Giạo ạn Váût liãûu xáy dỉûng
Trang 109
- Phn ỉïng ny xy ra liãn tủc cho âãún khi gáưn hãút CaO (trong clinke, CaO tỉû do ≤
0,5 ÷ 1%). Alit êt ho tan, nọ âỉåüc tạch khi dung dëch nọng chy åí dảng tinh thãø mën.
Quạ trçnh tảo alit kẹo di tỉì 15 ÷ 20 phụt.
- Ra khi vng kãút khäúi (nhiãût âäü gim tỉì 1450 xúng 1300
o
C ) tỉì dung dëch lng
cạc khoạng C
3
A, C
4
AF v MgO âỉåüc kãút tinh lải.
- Nhỉ váûy sau khi nung ta cọ C
3
A, C
4
AF, C
2
S v C
3
S. Ngoi ra cn cọ mäüt êt CaO,
MgO tỉû do v mäüt êt cháút khạc nỉỵa.
* Vng lm ngüi: cọ hai báûc lm ngüi sau
- Báûc lm ngüi tỉì tỉì (t
o
= 1300 ÷ 1100
o
C ) våïi mủc âêch l âãø äøn âënh cáúu trục cạc
khoạng måïi âỉåüc tảo thnh.
- Báûc lm ngüi nhanh (t

3
, MgCO
3
äøn âënh thãø têch hån.
Ngoi ra kinh nghiãûm cho tháúy loải clinke nhỉ trãn dãù nghiãưn nh hån loải clinke måïi ra
l.
- Khi nghiãưn clinke, ngỉåìi ta pha thãm 3 ÷ 5% thảch cao säúng (CaSO
4
.2H
2
O) âãø
âiãưu chènh thåìi gian ninh kãút ca ximàng cho ph håüp våïi âiãưu kiãûn thi cäng. Ngoi ra,
ngỉåìi ta cn träün thãm dỉåïi 15% phủ gia hoảt tênh hồûc dỉåïi 10% phủ gia trå, vỉìa âãø ci
thiãûn mäüt säú tênh cháút ca ximàng pooclàng, vỉìa âãø tàng sn lỉåüng v hả giạ thnh.
Nhỉỵng váût liãûu âỉa vo nghiãưn khäng âỉåüc áøm quạ quy âënh vç s lm gim hiãûu sút
nghiãưn.
- Thiãút bë dng âãø nghiãưn clinke l mạy nghiãưn bi hçnh träúng lm viãûc theo chu
trçnh håí hồûc chu trçnh kên.
+ Trong chu trçnh kên: thiãút bë nghiãưn l mạy nghiãưn bi nhiãưu bưng hồûc 2 mạy
nghiãưn thä v nghiãưn mën bäú trê näúi tiãúp nhau theo chu trçnh kên. Mạy l äúng trủ bàòng
thẹp, quay quanh mäüt trủc nàòm ngang v thỉåìng âỉåüc chia th
nh ba ngàn, cọ vạch ngàn
âủc läù âãø bäüt cọ thãø chui qua, ỉïng våïi ba cáúp âäü nghiãưn l nghiãưn thä, nghiãưn trung bçnh
v nghiãưn mën. Váût liãûu âỉåüc nghiãưn dỉåïi tạc dủng ca cạc viãn bi thẹp hçnh cáưu (nghiãưn
thä) v bi thẹp hçnh trủ (nghiãưn mën). Khi mạy quay bi thẹp âỉåüc náng lãn âãún mäüt âäü cao
nháút âënh räưi råitỉû do xúng v âáûp våỵ v ch xạt lm vủn hảt váût liãûu. ÅÍ mạy lm viãûc
theo chu trçnh kên thç cọ thiãút bë nghiãưn v phán loải li tám tạch ra loải hảt låïn âãø âỉa âi
nghiãưn lải. Loải mạy ny cọ hiãûu qu cao v âảt âäü mën låïn (4000 ÷ 5000cm
2
/g), ráút cáưn
Så âäư nghiãưn clinke theo chu trçnh kên
b)
1
4
2
5
3
a)
4
3
2
1
1
a ) Våïi hai mạy nghiãưn : 1- mạy nghiãưn thä ; 2- gáưu náng ;
3- thiãút bë phán loải li tám ; 4- mạy nghiãưn mën
b ) Våïi mäüt mạy nghiãưn : 1- gáưu náng ; 2- thiãút bë phán loải ;
3- mạy nghiãưn ; 4- hảt thä ; 5- ximàng IV. THNH PHÁƯN KHOẠNG VÁÛT CA XIMÀNG POOCLÀNG :
- Sau khi nung, trong clinke ximàng gäưm ch úu nhỉỵng thnh pháưn khoạng váût
sau:
* Silicat tricanxit : 3CaO.SiO
2
(C
3
S) cn gi l alit
* Silicat âicanxit : 2CaO.SiO

, CaO v
MgO tỉû do. .
Giạo ạn Váût liãûu xáy dỉûng
Trang 111
1. Hm lỉåüng:
C
3
S chiãúm 45 ÷ 60% trng lỉåüng clinke
C
2
S chiãúm 20 ÷ 30% trng lỉåüng clinke
C
3
A chiãúm 4 ÷ 12% trng lỉåüng clinke
C
4
AF chiãúm 10 ÷ 12% trng lỉåüng clinke
- Ngoi cạc khoạng trãn thç cạc tảp cháút trong clinke nhỉ thu tinh clinke dn,
CaO, MgO gi lỉía, SiO
2
, Fe
2
O
3
, håüp cháút sunfat cọ täøng hm lỉåüng chiãúm tỉì 5 ÷ 15%
trng lỉåüng clinke.
2. Vai tr, tênh cháút cạc thnh pháưn khoạng :

A < 5%. C
3
A kãút tinh åí
dảng hçnh khäúi láûp phỉång .
- C
4
AF : täúc âäü ràõn chàõc, cỉåìng âäü, nhiãût thu hoạ v kh nàng chäúng àn mn l
trung bçnh giỉỵa alit v bãlit.

V. QUẠ TRÇNH NGỈNG KÃÚT RÀÕN CHÀÕC:
- Quạ trçnh ngỉng kãút ràõn chàõc ca ximàng pooclàng l quạ trçnh häư ximàng biãún
thnh âạ ximàng. Ximàng sau khi nho träün våïi nỉåïc tri qua ba giai âoản: giai âoản ho
tan - giai âoản hoạ keo - giai âoản kãút tinh v tiãúp theo âọ l quạ trçnh ràõn chàõc. Âáưu tiãn
trong khong 1 ÷ 3 giåì sau khi nho träün nọ do v dãù tảo hçnh; sau âọ nọ bàõt âáưu ngỉng
kãút thãø hiãûn qua dáưu hiãûu häư ximàng máút dáưn tênh do v âàûc dáưn lải nhỉng chỉa cọ cỉåìng
âäü. Giai âoản ny kãút thục trong 5 ÷ 10 giåì sau khi nho träün. Sau âọ häùn håüp chuøn tỉì
trảng thại âàûc sãût sang trảng thại ràõn chàõc, cọ nghéa l kãút thục ngỉng kãút v bàõt âáưu ràõn
chà
õc. Giai âoản ràõn chàõc âàûc trỉng bàòng sỉû tàng cỉåìng âäü theo thåìi gian .
1. Cạc phn ỉïng thu hoạ:
- Khi nho träün ximàng våïi nỉåïc åí giai âoản âáưu xy ra quạ trçnh phn ỉïng thu
họa giỉỵa cạc khoạng trong ximàng våïi nỉåïc.
Trong âọ phn ỉïng ca alit våïi nỉåïc xy ra
nhỉ sau:
2(3CaO.SiO
2
) + 6H
2
O Ỉ 3CaO.2SiO
2

