SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
Tên đề tài:
RÈN KỸ NĂNG THỰC HIỆN PHÉP NHÂN SỐ TỰ
NHIÊN CHO HỌC SINH LỚP 3
A/ MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng của vấn đề đòi hỏi có giải pháp mới để giải quyết
Trong giai đoạn đổi mới đất nước và hội nhập hiện nay, những thay đổi
của xã hội đòi hỏi nội dung, phương pháp giáo dục cũng cần hòa theo đồng nhịp
với sự phát triển của khoa học công nghệ cũng như của nhu cầu xã hội.
- Trong chương trình Tiểu học, lớp 3 là lớp kết thúc giai đoạn đầu của bậc
tiểu học và chuẩn bị xây dựng nền móng toán học tiếp giai đoạn sau. Cho nên học
sinh phải nắm chắc cơ sở ban đầu về kỹ năng tính toán bốn phép tính: cộng, trừ,
nhân, chia trong phạm vi 100, 1000, 10000, 100000. Vì bốn phép tính này được sử
dụng hầu hết vào các khâu trong quá trình tính toán và được ứng dụng rất nhiều
trong đời sống. Như vậy, phép nhân cũng là một trong những phép tính đóng vai
trò chủ đạo trong chuỗi kiến thức số học. Nó góp phần giúp học sinh học tốt môn
Toán.
- Tuy nhiên, trong quá trình dạy toán, tôi thấy vẫn còn không ít học sinh chưa
nắm chắc các kiến thức và kỹ năng trên; nhất là kiến thức và kỹ năng thực hiện
phép nhân số tự nhiên do nhiều nguyên nhân như: đặc điểm tâm lí lứa tuổi, tính
vội vàng hấp tấp, sự đơn giản hoá các vấn đề, Từ đó, các em làm toán còn chậm,
mắc nhiều sai sót dần dần các em ngại học toán, học yếu toán.
Bên cạnh đó, việc giảng dạy của giáo viên đôi khi còn chưa thật sự cải tiến
phương pháp, chưa theo kịp với sự phát triển của khoa học công nghệ ,còn trung
thành giảng dạy theo khuôn mẫu sách hướng dẫn, còn ít chú ý đến các đối tượng
học sinh và chưa phát huy khả năng sáng tạo của các em. SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3

Toán học là một bộ môn khoa học có tính tư duy cao và trừu tượng - đòi
hỏi tính hệ thống, lôgic. Để giải quyết một bài toán, một yêu cầu đề ra đòi hỏi
người giải toán phải có một tư duy hệ thống kiến thức nhất định nào đó, cùng các
kỹ năng và phương pháp giải toán tương ứng. Do đó, dạy học Toán ngoài việc
cung cấp kiến thức còn đòi hỏi người Thầy còn phải chú trọng đến việc rèn luyện
kỹ năng giải Toán cho học sinh.
- Môn Toán cũng như những môn học khác là cung cấp những tri thức
khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển các
năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của
con người. Môn Toán ở trường Tiểu học là một môn học độc lập, chiếm phần lớn
thời gian trong chương trình học. Môn Toán là bộ môn khoa học nghiên cứu có hệ
thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người. Môn Toán còn là
môn học rất cần thiết để học tốt các môn học khác, nhận thức thế giới xung quanh
để hoạt động có hiệu quả trong thực tiễn. Môn Toán có khả năng giáo dục rất lớn
trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, suy luận logic, thao tác tư duy cần
thiết để nhận thức thế giới hiện thực như: Trừu tượng hoá, khái quát hoá, khả năng
phân tích tổng hợp, so sánh, dự đoán, chứng minh.
- Chương trình Toán lớp 3 góp phần thực hiện đổi mới về giáo dục toán học ở
Tiểu học nhằm đáp ứng những yêu cầu của giáo dục đào tạo trong giai đoạn đẩy
mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước.
- Lớp 3 là lớp kết thúc giai đoạn đầu của bậc tiểu học, do vậy cần phải chuẩn
bị đầy đủ kiến thức cơ sở để học sinh học tốt giai đoạn cuối của bậc tiểu học và
làm nền tảng cho bậc học trên.
- Kiến thức môn Toán hỗ trợ cho các môn học khác và phục vụ trực tiếp đời
sống hàng ngày.
1.2. Cơ sở thực tiễn
- Ở lớp 3, cùng với việc học các phép tính cộng, trừ, học sinh còn phải học
tiếp phép tính nhân. Trên thực tế của lớp tôi,qua trực tiếp giảng dạy hàng ngày tôi
+ Yêu cầu về nội dung (chuẩn kiến thức kỹ năng) và phương pháp dạy học
Toán bậc Tiểu học.
+ Các tài liệu nâng cao và tham khảo có liên quan.
* Thực nghiệm thực tế giảng dạy:
+ Phân tích kết quả các bài giải của học sinh tìm hiểu nguyên nhân và điều
chỉnh khắc phục
+ Kinh nghiệm dạy học của cá nhân.
+ Tham khảo về chuyên môn của đồng nghiệp.
+ Thực hiện và đối chiếu kết quả chất lượng bộ môn Toán ở các lớp trực
tiếp giảng dạy từ đó rút kinh nghiệm điều chỉnh bổ sung trong thời gian từ năm
học 2008 – 2009 đến nay tại trường Tiểu học số Bồng Sơn.
• Thời gian tiến hành tạo ra giải pháp: Từ năm học 2008 - 2009 đến nay.
B/ NỘI DUNG
I. MỤC TIÊUSKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
Tên đề tài: “RÈN KỸ NĂNG THỰC HIỆN PHÉP NHÂN SỐ TỰ NHIÊN
CHO HỌC SINH LỚP 3”
* Nhiệm vụ:
- Phân tích tình hình thực tại, xác định những hạn chế sai sót của học sinh
trong quá trình thực hiện phép tính nhân.
- Trình bày các giải pháp giúp học sinh khắc phục những hạn chế sai sót (có
ví dụ minh họa).
II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1. Thuyết minh tính mới
1.1 Tóm tắt nội dung về phép tính nhân trong chương trình Toán lớp 3
Nội dung chủ yếu:
+ Phép nhân trong bảng: Các bảng nhân 6, 7, 8, 9.
+ Phép nhân ngoài bảng (tính viết): Nhân số có 2, 3, 4, 5 chữ số với số có

1 4 4 4 2 4 4 43
Được viết thành
xa b
, số a và số b được gọi là thừa số, kết quả của phép
nhân
xa b
gọi là tích.
Chẳng hạn: 5 + 5 ghi là 5 x 2
5 + 5 = 5 x 2
Cách viết: 5 x 2 = 10
Cách đọc: 5 lấy 2 lần được 10
Hay: 5 nhân 2 bằng 10. Trong đó : 5 là thừa số, 2 là thừa số , 10 là tích.
Do đó, giáo viên phải làm tốt các khâu sau:
Bên cạnh đó,việc sử dụng đồ dùng trực quan trong từng giai đoạn lập bảng
nhân cũng hết sức quan trọng. Kĩ thuật chung của nhân trong bảng là: học sinh
thao tác trên các tấm bìa có các chấm tròn. Tuy nhiên, mức độ trực quan không
giống nhau ở từng giai đoạn. Ở lớp 3 (học kì I), học sinh tiếp tục học các bảng
nhân 6, 7, 8, 9. Lúc này, các em đã có kinh nghiệm sử dụng đồ dùng học tập, đã
quen và thành thạo với cách xây dựng phép nhân từ những miếng bìa. Hơn nữa,
lên lớp 3 trình độ nhận thức của học sinh phát triển hơn trước. Do vậy, khi hướng

số hạng

SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
dẫn học sinh lập bảng nhân ở giai đoạn này, giáo viên phải tăng dần mức độ khái
quát để kích thích trí tưởng tượng, phát triển tư duy cho học sinh.
Chẳng hạn: Giáo viên không hướng dẫn cách lập các phép tính nhân như các
bảng nhân trước mà chỉ nêu lệnh để học sinh thao tác trên các tấm bìa với các
chấm tròn để lập 3, 4 phép tính nhân trong bảng. Các phép tính còn lại yêu cầu học
sinh phải tự lập bằng cách dựa vào phép đếm thêm hoặc dựa vào các bảng nhân đã

Như vậy, sử dụng phương pháp dạy học hợp lí không chỉ giúp học sinh nắm
chắc kiến thức mà còn phát triển tư duy rất nhiều.
1.2.2 Đối với phép tính nhân ngoài bảng
- Đối với nhân ngoài bảng, phương pháp chủ yếu là làm mẫu, luyện tập – thực
hành trên các ví dụ cụ thể.
- Trong quá trình hình thành kiến thức mới về các phép nhân ngoài bảng, sau
khi thực hiện mẫu giảng giải - hỏi đáp, giáo viên cho học sinh nhắc lại về các bước
thực hiện tính và thứ tự thực hiện phép tính. Từ đó học sinh tự rút ra kiến thức mới
của bài. Như vậy, học sinh sẽ khắc sâu kiến thức và nắm bài chắc hơn.
- Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện tính nhân ngoài bảng học sinh còn
thường mắc các sai lầm như: đặt sai phép tính (lệch cột, nhân không đống qui tắc,
…) quên nhớ hoặc thực hiện nhớ sai trong các bài tính có nhớ,
a/ Các bài tính nhân không nhớ
+ Với các bài tập này, khi thực hiện đại đa số học sinh đều có kết quả đúng.
Nhưng có một số học sinh thực hiện đặt tính sai hoặc thực hiện tính sai thứ tự; nếu
chúng ta không chú ý điều chỉnh thì “vô hình chung” tạo lỗ hỏng kỹ năng cho học
sinh mà về sau khó sửa được.
Ví dụ: Thực hiện tính: 1034 × 2
+ Đại đa số học sinh đều tính được kết quả đúng (2068), nhưng có thể học
sinh đặt sai phép tính. Chẳng hạn:SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
1034
× 2
Hoặc thực hiện tính sai thứ tự như: lấy 2 nhân 1, 2 nhân 0, 2 nhân 3;
+ Với lỗi này nếu không điều chỉnh khắc phục kịp thời sẽ ảnh hưởng khá
nhiều đến kết quả của các bài tính nhân có nhớ sau này hoặc các bài tính nhân một
số có nhiều chữ số được học ở các lớp sau.
Khắc phục lỗi sai này, giáo viên cho học sinh nhắc lại, củng cố lại:

1917 mà thực ra kết quả đúng là: 1917
× 4 × 4
4668 7668
 Phân tích sai lầm:
- Trong quá trình thực hiện có hai kết quả của bảng nhân lớn hơn 9 (có nhớ)
là: 4 nhân 7 bằng 28; 4 nhân 9 bằng 36. Nhưng học sinh chỉ thực hiện một lần ghi
nhớ dẫn đến kết quả sai, đây là sai lầm khá phổ biến.
Hoặc trong phép nhân có nhớ nhiều hơn 1 (nhớ 2, 3, ), học sinh chỉ nhớ 1
2913 mà thực ra kết quả đúng là: 2913
× 4 × 4
9652 11652
+ Cách khắc phục: Giáo viên khắc phục cho học sinh đối với hai lỗi trên bằng
cách: Yêu cầu các em nhẩm thầm trong khi tính (vừa tính vừa nhẩm) và viết số cần
nhớ ra lề phép tính rồi nhớ cộng số nhớ vào lần nhân tiếp theo. Giáo viên nhắc một
cách thường xuyên để học sinh thành thói quen khi tính. SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
- Để giúp học sinh khắc sâu và rèn luyện thành thạo kỹ năng thực hiện các
phép tính nhân có nhớ giáo viên cần để lại niềm tin trong quá trình giải mẫu. Câu
hỏi mà nhiều học sinh còn phân vân đặt ra khi thực hiện phép tính là: Vì sao phải
nhớ? Số nhớ đó là gì? Do đó, khi thực hiện mẫu giáo viên cần thực hiện và giải
thích chi tiết từng thao tác một. Việc làm này giúp học sinh nhất là ở độ tuổi lớp
Ba nắm chắc và tin tưởng vào kiến thức cũng như kỹ năng mình lĩnh hội được. Từ
đó từng bước hình thành thói quen và phát triển tư duy cho học sinh. Chẳng hạn:
Thực hiện tính: 8719 × 4
- Đặt tính theo cột dọc: Chú ý nhắc lại quan hệ cùng cột với các chữ số cùng
hành (chữ số 4 cùng cột với chữ số 9)
8719
× 4

