Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Sản xuất công nghiệp là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra những t liệu sản xuất
và t liệu tiêu dùng đáp nhu cầu sản xuất và tiêu dùng xã hội. ở Việt Nam trong
thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế và phát triển nền kinh tế theo
cơ chế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa, giá trị sản xuất công nghiệp ngày
càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng sản phẩm quốc dân. Trong điều kiện nớc ta
phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa từ nền kinh tế kế
hoạch hoá tập trung, để tạo ra bớc chuyển biến đột phá cho nền kinh tế theo xu
thế mở cửa và hội nhập quốc tế, chúng ta không chỉ đổi mới cơ chế quản lý kinh
tế ở tầm vĩ mô của nhà nớc, mà trong từng doanh nghiệp - tế bào của nền kinh
tế, công tác quản lý sản xuất phải đợc đặt thành một hớng u tiên đặc biệt cùng
với việc đổi mới công nghệ sản xuất. Từ những kiến thức về khoa học quản lý
và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn quản lý sản xuất kinh doanh, với sự giúp
đỡ của các Thầy giáo trong Khoa kinh tế và quản lý, với t cách là một học viên,
xin đợc nêu ra một số vấn đề về "Công việc cán bộ quản lý sản xuất cần thực
hiện, hoàn thành và những kiến thức cần có của cán bộ quản lý sản xuất".
Do trình độ và điều kiện thời gian hạn chế, rất mong đợc sự giúp đỡ của các
thầy trong Khoa Kinh tế và Quản lý.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
I. Kinh doanh và quản lý kinh doanh trong nền kinh
tế thị trờng hiện đại
1.1. Kinh doanh và doanh nghiệp kinh doanh
Kinh doanh trong cơ chế thị trờng là "Các hoạt động của chủ thể kinh
doanh đợc công nhận một cách hợp pháp có mục đích chuyên sản xuất các hàng
hoá vật chất hay dịch vụ để tiêu thụ trên thị trờng nhằm thu lợi nhuận để thoả
mãn tối đa lợi ích của các thành viên của doanh nghiệp trên cơ sở thực hiện đầy
đủ các nghĩa vụ tài chính đối với nhà nớc và các nghĩa vụ xã hội khác, tôn trọng
pháp luật và tôn trọng quyền lợi của ngời tiêu dùng".
Nh vậy hoạt động kinh doanh thực chất là các hoạt động tổ chức sản xuất,

trong xã hội phải không ngừng tự hoàn thiện đạt đợc những lợi thế cho mình do
vậy nó đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sản xuất và xã hội phát triển.
Đặc điểm chủ yếu của một doanh nghiệp kinh doanh trong cơ chế thị trờng
là:
- Về tính chất sở hữu, doanh nghiệp là các tổ chức kinh tế thuộc nhiều
thành phần, không phân biệt chủ sở hữu vốn (doanh nghiệp nhà nớc, doanh
nghiệp t nhân, doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp liên doanh, ...vv);
- Về hình thức tổ chức, doanh nghiệp là các tổ chức kinh tế đợc tổ chức dới
các hình thức khác nhau phù hợp với quy mô, tính chất, đặc điểm và loại hình
kinh doanh nh (mô hình Công ty mẹ, công ty con; mô hình Tổng công ty và mô
hình Công ty độc lập, ...vv) có đầy đủ t cách pháp nhân và thực hiện các hành vi
kinh doanh theo quy định của pháp luật.
- Hoạt động kinh doanh cơ bản của doanh nghiệp là các hoạt động sản
xuất sản phẩm hàng hoá để bán trên thị trờng (bao gồm các loại sản phẩm hàng
hoá là t liệu sản xuất hoặc t liệu tiêu dùng), là các hoạt động cung cấp dịch vụ
cho sản xuất và tiêu dùng xã hội và các hoạt động tiêu thụ sản phẩm hàng hoá
nhằm mục đích thu lợi nhuận cho các chủ sở hữu vốn từ các hoạt động kinh
doanh đó, đồng thời thực hiện các mục tiêu chính trị - xã hội và các quy định về
bảo vệ môi trờng của nhà nớc.
- Khi tiến hành hoạt động kinh doanh, các doanh nghiệp (chủ thể kinh
doanh) phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính đối với nhà nớc thông qua
việc thực hiện các Luật thuế hiện hành phù hợp với loại hình kinh doanh và lĩnh
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
vực hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp (Luật thuế giá trị gia tăng, Luật
thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật thuế tài
nguyên, ...vv).
- Kinh doanh trong cơ chế thị trờng, để tồn tại và phát triển, các doanh
nghiệp phải tuân theo các quy luật kinh tế cơ bản của nền kinh tế thị trờng hiện
đại (quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật giá trị và các quy luật khác

quan trọng nhất của nhà nớc là quản lý về kinh tế. Quản lý nhà nớc đối với các
doanh nghiệp nhằm đảm bảo một môi trờng cạnh tranh lành mạnh giữa các
doanh nghiệp trong nền kinh tế; đảm bảo phát triển nền kinh tế một cách toàn
diện trong mối quan hệ với việc thực hiện các chính sách xã hội và các vấn đề
về an ninh quốc phòng; đảm bảo việc điều tiết thu nhập để thực hiện phân phối
và phân phối lại trong nền kinh tế và trong toàn xã hội; đảm bảo xu thế phát
triển, lộ trình hoà nhập kinh tế trong mối quan hệ cạnh tranh quốc tế. Công cụ
của nhà nớc để thực hiện quản lý các doanh nghiệp đợc sử dụng là hệ thống các
chính sách, chế độ thể hiện dới hình thức các định chế pháp luật (Luật, Pháp
lệnh và các văn bản pháp quy khác) và các chính sách tài chính, tiền tệ của nhà
nớc trong từng giai đoạn; là hệ thống bộ máy nhà nớc từ trung ơng đến địa ph-
ơng và các lực lợng kinh tế đặc thù khác của nhà nớc (các doanh nghiệp nhà n-
ớc, lực lợng hàng hóa dự trữ, ...vv). Sự can thiệp bằng các công cụ quản lý của
nhà nớc đối với các doanh nghiệp luôn mng tính hai mặt, nó kích thích, thúc
đẩy sản xuất hàng hoá phát triển nếu sự can thiệp và các chính sách của nhà nớc
là đúng đắn; nó kìm hãm lực lợng sản xuất phát triển, làm dối loạn thị trờng nếu
sự can thiệp và các chính sách của nhà nớc sai lầm và không đúng thời điểm.
II. Sản xuất công nghiệp và sản phẩm công nghiệp
Hoạt động quản lý nói chung và hoạt động quản trị kinh doanh của doanh
nghiệp nói riêng luôn gắn liền với lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp, gắn liền với đặc điểm và tính chất hoạt động sản xuất kinh doanh
và tính chất, đặc điểm sản phẩm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Hiệu
quả mong muốn của hoạt động quản lý nói chung và quản trị sản xuất của
doanh nghiệp chỉ đạt đợc khi chủ thể quản lý nắm vững nội dung cụ thể và chi
tiết mang tính đặc trng của đối tợng quản lý. Vì vậy trong công tác quản lý sản
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
xuất, cán bộ quản lý sản xuất muốn cho hoạt động quản lý của mình đạt hiệu
quả cao, trớc hết phải nắm vững những kiến thức chuyên môn nghiệp vụ về lĩnh
vực, ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời phải đợc trang bị

các loại nhiên liệu, động lực dùng cho phơng tiện vận tải, các loại vật t, phụ
tùng thay thế khác. Đối với ngành khai thác khoáng sản, ngành công nghiệp
cung cấp sản phẩm là các loại máy móc thiết bị dùng trong khai thác (máy đào,
máy xúc, dây truyền công nghệ sàng tuyển, chế biến quặng, phơng tiện và thiết
bị vận chuyển, ...vv và các loại vật t kỹ thuật khác (vật liệu nổ, các loại công cụ
cầm tay, phụ tùng thiết bị thay thế, các loại nhiên liệu và động lực, ...vv). Đối
với ngành thơng mại và dịch vụ khác, ngành công nghiệp cung cấp lợng hàng
hoá chủ yếu và ổn định đảm bảo cho các ngành này cung cấp đến tay ngời tiêu
dùng và cung cấp các loại vật t thiết bị công tác, ...vv để duy trì hoạt động của
các ngành thơng mại, dịch vụ. Sản phẩm của ngành sản xuất công nghiệp có vai
trò quan trọng trong chính các ngành sản xuất công nghiệp thông qua việc cung
cấp máy móc thiết bị và các loại nguyên vật liệu đầu vào, các loại phụ tùng thay
thế, các loại nhiên , động lực lẫn nhau. Nh vậy có thể thấy đối với các ngành
sản xuất vật chất, các ngành thơng mại, dịch vụ, sản phẩm công nghiệp đóng
vai trò đặc biệt quan trọng và có tính quyết định đến trình độ sản xuất của các
ngành này thông qua việc cung cấp các loại t liệu sản xuất các loại vật t kỹ
thuật.
- Xét ở góc độ sản phẩm công nghiệp là t liệu tiêu dùng cá nhân không thể
thiếu trong việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Trong
điều kiện nớc ta, nền công nghiệp còn đang ở giai đoạn phát triển thấp so với
trình độ của các nớc trong khu vực và trên thế giới, sản phẩm công nghiệp có
vai trò hết sức quan trọng trong việc cải thiện đời sống của nhân dân, định hớng
tiêu dùng xã hội. Trong điều kiện thu nhập của đại đa số nhân dân lao động còn
thấp việc nâng cao chất lợng sản phẩm công nghiệp để phục vụ tiêu dùng của xã
hội không chỉ góp phần cải thiện đời sống nhân dân mà còn là điều kiện tiên
quyết để các ngành sản xuất công nghiệp đứng vững trong điều kiện nền kinh tế
thị trờng cạnh tranh mở cửa ở nớc ta.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ở Việt Nam, trong giai đoạn công nghiệp hoá và hiện đại hoá nền kinh tế

+ Sản phẩm công nghiệp có yêu cầu kỹ thuật phức tạp đòi hỏi độ chính xác
cao: Về kết cấu sản phẩm, sản phẩm công nghiệp thờng rất phức tạp, có tính
chất lý hoá học mang tính đặc trng. Mỗi sản phẩm công nghiệp đợc cấu tạo bởi
nhiều chi tiết, nhiều bộ phận do vậy nếu các chi tiết sản phẩm, các bộ phận của
sản phẩm không đảm bảo về quy cách, kích cỡ và những tiêu chuẩn chất lợng
quy định thì không thể tạo ra một sản phẩm đồng bộ và có chất lợng nh mong
muốn. Ví dụ đối với doanh nghiệp sản xuất ô tô, một sản phẩm hoàn chỉnh là
những chiếc xe ô tô xuất xởng đợc kiểm định theo tiêu chuẩn quy định (tiêu
chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn ngành hoặc theo tiêu chuẩn của
doanh nghiệp đợc chấp nhận), sản phẩm ô tô xuất xởng đợc cấu tạo bởi nhiều
bộ phận nh: khung xe, vỏ xe, máy tổng thành, gầm xe, thiết bị truyền lực, thiết
bị điều khiển, thiết bị giảm tốc độ (phanh, chân ga, ...) các thiết bị hỗ trợ và các
thiết bị nội thất, ...vv trong mỗi bộ phận trên của sản phẩm lại đợc cấu tạo bằng
nhiều chi tiết khác nhau (đối với phần máy tổng thành bao gồm các chi tiết nh
tay biên, trục cơ, chế hoà khí, bầu lọc gió, pitông, xi lanh, bộ phận làm mát,
...vv; đối với phần vỏ xe gồm các chi tiết bằng kim loại, các chi tiết bằng nhựa,
sơn, ...vv); mỗi chi tiết, mỗi bộ phận đòi hỏi có tính chính xác nghiêm ngặt về
kích cỡ, về mẫu mã, công xuất và các tiêu chuẩn kỹ thuật khác để đảm bảo cho
một sản phẩm cuối cùng là chiếc xe xuất xởng có thể lu hành đợc, một chi tiết
không đảm bảo các tiêu chuẩn trên không những xe không hoạt động đợc bình
thờng mà còn phá vỡ các chi tiết khác.
- Sản phẩm công nghiệp đợc sản xuất trong điều kiện chuyên môn hoá cao
so với các ngành sản xuất vật chất khác: Do yêu cầu chuyên môn hoá sản xuất,
một sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh đa ra thị trờng tiêu thụ đòi hỏi phải có sự
liên kết sản xuất giữa nhiều đơn vị khác nhau, bằng nhiều công nghệ sản xuất
khác nhau, một sản phẩm của hoàn chỉnh đảm bảo chất lợng trớc khi đa ra thị
trờng cần đợc lựa chọn và sản xuất từ những bộ phận, những chi tiết mang tính
đồng bộ cao do các doanh nghiệp khác nhau sản xuất. Ví dụ, một doanh nghiệp
sản xuất hoặc lắp ráp xe ô tô không thể sản xuất tất cả các bộ phận của xe (hoặc
sản xuất không có hiệu quả về kinh tế) do vậy muốn có một sản phẩm là xe ô tô

ảnh hởng của công nghệ sản xuất. Ví dụ, chọn công nghệ sơn vỏ xe trớc hết
phải căn cứ vào điều kiện phát triển của khoa học kỹ thuật để lựa chọn công
10