Nguyễn văn Hùng Chuyên đề kế toán trởng
Lời nói đầu
Trong nền kinh tế thị trờng, hoạt động của các doanh nghiệp phát triển
mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu và mang tính phức tạp. Đứng trớc
thực tế đó đòi hỏi công tác quản lý cần phải đợc đổi mới và phải tìm ra đợc
các giải pháp hữu hiệu hơn. Cũng nh hoạt động khác, kiểm toán nội bộ nảy
sinh từ nhu cầu của quản lý. Nó đã trở thành phơng tiện quản lý có hiệu quả
đối với mọi doanh nghiệp. Kiểm toán nội bộ là công cụ giúp cho các nhà lãnh
đạo doanh nghiệp phân tích hoạt động kinh doanh, kiểm soát và đánh giá các
hoạt động của doanh nghiệp.
Trong doanh nghiệp, TSCĐ là một trong ba yếu tố cơ bản của quá trình
sản xuất, nó thể hiện trình độ công nghệ và thế mạnh của doanh nghiệp trong
sản xuất, đồng thời là điều kiện cần thiết để giảm bớt sức lao động và nâng
cao năng suất lao động.
TSCĐ là khoản mục quan trọng có ảnh hởng nhiều tới báo cáo tài chính
của doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động, TSCĐ phải đợc hạch toán
chính xác vì nếu không nó sẽ ảnh hởng xấu tới tình hình tài chính của đơn vị
mà đặc biệt đối với các doanh nghiệp có tỷ trọng TSCĐ lớn so với nguồn vốn
chủ sở hữu. Mặt khác, việc đánh giá chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa lớn
cũng cần đợc tính toán và đợc phản ánh đúng vì chúng có ảnh hởng trực tiếp
tới báo cáo kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Tổng công ty xây dựng Sông Đà là một doanh nghiệp lớn hoạt động
trong lĩnh vực xây dựng. Hoạt động xây lắp là hoạt động chủ yếu nên TSCĐ
đóng vai trò rất quan trọng đối với các doanh nghiệp trong Tổng công ty.
Chính vì vậy, việc kiểm toán TSCĐ là rất cần thiết và chú trọng trong mỗi
cuộc kiểm toán của phòng kiểm toán nội bộ của Tổng công ty. Qua thời gian
thực tập tại tổng công ty xây dựng Sông Đà, qua quá trình nghiên cứu lý luận
kết hợp bức xúc của thực tiễn, Em chọn đề tài: "Khảo sát chi tiết số d TSCĐ
trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Tổng công ty xây dựng Sông Đà": Nội
dung đề tài bao gồm.
Phần I. Cơ sở lý luận khảo sát chi tiết số d TSCĐ trong kiểm toán báo

phải chính xác thì mới đa ra đợc con số chính xác trên báo cáo tài chính.
Các mục tiêu kiểm toán và các khảo sát chi tiết số d các tài khoản TSCĐ
hữu hình, vô hình và TSCĐ thuê tài chính đợc trình bày trong bảng sau:
Bảng1.1 các khảo sát chi tiết số d tài khoản.
Mục tiêu
kiểm toán
Các khảo sát chi tiết số d tài khoản
TSCĐ
Chú ý
1 2 3
Các
nghiệp vụ
tăng
TSCĐ
trong năm
đều đợc
ghi chép
hợp lý
- So sánh với tổng số nguyên giá
TSCĐ tăng của năm trớc.
- Đánh giá các khoản tăng TSCĐ (đặc
biệt là các nghiệp vụ có giá trtị lớn) có
hợp lý với công việc kinh doanh của
DN hay không.
- Đánh giá tổng các khoản mua vào,
đầu t, tiếp nhận... có nhận xét đến các
biến động về kinh doanh và các điều
kiện kinh tế.
- Các kiểm toán viên
phải có những hiểu biết

bản liên doanh, liên kết...
- Kiểm kê cụ thể các TSCĐ hữu hình.
- Kiểm tra quá trình mua sắm, chi phí
để hình thành TSCĐ.
Các trờng
hợp tăng
TSCĐ đều
đợc ghi
- Xem xét hoá đơn của ngời bán, các
chứng từ tăng TSCĐ, các chi phí sửa
chữa TSCĐ để phát hiện ra các trờng
hợp quên ghi sổ TSCĐ hoặc ghi TSCĐ
Đây là một trong những
mục tiêu quan trọng
nhất của kiểm toán
TSCĐ.
3
Nguyễn văn Hùng Chuyên đề kế toán trởng
chép đầy
đủ
thành chi phí sản xuất kinh doanh.
- Kiểm tra lại các hợp đồng thuê
TSCĐ.
Các TSCĐ
thể hiện
trên bảng
cân đối kế
toán đều
thuộc sở
hữu của

