Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
Phần mở đầu
I - Lý do chọn đề tài:
Để đào tạo con ngời mới một cách toàn diện mà đặc biệt là phù hợp
với sự phát triễn hiện nay của mạng lới thông tin, việc giáo dục con ngời mới có
đầy đủ các tiêu chuẩn về trình độ, kiến thức, đáp ứng nhu cầu phát triễn của
thời đại thì cùng với những đổi mới về nội dung dạy học là sự đổi mới phơng
pháp dạy học, coi trọng, khuyến khích dạy học trên cơ sở hoạt động học tập tích
cực, chủ động sáng tạo của học sinh. Với hoạt động chủ đạo của học sinh, ngời
thầy chỉ đóng vai trò tổ chức hớng dẫn . Học sinh tự khám phá kiến thức và giải
quyết vấn đề dới sự trao đổi, thảo luận, hợp tác, thống nhất ý kiến, để hình hình
thành kiến thức.
Trong cỏc mụn hc Tiu hc cựng vi mụn Ting Vit, mụn Toỏn cú v
trớ rt quan trng.Toỏn hc vi t cỏch l khoa hc nghiờn cu mt s mt ca
th gii thc s rt cn thit cho i sng sinh hot lao ng. ú cựng l nhng
cụng c rt cn thit hc cỏc mụn khỏc, tip tc nhn thc th gii xung
quanh v hot ng cú hiu qu trong thc tin.
Kh nng giỏo dc nhiu mt ca mụn Toỏn rt to ln. Nú cú nhiu kh
nng phỏt trin t duy Lụgớc, bi dng v phỏt trin nhng thao tỏc trớ tu
nhn thc th gii hin thc cng nh tru tng hoỏ, khỏi quỏt hoỏ, phõn tớch,
tng hp v so sỏnh, d oỏn. Vic chng minh v bỏc b nú cú vai trũ ln
trong vic rốn luyn gii quyt vn cú cn c khoa hc ton din, chớnh xỏc,
t duy c lp, linh hot v sỏng to trong vic hỡnh thnh v rốn luyn trong
mi lnh vc hot ng ca con ngi, gúp phn giỏo dc ý chớ v c tớnh tt
nh cn cự v nhn ni, ý thc vt khú.
i vi giỏo viờn, vn quan trng, khụng phi ch lm sao dy c cho
hc sinh cỏc kin thc trong chng trỡnh m cũn nm vng kh nng giỏo dc
nhiu mt ca mụn Toỏn. Ngi giỏo viờn phi cú ý thc v cú k hoch khai
thỏc cỏc kh nng giỏo dc ú, thụng qua bin phỏp s phm c th gúp phn
o to hc sinh thnh nhng con ngi cú nhõn cỏch phỏt trin ton din.

trin giỏo dc tiu hc, Toỏn tui th,Luyện giải toán 5,Vui học hình học
2. Nghiờn cu thc t :
- D gi, trao i ý kin vi ng nghip v ni dung,phơng pháp giảng
dạy các yếu tố hình học lớp 5.
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
2
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
- Tng kt rỳt kinh nghim trong quỏ trỡnh dy hc.
- T chc v tin hnh thc nghim s phm ( Son giỏo ỏn,thụng qua cỏc
tit dy kim tra tớnh kh thi ca ti).
Phần nội dung
Chơng I
Cơ sở lý luận và thực tiễn
I - Vị trí mục tiêu và nhiệm vụ môn toán tiểu học:
1. Vị trí:
Bc tiu hc l bc hc gúp phn quan trng trong vic t nn múng cho
vic hỡnh thnh v phỏt trin nhõn cỏch hc sinh. Mụn toỏn cng nh nhng
mụn hc khỏc cung cp nhng tri thc khoa hc ban u, nhng nhn thc v
th gii xung quanh nhm phỏt trin nng lc nhn thc, hot ng t duy v
bi dng tỡnh cm o c tt p ca con ngi,đồng thời là cơ sở để học sinh
học lên bậc trung học t duy toán học, phơng pháp toán học rất cần thiết cho đời
sống, cho học tập giúp cho học sinh:
+ Biết cách đặt vấn đề, phân tích vấn đề, biết tìm cách hay nhất, gọn nhất
để giải quyết vấn đề; biết kiểm tra cách giải quyết vấn đề, phát triển khả năng
phê phán, đánh giá các ảnh hởng của điều kiện kết quả.
+ Biết nhận ra cái bản chất, bỏ qua cái thứ yếu, biết nghiên cứu các trờng
hợp chung và riêng, biết phân loại, không bỏ sót trờng hợp nào, biết từ những
vấn đề cụ thể rút ra kết luận chung.
+ Biết suy luận một cách ngắn gọn có căn cứ đầy đủ, chính xác, biết trình