với số chục, số trăm, số nghìn, … tương ứng, rồi viết vào bên phải kết quả lần
lượt 1; 2; 3; … chữ số 0. Đây là tiền đề; cơ sở để thực hiện các bài tính nhẩm cũng
như hình thành kỹ năng tính nhẩm cho học sinh.
+ Với dạng này, học sinh thường gặp sai lầm khi xác định quan hệ của các
chữ số trong số không đúng. Chẳng hạn: Thực hiện tính: 10200 × 6
Học sinh thực hiện: 12 × 6 = 72 > Kết quả: 72000 (Kết quả sai)
 Phân tích sai lầm:
- Học sinh ngộ nhận vai trò của chữ số không ở hàng chục nghìn, nên lầm
tưởng là số tròn nghìn mà thực chất đây là số tròn trăm có số trăm là 102 trăm
Bài tính đúng là : 102 × 6 = 612 > Kết quả: 61200
+ Đối với học sinh khá, ta có thể khai thác nhằm củng cố rèn luyện kỹ năng
tính nhẩm qua các bài tập mức độ cao hơn. Chẳng hạn:
Thực hiện tính nhẩm các phép tính sau:SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
a/ 2 × 8 × 5
b/ 2 × 18 × 50
c/ 20 × 7 × 500
Với các bài tính này, ta định hướng cho học sinh thay đổi vị trí các thừa số
trong dãy tính để đưa về tính nhân với số tròn chục; tròn trăm; tròn nghìn.
a/ 2 × 8 × 5 = 8 × 2 × 5 = 8 × 10 = 80
b/ 2 × 18 × 50 = 18 × 2 × 50 = 18 × 100 = 1800
c/ 20 × 7 × 500 = 7 × 20 × 500 = 7 × 10000 = 70000
+ Đối với học sinh giỏi ta có thể tiếp tục nâng cao với các bài tính dạng:
a/ 17 × 2 + 17 × 8 = 17 × (2 + 8) = 17 × 10 = 170
b/ 8 × 27 + 23 × 8 = 8 × (27 + 23) = 8 × 50 = 400
- Như vậy khi rèn luyện học sinh thực hành cần đi từ dễ đến khó từng bước
rèn luyện, khắc phục những sai lầm.
- Đặc biệt giáo viên phải bám sát, theo dõi từng bước thực hiện tính của học

sinh.
 Các giải pháp trong đề tài hỗ trợ tích cực cho việc thực hiện và đổi mới
phương pháp dạy học và giải toán.
 Có thể áp dụng các giải pháp trong quá trình dạy học Toán cho các đối
tượng học sinh nhất là lớp 3; 4; 5.
3. Lợi ích kinh tế - xã hội
Qua vận dụng vào thực tế ở lớp, tôi thấy đề tài “Rèn kỹ năng thực hiện phép
nhân số tự nhiên cho học sinh lớp 3” có hiệu quả và có khả năng vận dụng được
cho tất cả các đối tượng học sinh đặt biệt là học sinh trung bình và trung bình yếu
môn toán.
Sau một khoảng thời gian vận dụng các phương pháp trên vào thực tiễn giảng
dạy môn Toán lớp 3, tôi nhận thấy học sinh của lớp đã có tiến bộ và từng bước
vươn lên. Từ một học sinh chưa nắm vững bảng nhân, kỹ năng thực hiện phépSKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
tính nhân đơn giản còn chậm, nhiều sai sót và các em đã có niềm vui hứng thú
trong giờ học toán.
Hệ thống các giải pháp được đề cập trong đề tài không chỉ dừng lại trong
phạm vi lớp 3, mà có thể phát triển khai thác, vận dụng hợp lý vào các lớp trong
bậc Tiểu học. Nhất là một khi học sinh nắm chắc kỹ năng đặt tính, nhân nhẩm,
thực hiện tính có nhớ, … và thực hành thành thạo, thì sẽ giúp cho học sinh thực
hiện các phép tính nhân với số có nhiều chữ số trong chương trình Toán ở các lớp
trên tốt hơn.
Đầu năm học lớp vẫn còn học sinh yếu Toán đến Giữa kì I và Cuối kì I, chất
lượng môn Toán của lớp đạt 100% từ trung bình trở lên, cụ thể:
Tính hiệu quả của đề tài có thể minh chứng qua bảng số liệu sau:
Kết quả bài kiểm tra về phép tính nhân
Năm học
TS