đắn
- Kiểm tra hoá đơn của ngời bán và
chứng từ gốc liên quan đến tăng TSCĐ
(biên bản giao nhận TSCĐ, hợp
đồng...)
- Kiểm tra các điều khoản của hợp
đồng thuê tài chính liên quan đến xác
định nguyên giá TSCĐ đi thuê
Cần nắm vững các
nguyên tắc, quy định
hiện hành về đánh giá
TSCĐ.
- Mức độ và phạm vi
kiểm tra phụ thuộc vào
tính hiệu lực của hệ
thống kiểm soát nội bộ.
- Các tr-
ờng hợp
tăng
TSCĐ
trong kỳ
đợc ghi
chép theo
đúng sự
phân loại
TSCĐ
- Các tr-
- Kiểm tra các chứng từ tăng TSCĐ và
các bút toán trong sổ kế toán căn cứ
vào các quy định hạch toán của hệ

nguyên giá TSCĐ vì trong nhiều trờng hợp doanh nghiệp đã hạch toán chi phí
này vào chi phí kinh doanh trong kỳ để làm giảm lợi nhuận, trốn thuế lợi tức.
2. Kiểm tra các nghiệp vụ giảm TSCĐ
Khi kiểm toán các nghiệp vụ giảm TSCĐ, kiểm toán viên có thể lập hoặc
sử dụng bảng kê các nghiệp vụ giảm TSCĐ. Sau đó, kiểm toán viên sẽ cộng tác
chỉ tiêu giá trị của bảng và đối chiếu các số liệu trên bảng kê với các nghiệp vụ
giảm TSCĐ trong sổ kế toán, xem xét mức trích khấu hao từng TSCĐ và mức
khấu hao luỹ kế, trên cơ sở đó tính toán giá trị còn lại của TSCĐ. Đồng thời,
kiểm toán viên còn xem xét chứn từ thanh lý, nhợng bán TSCĐ việc ghi sổ chi
phí và thu thập của quá trình này.
Đối với các nghiệp vụ giảm TSCĐ cha ghi sổ hoặc ghi sổ không đúng,
kiểm toán viên có thể phát hiện ra bằng cách áp dụng các thủ tục và biện pháp
kiểm tra.
- Xem xét mối quan hệ giữa TSCĐ đa vào sử dụng và doanh thu từ hoạt
động sản xuất kinh doanh từ đó có thể phát hiện có TSCĐ nào đã thanh lý, nh-
ợng bán, điều chuyển nhng vẫn đợc ghi trên sổ không.
- Tính toán lại những thu nhập và chi phí của nghiệp vụ thanh lý, nhợng
bán để thấy đợc những điểm bất hợp lý trong đó.
- Phân tích chỉ tiêu giá trị hao mòn lỹ kể để xem tính đúng đắn của việc
ghi chép các nghiệp vụ tăng và giảm TSCĐ.
5
Nguyễn văn Hùng Chuyên đề kế toán trởng
- So sánh mức khấu hao luỹ kế và chi phí liên quan đến việc giảm TSCĐ
trongcác sổ kế toán chi tiết.
- Xem xét quá trình bổ sung TSCĐ, quá trình sử dụng TSCĐ để tính toán
mức hao mòn của từng loại tài sản.
3. Kiểm tra chi tiết số d các tài khoản TSCĐ.
Số d đầu kỳ:
Số d đầu kỳ này của TSCĐ là số d cuối kỳ trớc chuyển sang. Nếu khoản
mục TSCĐ đã đợc kiểm toán năm trớc hoặc đã đợc khẳng định là chính xác thì

sổ tổng hợp xem xét số d cuối kỳ đợc tính toán chính xác không.
6. Kiểm tra chi phí sửa chữa lớn TSCĐ.
- Kiểm tra việc tập hợp chi phí sửa chữa lớn có đầy đủ và chính xác
không, có phát sinh chi phí sửa chữa lớn "khống" không.
- Đối với phát triển sửa chữa lớn có hai trờng hợp: sửa chữa lớn theo kế
hoạch và sửa chữa lớn ngoài kế hoạch.
+ Khi tiến hành sửa chữa lớn theo kế hoạch, doanh nghiệp thờng trích tr-
ớc chi phí này. Kiểm toán viên phải xem xét mức trích trớc chi phí sửa chữa lớn
vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp đã đợc Bộ Tài chính
duyệt cha và doanh nghiệp có thực hiện đúng theo đăng ký hay không.
+ Đối với sửa chữa lớn ngoài kế hoạch, doanh nghiệp phải tiến hành phân
bổ chi phí đã chi ra cho sửa chữa lớn vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.
Kiểm toán viên phải xem mức phân bổ có hợp lý khong, có ảnh hởng lớn đến
kết quả sản xuất kinh doanh trong kỳ không.
- Xem xét việc quyết toán chi phí sửa chữa lớn có thực hiện đúng theo
chế độ quy định không; kiểm tra việc hạch toán chi phí sửa chữa lớn đơn thuần
và chi phí sửa chữa lớn nâng cấp TSCĐ.
Sau khi đã thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán để đa ra ý kiến nhận
xét về khoản mục TSCĐ và các vấn đề khác cần kế toán. Kiểm toán viên kết
thúc giai đoạn thực hiện kiểm toán và lu bằng chứng vào hồ sơ kiểm toán.
II.Hoàn tất công việc kiểm toán và công bố kết quả kiểm toán.
Trong giai đoạn này, các kiểm toán viên nội bộ tiến hành tổng hợp các
thông tin thu thập đợc để đa ra kết luận nêu trong báo cáo kiểm toán. Trong giai
đoạn này kiểm toán viên phải thực hiện các công việc:
- Tổng hợp các kết quả thu thập đợc.
7
Nguyễn văn Hùng Chuyên đề kế toán trởng
- Rà xét lại tài liệu kiểm toán và lu trữ theo tài liệu thờng trực và tài liệu
hàng năm.
- Lập dự thảo báo cáo kiểm toán để tham khảo ý kiến của nhóm kiểm

loại đúng TSCĐ trớc khi ghi sổ không, xem xét việc trình bày TSCĐ trên sổ
sách kế toán và báo cáo tài chính có tuân thủ đúng chế độ kế toán quy định hay
không. Khi kiểm toán phần tăng TSCĐ, kiểm toán viên chia TSCĐ thành các
nhóm :
- TSCĐ do Tổng Công ty điều chuyển từ các Công ty thành viên khác
sang. Để đáp ứng nhu cầu của các đơn vị thành viên, đồng thời sử dụng tối
đa năng lực hiện có của TSCĐ trong toàn Tổng Công ty. Thông thờng để
thay thế cho việc mua sắm mới một số TSCĐ nhằm phục vụ công tác thi
công, công tác quản lý, Tổng Công ty tiến hành điều động TSCĐ giữa các
đơn vị thành viên. Các chứng từ kiểm toán viên cần xem xét bao gồm: quyết
định của Tổng Công ty về việc điều chuyển TSCĐ giữa các thành viên với bộ
phận sử dụng TSCĐ. Đối với TSCĐ điều động trong nội bộ Công ty, kiểm
toán viên cần xem xét quyết định điều động của Giám đốc Công ty và biên
bản giao nhận TSCĐ. Mục đích chính của việc xem xét này là kiểm tra
TSCĐ có đợc hạch toán đúng không và việc sử dụng TSCĐ có đúng theo
công trình, bộ phận sử dụng không. Để kiểm tra, kiểm toán viên nộ bộ phải
đối chiếu số liệu về nguyên giá, số khấu hao và giá trị còn lại ghi trên quyết
định điều chuyển với số liệu hạch toán trên sổ nhật ký chung. Kiểm toán
viên xem xét tính đúng đắn của các bút toán và tính chính xác của việc
chuyển số liệu từ sổ nhật ký chung sang sổ cái. Thông thờng, các nghiệp vụ
này thờng đợc ghi chép đúng vì việc hạch toán tăng do điều chuyển, thờng
do Tổng Giám đốc, Giám đốc hớng dẫn hạch toán. Ví dụ việc điều chuyển
máy xúc lật HL 750 giữa Công ty Xây dựng Sông Đà 8 và chi nhánh Sông
Đà 7. Căn cứ ghi sổ là quyết định điều chuyển TSCĐ
- Biểu 2.1: Quyết định điều chuyển tài sản cố định
Bộ Xây dựng
Tổng Công ty Xây dựng Sông Đà
Số 43 TCT/TCKT
Cộng hoà x hội chủ nghĩa Việt Namã
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Tổng 960.426.000 306.160.620 654.265.380
B. Hạch toán kế toán
1. Công ty Xây dựng Sông Đà 7 hạch toán
* Giảm TSCĐ do điều chuyển
Nợ TK 336 : 654.265.380
Có TK 2141: 306.160.620
Có TK 2113: 960.426.000
2. Công ty Xây dựng Sông Đà 8 hạch toán
* Tăng TSCĐ do điều chuyển
Nợ TK 2113: 960.426.000
Có TK 336 : 654.265.380
Có TK 2141: 306.160.620
3. Cơ quan Tổng Công ty hạch toán
10
Nguyễn văn Hùng Chuyên đề kế toán trởng
Nợ TK 1368 Sông Đà 8: 654.265.380
Có TK 1368 Sông Đà 7 : 654.265.380
Yêu cầu các đơn vị ghi sổ kế toán tháng 06 năm 1999. Đơn vị nghiêm
chỉnh chấp hành chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao theo chế độ hiện
hành.
KT Tổng Giám đốc
Phó Tổng giám đốc
Hoạt động điều chuyển nội bộ công ty là hoạt động diễn ra thờng xuyên
liên tục. Do vậy, ngoài việc xem xét việc tuân thủ về chứng từ, kiểm toán viên
còn xem xét tính hiệu quả của việc điều chỉnh TSCĐ
- Đối với những tài sản công ty tự mua sắm trang bị kiểm toán viên yêu
cầu đơn vị cung cấp các hồ sơ chứng từ về việc mua sắm, trang bị tài sản cố
định. Nó bao gồm : quyết định mua TSCĐ đã đợc tổng giám đốc phê duyệt, hợp
đồng mua TSCĐ, hoá đơn nộp thuế, chứng từ vận chuyển, phiếu chi, phiếu báo
giá của bên bán, biên bản giao nhận TSCĐ. Kiểm toán viên xem xét tính hợp lệ

Nợ TK2113:24.965.000
Có TK336:24.965.000
Qua việc kiểm toán tăng tài sản cố định tại công ty xây dựng Sông Đà8,
Kiểm toán viên nhận thấyhầu hàng hoáầu hết các tài sản cố định của công ty
xây dựng Sông Đà 8 đợc mua bằng vốn lu động.Việc sử dụng vốn lu động mua
tài sản cố định là sai quy chế quản lý tài sản của Tổng công ty.
Đối với tài sản cố định do đầu t xây dựng cơ bản hoàn thành Kiểm toán
viên xem xét quy trình đầu t có tuân thủ theo quy định Nhà nớc không? Dự án
đầu t đã đợc duyệt cha ?
Nếu dự án đầu t do đơn vị t làm thi công kiểm tra việc tập hợp chi phí
trên tài khoản 241 có hợp lý và chính xác không. Khối lợng thanh toán ó với
thực tế làm có không lê không? Tổng chi phí bỏ ra có đúng, với quyết toán đơn
vị lập và quyết toán đợc tổng giám đốc duyệt không?.
Kiểm toán tổng tài sản cố định do đầu t xây dựng có ban hành là cùng
việc khó khăn phức tạp đòi hỏi kiểm toán viên không chỉ am hiểu về lĩnh vực tài
chính mà con am hiểu về kỹ thuật xây dựng. Để thực hiện tốt công việc kiểm tra
này đòi hỏi các kiểm toán viên nội bộ có sự phối hợp cùng thực hiện.
Trong năm, Công ty xây dựng Sông Đà 8 thực hiẹn 3 dự án đầu t xây
dựng cơ bản, hoàn thành 2 dự án trị giá 971.718.358.356 đ. Còn dở dang
2.978.924.003 đ. Công việc thực hiện quyết toán các công trình có một số vấn
đề.
12