TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC
TIỂU LUẬN MÔN
KINH TẾ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN II
Đề tài: GI&I PHÁP PHÁT TRIỂN Đ'U RA CHO THANH LONG B)NH
THUẬN
Giảng viên hướng: PGS. TS. Đinh Phi Hổ
Lớp: KTPT đêm K21
Học viên thực hiện: Lê Minh Tu>n
TP. Hồ Chí Minh, tháng 04 năm 2013
LỜI MỞ Đ'U
Cuộc sống ngày càng tiến bộ, đời sống người dân ngày càng nâng cao, mọi người đã biết
quan tâm chăm sóc sức khỏe của bản thân mình và gia đình. Và việc lựa chọn ra những loại
hoa quả tươi, ngon và có lợi cho sức khỏe là một nhu cầu thiết yếu cũng như xu hướng chính
của người tiêu dùng trong nước và quốc tế. Quả thanh long Bình Thuận không chỉ là một loại
quả có hình dáng đẹp, bắt mắt, chứa hàm lượng chất dinh dưỡng cao có lợi cho sức khỏe mà
còn đáp ứng được tiêu chuẩn vệ sinh an toàn cho sức khỏe người tiều dùng khi quả thanh long
ở nhiều nơi đã đạt tiêu chuẩn VietGap. Quả thanh long nay đã được nhiều người tiêu dùng
trong nước và ngoài nước tin dùng, kim ngạch xuất khẩu tăng qua các năm và thương hiệu
thanh long Bình Thuận đã được người tiêu dùng trong và ngoài nước biết đến. Thế nhưng hiện
nay tình trạng sản xuất và tiêu thụ thanh long lại đang gặp nhiều khó khăn và nghịch lý. Người
dân và doanh nghiệp là những người cung ứng thanh long nhưng lại không quyết định được giá
cả, tuy sản lượng trồng thanh long theo VietGap tăng qua các năm nhưng nhiều nhà vườn sau
khi tham gia lại bỏ, không tiếp tục trồng theo VietGap. Tại sao doanh nghiệp xuất khẩu lại ưa
thích việc xuất khẩu tiểu ngạch qua Trung Quốc trong khi con đường này lại chứa đựng nhiều
rủi ro. Đề tài nghiên cứu về thanh long Bình Thuận được đưa ra để từ đó đề xuất những giải
pháp thiết thực để giải quyết cho những khó khăn, hạn chế đồng thời nâng cao giá trị quả thanh
long, quảng bá thương hiệu Thanh Long ra thị trường quốc tế.
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Xu hướng tiêu dùng trái cây trên thế giới và tình hình xu>t khẩu trái cây Việt Nam
Sử dụng các sản phẩm có chứng nhận tiêu chuẩn GAP là đang là xu hướng của người tiêu

Trái cây nhiệt đới là nguồn dinh dưỡng và thu nhập của các nước đang phát triển châu Á.
Mặc dù châu Á chiếm ưu thế về sản xuất trái cây tươi nhưng xuất khẩu chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
Trên thế giới năm 2008 sản xuất khoảng 65 triệu tấn khóm, xoài, bơ và đu đủ, trong đó châu Á
trên 38 triệu tấn, Nam Mỹ 9,5 triệu tấn, Trung Mỹ và vịnh Caribean 8,9 triệu tấn và Châu Phi
7,4 triệu tấn. Những trái cây sản lượng nhỏ hơn như ổi, vải, nhãn, sầu riêng, chôm chôm …
chiếm 17,8 triệu tấn. Ấn Độ sản xuất trái cây nhiệt đới lớn nhất thế giới với sản lượng xoài và
đu đủ lần lượt là 13,8 và 2,68 triệu tấn.
1.1.3. Tình hình xuất khẩu trái cây ở Việt Nam
Việt Nam sản xuất rau quả đạt sản lượng lớn (đứng thứ 5 Châu Á) nhưng chủ yếu là tiêu
thụ trong nước (85%), xuất khẩu được rất ít.Trong thời kỳ 2001 – 2010 nhu cầu tiêu thụ quả
hàng năm tăng bình quân 3,6%, trong khi sản lượng chỉ tăng 2,8%. Việc tiêu thụ rau quả ngày
càng được khuyến khích chủ yếu do yếu tố có lợi sức khỏe.
Những điểm mạnh của cây ăn trái nước ta mà không phải quốc gia nào trên thế giới cũng
có được: Đó là điều kiện thiên nhiên ưu đãi, khí hậu, đất đai phù hợp, có nhiều giống trái cây
nhiệt đới đặc sản nổi tiếng, nông dân có kinh nghiệm canh tác trái cây đặc sản truyền thống,
điều kiện giao thương thuận lợi với những cảng biển sang các châu lục…Bên cạnh đó, cũng có
không ít những điểm yếu là sản xuất trái cây còn nhỏ lẻ, tự phát, thậm chí còn theo phong trào.
Vấn nạn “ Trồng, chặt. Chặt, trồng” là hệ lụy của sản xuất bấp bênh, thụ động vẫn còn tiếp
diễn. Trình độ công nghệ chế biến, công nghệ giống, công nghệ qui trình sản xuất sạch, an toàn
chưa theo kịp các nước trong khu vực, chưa có qui hoạch cho những vùng chuyên canh trái cây
đặc sản…
1.2. Tổng quan về thanh long
1.2.1. Giới thiệu về thanh long
Cây thanh long có tên khoa học là Hylocereus Undatus, thuộc họ xương rồng (Cactaceae),
và có tên tiếng Anh là Pitahaya hay còn gọi là Dragon Fruit. Thanh long có nguồn gốc ở vùng
nhiệt đới Trung Mỹ và Nam Mỹ, được nhập vào Việt Nam lúc đầu với vai trò là cây cảnh và
được đưa lên thành hàng hoá vào thập niên 1980. Hiện nay, loài cây này cũng được trồng ở các
nước trong khu vực Đông Nam Á như Việt Nam, Malaysua, Thái Lan, Philippines, Indonesia
(đặc biệt là ở miền tây đảo Java) miền nam Trung Quốc, Đài Loan và một số khu vực khác.
Thanh long là loại cây leo. Quả to, hình trái xoan, màu xanh khi còn non, khi chín chuyển

đặt ra là thị trường mới có, nhưng muốn các thị trường này chấp nhận quả thanh long của Việt
Nam cũng không phải là điều dễ dàng nhất là thị trường đầy khó tính Hoa Kỳ. Vì vậy mô hình
thanh long truyền thống ngày càng không thể đáp ứng theo yêu cầu mà các thị trường khó tính
đặt ra. Hiện nay Bình Thuận đang khuyến khích các nhà vườn thanh long áp dụng mô hình
canh tác theo tiêu chuẩn VietGap và Global Gap để đầu ra của thanh long được chấp nhận dễ
dàng và có thể nâng cao về mặt giá trị cho quả thanh long mang về nhiều lợi nhuận hơn cho
nhà vườn và đóp góp nhiều hơn cho ngân sách tỉnh.
1.3.2. Long An
Ngoài Bình Thuận, thanh long cũng được trồng ở một số tỉnh ở đồng bằng sông Cửu
Long như Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long. Tại Long An, thanh long được trồng chủ yếu tại
Châu Thành, Tân Trụ, Tân An với diện tích khiêm tốn chỉ khoảng hơn 1200 ha. Tuy nhiên
không vì diện tích nhỏ mà người trông thanh long nơi đây không chú trọng đến kỹ thuật chăm
sóc cây trông tiềm năng này. Tiêu biểu là HTX Dương Xuân ở xã Dương Xuân Hội, Châu
Thành đã mạnh dạng khuyến khích thành viên áp dụng Gap vào việc trồng thanh long, do đó đã
cho ra thị trường quả thanh long sạch theo tiêu chuẩn Gap mang lại hiệu quả kinh tế cao cho
người trồng thanh long.