AF cng phn ỉïng våïi nỉåïc:
3CaO.Al
2
O
3
+ 6H
2
O Ỉ 3CaO. Al
2
O
3
.6H
2
O (3)
4CaO.Al
2
O
3
.Fe
2
O
3
+mH
2
3CaO.Al
2
O
3
.Fe
2

2
O
3
.3CaSO
4
.32H
2
O
ximàng pooclàng etringit
- Trong dung dëch bo ho Ca(OH)
2
, ngay tỉì âáưu etringit s tạch ra åí dảng
keo phán tạn mën âng lải trãn bãư màût 3CaO.Al
2
O
3
lm cháûm sỉû thu hoạ ca nọ v
kẹo di thåìi gian ninh kãút ca ximàng. ÅÍ trong mäi trỉåìng cọ näưng âäü Ca
2+
nháút
âënh, etringit s khäng tan m chuøn sang tinh thãø dảng såüi, tảo ra cỉåìng âäü ban
âáưu cho ximàng. Etringit cọ thãø têch låïn gáúp hai láưn so våïi thãø têch ca cạc cháút
tham gia phn ỉïng, cọ tạc dủng chn láúp läù räùng ca âạ ximàng, lm cỉåìng âäü v
âäü äøn âënh ca âạ ximàng tàng lãn.

2. Gii thêch quạ trçnh ràõn chàõc ca ximàng:
- Khi ximàng ràõn chàõc, cạc quạ trçnh váût l v hoạ l phỉïc tảp âi km theo cạc
phn ỉïng hoạ hc cọ mäüt nghéa ráút låïn v tảo ra sỉû biãún âäøi täøng håüp, khiãún cho ximàng
khi nho träün våïi nỉåïc, lục âáưu chè l häư do v sau biãún thnh âạ cỉïng cọ cỉåìng âäü. Táút
c cạc quạ trçnh tạc dủng tỉång häù ca tỉìng khoạng våïi nỉåïc âãø tảo ra nhỉỵng sn pháøm

2
v 3CaO.Al
2
O
3
.6H
2
O tiãúp tủc
sinh ra (do phn ỉïng thu hoạ) khäng ho tan âỉåüc nỉỵa m täưn tải åí thãø keo. Cn cạc sn
pháøm etringit, C
2
SH
n
do phn ỉïng thu hoạ ca C
2
S v C
3
S sinh ra, väún khäng tan, s
tạch ra åí dảng phán tạn nh trong dung dëch, tảo thnh thãø keo phán tạn. Vç nỉåïc ngy
cng êt âi (bay håi, phn ỉïng thu hoạ våïi pháưn ximàng bãn trong) m lỉåüng cháút keo
ngy cng sinh ra nhiãưu, tảo âiãưu kiãûn cho cạc hảt keo phán tạn tỉång âäúi nh åí trãn
ngỉng tủ lải thnh nhỉỵng loải hảt ngỉng keo tỉång âäúi låïn hån, åí dảng sãût, lm cho
ximàng máút tênh do v ngỉng kãút lải dáưn dáưn, nhỉng ximàng chỉa hçnh thnh cỉåìng âäü.
c. Giai âoản kãút tinh:
- Ca(OH)
2
v 3CaO.Al
2
O
3


Kãút tinh Ngỉng keo

Ximàng ràõn chàõc Khä

1 bä
ü

p
há
û
n

- Cạc giai âoản trãn tuy tạch lm ba, song chụng khäng phi riãng l m xen k näúi
tiãúp láùn nhau, nghéa l khi â xút hiãûn tinh thãø thç váùn cọ chäù måïi bàõt âáưu thåìi k thỉï
nháút l ho tan. Nhåì váûy cạc tinh thãø sau khi hçnh thnh âan xen v càõm vo nhau tảo ra
bäü khung khäng gian chëu lỉûc. Ngoi hiãûn tỉåüng ràõn chàõc trãn âáy, cạc quạ trçnh cacbonat
hoạ cng gọp pháưn vo sỉû ràõn chàõc ca ximàng.