+ Biết nhận dạng và bớc đầu biết phân biệt một số các hình học thờng gặp.
Biết tính chu vi, diện tích, thể tích của một số hình. Biết sử dụng một số dụng cụ
đơn giản để đo và vẽ hình.
+ Có những hiểu biết ban đầu, đơn giản về những chữ thay số, về biểu
thức toán học, về phơng trình và bất phơng trình đơn giản nhất bằng phơng pháp
phù hợp với tiểu học.
+ Biết cách giải và cách trình bày bài giải với những bài toán có lời văn.
Năm chắc, thực hiện đúng quy trình bài toán. Bớc đầu biết giải một số bài toán
bằng những cách khác nhau.
+ Thông qua những hoạt động học tập toán để phát triển đúng mức một số
khả năng trí tuệ và thao tác t duy quan trọng nhất nh: So sánh, phân tích, tổng
hợp, trìu tợng hoá, khái quát hoá, cụ thể hoá, lập luận có căn cứ, bớc đầu làm
quen với những chứng minh đơn giản.
+ Hình thành các tác phong học tập và làm việc có suy nghĩ, có kế hoạch,
có kiểm tra, có tinh thần hợp tác, độc lập và sáng tạo, có ý chí vợt khó khăn, cẩn
thận, kiên trì, tự tin. Chơng trình môn Toán 4+5 là một bộ phận của chơng trình
môn Toán ở tiểu học. Là chơng trình giai đoạn 2 học tập sâu. Khái quát hơn, tờng
minh hơn. Tính trừu tợng khái quát của chơng trình toán 4+5 đợc nâng lên 1 bậc
so với lớp 1, 2, 3. Học sinh nhận biết và vận dụng một số tính chất của số, phép
tính, hình học ở dạng khái quát hơn. Toán 4+5 kế thừa và phát huy các kết quả
của đổi mới phơng pháp dạy học toán, góp phần đáp ứng những yêu cầu của giáo
dục đào tạo trong giai đoạn công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc.
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
4
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
Ii -vị trí, vai trò toán về các yếu tố hình học:
Mc tiờu ca quỏ trỡnh dy hc toỏn tiu hc c bn l cung cp cho hc
sinh nhng c s ban u v Toỏn, gm cỏc kin thc v s hc, i s, i
lng v o i lng c bit l gii cỏc bi toỏn cú ni dung hỡnh hc c

Chơng trình toán 5 đợc dạy trong 33 tuần 165 tiết. Trong đó các bài toán
về yếu tố hình học đợc dạy tập chung trong một chơng gồm 29 tiết.
a) Nội dung các yếu tố hình học gồm:
- Hình tam giác. Hình thang. Hình tròn
- Tính diện tích hình tamg giác. Tính diện tích hình thang. Tính chu vi,
diện tích hình tròn.
- Hình hộp chữ nhật. Hình lập phơng. Hình trụ.
- Tính diện tích xung quanh. Tính diện tích toàn phần, tính thể tích của
hình hộp chữ nhật, hình lập phơng, hình trụ.
- Đơn vị đo thể tích: cm
3
, dm
3
, m
3
. Bảng đơn vị đo thể tích.
b) Mức độ yêu cầu:
- Hình tam giác: Nhận dạng, vẽ đợc hình bằng thớc và eke các loại tam
giác, chiều cao tam giác ứng với đáy cho trớc. Nắm đợc công thức tính diện tích
hình tam giác. Biết tính chiều cao và cạnh đáy hình tam giác theo công thức ng-
ợc.
- Hình thang: Nhận dạng và vẽ đợc hình thang. Biết vẽ đờng cao hình
thang, nắm và nhớ công thức tính diện tích hình thang, đồng thời biết vận dụng
công thức để giải toán, biết vận dụng các công thức ngợc.
- Hình tròn:
+ Nhận dạng và vẽ đợc hình tròn. Nắm đợc các yếu tố trong hình tròn
+ Biết tính chu vi và diện tích hình tròn theo công thức tổng quát.
- Hình hộp chữ nhật; Hình lập ph ơng; Hình trụ:
Biết nhận dạng các hình và vẽ đợc hình. Nắm đợc quy tắc, công thức tổng
quát, cách tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích. Biết giải

đánh giá kết quả dạy học của giáo viên giúp cho giáo viên kịp thời điều chỉnh việc sử
dụng đồ dùng dạy học, sử dụng phơng pháp dạy học và việc lập kế hoạch dạy học
của mình nhằm nâng cao hiệu quả dạy học, đó là động lực thúc đẩy chất lợng dạy
học trong trờng tiểu học.
2. Thực trạng về dạy học các yếu tố hình học trong chơng trình Toán 5:
a/ Về giáo viên:
Trong dạy học, ngời giáo viên đã nhận thức đợc sự cần thiết của việc đổi mới
phơng pháp dạy học. Việc đổi mới phơng pháp dạy học cũng đợc phổ biến rộng rãi ở
các trờng tiểu học. Đặc trng của phơng pháp dạy học mới là coi ngời học là nhân vật
trung tâm của quá trình dạy học, còn giáo viên là ngời tổ chức, hớng dẫn hoạt động
của học sinh giúp học sinh huy động tối đa sự hiểu biết và vốn kinh nghiệm sống của
mình một cách tích cực, tự giác để chiếm lĩnh tri thức mới và vận dụng các tri thức đó
một cách sáng tạo vào luyện tập thực hành để rèn các kỹ năng mới.
Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy ngời giáo viên còn gặp nhiều khó khăn và
vẫn còn một số tồn tại trong việc dạy học các yếu tố hình học có ảnh hởng đến chất l-
ợng dạy học đó là:
- Cha thực sự có lối mòn t duy để so sánh và cải tiến nên trong dạy học có
nhiều lúc việc sử dụng phơng pháp dạy học và thực hiện các hoạt động trên lớp cha
đợc nhuần nhuyễn và linh hoạt.
- Ngời giáo viên có ít sách tham khảo hoặc nếu có sách tham khảo thì những
vấn đề mà giáo viên còn vớng mắc thì lại không có trong sách tham khảo. Ví dụ nh:
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
7
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
Cách hình thành khái niệm dạy cách rèn kỹ năng thực hành, hoặc nếu có thì còn nói
chung do vậy nhiều giáo viên trong khi dạy chỉ giới thiệu một cách sơ bộ.
- Khi dạy các tiết thực hành luyện tập giáo viên hớng dẫn cha thực sự tỉ mỉ,
theo dõi và giúp đỡ học sinh khi học sinh vớng mắc nên học sinh cha áp dụng đợc
vào thực tế.

