Lời Nói Đầu
Trong nền kinh tế chuyển đổi, vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nớc đối với
các hoạt động kinh tế và xã hội càng trở nên cần thiết và quan trọng hơn bao giờ
hết. Trong hệ công cụ điều tiết nền kinh tế, kiểm toán Nhà nớc đợc coi nh là một
công cụ cần thiết phụ trợ đắc lực cho quá trình quản lý vĩ mô của Nhà nớc đối
với nền kinh tế-điều đó đợc thể hiện rất rõ qua chức năng, nhiệm vụ của cơ quan
kiểm toán Nhà nớc trong việc kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả, hiệu lực của
việc sử dụng các nguồn lực tài chính quốc gia.
Cơ quan kiểm toán Nhà nớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam đợc
thành lập ngày 11/7/1994 theo nghị định 70/CP của Chính phủ, đợc tổ chức và
hoạt động theo Quyết định 61/TTG của Thủ tớng chính phủ. Kể từ đó đến nay,
sau 4 năm vừa xây dựng tổ chức vừa đi vào hoạt động, kiểm toán Nhà nớc bớc
đầu đã thu đợc nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần làm lành mạnh hoá hoạt
động tài chính công,ngăn ngừa những hành vi vi phạm kỷ luật tài chính, chống
lãng phí, giúp Nhà nớc quản lý vĩ mô nền kinh tế.
Ngày nay, trong xu hớng hội nhập và sự phát triển đa năng của nền kinh tế
đòi hỏi hoạt động của kiểm toán Nhà nớc, phải phát triển lên một tầm cao mới, h-
ớng tới những mục tiêu, nội dung và phơng pháp kiểm toán quốc tế. Mặt khác để
góp sức mình trong công tác quản lý vĩ mô nền kinh tế của nhà nớc, kiểm toán
Nhà nớc cần phải từng bớc nâng cao vai trò của mình cũng nh không ngừng củng
cố và hoàn thiện hệ thống kiểm toán Nhà nớc, xây dựng và tổ chức bộ máy vững
mạnh xứng đáng là một cơ quan kiểm toán tối cao của một quốc gia.
Trong đề tài Vai trò của kiểm toán Nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng
em xin trình bày những nội dung sau:
Phần A: Lý luận chung về kiểm toán Nhà nớc
Phần B: Cơ quan kiểm toán Nhà nớc CHXHCN Việt Nam
Phần C: Những giải pháp nhằm nâng cao vai trò của kiểm toán Nhà
nớc
Để hoàn thành đớc đề tài này có sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo chủ
nhiệm Vũ Trờng Sơn cùng các thầy cô trong khoa kinh tế.
Em xin chân thành cảm ơn!

kinh tế. Bên cạnh hoạt động của kiểm toán Nhà nớc các công ty kiểm toán độc
2
lập cũng phát triển mạnh trong đó có một công ty kiểm toán liên doanh giữa Việt
Nam và nớc ngoài, 4 công ty kiểm toán có 100% vốn đầu t nớc ngoài, 4 công ty
t nhân. Nh vậy cho đến nay tại Việt Nam đã có 35 chi nhánh và văn phòng với số
lợng 1268 ngời làm việc trong lĩnh vực kiểm toán vầ t vấn tài chính kế toán tại
Việt Nam.
II - Khái quát chung về kiểm toán Nhà nớc.
1-Kiểm toán Nhà nớc là gì?
Kiểm toán Nhà nớc là việc kiểm toán do các cơ quan quản lý chức năng
của Nhà nớc (tài chính, thuế...) và cơ quan kiểm toán Nhà nớc tiến hành theo luật
định.
Theo định nghĩa của Hiệp hội kiểm toán tối cao quốc tế (INTOSAI): Cơ
quan kiểm toán tối cao đợc hiểu là một tổ chức công cộng của một Nhà nớc đợc
chỉ định, thiết lập tổ chức theo các cách khác nhau, thực hiện theo luật định, chức
năng kiểm toán công cộng
Điều 73 trong luật ngân sách Nhà nớc Việt Nam đã ghi rõ: Kiểm toán
Nhà nớc là cơ quan thuộc chính phủ, thực hiện việc kiểm toán xác định tính đúng
đắn hợp pháp của các số liệu kế toán, báo cáo quyết toán của các cơ quan Nhà n-
ớc, các đơn vị có nhiệm vụ thu chi ngân sách Nhà nớc theo quy định của Chính
phủ.
Hoạt động kiểm toán của kiểm toán Nhà nớc là hớng vào hoạt động kiểm
toán tính tuân thủ xem xét việc chấp hành các chính sách luật lệ và chế độ của
Nhà nớc tại đơn vị sử dụng vốn do ngân sách Nhà nớc cấp. Ngoài ra kiểm toán
Nhà nớc còn thực hiện kiểm toán tính hiệu năng, hiệu quả hoạt động của các cơ
quan có sử dụng vốn kinh phí từ ngân sách Nhà nớc.
2 - Đặc điểm tổ chức của kiểm toán Nhà nớc của một số nớc trên thế
giới.
Trên thế giới cơ quan kiểm toán Nhà nớc có thể trực thuộc chính phủ (cơ
quan hành pháp); Quốc hội (cơ quan lập pháp ); Toà án (cơ quan t pháp). Nớc