VI. CẠC TÊNH CHÁÚT CÅ L CA XIMÀNG POOCLÀNG:
1. Khäúi lỉåüng riãng:
a. Khại niãûm:
Khäúi lỉåüng riãng l khäúi lỉåüng ca mäüt âån vë thãø têch ximàng åí trảng thại hon
ton âàûc sau khi âỉåüc sáúy khä âãún khäúi lỉång khäng âäøi.

.
Giaùo aùn Vỏỷt lióỷu xỏy dổỷng
Trang 114
b. Caùch xaùc õởnh:
Phổồng phaùp vỏỷt lióỷu chióỳm chọự chỏỳt loớng. Duỷng cuỷ: bỗnh tyớ troỹng, dỏửu hoớa.

- Tờnh toaùn cỏỳp phọỳi bótọng, vổợa.
2.Khọỳi lổồỹng thóứ tờch xọỳp:
a. Khaùi nióỷm:
Khọỳi lổồỹng thóứ tờch xọỳp laỡ khọỳi lổồng cuớa mọỹt õồn vở thóứ tờch ximng õổồỹc õọứ õọỳng
ồớ traỷng thaùi tổỷ nhión.
b. Caùch xaùc õởnh:
Phổồng phaùp õọứ õọỳng bũng dung cuỷ phóựu tióu chuỏứn vồùi õọỹ cao õọứ laỡ 10cm.
c. Caùc yóỳu tọỳ aớnh hổồớng:
Khọỳi lổồỹng thóứ tờch cuớa ximng pooclng phuỷ thuọỹc vaỡo õọỹ mởn cuớa ximng. Nóỳu
ximng caỡng mởn thỗ
o
caỡng giaớm. Mỷt khaùc
o
coỡn phuỷ thuọỹc vaỡo mổùc õọỹ leỡn chỷt cuớa
bọỹt ximng. Khọỳi lổồỹng thóứ tờch cuớa ximng
o
bióỳn õọứi tổỡ 1,2 ữ 1,6 g/cm
3
(leỡn chỷt), 0,9 ữ
1,1 g/cm
3
(xọỳp).
c. Yẽ nghộa:
Khọỳi lổồỹng thóứ tờch xọỳp duỡng õóứ tờnh toùan cỏỳp phọỳi bótọng; cỏỳp phọỳi vổợa; duỡng õóứ
quy õọứi lổồỹng duỡng ximng tổỡ khọỳi lổồỹng sang thóứ tờch.

3. ọỹ mởn:
a. Khaùi nióỷm:
ọỹ mởn laỡ chố tióu õaùnh giaù mổùc õọỹ nghióửn mởn cuớa ximng. ọỹ mởn õổồỹc õaùnh giaù
bũng phỏửn trm khọỳi lổồỹng loỹt qua saỡng 0,08mm.

ximng) cho vaỡo õaớm baớo chóỳ taỷo họử ximng õaỷt õọỹ deớo tióu chuỏứn. ọỹ deớo tióu chuỏứn
õổồỹc xaùc õởnh bũng duỷng cuỷ Vica, khi kim Vica (õổồỡng kờnh 10mm) cừm sỏu caùch õaùy 5 ữ
7mm.
b. Caùch xaùc õởnh:
Lổồỹng nổồùc tióu chuỏứn õổồỹc xaùc õởnh bũng phổồng phaùp thổớ dỏửn bũng duỷng cuỷ
Vica.
7
2
8
6
3
5
4
1 Duỷng cuỷ Vica1 - Thanh chaỷy 5 - Thổồùc chia õọỹ
2 - Lọự trổồỹt 6 - Kim Vica

