12/12/2010 Giảng viên Vũ
Trọng Phong 1
HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƢU CHÍNH VIỄN THÔNG
BÀI GIẢNG MÔN
NGUYÊN LÝ THỐNG KÊ
KINH TẾ
Giảng viên: TS. VŨ TRỌNG PHONG
Điện thoại/E-mail: 0912099811/
Bộ môn: Kinh tế - Khoa QTKD1
I. Đối tƣợng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu của thống kê học là mặt lượng trong mối
quan hệ mật thiết với mặt chất của các hiện tượng và quá trình kinh tế
xã hội số lớn phát sinh trong điều kiện thời gian và địa điểm cụ thể.
- Trong hiện tượng kinh tế xã hội, mặt chất biểu hiện là bản chất,
đặc trưng, tính quy luật của hiện tượng nghiên cứu. Mặt lượng phản
ánh quy mô, khối lượng, tỷ lệ so sánh… của hiện tượng.
- Thống kê nghiên cứu số lớn các đơn vị nhằm loại bỏ những tác
động ngẫu nhiên, riêng rẽ của các đơn vị cá biệt, từ đó chỉ ra đặc trưng,
bản chất, tính quy luật chung của hiện tượng nghiên cứu.
CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỐNG KÊ HỌC
I. Đối tƣợng nghiên cứu:
- Hiện tượng kinh tế xã hội biểu hiện bằng con số thống kê cụ thể
chỉ tồn tại, chỉ có ý nghĩa khi được xác định trong điều kiện thời gian và
địa điểm cụ thể. Trong những giai đoạn phát triển và địa điểm cụ thể
khác nhau, cùng một hiện tượng kinh tế xã hội sẽ có biểu hiện về mặt
lượng và bản chất khác nhau. Vì vậy, nếu không gắn với điều kiện thời
gian và địa điểm cụ thể, con số thống kê sẽ trở thành con số toán học
đơn thuần, không có nội dung.
CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỐNG KÊ HỌC

- Chỉ tiêu thống kê bao gồm 2 mặt: Khái niệm và con số.
 Mặt khái niệm có nội dung là định nghĩa, là giới hạn về
không gian và thời gian của hiện tượng.
 Mặt con số biểu hiện quy mô của hiện tượng.
CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỐNG KÊ HỌC
- Chỉ tiêu thống kê bao gồm 2 loại: Chỉ tiêu chất lượng và chỉ tiêu
khối lượng.
 Chỉ tiêu chất lượng biểu hiện các tính chất, trình độ phổ biến,
mối quan hệ của tổng thể.
 Chỉ tiêu khối lượng biểu hiện quy mô của tổng thể.
3. Chỉ tiêu thống kê:




NGUYÊN LÝ THỐNG KÊ KINH TẾ 12
1. Khái niệm, ý nghĩa, nhiệm vụ, yêu cầu
2. Các loại điều tra thống kê
3. Các phương pháp thu thập tài liệu điều tra
4. Các hình thức tổ chức điều tra
5. Những vấn đề chủ yếu của điều tra thống kê
13
Điều tra
chuyên đề
Điều tra
trọng điểm
Điều tra
chọn mẫu
Điều tra

thống kê
định kỳ
44. . HHÌNHÌNH THỨCTHỨC
TỔTỔ CHỨCCHỨC
ĐIỀUĐIỀU TRATRA
16
 Xác định mục đích điều tra
 Xác định đối tượng và đơn vị điều tra
 Nội dung điều tra
 Ghi chép ban đầu
 Xác định thời kỳ và thời điểm điều tra
 Biểu điều tra và bản giải thích cách ghi biểu
 Sai số trong điều tra thống kê
I. Một số khái niệm cơ bản:
1. Phân tổ thống kê:
Phân tổ thống kê là việc căn cứ vào một hoặc một số tiêu thức nào
đó để phân chia các đơn vị của hiện tượng thành các tổ có tính chất
khác nhau.
2. Tiêu thức phân tổ:
Tiêu thức phân tổ là tiêu thức mà người ta dựa vào đó để phân tổ
thống kê.
3. Lượng biến:
Lượng biến là trị số của tiêu thức nghiên cứu (ký hiệu x
i
).
4. Tần số:
Tần số là số lần xuất hiện hay lặp lại của một lượng biến nào đó
(ký hiệu f
i
).

6
7
100
150
300
350
180
90
Ví dụ 3.1: Phân tổ số hộ gia đình của thành phố A theo số người
trong mỗi hộ.
1.2.1. Trường hợp lượng biến ít thay đổi:
1.2.2. Trường hợp lượng biến thay đổi nhiều:
- Trường hợp này nếu mỗi lượng biến là căn cứ để hình thành nên
một tổ thì số tổ sẽ quá nhiều và giữa các tổ không có sự khác nhau về
chất.
- Trường hợp này người ta sẽ nhóm một số lượng biến thành một
tổ và gọi là phân tổ có khoảng cách tổ. Mỗi tổ sẽ có một phạm vi lượng
biến bao gồm hai giới hạn: Giới hạn dưới là lượng biến nhỏ nhất để
hình thành nên tổ, giới hạn trên là lượng biến lớn nhất mà nếu vượt
qua đó thì chất của hiện tượng sẽ thay đổi và chuyển sang tổ khác.
Chênh lệch giữa giới hạn trên và giới hạn dưới được gọi là
khoảng cách tổ.
- Người ta có thể phân tổ với khoảng cách tổ đều nhau hoặc
không đều nhau
Năng suất thu hoạch (tạ/ha)
(x
min
– x
max
)

60
15
5
Ví dụ 3.3: Phân tổ các doanh nghiệp công nghiệp của tỉnh B theo
số công nhân (phân tổ có khoảng cách tổ không đều nhau).
1.2.2. Trường hợp lượng biến thay đổi nhiều:
h =
X
max
– X
min
n
h =
(X
max
– X
min
) – (n – 1)
n
Trường hợp phân tổ có khoảng cách tổ đều nhau, trị số khoảng
cách tổ được tính như sau:
 Đối với lượng biến liên tục:
 Đối với lượng biến không liên tục:
1.2.2. Trường hợp lượng biến thay đổi nhiều: