TRÌNH BÀY: PGS.TS. ĐẶNG MINH ẤT
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
Phân tích - Thiết kế - Cài đặt
Hệ thống thông tin
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN PTTKHT
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
2
 Bài 1: Một số phương pháp phân tích, thiết kế HTTT
 Bài 2: Phương pháp luận phân tích HTTT.
 Bài 3: Phân loại một số cách tiếp cận.
 Bài 4: Mô hình hoá hệ thống.
 Bài 5: Phương pháp phân tích, thiết kế có cấu trúc.
 Bài 6: Phân tích chức năng.
Bài 1: Một số phương pháp phân tích, thiết kế Hệ
thống thông tin
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
3
 Nội dung bài học
 Phương pháp SADT
 Phương pháp MERISE
 Phương pháp MCX
 Phương pháp GALACSI
Bài 1: Một số phương pháp phân tích, thiết kế Hệ
thống thông tin
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
4
 Phương pháp SADT

Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
6
 Phương pháp MERISE
 Ý tưởng cơ bản của phương pháp MERISE là xuất phát từ ba mặt cơ bản
sau đây:
 Một là: Quan tâm chu kỳ sống của HTTT, trải qua nhiều giai đoạn: “Thai
nghén - Quan niệm, Ý niệm - Quản trị - Chết”. Chu kỳ sống này đối với hệ
thống tổ chức lớn có thể kéo dài từ 10 - 15 năm
 Hai là: Đề cập tới chu kỳ đặc tả của HTTT còn được gọi là chu kỳ trừu
tượng
 Ba là: Liên quan đến chu kỳ của các quyết định cần phải ra trong chu kỳ
sống của sản phẩm
 Đặc trưng cơ bản của phương pháp này là:
 Nhìn toàn cục.
 Tách rời các dữ liệu và xử lý
 Tiếp cận theo mức.
 Ưu điểm của phương pháp MERISE là có cơ sở khoa học vững chắc
 Nhược điểm của phương pháp này là cồng kềnh
Bài 1: Một số phương pháp phân tích, thiết kế Hệ
thống thông tin
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
7
 Phương pháp MCX
 Phương pháp này khá thông dụng và thỏa mãn các điều kiện của các
phương pháp phân tích và thiết kế thứ hai.
 Cho phép xây dựng được một mô hình tổng quát, chính xác, biểu diễn HTTT
hoặc các phân hệ thông tin
 Cho phép phân tích, nắm được dữ liệu, quá trình xử lý và truyền thông các
HTTT

 Kiến trúc các môi trường đặc thù
Bài 2: Phương pháp luận phân tích HTTT
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
9
 Nội dung bài học
 Phương pháp tiếp cận hệ thống
 Đi từ chức năng đến mô hình hoá
 Phân tích hệ thống có cấu trúc
Bài 2: Phương pháp luận phân tích HTTT
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
10
 Phương pháp tiếp cận hệ thống
 Yêu cầu chủ yếu nhất của phương pháp này là phải xem xét hệ thống
trong tổng thể vốn có của nó cùng với các mối liên hệ của các phân
hệ nội tại cũng như mối liên hệ với các hệ thống bên ngoài
 Do đó, khi phân tích HTTT, chúng ta phải xem xét một cách toàn
diện các vấn đề kinh tế, kỹ thuật và tổ chức của hệ thống quản lý
 Ứng dụng phương pháp tiếp cận hệ thống trong phân tích HTTT đòi
hỏi trước hết phải xem xét doanh nghiệp như là một hệ thống thống
nhất về mặt kinh tế, tổ chức, kỹ thuật, sau đó mới đi vào các vấn đề
cụ thể trong từng lĩnh vực. Trong mỗi lĩnh vực lại phân chia thành
các vấn đề cụ thể hơn, chi tiết hơn. Đây là phương hướng tiếp cận đi
từ tổng quát đến cụ thể (Top - Down) theo sơ đồ cấu trúc hình cây
Bài 2: Phương pháp luận phân tích HTTT
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
11
 Đi từ chức năng đến mô hình hoá

 Nội dung bài học
 Cách tiếp cận từ trên xuống.
 Quy trình thác nước.
 Chu trình tăng trưởng
 Chu trình xoắn ốc
 Chu trình lắp ráp các thành phần
Bài 3: Phân loại một số cách tiếp cận
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
14
 Cách tiếp cận từ trên xuống
 Cách tiếp cận trên xuống được coi là một tiến bộ về phương pháp luận trong
phát triển hệ thống
 Đặc trưng chính của cách tiếp cận này là bài toán được xem xét từ tổng thể tới
chi tiết, việc chi tiết hoá được tiến hành từng bước, từ phần cốt lõi tới các thể
hiện cụ thể.
 Cách tiếp cận này đặc biệt chú trọng tới các vấn đề mấu chốt của bài toán
 Ở mỗi giai đoạn, ở mỗi thành phần của hệ thống, việc đầu tiên là xác định phần
cốt lõi sau đó mới tiến hành phát triển hệ thống xung quanh các phần cốt lõi này
 Cách tiếp cận này giúp người phân tích luôn xác định đúng được bản chất của
sự việc và đưa ra được giải pháp hữu hiệu nhất đáp ứng yêu cầu cốt lõi của
người dùng
 Cách tiếp cận này chỉ phù hợp cho việc xây dựng hệ thống giống nhau, hoặc có
nhiều điểm tương tự, điều mà trong thực tế ít xảy ra, vì người ta có thể sử dụng
luôn phần mềm có sẵn mà không cần bỏ công làm lại.
Bài 3: Phân loại một số cách tiếp cận
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
15
 Quy trình thác nước.