2
S cỏửn ờt nổồùc hồn.
- ọỹ mởn tng ặ N
tc
tng vaỡ ngổồỹc laỷi
- Phuỷ gia : nóỳu ximng coù phuỷ gia vọ cồ hoaỷt tờnh thỗ N
tc
= 32 ữ 37%, nóỳu laỡ phuỷ
gia tng deớo thỗ lổồỹng nổồùc seợ giaớm xuọỳng.
d. Yẽ nghộa:
N
tc
khọng phaới laỡ mọỹt chố tióu õaùnh giaù chỏỳt lổồỹng cuớa ximng nhổng sổớ duỷng noù
õóứ xaùc õởnh caùc chố tióu khaùc nhổ: thồỡi gian ngổng kóỳt, õọỹ ọứn õởnh thóứ tờch, cổồỡng õọỹ
ximng theo phổồng phaùp nhanh.
5. Thồỡi gian ninh kóỳt:
a. Khaùi nióỷm:
Sau khi trọỹn ximng vồùi nổồùc, họử ximng mỏỳt dỏửn tờnh deớo, ngaỡy caỡng õỷc sóỷt laỷi,
nhổng chổa coù khaớ nng chởu lổỷc, thỗ goỹi laỡ ngổng kóỳt. Thồỡi gian ninh kóỳt cuớa ximng chia
laỡm hai giai õoaỷn: thồỡi gian bừt õỏửu ngổng kóỳt vaỡ thồỡi gian kóỳt thuùc ngổng kóỳt.
Thồỡi gian bừt õỏửu ngổng kóỳt: laỡ khoaớng thồỡi gian (phuùt, giồỡ) tờnh tổỡ luùc bừt õỏửu trọỹn
ximng vồùi nổồùc cho õóỳn khi họử ximng mỏỳt tờnh deớo; trong thờ nghióỷm thồỡi gian naỡy ổùng
vồùi luùc kim Vica 1 cừm caùch õaùy 3 ữ 5mm.
Thồỡi gian kóỳt thuùc ngổng kóỳt: laỡ khoaớng thồỡi gian (phuùt, giồỡ) tờnh tổỡ luùc bừt õỏửu
trọỹn ximng vồùi nổồùc cho õóỳn khi họử ximng hỗnh thaỡ
nh caùc tinh thóứ, họử cổùng laỷi vaỡ bừt
õỏửu coù cổồỡng õọỹ; trong thờ nghióỷm thồỡi gian naỡy ổùng vồùi luùc kim Vica 5 khọng õóứ laỷi vóỳt
trón mỷt họử ximng.
b. Caùch xaùc õởnh:
Trọỹn ximng vồùi lổồỹng nổồùc tióu chuỏứn rọửi taỷo mỏựu nhổ khi xaùc õởnh nổồùc tióu

Thåìi gian ngỉng kãút l mäüt chè tiãu k thût quan trng ca ximàng, giụp bäú trê
thåìi gian thi cäng håüp l. Nãúu ximàng bàõt âáưu ngỉng kãút quạ såïm, ngoi hiãûn trỉåìng s
khäng këp thåìi gian thi cäng. Ngỉåüc lải, nãúu ximàng ngỉng kãút cháûm thç sau khi thi cäng
phi täún thåìi gian chåì âåüi thạo vạn khn, lm gim täúc âäü thi cäng, gi
m hiãûu sút sỉí
dủng vạn khn v thåìi gian xút xỉåíng cạc cáúu kiãûn bë cháûm lải. Do âọ quy phảm â quy
âënh xiàmng pooclàng phi cọ thåìi gian bàõt âáưu ngỉng kãút khäng såïm quạ 45 phụt v kãút
thục ngỉng kãút khäng cháûm quạ 10 giåì.
e. Cạc phủ gia thay âäøi thåìi gian ninh kãút:
- Phủ gia kẹo di thåìi gian ngỉng kãút: clinke ximàng sau khi nghiãưn thnh bäüt, nãúu
träün våïi nỉåïc s ngỉng kãút ráút nhanh. Vç váûy, mún kẹo di thåìi gian ngỉng kãút cho ph
håüp våïi u cáưu quy phảm, ngỉåìi ta cáưn träün thãm vo clinke ximàng âạ thảch cao
CaSO
4
.2H
2
O v nghiãưn láùn.
C
3
A + CaSO
4
.2H
2
O + H
2
O Ỉ 3CaO.Al
2
O
3
.3CaSO

