Page | 1
Hướng dẫn sinh viên làm nghiên cứu khoa học

I. TỪ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA VIỆN KINH TẾ
TP
Là cơ quan có chức năng tham mưu cho Thành Ủy và UBND thành
phố về các vấn đề kinh tế xã hội, các đề tài nghiên cứu khoa học của Viện
thường phải gắn với thực tiễn và có thể ứng dụng nhằm đáp ứng tốt cho
công tác tham mưu. Để có thể khuyến cáo một số vấn đề nghiên cứu đối với
sinh viên trong thời gian tới, trước tiên, cần tham khảo về các lãnh vực và
nội dung nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn của Viện Kinh tế trong thời
gian qua.
1. Về lãnh vực nghiên cứu, Viện Kinh Tế thường tập trung vào 3
lãnh vực nghiên cứu chính như sau:
1.1. Nghiên cứu giải quyết các tồn tại hiện thời đang xảy ra trên địa
bàn TP.HCM, chẳng hạn như vấn đề giải quyết ùn tắc giao thông trên địa
bàn TP, phát triển thị trường bất động sản, giải pháp chuyển dịch cơ cấu nội
bộ các ngành kinh tế trên địa bàn, chính sách xã hội hóa dịch vụ công
1.2. Nghiên cứu các vấn đề mang tính dự báo đón đầu, chẳng hạn như
nghiên cứu về hệ thống phân phối và mạng lưới bán lẽ tại TP.HCM khi Việt
nam gia nhập WTO, đánh giá năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương
mại cổ phần trên địa bàn TP.HCM trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc
tế…
1.3. Nghiên cứu cơ sở lý luận phục vụ công tác nghiên cứu và ứng
dụng. Ví dụ như nghiên cứu về xây dựng luận cứ cho dự báo tăng trưởng
trên địa bàn TP.HCM, xây dựng hệ thống chỉ tiêu định lượng phân tích thị
Page | 2
trường phục vụ hoạch định chiến lược xuất khẩu ngành thủy sản trong tiến
trình hội nhập kinh tế quốc tế, hoặc là cơ sở khoa học và thực tiễn của việc
xác định tiêu chuẩn nghèo ở TP.HCM
2. Về các chủ đề nghiên cứu, dựa theo 3 lãnh vực trên, Viện Kinh tế

của chính quyền và bằng các giải pháp căn cơ. Một số vấn đề nổi cộm mang
tính thời sự như vấn đề tắc nghẽn giao thông, vấn đề thoát nước, dịch vụ đô
thị, phát triển nhà ở, di dời tái định cư đều được tổ chức nghiên cứu tại
Viện Kinh tế qua các đề tài hàng năm. Một số đề tài nghiên cứu trong lãnh
vực hạ tầng đã được đặt ra kịp thời để có cơ sở tham mưu cho Thành Ủy và
UBNDTP. Chẳng hạn như ñề tài: "Kết cấu hạ tầng- Hiện trạng và giải pháp
trong quản lý kết cấu hạ tầng tại TP.HCM" năm 2002, đề tài “Tác động của
tổ chức luồng giao thông đến phát triển kinh tế TP.HCM” thuộc KH năm
2003, hoặc là đề tài : "Một số vấn đề KT-XH đặt ra cho vùng ven trong quá
trình đô thị hóa" vào năm 2004, đã đánh giá tác động của tiến trình đô thị
hóa đến đời sống của người dân tại các Quận mới. Một số đề tài đang thực
hiện trong năm 2006 cũng đáp ứng nhu cầu giải quyết cấp bách hiện nay bao
gồm: Xây dựng chính sách, giải pháp thực hiện chương trình phát triển Nhà
ở, đặc biệt là nhà ở thương mại. Đề tài "Đặc điểm KT-XH các hộ gia đình
trước và sau tái định cư: vấn đề và giải pháp" và đề tài "Xã hội hóa các
dịch vụ đô thị: thực trạng và giải pháp khuyến khích phát triển“. Những đề
tài này đã góp phần đáng kể trong công tác tham mưu cho lãnh đạo thành
phố trong lãnh vực đô thị, từ phía Viện Kinh tế.
Page | 4
3.3. Các vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế và công nghiệp hóa
Vấn đề công nghiệp hóa là một trong những nội dung cốt lõi trong
chủ trương phát triển kinh tế của Đảng ta. Để có cơ sở đề xuất các giải pháp
thúc đẩy tiến trình trên, Viện Kinh tế đã thực hiện một số đề tài như: “Cơ
chế quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp sau đăng ký kinh doanh theo Luật
Doanh nghiệp”, đề tài: “Đồng bộ hóa khung pháp luật đối với các loại hình
doanh nghiệp” vào năm 2002. Đề tài: “Đánh giá thực trạng và định hướng
phát triển ngành công nghiệp chế biến thực phẩm trên địa bàn TP.HCM”
thuộc KH năm 2004. Đề tài: “Cơ chế quản lý và phối hợp giữa Ban QL
KCN-KCX với các cấp chính quyền và các sở ngành của TP.HCM” và Đề
tài: “Nghiên cứu xây dựng mô hình Khu công nghiệp TP.HCM theo hướng

– 2 con của TP.HCM giai đoạn 2002-2005” cũng hoàn thành vào năm
2005, phục vụ khá tốt cho việc đánh giá chủ trương của Thành Ủy về phát
triển nông nghiệp có trọng điểm Bên cạnh đó, một đề tài đã thực hiện vào
năm 2006 cũng tập trung cho khu vực ngoại thành, là đề tài: “Nghiên cứu
giải pháp đầu ra cho nông sản chủ lực”, sẽ được nghiệm thu trong năm
2007.
3.5. Nghiên cứu các vấn đề về định chế thị trường
Vấn đề nghiên cứu phát triển các định chế của thị trường hoặc phát
triển theo nền kinh tế thị trường có định hướng, là vấn đề rất mới mẻ, cần
thiết đặt ra giải quyết. Nghị Quyết của Đảng trong những năm gần đây cũng
đã nhấn mạnh đến vấn đề này. Một số đề tài nghiên cứu của Viện Kinh tế
Page | 6
trong 5 năm qua đã tập trung làm rõ vấn đề này cách đây 3-4 năm, qua các
chủ đề như: “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển giáo dục phổ
thông trong bối cảnh nền kinh tế thị trường trên địa bàn TP.HCM" được bắt
đầu thực hiện vào năm 2000. Đề tài ”Hiện trạng cung - cầu nguồn lao động
kỹ thuật TP. HCM và định hướng giải pháp đào tạo, sử dụng cho giai đoạn
tới 2010” được bắt đầu vào năm 2001. Kế đến một số đề tài đã đi sâu vào
nghiên cứu phát triển thị trường như đề tài: “Định hướng và các giải pháp
phát triển thị trường hàng hóa tập trung tại TP.HCM” và đề tài “Cơ chế
quản lý và vận hành để phát triển thị trường bất động sản tại TP.HCM”
được thực hiện vào năm 2003. Cũng trong năm 2003, Viện Kinh tế đã đăng
ký thực hiện và đã hoàn tất đề tài “ Đánh giá tác động của đầu tư trực tiếp
nước ngoài đến thị trường lao động TP.HCM” và mới đây còn có đề tài
“Xây dựng hệ thống chỉ tiêu định lượng phân tích thị trường phục vụ hoạch
định chiến lược xuất khẩu ngành thủy sản trong tiến trình hội nhập kinh tế
quốc tế” được thực hiện vào năm 2004. Nhìn chung, những đề tài này đã
góp phần củng cố và phát triển các giải pháp thị trường, qua đó tham mưu và
đề xuất Thành Ủy và UBNDTP tập trung giải quyết về vấn đề khá mới này,
trong đó các giải pháp định hướng nhằm phát triển thị trường bất động sản

động của hội nhập trong phát triển kinh tế xã hội của thành phố rất cẩn thiết
hiện nay. Công việc này đòi hỏi phải nắm bắt thực trạng kinh tế của thành
phố trước và sau khi gia nhập WTO, qua đó hàng năm có thể cập nhật theo
dõi và đánh giá các tác động tích cực và tiêu cực đến cuộc sống người dân
Page | 8
thành phố.
2. Trong các tồn tại lớn nhất được đặt ra hiện nay, vấn đề nghiên cứu
phát triển nguồn nhân lực của thành phố đang là vấn đề nổi cộm. Trong tiến
trình hội nhập, cùng với đầu tư nước ngòai vào thành phố ngày càng gia
tăng, vấn đề số lượng và chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng cho nhu cầu xã
hội là vấn đề đang rất bức xúc hiện nay. Nâng cao chất luợng nguồn nhân
lực ở các cấp cũng như cung ứng nhân lực theo cơ cấu ngành nghề (trong đó
có tài chính ngân hàng ….) đang đặt ra cấp bách. Chủ đề này đòi hỏi không
những nghiên cứu ở từng ngành, mà còn đòi hỏi có sự hợp tác chugn giữa
các ngành như ngành giáo dục (đào tạo Đại học) và ngành lao động thương
binh xã hội (đào tạo nghề)…
3. Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các định chế thị trường như góp
phần hoàn thiện thị trường bất động sản, thị trường tài chính, thị trường lao
động v.v…
4. Trong quá trình phát triển, vấn đề phân hóa giàu nghèo cũng là vấn
đề nổi lên rất lớn hiện nay. Đây là vấn đề xã hội có tác động đến tăng trưởng
và phát triển, cần quan tâm ngay từ bây giờ.
5. Ngoài ra, cũng cần quan tâm đến vấn đề phát triển KT-XH của
TPHCM trong mối quan hệ với các tỉnh xung quanh trong vùng KTTĐPN,
trong đó, vấn đề đầu tư hạ tầng, quy hoạch các khu công nghiệp, vấn đề hợp
tác giải quyết ngập nước trên bình diện cả vùng…
Trên đây là một số gợi ý mang tính tham khảo, hy vọng qua thực tiễn
nghiên cứu của Viện Kinh tế cùng một vài định hướng sắp tới, sẽ góp phần
giúp các bạn sinh viên có cơ sở đề ra những đề tài nghiên cứu khoa học
mang tính thực tiễn và hữu ích cho xã hội.