 Chu trình xoắn ốc hay chu trình lặp là do Bochm đề xuất 1988, với
các đặc điểm sau:
 Tiến trình lặp đi lặp lại một dãy các giai đoạn nhất định.
 Qua mỗi vòng lặp, tạo ra một nguyên mẫu hoàn thiện dần.
 Chú trọng khắc phục các nguy cơ (nguy cơ có thể bắt nguồn từ các sai sót
trong đặc tả các nhu cầu)
Bài 3: Phân loại một số cách tiếp cận
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
18
 Chu trình lắp ráp các thành phần
 Chu trình lắp ráp các thành phần dựa trên việc sử dụng lại các thành phần phần
mềm.
 Việc tạo lập hệ thống được thực hiện bằng cách lắp ráp các thành phần có sẵn.
 Như vậy, điều quan trọng là cần phải xác định và thu gom các thành phần có
khả năng sử dụng lại càng sớm càng tốt.
 Theo Hooper, Chester và Chang thì tiến trình gồm 6 giai đoạn:
 Tìm hiểu bài toán: Tìm hiểu vấn đề được đặt ra và khả năng sử dụng lại.
 Hình thành giải pháp: Đề xuất một số giải pháp theo hướng sử dụng các thành phần có
sẵn.
 Tìm kiếm các thành phần: Lựa chọn các thành phần thích hợp.
 Điều chỉnh và thích ứng các thành phần: điều chỉnh các thành phần thực sự thích ứng
với giải pháp.
 Tích hợp các thành phần: Lắp ráp các thành phần thành giải pháp.
 Đánh giá: Đánh giá kết quả thực hiện, đồng thời xác định các thành phần mới có thể
lưu để sử dụng lại sau này.
Bài 4: Mô hình hoá hệ thống
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
19

 Hiểu được: Hiểu tức là hình thành được một hình ảnh xác thực và giản lược về đối
tượng được tìm hiểu
 Trao đổi được: Vì tính hiểu được của mô hình mà mô hình trở thành một thứ ngôn
ngữ chung cho phép trao đổi giữa những người cùng quan tâm tới một vấn đề hay một
hệ thống chung.
 Hoàn thiện được: Nhờ sự hiểu được của mô hình mà người tìm hiểu, trao đổi dễ nhận
thấy hệ thống đã phù hợp với nhu cầu chưa, có chặt chẽ, có đầy đủ không, nhờ đó mà
có thể hoàn thiện thêm.
Bài 5: Phương pháp phân tích, thiết kế
có cấu trúc
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
22
 Nội dung bài học
 Mô hình chức năng.
 Mô hình dữ liệu.
 Mô hình luồng dữ liệu.
 Mối quan hệ và thứ tự xây dựng các mô hình.
Bài 5: Phương pháp phân tích, thiết kế
có cấu trúc
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
23
 Mô hình chức năng.
 Mô hình này mô tả các chức năng chính của HTTT, thông thường được biểu
diễn bằng sơ đồ chức năng nghiệp vụ, thể hiện hệ thống từ khía cạnh chức
năng, trả lời cho câu hỏi: Hệ thống thực hiện những công việc gì?
 Mô hình được sử dụng cho mục đích này là sơ đồ phân rã chức năng
(Business Functional Diagram viết tắt là BFD)
 Tư tưởng phân tích từ trên xuống (top-down) được thể hiện rõ nét trên sơ đồ

25
 Mô hình luồng dữ liệu.
 Mô tả luồng luân chuyển dữ liệu trong hệ thống. Có thể biểu diễn bằng
nhiều sơ đồ: sơ đồ ngữ cảnh, sơ đồ quá trình xử lý, sơ đồ luồng dữ liệu hoặc
bằng các ma trận chức năng/ thực thể
 Nếu như các mô hình chức năng và mô hình dữ liệu thể hiện hệ thống dưới
dạng tĩnh thì ngược lại mô hình luồng dữ liệu thể hiện hệ thống dưới cách
nhìn động.
 Mô hình này lột tả luồng luân chuyển dữ liệu trong cả quá trình hoạt động
của hệ thống.
 Một trong các mô hình kinh điển được sử dụng cho mục đích mô tả luồng
dữ liệu là sơ đồ luồng (dòng) dữ liệu (Data Flow Diagram viết tắt là DFD).
 DFD đưa ra một phương pháp thiết lập mối quan hệ giữa chức năng hoặc
quá trình của hệ thống với thông tin mà chúng sử dụng