75,0
0
7 21,88 1 3,12 - -
Trên đây là những phương pháp hướng dẫn học sinh lớp 3 rèn kỹ năng thực
hiện phép nhân số tự nhiên, tôi nghĩ rằng nếu chúng ta làm tốt được như vậy thì
các em sẽ tránh được những sai sót thường gặp và sẽ giúp các em vận dụng tốt kỹ
năng tính nhân vào làm toán: tìm thành phần chưa biết, tính giá trị biểu thức, giải
toán có lời văn. Từ đó, các em học tốt môn Toán hơn, như vậy thông qua các giải
pháp rèn phép nhân ảnh hưởng rất lớn đến kết quả dạy học Toán đại trà và bồi
dưỡng phát triển năng lực tư duy sáng tạo cho học sinh giỏi. Từ đó, góp phần nâng
cao chất lượng bộ môn Toán nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung, đáp ứng
được yêu cầu của xã hội.
Đối với học sinh, khi đã có đủ vốn kiến thức, nắm chắc và vận dụng thành
thạo các phương pháp giải toán các em sẽ tự tin hơn, thích học toán và sẽ không
còn ngại học nữa. Qua đó, từng bước hình thành và phát triển tư duy sáng tạo,
khoa học cho học sinh góp phần hình thành thế giới quan, nhân sinh quan và kỹ
năng sống cho học sinh đáp ứng nhu cầu hòa nhịp cùng sự phát triển của xã hội.
Nội dung đề tài có thể xem như là một tư liệu tham khảo, trao đổi chia sẻ bổ
sung vào năng lực sư phạm đáp ứng với xu thế đổi mới về phương pháp giảng dạy,
từng bước hoàn thiện năng lực của mỗi giáo viên.
C/ KẾT LUẬNSKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
Trên cơ sở kết quả đạt được bước đầu của học sinh, tôi rút ra một số kinh
nghiệm sau:
- Hướng dẫn học sinh nắm đầy đủ các kỹ năng cơ bản, cần thiết khi làm tính
bằng phương pháp phù hợp để rèn các em kỹ năng tính toán chính xác.
- Thường xuyên quan sát, theo dõi từng bước làm bài của từng đối tượng học
sinh để thấy được các em sai ở bước nào, sai như thế nào, vì sao sai như vậy. Từ

MỤC LỤC

NỘI DUNG Trang
* Phần A: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề 01
1. Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải
có giải pháp mới giải quyết 01
2. Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới 02
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài 02
II. Phương pháp tiến hành 02
1. Cơ cở lí luận và thực tiển có tính định hướng
cho việc nghiên cứu, tìm giải pháp của đề tài 02
2. Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp 04
* Phần B: NỘI DUNG
I. Mục tiêu 05
II. Mô tả giải pháp của đề tài 05
1. Thuyết minh tính mới 05
 Tóm tắt nội dung về phép nhân
trong chương trình Toán lớp 3 05
 Hệ thống các giải pháp dạy học SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3
để rèn kỹ năng thực hành phép nhân 05
2. Khả năng áp dụng 12
3. Lợi ích kinh tế - xã hội 13
* Phần CI: KÊT LUẬN
Kết luận 15

THẨM ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC


SKKN: Rèn kĩ năng thực hiện phép nhân số tự nheein cho học sinh lớp 3