+ Việc tiếp thu kiến thức hình học rất máy móc, rập khuôn.
*Ví dụ: khi học sinh học về khối lập phơng thì cứ nhất thiết hình đó phải
nh hình của hộp phấn mới gọi là hình lập phơng.
+ Khả năng ớc lợng của học sinh còn yếu do đó gặp nhiều khó khăn
trong việc vẽ hình.
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
8
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
+ Ví dụ: Khi vẽ hình chữ nhật có chiều dài là 20 cm và chiều rộng là 18
cm thì học sinh lại vẽ thành hình vuông .
+ Khả năng tởng tợng khi vẽ hình còn hạn chế nh vẽ hình hộp không vẽ
nét khuất hoặc thiếu.
+ Học sinh suy luận còn yếu ,không nắm vững bản chất công thức . Việc
vận dụng công thức và giải các bài tập còn hạn chế.
-Do khả năng t duy yếu, thiếu linh hoạt nên khi giải các bài toán xuôi
chiều thì không vớng mắc nhng khi giải các bài toán ngợc chiều thì gặp khó
khăn.
Vớ d : Khi dy hai hỡnh A v B cú chu vi bng nhau thỡ cỏc em thng
kt lun ngay din tớch ca hai hỡnh ú bng nhau.
Nguyờn nhõn dn n sai lm trờn l hc sinh quen lm cỏc dng bi tp
ỏp dng trc tip cụng thc tớnh toỏn khụng qua s dng hỡnh v lm phng
tin trc quan gii quyt cỏc bi toỏn v hỡnh hc.Những khó khăn trên dẫn
đến thực trạng học sinh nắm biểu tợng hình học nhất là hình học không gian
không chắc chắn, làm hạn chế đến việc học hình học ở lớp trên và vận dụng vào
thực tế cha thực sự tốt.
gii quyt nhng khú khn dú trong quỏ trỡnh dy hc mụn ny, ngi
giỏo viờn phi cú trỡnh kin thc tt v hỡnh hc v lũng say mờ ngh nhgip,
bit s dng cỏc phng phỏp dy hc sao cho hp lý nht thỡ kt qu dy hc
mi c nõng cao. Nhng trờn thc t do thúi quen hoc trỡnh cũn hn ch

hình học. Học sinh phải tham gia và hoạt động học một cách tích cực, tự nhiên
và tự tin. Trong giờ học các em phải biết quan sát, so sánh và tự phát hiện, tự tìm
tòi để chiếm lĩnh kiến thức và vận dụng vào giải toán
Vai trò của dụng cụ hình học cũng hết sức quan trọng. Đó là những dụng
cụ thớc kẻ, ê ke, com pa, bút chì.
ii. áp dụng các phơng pháp giảng dạy về những bài
toán có yếu tố hình học ở tiểu học:
+ Phơng pháp trực quan
+ Phơng pháp kết hợp chặt chẽ giữa cái cụ thể với cái trừu tợng
+ Phơng pháp kết hợp chặt chẽ giữa phơng pháp quy nạp và phơng pháp
suy diễn.
+ Phơng pháp thực hành luyện tập
1. Phơng pháp trực quan: ( phơng pháp hình học trực quan)
ở tiểu học các chỉ tiếp thu kiến thức hình học dựa trên những hình ảnh
quan sát trực tiếp, dựa trên các hoạt động thực hành nh: Đo đạc, tô, vẽ, cắt, ghép,
gấp xếp hình.
Chẳng hạn để đi đến quy tắc tính diện tích hình thang ở lớp 5 (tiết 90) giáo
viên chỉ cần dạy nh sau:
Giáo viên có hình thang ABCD - học sinh quan sát.
A B

M

Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
10
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
D H C
A B


sinh lần lợt giơ hình vuông và nói.
- Học sinh xem các đồ vật có hình vuông -> nêu tên các đồ vật đó.
+ Dùng bút chì màu tô các hình vuông trong sách giáo khoa.
- Nêu tên các vật có hình vuông ở trong lớp, ở nhà (viên gạch bông)
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
11
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
3. Phơng pháp kết hợp chặt chẽ giữa phơng pháp quy nạp và phơng
pháp suy diễn trong dạy học các yếu tố hình học.
Ta đã biết:
- Phơng pháp quy nạp là phơng pháp suy luận đi từ cái riêng đến cái
chung, từ những trờng hợp cụ thể để rút ra kết luận tổng quát.
- phơng pháp suy diễn là phơng pháp suy luận đi từ cái chung đến cái
riêng, từ quy tắc tổng quát áp dụng vào từng trờng hợp cụ thể.
- Trong giảng dạy các yếu tố hình học, giáo viên thờng dùng phơng pháp
quy nạp để dạy học sinh các kiến thức mới, sau đó dùng phơng pháp suy diễn để
hớng dẫn học sinh luyện tập, áp dụng các kiến thức và quy tắc mới ấy vào giải
những bài tập cụ thể.
Chẳng hạn để dạy học sinh lớp 5 về cách tính thể tích hình hộp chữ nhật
giáo viên có thể làm nh sau:
a) Dạy bài mới (dùng phơng pháp quy nạp):
giáo viên dựa vào một vài ví dụ cụ thể để giúp học sinh nhận rút ra kết
luận chung.
Ví dụ: Cho hình hộp chữ nhật có chiều dài 4cm, chiều rộng 3cm và chiều
cao 2cm.
Ta chia hình hộp chữ nhật này thành các hình lập phơng 1cm
3
, ở hình này
sẽ có 2 lớp hình lập phơng mỗi lớp gồm có: 4 x 3 = 12 hình lập phơng 1cm

3,5m
4. Phơng pháp thực hành luyện tập trong dạy cấc yếu tố hình học:
- phơng pháp thực hành luyện tập là phơng pháp dạy học liên quan đến
hoạt động thực hành, luyện tập để củng cố kiến thức mới hoặc rèn luyện kỹ năng
làm bài tập, thực hành.
- Dùng phơng pháp này để dạy và kiến thức mới. Chẳng hạn khi dạy về
tính diện tích hình tam giác. Giáo viên yêu cầu mỗi học sinh chuẩn bị 2 hình tam
giác bằng nhau. Học sinh thực hành cắt đôi một hình tam giác thành 2 tam giác
theo đờng cao sau ghép với hình tam giác còn lại để đợc một hình chữ nhật.
Sau đó so sánh diện tích hình tam giác với diện tích hình chữ nhật -> diện
tích hình chữ nhật bằng 2 lần diện tích hình tam giác
Mà tính diện tích hình chữ nhật bằng chiều dài x chiều rộng -> diện tích
hình tam giác chiều rộng x chiều dài/2 mà: chiều dài chữ nhật = cạnh đáy hình
tam giác, chiều rộng hình chữ nhật = chiều cao hình tam giác -> diện tích hình
tam giác = đáy x chiều cao/2.
Vậy bằng phơng pháp thực hành cắt ghép hình học sinh đã rút ra đợc kết
luận chung cho việc tính diện tích hình tam giác.
Trong các tiết luyện tập về hình học học sinh đợc thực hành luyện tập giải
các loại bài tập dạng dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp để củng cố kiến thức
mới và rèn kỹ năng. Nh vậy khi giảng dạy các yếu tố hình học trong một tiết dạy
giáo viên phải biết kết hợp khéo léo các biện pháp trên, tạo không khí lớp học
thoải mái nhẹ nhàng.
Ngoài 4 biện pháp trên, khi dạy về các yếu tố hình học, giáo viên cần kết
hợp chặt chẽ với các tuyến kiến thức khác nh đo đại số giải toán, đặc biệt là hỗ
trợ cho việc giảng dạy số học.
Đồng thời ngời giáo viên phải coi trọng việc rèn luyện kỹ năng sử dụng
các dụng cụ hình học.
Thờng xuyên ôn tập củng cố và hệ thống các kiến thức và kỹ năng hình
học. Đảm bảo cân đối tính khoa học và vừa sức trong giảng dạy các yếu tố hình
học.

Giáo viên sử dụng trực quan mà xây dựng công thức ta cắt bìa thành 2
hình tam giác bằng nhau và cắt 1 trong 2 hình tam giác đó thành 2 mảnh 1
và 2.
Ta ghép 2 mảnh đó vào hình tam giác thứ 2 để có 1 hình chữ
nhật. Giáo viên gợi ý cho học sinh nêu: Hình chữ nhật có chiều dài bằng
đáy hình tam giác, chiều rộng bằng đờng cao hình tam giác.
Hỏi: Học sinh diện tích hình chữ nhật gấp mấy lần diện tích hình tam
giác ?
( Gấp đôi )
Hỏi tiếp: Muốn tính diện tích hình chữ nhật ta làm thế nào?. Lấy
tích của chiều dài và chiều rộng cùng đơn vị. Từ câu trả lời của học sinh,
Hỏi tiếp :
Vậy muốn tính diện tích hình tam giác ta phải làm thế nào ? Biết các yếu
tố tơng ứng trên hình vẽ.
Học sinh trả lời: Muốn tính diện tích hình tam giác ta lấy đáy nhân
với đờng cao ( cùng đơn vị ) chia 2
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
14
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
S =
2
axh