Kiểm toán nhà nớc Việt Nam là một cơ cấu mới trong bộ máy Nhà nớc. Nh
vậy kiểm toán Nhà nớc không phải là một tổ chức chuyên môn mà là một cơ
quan Nhà nớc do vậy phải tuân thủ nguyên tắc tổ chức xây dựng bộ máy Nhà n-
ớc, thực hiện chức năng nhiệm vụ đợc luật pháp quy định và chính phủ giao cho.
4
c) Cơ quan kiểm toán Nhà nớc là cơ quan kiểm tra chuyên về tài chính
công từ bên ngoài các hoạt động tài chính của chính quyến Nhà nớc, doanh
nghiệp Nhà nớc các đơn vị có sử dụng vốn từ kinh phí do ngân sách Nhà nớc cấp.
d) Kiểm toán Nhà nớc là cơ quan tối cao của nớc Cộng Hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam trong lĩnh vực kiểm toán thể hiện trong những điểm sau:
- Cơ quan này có trách nhiệm trớc Nhà nớc trong lĩnh vực kiểm toán.
- Có quyền cao nhất trong hoạt động kiểm toán trong cả nớc.
- Hớng dẫn chỉ đạo phối hợp hoạt động các đơn vị trực thuộc nội bộ kiểm
toán các doanh nghiệp.
- Thực hiện quyền kiểm toán toàn bộ các hoạt động kiểm toán nh kiểm
toán độclập, kiểmtoán toàn bộ.
e) Ngoài những đặc điểm đã nêu trên,kiểm toán Nhà nớc là cơ có chức
năng đối ngoại và hợp tác. Thể hiện mối quan hệ giữa các cơ quan kiểm toán Nhà
nớc Việt nam và các cơ quan kiểm toán tối cao của cac nớc trong khu cũng nh
trên toàn thế giới.
III-Địa vị pháp lý chức năng nhiệm vụ của kiểm toán
Nhà nớc.
1 - Địa vị pháp lý :
Địa vị pháp lý của cơ quan kiểm toán Nhà nớc có ý nghĩa vô cùng quan
trọng trong việc xây dựng, phát triển tổ chức và điều hành hoạt động của kiểm
toán Nhà nớc. Kinh nghiệm từ thực tế cho thấy các nớc có kiểm toán Nhà nớc
phát triển thì việc tổ chức và hoạt động của kiểm toán đợc quy định cụ thể rõ
ràng trong hiến pháp và trong từng điều luật của các bộ luật cụ thể.
Trung Quốc, khi chuẩn bị cho kiểm toán Nhà nớc ra đời năm 1983 thì trớc
đó một năm nghĩa là năm 1982 đã tiến hành sửa đổi và bổ sung vào hiến pháp

định tính độc lập của kiểm toán Nhà nớc,quy định về quyền kiểm toán Nhà nớc
khi thuộc nhiệm vụ kiểm toán và trách nhiệm phải báo cáo kết quả kiểm toán với
chính phủ,Quốc hội và Uỷ ban thờng vụ Quốc hội khi có yêu cầu.Tại điều 70 và
điều 2 của Luật Ngân sách Nhà nớc mới chỉ giới hạn trách nhiệm kiểm toán Nhà
nớc trong trờng hợp cơ quan quyền lực cha phê chuẩn quyết toán Ngân sách Nhà
nớc và Ngân sách địa phơng. Rõ ràng là kiểm toán Nhà nớc cha có điều luật nào
nói lên chức năng và nhiệm vụ của hoạt động kiểm toán,cũng vấn đề này trong
6
luật thuế,pháp lệnh kế toán thống kê,luật doanh nghiệp Nhà nớc... vị trí của kiểm
toán cha đợc nhắc đến. Đặc biệt là quan hệ giữa kiểm toán nhà nớc và kiểm toán
độc lập, giữa kiểm toán Nhà nớc và các Bộ ngành, địa phơng, giữa kiểm toán Nhà
nớc với kiểm toán nội bộ vẫn cha có điều luật nào của Nhà nớc quy định cụ thể.
Nh vậy địa vị pháp lí của kiểm toán Nhà nớc mới chỉ giới hạn ở một số điều luật
trong đó cha quy định rõ và cụ thể. Trong khi đó vai trò của kiểm toán Nhà nớc
đã đợc nâng lên một tầm cao mới trong điều kiện phát triển kinh tế đất nớc, đặc
biệt là đã góp phần không nhỏ vào công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá đất n-
ớc, định hớng xã hội chủ nghĩa.
2/Chức năng kiểm toán Nhà nớc
Qua sự trao đổi và học hỏi kinh nghiệm các nớc có hoạt động kiểm toán
Nhà nớc phát triển cho thấy hoạt động của cơ quan kiểm toán Nhà nớc thờng h-
ớng vào:
* Kiểm toán tài chính (Financial Audit)
* Kiểm toán tuân thủ (Comphiance Audit)
* Kiểm toán hoạt động (Operation Audit)
* Một trong những hoạt động thờng thấy ở tất cả các cơ quan kiểm
toán Nhà nớc trên thế giới là việc kiểm tra và xác nhận tính đúng đắn và hợp pháp
của các số liệu,thông tin đợc thể hiện trong báo cáo tài chính hàng năm của các tổ
chức kinh tế bao gồm các doanh nghiệp Nhà nớc và các doanh nghiệp có cổ phần
Nhà nớc. Trên cơ sở kết quả của hoạt động kiểm toán, kiểm toán Nhà nớc đa ra
các ý kiến, kiến nghị cho đơn vị đợc kiểm toán, các cơ quan có thẩm quyền trên

toán tối cao của một quốc gia mặc nhiên cơ quan kiểm toán Nhà nớc phải đảm
nhiệm trọng trách vô cùng quan trọng cụ thể là:
- Cơ quan kiểm toán Nhà nớc đánh giá và ấn định cả những chuẩn mực, quy
trình kiểm toán áp dụng cho các cơ quan kiểm toán nội bộ.
- Trong trờng hợp kiểm toán độc lập có tham gia vào kiểm toán các doanh
nghiệp Nhà nớc thì chịu sự phê chuẩn của kiểm toán Nhà nớc trên hai phơng diện
sau:
8
+ Một là: kiểm toán Nhà nớc đánh giá báo cáo kiểm toán độc lập về
quyết toán năm.
+ Hai là: kiểm toán Nhà nớc định ra các chuẩn mực và quy trình kiểm
toán.
c/ Thực hiện nhiệm vụ đào tạo bồi dỡng, nâng cao trình độ kiểm toán viên,
hoàn thiện tổ chức hệ thống thông tin kỹ năng kiểm toán thành lập hội đồng
nghiên cứu khoa học về kiểm toán... Những nhiệm vụ này đợc đặt ra cho kiểm
toán Nhà nớc với t cách là một cơ quan có nghiệp vụ chuyên biệt và có tính độc
lập cao.
d/ Thực hiện nhiệm vụ quản lý hệ thống kiểm toán Nhà nớc trên hai lĩnh
vực hành chính và chuyên môn nghiệp vụ của các cơ quan, các công chức trong
hệ thống kiểm toán từ Trung ơng đến địa phơng.

9