S v C
2
S kẹo di thåìi gian ngỉng kãút.
Phủ gia rụt ngàõn thåìi gian ninh kãút: träün thãm vo clinke ximàng cạc múi
cacbonat kiãưm:
Ca
2+
+ CO
3
2-
Ỉ CaCO
3

- CaCO
3
kãút ta lm gim näưng âäü ion Ca
2+
nãn âáøy nhanh täúc âäü thu hoạ ca cạc
khoạng C
3
S v C
2
S rụt ngàõn thåìi gian ngỉng kãút.

6. Tênh äøn âënh thãø têch:
a. Hiãûn tỉåüng:
Trong quạ trçnh ngỉng kãút v ràõn chàõc, thãø têch ca vỉỵa ximàng thỉåìng biãún âäøi.
Trỉåìng håüp cọ sỉû biãún âäøi quạ låïn hồûc khäng âãưu thỉåìng gáy nãn cạc vãút nỉït bãn trong
cáúu kiãûn. Hiãûn tỉåüng âọ gi l máút äøn âënh thãø têch.



7. Cỉng âäü v mạc ximàng:
a. Khại niãûm:
- Cỉåìng âäü R l kh nàng låïn nháút ca âạ ximàng chäúng lải sỉû phạ hoải gáy ra dỉåïi
tạc dủng ca ti trng.
- Cỉåìng âäü tiãu chøn R
t/c
l cỉåìng âäü ca âạ ximàng khi máùu cọ hçnh dạng kêch
thỉåïc chøn, âỉåüc chãú tảo v dỉåỵng häü trong âiãưu kiãûn tiãu chøn v thê nghiãûm theo
phỉång phạp chøn åí tøi 28 ngy.
Hçnh dạng, kêch thỉåïc chøn: máùu hçnh dáưm kêch thỉåïc 4x4x16cm
Chãú tảo: ximàng + cạt tiãu chøn, khn thẹp, âục bàòng mạy giàòn
Dỉåỵng häü: 1 ngy trong khn åí mäi trỉåìng nhiãût âäü 27±1
o
C, âäü áøm khäng
nh hån 90%, 27 ngy sau trong nỉåïc åí nhiãût âäü 27±1
o
C
- Mạc ximàng l âải lỉåüng khäng thỉï ngun do nh nỉåïc quy âënh dỉûa vo cỉåìng
âäü tiãu chøn ca ximàng.
Theo cỉåìng âäü chëu lỉûc, ximàng pooclàng gäưm cạc mạc sau : PC30, PC40, PC50.
Trong âọ : PC l k hiãûu cho ximàng pooclàng (Portland Cement; cạc trë säú 30, 40, 50 l
giåïi hản bãưn nẹn sau 28 ngy tênh bàòng N/mm
2
, xạc âënh theo TCVN 6016 - 1995.
- Trong quạ trçnh váûn chuøn v cáút giỉỵ, ximàng hụt áøm dáưn dáưn vọn củc, cỉåìng âäü
gim âi, do âọ trỉåïc khi sỉí dủng ximàng nháút thiãút phi thỉí lải cỉåìng âäü v sỉí dủng nọ
theo kãút qu kiãøm tra chỉï khäng dỉûa vo mac ghi trãn bao.

b. Cạch xạc âënh: