)
Mỗi công cụ lập trình luôn có những đặc điểm riêng và khó có thể phán xét cái nào hay hơn
hoặc kém hơn một cách tổng quát. Do đó, để lựa chọn được công cụ lập trình thích hợp khi lập
trình trên ứng dụng nền, cần dựa vào mục đích cụ thể. Ví dụ khi lập trình trên AutoCAD, để tạo
các công cụ trợ giúp vẽ thì AutoLISP là lựa chọn hợp lý. Nhưng để xây dựng những ứng dụng
l
ớn, phức tạp, đòi hỏi phải can thiệp sâu vào bên trong AutoCAD thì chỉ có thể dùng
ObjectARX mới làm được.
Trong lĩnh vực tự động hóa thiết kế công trình giao thông, hầu hết các bài toán lớn và cơ bản đã
được giải quyết, nhưng còn rất nhiều các bài toán khác, tuy không lớn và không quá phức tạp,
nhưng lại rất đa dạng và khó khái quát, vẫn chưa có phần mềm thực hiện, và do đó, phạm vi
ứng dụng của lập trình trên
ứng dụng nền là rất lớn và có tính hiệu quả cao. Hơn nữa, với quy
mô của các bài toán này, thì việc lựa chọn VBA làm công cụ lập trình là rất phù hợp bởi:
Ø
Ø

Ngôn ngữ lập trình Visual Basic (VB) là một loại ngôn ngữ dễ sử dụng, có số lượng
người dùng đông đảo và tài liệu tham khảo rất phong phú. Điều này cho phép người dùng
trao đổi kỹ năng, tìm kiếm tài liệu, mã nguồn một cách dễ dàng.

dự án độc lập. Điều này giúp cho việc phân phối, chia sẻ mã lệnh được thuận tiện.
Kếtchương
Tự động hóa công tác lập hồ sơ thiết kế công trình giao thông là hoàn toàn khả thi và có thể
được thực hiện theo nhiều cách khác nhau.
Dự án VBA nên xây dựng theo hướng gộp cả phần tính toán và xuất kết quả vào một mô-đun
thống nhất.
Sử dụng AutoCAD và Excel làm ứng dụng nền để xây dựng các ứng dụng bằng VBA nhằm
mục đích hỗ trợ thiết kế là lựa chọn mang tính khả thi cao và có nhiều ưu điểm.
Để lập trình với VBA, cách tốt nhất, là làm chủ từng phần. Đầu tiên cần nắm vững ngôn ngữ
lập trình Visual Basic và cách sử dụng VBA IDE để viết mã lệnh cũng như thiết kế giao diện.
C
C
H
H
Ư
Ư
Ơ
Ơ
N
N
G
G


I
I
:
:

