Đề tài: “ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH XẢ THẢI (CHẤT THẢI SINH
HOẠT) ĐẾN MÔI TRƯỜNG ĐỊA CHẤT.
I. Đặt vấn đề
Rác thải là một phần tất yếu của cuộc sống, không có hoạt động sống nào
không sinh ra rác. Xã hội ngày càng phát triển, số lượng rác thải ngày càng
nhiều, dần trở thành mối đe dọa thật sự với cuộc sống. Nếu không giải quyết vấn
đề rác một cách hợp lý, chẳng mấy chốc, cuộc sống của chúng ta sẽ tràn ngập
trong rác. Lượng rác thải sinh hoạt đang ngày càng gia tăng một cách khó kiểm
soát. Rác thải sinh hoạt đang trở thành gánh nặng cho xã hội. Ai cũng biết rác
là chất thải, là thứ bỏ đi. Nhưng không phải ai cũng biết, rác thải ngày càng
nhiều và là hiểm hoạ đối đối với con người và gây ô nhiễm môi trường nghiêm
trọng trong đó có môi trường địa chất.
II. Nội dung
1. Hiện trạng của vấn đề xả thải sinh hoạt
Chất thải sinh hoạt là sản phẩm được sinh ra trong quá trình sinh hoạt của
con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, dịch vụ, thương mại,
sinh hoạt gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hàng, khách sạn. Ngoài ra,
còn phát sinh trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao
thông, chất thải là kim loại hoá chất và từ các vật liệu khác (Nguyễn Xuân
Nguyên, 2004) [12].n
Theo Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nội, tổng lượng rác thải sinh hoạt đô
thị của thành phố vào khoảng 2.800 tấn/ngày; ngoài ra chất thải công nghiệp,
chất thải xây dựng, chất thải y tế cũng là “vấn đề rất lớn” với tổng khối lượng
khoảng 2.000 tấn/ngày.
1
Rác thải sinh hoạt đô thị Rác thải y tế
Số liệu thống kê mới đây cho thấy, trung bình một ngày Hà Nội thải
458.000 m
3
nước thải, trong đó 41% là nước thải sinh hoạt, 57% nước thải công
chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các loại: khoảng 60%; chất thải xây dựng chiếm
khoảng 1/4 và lượng chất thải phân bùn bể phốt là 5%.
Trong những năm qua, tốc độ đô thị hóa diễn ra rất nhanh đã trở thành
nhân tố tích cực đối với phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Tuy nhiên, bên
cạnh những lợi ích về kinh tế - xã hội, đô thị hóa quá nhanh đã tạo ra sức ép về
nhiều mặt, dẫn đến suy giảm chất lượng môi trường và phát triển không bền
vững. Lượng chất thải rắn phát sinh tại các đô thị và khu công nghiệp ngày càng
nhiều với thành phần phức tạp.
Lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại các đô thị ở nước ta đang có xu
thế phát sinh ngày càng tăng, tính trung bình mỗi năm tăng khoảng 10%. Tỷ lệ
tăng cao tập trung ở các đô thị đang có xu hướng mở rộng, phát triển mạnh cả về
3
quy mô lẫn dân số và các khu công nghiệp, như các đô thị tỉnh Phú Thọ (19,9%),
thành phố Phủ Lý (17,3%), Hưng Yên (12,3%), Rạch Giá (12,7%), Cao Lãnh
(12,5%) Các đô thị khu vực Tây Nguyên có tỷ lệ phát sinh CTRSH tăng đồng
đều hàng năm và với tỷ lệ tăng ít hơn (5,0%).
Kết quả điều tra tổng thể năm 2006 - 2007 cho thấy, lượng CTRSH đô thị
phát sinh chủ yếu tập trung ở 2 đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
Tuy chỉ có 2 đô thị nhưng tổng lượng CTRSH phát sinh tới 8.000 tấn/ngày
(2.920.000 tấn/năm) chiếm 45,24% tổng lượng CTRSH phát sinh từ tất cả các đô
thị (hình 1 và bảng 1).
Tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người tại các đô thị đặc
biệt và đô thị loại I tương đối cao (0,84 – 0,96kg/người/ngày); đô thị loại II và
loại III có tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người là tương đương
4
nhau (0,72 - 0,73 kg/người/ngày); đô thị loại IV có tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị
bình quân trên một đầu người đạt khoảng 0,65 kg/người/ngày.
Với kết quả điều tra thống kê chưa đầy đủ như trên cho thấy, tổng lượng
phát sinh CTRSH tại các đô thị ở nước ta ngày càng gia tăng với tỷ lệ tương đối
cao (10%/năm) so với các nước phát triển trên thế giới. Tổng lượng phát sinh
tiến trong việc xử lý, tái chế rác thải.
6
Bãi rác Nam Sơn - Sóc Sơn là một trong những bãi rác lớn nhất ở Hà Nội
và khu vực miền Bắc, hiện 8/9 ô chôn lấp của bãi rác này đã đầy. Theo tính toán
của Xí nghiệp xử lý môi trường Nam Sơn - Sóc Sơn thì đến cuối năm 2012, bãi
rác Nam Sơn sẽ không còn khả năng tiếp nhận rác thải của Hà Nội nữa.
Một góc bãi rác Nam Sơn – Sóc Sơn Nilon trong bãi rác Nam Sơn
Mỗi ngày, Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn tiếp nhận và chôn lấp
khoảng 4000 tấn rác thải sinh hoạt, trong tổng số gần 200.000 tấn rác thải sinh
hoạt phát sinh mỗi ngày của cả khu vực nội, ngoại thành. Đến 90% lượng rác
thải sinh hoạt của thành phố Hà Nội không được phân loại từ nguồn được đưa về
đây để chôn lấp. Với nhiều loại rác thải sinh hoạt, trong đó có nilon được chôn
lấp lẫn lộn, đã gây rất nhiều khó khăn cho đơn vị xử lý rác, khiến cho bãi rác này
quá tải nhanh chóng.
Thiếu bãi rác theo quy hoạch, cộng ý thức của người dân nên những năm
gần đây việc xử lý nguồn rác thải luôn là vấn đề khó khăn với nhiều địa phương,
từ nông thôn đến thành thị. Năm nào cũng có nhiều bài báo, phóng sự truyền
hình cảnh báo về vấn nạn xả rác thải bừa bãi ảnh hưởng nặng nề đến môi trường,
sức khỏe con người nhưng tình trạng này không giảm, thậm chí ngày một gia
tăng.
Những bãi rác thải tự phát tràn nan trên các quốc lộ bốc mùi hôi thối ảnh
hưởng nặng nề đến cuộc sống xung quanh và người tham gia giao thông
7
Rác thải sinh hoạt làm mất diện tích đất ở và sinh hoạt của người dân
Đối với nhiều khu xử lý rác khác ở những khu vực ngoại thành và nông
thôn vẫn chủ yếu sử dụng biện pháp chôn lấp rác thủ công, vấn đề môi trường
đang hết sức nan giải. Ý thức bảo vệ môi trường của người dân không cao, tất cả
mọi người đều thản nhiên vứt rác bừa bãi ở bất cứ chỗ nào họ cảm thấy tiện.
số cả nước, nhưng lại phát sinh hơn 6 triệu tấn chất thải mỗi năm, chiếm gần
50% tổng lượng chất thải sinh hoạt cả nước.
Bên cạnh đó, tình trạng ô nhiễm môi trường nước, đất, ngày càng kéo tỷ lệ bệnh
nhân có liên quan đến nước sạch và vệ sinh môi trường ngày càng cao. Hiện tại ô
nhiễm môi trường do chất thải rắn gây ra đã đến mức báo động, các chất độc hại
như nylon, cao su, kim loại, thuỷ tinh khó phân huỷ trong chất thải rắn ngày
càng nhiều.
Chất thải rắn đã ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ cộng đồng, nghiêm trọng
nhất là các khu vực làng nghề, gần khu công nghiệp, bãi chôn lấp chất thải Nếu
9
các chất thải không được xử lý sẽ ảnh hưởng đến môi trường, nguồn nước và sức
khoẻ con người.
Những người tiếp xúc thường xuyên với rác như những người làm công việc thu
nhặt các phế liệu từ bãi rác, dễ mắc các bệnh như viêm phổi, sốt rét, các bệnh về
mắt, tai, mũi, họng, ngoài da và phụ khoa.
Hàng năm, theo Tổ chức Y tế Thế giới, trên thế giới có 5 triệu người chết
và có gần 40 triệu trẻ em mắc các bệnh có liên quan đến rác thải, đặc biệt là
những xác động vật bị thối rữa, trong hơi thối có chất amin và các chất dẫn xuất
sunfua hydro hình thành từ sự phân hủy rác thải, kích thích sự hô hấp của con
người, kích thích nhịp tim đập nhanh gây ảnh hưởng xấu đến những người mắc
bệnh tim mạch.
Ngoài ra, trong các bãi rác thường chứa nhiều loại vi trùng gây bệnh thật
sự phát huy tác dụng khi có các vật chủ trung gian gây bệnh tồn tại trong bãi rác
như chuột, ruồi, muỗi và nhiều loại ký sinh trùng gây bệnh cho người và gia súc,
một số bệnh điển hình do các trung gian truyền bệnh như: chuột truyền bệnh dịch
hạch, bệnh sốt vàng da do xoắn trùng, ruồi, gián truyền bệnh đường tiêu hóa,
muỗi truyền bệnh sốt rét, sốt xuất huyết.
10
Đội ngũ lao động của các đơn vị làm vệ sinh đô thị phải làm việc trong
sinh ra từ các nhà máy và các phương tiện qua lại còn làm
tăng hiệu ứng nhà kính, làm Trái Đất ngày một nóng dần lên, các khu sinh thái
sẵn có dần bị phá hủy.
- Ô nhiễm nước ngầm:
Việc xả nước thải sinh hoạt chưa được xử lý vào sông rạch, ao hồ gây ô
nhiễm nước mặt, nước dưới đất. Thậm chí có nơi còn cho nước thải chảy tràn
trên mặt đất để tự thấm xuống đất hoặc đào các hố dưới đất để xả nước thải làm
ảnh hưởng nghiêm trọng đến các tầng nước dưới đất.Các bãi chôn rác không đạt
yêu cầu kỹ thuật, nước rỉ ra từ rác thấm vào mạch nước ngầm hoặc cho chảy tràn
trên mặt đất vào kênh rạch.
Nước rỉ rác có màu đen đậm đặc từ bãi rác Tóc Tiên Mương nước chảy từ bãi rác trong nhà máy
Vietstar ra thẳng kênh 18
12
Các chất độc như kim loại nặng cao như: Cu , Zn, Pb, Al ,Fe, Cd , Hg và cả các
chất như P ,N, …, hàm lượng NO
-3
, NO
-2
, NH
4+
, PO
4
-3
v.v vượt tiêu chuẩn cho
phép, ô nhiễm bởi vi sinh vật chứa trong rác thải sinh hoạt ngấm qua đất vào
nguồn nước ngầm làm cho nguồn nước bị ô nhiễm điều này là mối nguy hại rất
nghiên trọng vì ở nhiều vùng nhất là ở nông thôn thì nguồn nước ngầm là nguồn
nước chính để sinh hoạt.
- Ô nhiễm không khí:
- Phenol: mùi xốc đặc trưng
13
Ngoài ra, quá trình đốt rác sẽ phát sinh nhiều khí ô nhiễm như: SO
2
, NO
x
,
CO
2
, THC, bụi Quá trình đốt rác làm các chất khí độc hại lây lan vào môi
trường đặc biệt là Dioxin từ quá trình đốt rác thải ở các điều kiện không thích
hợp và sự phát tán của các vi sinh vật gây hại trong không khi gây ảnh hưởng
tới sức khỏe con người đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp, về da.
Ô nhiễm môi trường đất tại các bãi chôn lấp có thể do mùi hôi thối sinh ra
do phân hủy rác làm ảnh hưởng tới sinh vật trong đất , giảm lượng oxy trong đất.
- Làm phá hại cảnh quan:
Rác thải chưa qua xử lý được thải ra lưu vực sông ngày càng nhiều, kéo theo
việc gây ô nhiễm môi trường sông ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành du
lịch nói chung. Nhất là du lịch sông nước hiện đang chiếm 80% lượng khách
nước ngoài đến Việt Nam (Nguyễn Ngọc Thành, 2008).
Hiện nay, tình trạng vứt rác bừa bãi trên đường phố, công viên, những nơi công
cộng nhất là tại các khu vực chợ đã làm mất đi vẻ đẹp của cảnh quan đô thị. Đây
là vấn đề xuất phát từ ý thức mỗi người
Rác tại các lối đi trong công viên Rác tại bãi biển
Rác ở đền Hùng sau ngày lễ
14
Hầu hết trên các tuyến đường, tại các khu phố và các khu chung cư đều có
khẩu hiệu với nội dung vận động, khuyến khích người dân thực hiện nếp sống
văn minh đô thị, trong đó có việc đổ rác đúng nơi quy định, không vứt rác bừa
bãi… Phần lớn người dân đã nghiêm túc chấp hành, nhưng thực tế vẫn còn
- Các cơ quan liên quan cần có những biện pháp quản lý tốt nhằm ngăn
chặn, hạn chế những nguồn thải bừa bãi không theo quy định (đặt các biển cấm,
khoanh vùng cấm đổ rác - vùng đổ rác, phân loại rác tại nguồn, ). Xây dựng tại
các khu dân cư, làng xã, thị trấn, những đoạn đường “tự quản” cho người dân
trên đoạn đường đó tự quản lý cũng giúp người dân có ý thức bảo vệ đường.
- Quy hoạch xây dựng, mở rộng các khu xử lý chất thải sinh hoạt hợp lý
(tái sử dụng lại, tái chế thành các nguyên, nhiên liệu, phân bón hữu cơ, ). Đặc
16
biệt áp dụng, đưa vào thực tiễn các công nghệ xử lý rác thải hiện đại như công
nghệ Seraphin.
Với công nghệ Seraphin, các đô thị Việt Nam có thể xử lý đến 90% khối
lượng rác để tái chế thành phân hữu cơ và nguồn nguyên liệu làm vật liệu xây
dựng. Chỉ còn 10% khối lượng rác là sạn sỏi, tro xỉ phải chôn lấp nên có thể
tiết kiệm được diện tích bãi chôn lấp rác thải vốn đang là vấn đề bức xúc ở các
đô thị lớn.
- Tăng cường các đơn vị thu gom và vận chuyển nhằm chuyển 100% rác
thải phát sinh trên địa bàn đến nơi xử lý.
- Tăng cường khuyến khích sản xuất và sử dụng ni-lon phân hủy sinh học
có khả năng tự phân hủy và túi phân hủy compost.
17
Túi tự phân hủy ngoài tự nhiên
- Xây dựng hệ thống biogas tại những nơi nuôi gia súc nhằm hạn chế chất
thải trong chăn nuôi và có thêm nhiên liệu đốt.
*Giải pháp xử lý và cải tạo đất đã bị ô nhiểm:
18
- Tăng cường hệ vi sinh vật có lợi trong đất.
- Thu gom lại những loại chất thải rắn như túi ni-lon, lon, chai, có thể
192&hovw=256&tx=141&ty=103&sig=100841401108065124559&page=1&tbnh=132&tbnw=175&start=0&nd
sp=18&ved=1t:429,r:17,s:0,i:118
/>hl=vi&biw=1366&bih=624&tbm=isch&tbnid=ilQX4U70AJDS0M:&imgrefurl=
m.vn/vn/print/kinhte/95782/index.brvt&docid=ZJKLxLZemLLAuM&imgurl= />ws/images/news/2/2012/03/5576/7-
1.gif&w=425&h=283&ei=Bo1pUOzjK6i9iAeb7IHQDw&zoom=1&iact=hc&vpx=306&vpy=256&dur=1050&h
ovh=183&hovw=275&tx=152&ty=105&sig=100841401108065124559&page=1&tbnh=134&tbnw=181&start=
0&ndsp=18&ved=1t:429,r:13,s:0,i:106
/>hl=vi&biw=1366&bih=624&tbm=isch&tbnid=umb5wfdQgAc18M:&imgrefurl= />howthread.php%3Ft
%3D12950&docid=G3DBPLBY7SOGNM&imgurl= />-
chot.jpg&w=500&h=375&ei=Bo1pUOzjK6i9iAeb7IHQDw&zoom=1&iact=hc&vpx=118&vpy=90&dur=176&
hovh=194&hovw=259&tx=107&ty=122&sig=100841401108065124559&page=2&tbnh=135&tbnw=174&start
=18&ndsp=24&ved=1t:429,r:6,s:18,i:145
/>hoat-5131-44-44-tailieu&h=ZAQEPGjjF
/>hl=vi&biw=1366&bih=624&tbm=isch&tbnid=rdGvoQJ0LeEs5M:&imgrefurl= />hp%3Fid
%3DDDT002&docid=j0M3AqhKlmqHYM&imgurl= />DDT002/image018.jpg&w=571&h=255&ei=ypxpUM6TGrC0iQeUxIHoDw&zoom=1&iact=hc&vpx=80&vpy=
20
169&dur=5577&hovh=150&hovw=336&tx=147&ty=80&sig=100841401108065124559&page=1&tbnh=78&tb
nw=175&start=0&ndsp=18&ved=1t:429,r:0,s:0,i:65
/>19x3JS18M:&imgrefurl= />dong.html&docid=aMoZU8hL1IxsXM&imgurl= />nh3.jpg&w=785&h=442&ei=ypxpUM6TGrC0iQeUxIHoDw&zoom=1&iact=hc&vpx=192&vpy=340&dur=103
4&hovh=168&hovw=299&tx=146&ty=79&sig=100841401108065124559&page=2&tbnh=102&tbnw=182&star
t=18&ndsp=26&ved=1t:429,r:1,s:18,i:129
Danh sách nhóm 21:
Họ tên MSSV Lớp
1. Trần Thị Bích Hồng (NT) 552262 MTD-k55
2. Trương Trung Hưng 553369 MTD-k55
3. Mai Thị Hoàn 553359 MTD-k55
4. Lê Thị Kim Ngân 553398 MTD-k55
5. Nguyễn Thị Hương 553371 MTD-k55
6. Lương Thị Hương 553370 MTD-k55