S : Diện tích của hình tam giác
a: đáy của hình tam giác
h: đờng cao của hình tam giác
Sau khi biết cách tính diện tích hình tam giác giáo viên hớng dẫn học
sinh suy ra cách tính chiều cao hay cạnh đáy
S =

15
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
- Yêu cầu HS dùng compa ớm thử lên các đoạn OA, OB, OC, OD rồi nêu
nhận xét các bán kính trong đờng tròn thì bằng nhau cho vài em nêu.
- Giáo viên vẽ một đoạn thẳng đi qua tâm và nối hai điểm trên đờng tròn
đờng kính học sinh so sánh giữa đờng kính và bán kính.
- Giáo viên gọi vài em nêu các yếu tố trong hình tròn.
* Luyện tập: Học sinh vẽ đờng tròn bằng compa theo bán kính cho trớc và đ-
ờng kính.
- Nh vậy khi dạy bài này giáo viên cần cho học sinh phân biệt đợc hình tròn
và đờng tròn.
- Hình tròn là phần (mặt phẳng) nằm trong đờng kính.
- Đờng tròn là đờng cong khép kín bao quanh hình tròn (do đầu compa vẽ
lên).
- Chỉ nói diện tích hình tròn chứ không nói là diện tích hình đờng tròn.
Ví dụ 3: Xây dựng công thức tính chu vi hình tròn :
Bằng phơng pháp trực quan ta xác định số đo chi vi của bài: Hình
tròn
-Gợi ý: Cho học sinh nhận xét mối liên hệ giữa đờng kính , bán kính
,số pi (
14,3=

).
-Vậy chu vi của hình tròn ta lấy đờng kính nhân với số pi (
14,3=

) và
công thức là : C= d x 3,14
O

kèm theo quan sát mô hình và học sinh nhận thấy hình trụ có 2 đáy là hình tròn
bằng nhau, chiều cao bằng đoạn thẳng nối hai tâm của 2 hình tròn đáy.
Nh vậy khi giới thiệu ba hình trên, giáo viên cần tận dụng các đồ vật xung
quanh nh hộp phấn, bao diêm, viên gạch, lon sữa cùng với các mô hình bằng
gỗ, nhựa để giúp học sinh hình thành biểu tợng cụ thể, biểu tợng khái quát, khái
niệm sơ bộ về 3 loại hình trên.
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
17
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
- Kết hợp chặt chẽ với môn mĩ thuật, cho học sinh vẽ khối hộp, khối trụ với
các đờng nét khuất là nét đứt,các đờng nét nhìn thấy là nét liền.
d) Giảng dạy quy tắc tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần, thể tích
- Quy tắc chung để tính diện tích xung quanh của cả 3 loại hình (hình hộp
chữ nhật, hình lập phơng, hình trụ) là:
Diện tích xung quanh bằng chu vi đáy nhân chiều cao
Để đi đến quy tắc này giáo viên cho học sinh khai triển hình hộp chữ nhật
(hình lập phơng, hình trụ) rồi gợi ý học sinh: diện tích xung quanh mỗi hình đều
bằng diện tích của hình chữ nhật có chiều dài là chu vi đáy và chiều rộng bằng
chiều cao của hình (minhhoạ trên mô hình).
ở đây học sinh tính chu vi đáy theo công thức tính chu vi hình chữ nhật
(hình vuông, hình tròn)
Đối với hình lập phơng còn có cách tính khác, diện tích một mặt nhân với 4
Để tính diện tích toàn phần của ba hình nói trên ta đều lấy diện tích xung
quanh cộng diện tích hai mặt đáy.
Trong đó diện tích mặt đáy tính theo quy tắc đã học về diện tích hình chữ
nhật (diện tích hình vuông, diện tích hình tròn).
Riêng hình lập phơng còn có cách tính khác là lấy diện tích một mặt nhân 6.
Để xây dựng quy tắc tính thể tích của hình hộp chữ nhật, giáo viên dùng mô
hình hình hộp chữ nhật đợc ghép từ các khối vuông 1cm

V
; a x b =
c
V
Nh vậy khi dạy các yếu tố hình học ở lớp 5, giáo viên cũng phải quan tâm
đến các vấn đề chung trong phơng pháp giảng dạy các yếu tố hình học ở lớp 4.
Ngời giáo viên phải quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động thực hành.
Tăng cờng so sánh đối chiếu để hệ thống hoá các quy tắc, công thức tính toán
giúp học sinh nhớ lâu. Đồng thời cần chú ý đúng mức đến việc nâng cao năng
lực t duy của học sinh vì lớp 5 là lớp cuối cấp, học sinh tơng đối lớn, sắp sửa bớc
vào trờng trung học cơ sở. Do đó bên cạnh phơng pháp cung cấp kiến thức chính
cho học sinh là dựa vào khả năng suy luận một cách có cơ sở, có căn cứ. Để giúp
các em nhớ đợc công thức (kể cả công thức ngợc) thì giáo viên phải thờng xuyên
ôn tập, hệ thống hoá để giúp các em nhận thấy có thể từ quy tắc này trong khi
dạy giáo viên đã thờng sử dụng 4 phơng pháp (công thức) này suy ra quy tắc
(công thức kia).
3. Dạy giải toán có nội dung hình học
Trong chơng trình lớp 4 và lớp 5 (mà chủ yếu là lớp 5) các bài toán đó có nội
dung hình học ở tiểu học giữ vai trò rất quan trọng. Khi giải các bài toán này học
sinh phải vậndụng tổng hợp nhiều kiến thức và hiểu biết về:
+ Yếu tố hình học: Công thức tính chu vvi diện tích thể tích và các cách tính
ngợc
+ Cách giải các loại toán điển hình
+ Các phép tính số học
+ Cách tính giá trị những đại lợng thông dụng trong cuộc sống xung quanh
nh tính: số gạch lót nền, tính diện tích quét vôi nhà, tính m
3
nớc của bể.
+Cách trình bày bài giải sao cho ngắn gọn,khoa học,dễ hiểu,đúng và đủ yêu
cầu bài toán.

2
ì
=
để làm bài.
Ví dụ 3: Một nhà máy đào một cái bể ngầm hình hộp chữ nhật dài 12m, rộng
6m và sâu 3m. Đất đào lên cứ 1m
3
nặng1,25 tấn. Nếu dùng xe tải loại 5 tấn để
chuyển số đất đó thì phải bao nhiêu chuyến mới hết?
Học sinh tìm thể tích của bể,tìm khối lợng đất,từ đó chí cho tải trọng của xe
để tìm ra số chuyến xe.
Nh vậy từ các kiến thức đã học, học sinh đã biết vận dụng vào thực tế cuộc
sống.
Chơng IV
tính khả thi của đề tài
Trong các mạch kiến thức toán học lớp 5,mạch kiến thức về các yếu tố hình
học đóng vai trò to lớn song song cới các mạch kiến thức về đại lợng số học
Nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố hình học ở lớp
5 và áp dụng dạy học trong nhà trờng ngời giáo viên sẽ đạt đợc nhiều thành
công trong các giờ dạy,các tiết dạy trở nên nhẹ nhàng mà hiệu quả.
Để đáp ứng mục tiêu của giáo dục hiện đại, chúng ta cần phải thực hiện một
cách đồng bộ trong tất cả các khối lớp thì mới có thể phát huy hiệu quả cao nhất.
Nghiên cứu thực hiện đề tài Dạy học các yếu tố hình học ở lớp 5 góp phần
không nhỏ trong việc cải tiến phơng pháp dạy học,tìm tòi ,bổ khuyết những điểm
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
20
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
cha đạt đợc trong các khối lớp trớc, góp phần quan trọng trong dạy học môn
Toán nói riêng và dạy học các môn khác ở tiểu học nói chung.

Trên cơ sở tìm hiểu và nghiên cứu vấn đề Dạy học các yếu tố hình học ở
toán lớp 5 của giáo viên và học sinh trờng tiểu học Gia Sàng. Từ việc nghiên
cứu và tìm hiểu tôi rút ra đợc một số kết quả sau:
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
21
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
- Thử nghiệm hoạt động dạy học theo phơng pháp tích cực hoá hoạt động
ngời học qua nội dung dạy học về các yếu tố hình học mà giáo viên và học sinh
còn thấy vớng mắc.
- Tiến hành thực nghiệm một tiết tôi thấy: Sử dụng phơng pháp dạy học
tích cực vào dạy các yếu tố hình học lớp 5: Giờ học sôi nổi, học sinh ham thích
học tập, chủ động tích cực, có 100% học sinh nắm bắt và lĩnh hội kiến thức theo
yêu cầu của tiết học.
I-Bài học kinh nghiệm:
1. Trong quá trình dạy học ngời giáo viên cần nắm đợc đặc điểm tâm lý lứa
tuổi của học sinh tiểu học. T duy cụ thể chiếm u thế, các em rất tò mò, ham hiểu
biết, u hoạt động. .Để nâng cao chất lợng học tập của học sinh thì cần phải nâng
cao hiệu quả giảng dạy tức là phải giảng theo hớng đổi mới.Từ đó ngời giáo viên
cần lựa chọn những nội dung, những phơng pháp phù hợp khơi dạy tính tò mò,
ham hiểu biết của các em và tạo hứng thú học tập cho học sinh để các em chủ
động, tích cực, tự giác trong hoạt động tự chiếm lĩnh tri thức.
2.Giáo viên cần nghiên cứu kỹ nội dung chơng trình bày dạy sách giáo
khoa xác định đúng trọng tâm yêu cầu của bài để chủ động về thời gian và lợng
kiến thức cần cung cấp, kết hợp linh hoạt các hoạt động và hình thức tổ chức dạy
học
3.Tổ chức các tiết học sao cho mọi đối tợng học sinh đều hoạt động một
cách chủ động trong mọi khâu để đạt kết quả cao nhất nh: Lựa chọn bài tập phù
hợp, đối với học sinh yếu cần giúp đỡ riêng để các em đạt yêu cầu, đối với học
sinh khá - giỏi cần khai thác phát triển các bài tập nâng cao để các em có điều

ở toán lớp 5 mà tôi đã rút ra trong quá trình giảng dạy. Tôi rất mong đợc sự
đóng góp của Ban Giám hiệu nhà trờng và Hội đồng xét duyệt Sáng kiến kinh
nghiệm các cấp để đề tài này đợc hoàn thiện.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Gia Sàng, ngày 22 tháng 5 năm 2011
Ngời thực hiện
Nguyễn Đàm Lâm
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
23
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
1. kết quả chấm điểm và xếp loại của hội đồng chấm
sáng kiến kinh nghiệm cơ sở
Điểm : Xếp loại :
Chủ tịch hội đồng chấm SKKN
Hiệu trởng
2. kết quả chấm điểm và xếp loại của hội đồng chấm
sáng kiến kinh nghiệm phòng GD&ĐT thành phố
Điểm : Xếp loại :
Ngời chấm
Ngời thực hiện : Nguyễn Đàm Lâm
24
Sáng kiến kinh nghiệm Dạy học các yếu tố
hình học lớp 5
3. kết quả chấm điểm và xếp loại của hội đồng chấm
sáng kiến kinh nghiệm thành phố thái nguyên
Điểm : Xếp loại :

4. kết quả chấm điểm và xếp loại của hội đồng chấm
sáng kiến kinh nghiệm cấp tỉnh