1.3.3. Tiền Giang
So với Long An, người hàng xóm Tiền Giang có diện tích trồng thanh long tương đối lớn
hơn, chủ yếu tập trung ở huyện Chợ Gạo với khoảng 2000 ha, trong đó có khoảng 41% hộ
trồng từ 2.000m2 đến 5.000 m2, 28% hộ trồng từ 5000 m2 đến 10000 m2 và có 8% hộ trồng
với quy mô trên 10000 m2. Ở nơi đây, người trồng thanh long cũng được khuyến khích áp
dụng Gap vào việc sản xuất. Một điều đặc biệt là chủ yếu bà con nông dân nơi đây sử dụng kỹ
thuật “xông đèn” để kích thích cho cây ra quả trái vụ nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao.
Chương 2: THỰC TRẠNG S&N XUẤT VÀ TIÊU THỤ THANH
LONG TẠI TỈNH B)NH THUẬN
2.1. Tình hình sản xu>t thanh long Tại Bình Thuận
2.1.1. Chuỗi cung ứng thanh long Bình Thuận
Hình 1: Chuỗi Cung Ứng Thanh Long Bình Thuận
 Tiêu thụ trong nước
Thường thì chuỗi cung ứng sẽ đi theo sơ đồ sau :

giảm được lượng thuốc bảo vệ thực vật; sức khỏe người tiêu dùng và người lao động được bảo
đảm. Kiến thức, kinh nghiệm sản xuất của nông dân cũng được nâng lên, đã biết lựa chọn các
sản phẩm có nguồn gốc sinh học hoặc hữu cơ thay thế dần các sản phẩm hóa học, góp phần bảo
vệ môi trường đất, nước ngầm…
Kế hoạch của tỉnh Bình Thuận phấn đấu đến năm 2015 có 100% diện tích thanh long sản
xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, vì thế hiện nay tỉnh đã chỉ đạo không mở rộng thêm diện tích
thanh long mà tập trung vào việc nâng cao chất lượng quả thanh long. Đến thời điểm này diện
tích đã lên trên 16.000 ha, trong khi kế hoạch đến 2015 chỉ 15.000 ha.
2.1.4. Quy mô sản xuất
Sản xuất hàng hoá còn mang tính chất tự phát, manh mún và thiếu đồng bộ. Quy mô sản
xuất còn nhỏ lẻ, lấy quy mô hộ gia đình là chính. Sự liên kết đồng bộ về sản xuất và tiêu thụ
còn kém. Điều này dẫn đến nhiều khó khăn trong việc sản xuất và tiêu thụ thanh long vì không
thể đáp ứng được những đơn đặt hàng lớn, không đảm bảo được sự đồng đều về chất lượng và
tiêu chuẩn, đồng thời cũng không thể xây dựng được thương hiệu thống nhất. Bên cạnh đó,
việc sản xuất nhỏ lẻ, manh mún cũng gây khó khăn trong khâu kiểm soát chất lượng quả thanh
long. Hậu quả là giá trị và hiệu quả sản xuất thấp, khó cạnh tranh trên thị trường.
Trong những năm qua tỉnh (cụ thể là ban quản lý dự án ACP) đã có những chính sách hỗ
trợ thành lập các liên minh sản xuất nông nghiệp giữa doanh nghiệp và nông dân, khuyến khích
các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế ký kết hợp đồng tiêu thụ nông sản hàng hóa với
người sản xuất (hợp tác xã, hộ nông dân, trang trại) nhằm gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ
nông sản để phát triển sản xuất ổn định, bền vững. Trong thời gian qua, Ban quản lý Dự án
Cạnh tranh nông nghiệp Bình Thuận (ACP) đóng vai trò là cầu nối khá vững chắc trong việc
hình thành các liên minh sản xuất.
Với những chính sách này, sẽ là cơ hội, động lực để các doanh nghiệp và nông dân trồng
thanh long trong tỉnh gắn bó hơn. Thông qua liên minh, doanh nghiệp mua hàng trực tiếp với
nhà vườn, không qua thương lái nên có lợi về giá cả mua bán cả hai phía. Ngoài ra, doanh
nghiệp mua được sản phẩm có chất lượng, không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật…
2.1.5. Thu hoạch, sơ chế và bảo quản
Hiện nay, công tác thu hoạch thanh long tại Bình Thuận chủ yếu là do thương lái đến tận
vườn xem xét, thu mua và thuê người thu hoạch, còn nhà vườn không tự thu hoạch. Khi thu

yêu cầu tiêu chuẩn.
Bảng 1: Thuận lợi và khó khăn của xuất khẩu ểu ngạch và chính ngạch
Tiểu ngạch Chính ngạch
Thuận lợi
- Thủ tục đơn giản.
- Thuế thấp.
- Mua bán nhanh gọn.
- Doanh nghiệp dễ dàng xuất khẩu qua
tiểu ngạch.
-Quả thanh long không bị kiểm tra
nghiêm ngặt.
-Vốn thấp.
-Thỏa thuận mua bán bằng hợp đồng.
- Giá được xác định trước trong hợp
đồng.
- Rủi ro thấp.
Khó khăn
- Rủi ro khi bán chịu cho thương lái
Trung Quốc.
- Mua bán không có hợp đồng.
- Giá cả bị thương lái Trung Quốc
chèn ép.
- Không thanh toán qua hệ thống ngân
hàng nên chính phủ khó kiểm soát.
- Giấy tờ rườm rà, khó khăn.
- Thuế cao.
- Kiểm định nghiêm ngặt.
- Điều kiện cho các doanh nghiệp
xuất khẩu cao.
- Cần vốn lớn.

2011, sản lượng thanh long xuất khẩu sang Nhật Bản đạt khoảng 600 tấn, năm 2009 đạt khoảng
420 tấn. Thanh long xuất khẩu qua Nhật Bản sẽ được bày bán trong các siêu thị của Nhật Bản
với giá từ 8-10 USD/kg. Đánh giá chung, Nhật Bản là thị trường rất tiềm năng cho quả thanh
long của Việt Nam.
2.2.4. Thương hiệu thanh long Bình Thuận
Bất kỳ hàng hóa nào, khẳng định được thương hiệu, đẳng cấp là cả một quá trình lâu dài,
khó khăn, nhưng để giữ vững càng khó khăn hơn. Thanh long Bình Thuận và rộng hơn, một số
loại trái cây Việt Nam, không phải là ngoại lệ. Do vậy, phải chuẩn bị thật kỹ lưỡng, thận trọng
từng khâu, từng bước, thà chậm mà chắc, để đàng hoàng, đĩnh đạc khi ra "biển lớn".
Thanh long Bình Thuận đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp đăng bạ
tên gọi xuất xứ hàng hóa. Theo UBND tỉnh Bình Thuận, Cơ quan Sáng chế và nhãn hiệu Hoa
Kỳ vừa cấp văn bằng bảo hộ thương hiệu trong vòng 10 năm cho sản phẩm trái thanh long
Bình Thuận. Trái thanh long Bình Thuận được bảo hộ thương hiệu độc quyền trên toàn nước
Mỹ. Sau 10 năm có thể được gia hạn. Theo đó, nhãn hiệu thanh long Bình Thuận gồm dòng
chữ Bình Thuận (viết cách điệu màu xanh) Dragon Fruit (màu đỏ) và hình ảnh trái thanh long.
Ủy ban nhân dân đã ra quyết định QĐ 14_UBND về “Ban hành Quy chế quản lý và sử dụng
Chỉ dẫn địa lý Bình Thuận dùng cho sản phẩm quả thanh long” nhằm tránh việc mất thương
hiệu, chỉ dẫn địa lý về tay các doanh nghiệp nước ngoài như một số mặt hàng Việt Nam xuất
khẩu khác.
Tuy nhiên, hầu hết người trồng sản xuất, thương lái và doanh nghiệp vẫn chưa chú trọng
đến nhãn mác và thương hiệu. Với thị trường Trung Quốc chiếm hơn 70% lượng xuất khẩu
nhưng phần lớn xuất khẩu theo đường tiểu ngạch (chiếm 80%), thanh long được xuất theo
đường tiểu ngạch thì thường không có thương hiệu, nhãn mác rõ ràng nên dễ bị thương lái
Trung Quốc ép giá. Thanh Long trồng theo tiêu chuẩn VietGap không có nhãn mác chứng nhận
và được thương lái thu mua với giá như thanh long thường làm người nông dân không có động
lực tiếp tục sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap
CHƯƠNG 3: GI&I PHÁP PHÁT TRIỂN Đ'U RA CHO THANH
LONG B)NH THUẬN
3.1. Nhóm giải pháp nâng cao giá trị quả thanh long
3.1.1. Thành lập mô hình hợp tác xã, trang trại tiên tiến

- Chính quyền tuyên truyền, hướng dẫn để nông dân nhận thấy lợi ích lâu dài của việc
thực hiện quy hoạch và đưa ra những mức hỗ trợ khác nhau tùy vào điều kiện của từng vùng
quy hoạch.
- Chính quyền giao trách nhiệm xuống các cấp để kiểm tra và xử lý nghiêm túc trong việc
thực hiện chính sách quy hoạch chung.
 Lợi ích:
- Chính quyền sẽ dễ dàng quản lý, kiểm soát được sản lượng, chất lượng.
- Chính sách hỗ trợ hợp lý, phù hợp với đặc điểm từng vùng quy hoạch giúp người dân có
động lực tăng gia sản xuất và đảm bảo chất lượng.
- Quả có tính đồng đều cao, đạt chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn của các thị trường
khó tính.
- Người nông dân đoàn kết, hợp tác và chia sẽ kinh nghiệm với nhau giúp sản xuất hiệu
quả hơn.
- Doanh nghiệp sẽ có nguồn cung ổn định, có chất lượng để xuất khẩu.
3.1.3. Thành lập quỹ tạo lập mạng lưới thông tin về thanh long
 Cách thức thực hiện:
- Mỗi hộ dân đóng góp vào quỹ khoảng 1kg thanh long/ vụ (tham khảo theo mô hình tổng
đài thông tin của hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê), doanh nghiệp trích từ thu nhập, nhà nước trích từ
thuế xuất khẩu thanh long để đóng góp vào quỹ.
- Quỹ và tổng đài thông tin đặc dưới sự quản lý của một ban chuyên trách trong hiệp hội
thanh long Bình Thuận.
- Hiệp hội sẽ tổng hợp thông tin từ :
+ Internet.
+ Thông tin về thị trường từ ban nghiên cứu thị trường của Hiệp hội thanh long Bình
Thuận.
+ Thu thập những kinh nghiệm, phương pháp trồng hữu hiệu của nông dân giỏi.
+ Những phương pháp kỹ thuật mới từ trung tâm nghiên cứu và phát triển thanh long
Bình Thuận và Viện nghiên cứu cây ăn quả Miền Nam…
+ Cổng thông tin chính phủ (bao gồm: các chính sách mới, quy định mới,…).
 Lợi ích:

trọng lượng cao, chất lượng ngon nhất và bảo quản được lâu hơn.
+ Dùng chế phẩm acid gibberelic (GA3) với liều 2 gói bột (mỗi gói chứa 1g), pha trong
bình xịt 12 lít, xịt đều quanh quả, có tác dụng làm tai thanh long xanh hơn và cứng hơn. Xử lý
trước khi thu hoạch từ 1 ngày – 3 ngày. Tuy nhiên cần lưu ý là không được xử lý quá liều
lượng cho phép để bảo vệ an toàn sức khhoẻ cho người tiêu dùng. Với cách này thanh long có
thể bảo quản tươi được 10 ngày – 20 ngày.
+ Thu hoạch quả vào lúc sáng sớm khi chưa có nắng gắt hoặc lúc chiều mát. Nếu thu
hoạch lúc nắng gay gắt chiếu trực tiếp thì nhiệt độ trong quả tăng, sẽ gây mất nước nhanh, ảnh
hưởng đến chất lượng và thời gian bảo quản.
+ Dùng kéo bén (loại cắt tỉa cành cây) cắt lấy quả cho vào giỏ nhựa và để nơi bóng râm
mát.
+ Tránh làm xây xát, không để quả dính đất hoặc làm giập cuống, giập tai thanh long để
tránh nhiễm nấm bệnh gây hỏng cuống khi bảo quản.
+ Hái xong, cần tiến hành loại bỏ những quả không đủ tiêu chuẩn ngay tại vườn, sau đó
cho vào giỏ vận chuyển về nhà càng sớm càng tốt, không để lâu ngoài vườn.
+ Khi vận chuyển nên sử dụng giỏ để đựng và không được chất quá đầy giỏ. Cần dùng
giấy báo cũ, lá cây tươi loại mềm bao lót kỹ và bao phủ trên mặt quả để tránh va đập hay nắng
nóng chiếu trực tiếp làm ảnh hưởng tới giá cả và ảnh hưởng tới tiêu chuẩn xuất khẩu của thanh
long.
- Xây dựng kho lạnh. Tỉnh kêu gọi đầu tư từ các doanh nghiệp, cộng đồng, tập thể để xây
dựng kho lạnh công cộng cho các nhà vườn, doanh nghiệp thuê để trữ thanh long để người dân.
Kho lạnh dùng để cho người nông dân và doanh nghiệp thuê để trữ hàng khi giá thấp và bán
vào thời điểm thích hợp. Ngoài ra, các doanh nghiệp chưa có kho lạnh có thể thuê để trữ hàng
đủ số lượng để đáp ứng các đơn đặt hàng lớn hoặc trữ hàng khi giá giảm mạnh.
 Lợi ích:
- Giúp tăng khả năng bảo quản từ đó tăng khả năng cạnh tranh. Đồng thời tăng giá trị quả
thanh long, người dân và doanh nghiệp có thể chủ động trong việc găm hàng khi giá xuống và
bán vào thời điểm thích hợp.
- Điều tiết lượng cung trên thị trường. Cụ thể là:
+ Người nông dân có thể chủ động khi đàm phán với thương lái.

của thanh long trên website: www.thanhlongbinhthuan.com. Và cũng nên chú trọng đến những
tạp chí, sách, báo liên quan đến việc ăn uống để đưa hình ảnh quả thanh long vào như sách dạy
nấu ăn, tạp chí tiếp thị và gia đình…
- Xây dựng kênh phân phối thanh long trong nước để có thể đưa thanh long đi khắp nước
Việt Nam: đưa thanh long theo VietGap vào hệ thống các siêu thị Coopmart, BigC… Đồng
thời đưa thanh long tới các sạp chợ, những cửa hàng trái cây tươi để tiếp cận tới người tiêu
dùng.
- Khuyến khích, hỗ trợ việc phát triển thị trường nội đia cho các doanh nghiệp, thương lái.
 Lợi ích:
- Đa dạng hóa thị trường.
- Giảm rủi ro cho kinh doanh xuất khẩu khi một số thị trường gặp trở ngại, ta có thể
chuyển hướng qua thị trường nội địa.
- Người tiêu dùng Việt Nam có cơ hội thưởng thức loại trái cây thơm, ngon, bổ dưỡng
này.
- Giá cả tương đối ổn định hơn khi xuất khẩu tiểu ngạch qua Trung Quốc.
3.3. Giải pháp nâng cao hình ảnh, thương hiệu thanh long tại các thị trường lớn
 Cách thực hiện:
- Kiểm định chất lượng trước khi xuất khẩu nhằm đảm bảo không xuất hàng không đạt
tiêu chuẩn để bảo đảm uy tín và thương hiệu.
- Xây dựng và bảo vệ thương hiệu cho thanh long Bình Thuận bằng cách đăng ký bảo hộ
tại các thị trường lớn.
- Hoàn chỉnh chính sách quản lý và kế hoạch truyền thông thương hiệu.
- Thiết kế logo, mẫu mã, bao bì và vận động các doanh nghiệp tham gia đăng ký bản
quyền, chỉ dẫn địa lý.
- Tăng cường hoạt động tuyên truyền, quảng bá và xúc tiến thương mại: đưa thanh long
Bình Thuận tham dự các hội chợ trái cây quốc tế, thông qua các kênh truyền thông uy tín trên
thế giới, nâng cấp website: thanhlongbinhthuan.com lên thêm nhiều thứ tiếng như tiếng Anh,
tiếng Trung,
- Đưa thanh long vào các chuỗi siêu thị và các cửa hàng nước ngoài nổi tiếng.
 Lợi ích: