Sáng kiến kinh nghiệm
MỤC LỤC
PHẦN I- ĐẶT VẤN ĐỀ 1
I- Lý do chọn đề tài 1
1- Cơ sở lý luận 1
2- Cơ sở thực tiễn 2
II- Đối tượng nghiên cứu, phạm vi đề tài, phương pháp nghiên cứu 3
1- Đối tượng nghiên cứu 3
2- Phạm vi đề tài 3
3- Phương pháp nghiên cứu 3
III- Phương pháp tiến hành 4
1- Sưu tầm tư liệu 4
2- Đồ dùng dạy học 4
PHẦN II - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5
I- Căn cứ xây dựng nội dung giảng dạy 5
II- Nội dung kiến thức, phương pháp tổ chức hoạt động 5
III- Kết quả thực hiện 15
1- Kết quả giảng dạy 15
2- Kết quả khác 15
PHẦN III- KẾT LUẬN 16
1- Bài học kinh nghiệm 16
2- Lời kết 16
Lê Thuỳ Dương
1
Sáng kiến kinh nghiệm
PHẦN I- ĐẶT VẤN ĐỀ
I- LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1- Cơ sở lý luận:
Trong những năm gần đây, với đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng
và lãnh đạo, đã làm cho diện mạo đất nước thay đổi trên tất cả các lĩnh vực của
đời sống xã hội. Để đáp ứng nguồn nhân lực cho công cuộc đổi mới, hệ thống

rược từ khi mới lên 10- 11 tuổi. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo phát
hiện được 1002 trường hợp sử dụng ma tuý trong đó có 695 học sinh phổ thông
và 307 sinh viên. 70-80% số học sinh phạm pháp là những học sinh chậm tiến,
học lực kém, do lười học hoặc do hoàn cảnh gia đình.
Nguyên nhân của những con số trên là do ý thức của các em về vấn đề pháp
luật rất thấp. Có nhiều giải pháp đưa ra để làm giảm các tệ nạn xã hội nhưng
những giải pháp đó chỉ được coi là giải pháp tình thế. Do đó cần phải hình thành
cho mọi người có ý thức chấp hành nghiêm chỉnh "pháp luật" đặc biệt là đối
tượng học sinh, ngay từ khi các em chưa phải là người tham gia pháp luật
thường xuyên. Vì thế, xây dựng chương trình giáo dục pháp luật trong nhà
trường là giải pháp mang tính lâu dài.
2. Cơ sở thực tiễn.
Ở trường THCS môn Giáo dục công dân của mỗi lớp 6, 7, 8, 9 đều gồm 2
phần là Đạo đức và Pháp luật, với thời lượng tương đương nhau. Qua khảo sát
thực tế tôi nhận thấy, đa số giáo viên đều có thể dạy tốt các bài học đạo đức,
nhưng lại gặp khó khăn trong việc giảng dạy các bài học thuộc chủ đề pháp luật.
Qua thực tế trong những năm giảng dạy môn Giáo dục công dân tại trường
THCS Xuân Nộn vừa qua tôi nhận thấy rằng nhu cầu mở rộng kiến thức pháp
luật của học sinh ( đặc biệt là học sinh giỏi ) ngày càng tăng. Vậy làm thế nào để
các em có thể lĩnh hội, vận dụng được những kiến thức pháp luật một cách có hệ
thống, bài bản mà không bị đơn điệu, khô khan, nhàm chán trong từng chủ đề
pháp luật. Điều đó đòi hỏi những giáo viên dạy môn Giáo dục công dân phải
Lê Thuỳ Dương
3
Sáng kiến kinh nghiệm
biết lựa chọn kiến thức, phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp với từng bài,
từng chủ đề, từng đối tượng học sinh.
II- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU- PHẠM VI ĐỀ TÀI - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU.
1. Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài được viết dựa trên các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp phỏng vấn.
- Phương pháp thống kê toán học.
- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm.
III- PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH:
1- Sưu tầm tư liệu:
Trong quá trình giảng dạy Giáo dục công dân các khối lớp, tôi luôn sưu tầm
tài liệu, tranh ảnh, sách báo, bài tập, câu hỏi liên quan đến nội dung tiết học.
Tìm hiểu thông tin về tính pháp luật ở địa phương, nguyên nhân và hậu quả
của nó.
Nắm bắt củng cố kịp thời cho những học sinh chưa có ý thức pháp luật.
Trao đổi với học sinh các khối lớp để biết thêm thông tin và các biện pháp bồi
dưỡng.
Tham gia các lớp bồi dưỡng về vấn đề pháp luật ở trường THCS, dự các
chuyên đề trường bạn.
Thường xuyên theo dõi các chương trình về pháp luật "Chương trình bổ trợ
kiến thức Giáo dục công dân trên VTV2", các chuyên mục pháp luật trên một số
báo, tạp chí như: "Tìm hiểu pháp luật" "Tuổi trẻ và pháp luật". Bạn đọc, dân chủ
và pháp luật "Luật gia trả lời"
2- Đồ dùng dạy học:
- Tranh ảnh, băng hình:
- Những câu hỏi - đáp học và làm theo pháp luật.
- Một số tình huống pháp luật.
Lê Thuỳ Dương
5
Sáng kiến kinh nghiệm
- Máy chiếu.
- Giấy khổ lớn, bút dạ.
Lê Thuỳ Dương

7
Sáng kiến kinh nghiệm
Lớp Bài
Nội dung
kiến thức
Phương pháp hình thức tổ chức dạy học
6 Công
ước liên
hợp quốc
về quyền
trẻ em.
1/ Những quyền
cơ bản của trẻ em
theo Công ước
Liên hợp quốc.
- Học sinh thảo luận nhóm - giúp các em
hiểu nội dung các quyền trẻ em.
- Chia học sinh thành nhóm, mỗi nhóm
thành 6-8 em.
- Phát cho mỗi nhóm một bộ phiếu rời
(mỗi phiếu ghi một quyền trẻ em) và bộ
tranh rời tương đương với quyền đó)
- Dán những bức tranh vào tờ giấy to và
dán những phiếu ghi nội dung quyền phù
hợp xuống phía dưới tranh đó.
- Các nhóm trình bày kết quả.
- Học sinh trong lớp bổ xung.
- Giáo viên chốt lại đáp án.
- Giáo viên kết luận về những cơ bản của
trẻ em.

Bài 1: Cho học sinh đánh dấu (X) vào ô trống tương ứng với những việc làm
thực hiện quyền trẻ em,đánh dấu (-) vào ô trống tương ứng với những việc phạm
vi quyền trẻ em.
- Nhận trẻ em mồ côi làm con nuôi 
- Y tế xã, phường, thị trấn tổ chức tiêm phòng dịch cho trẻ em 
- Nhà nước phát động phong trào nuôi con bằng sữa mẹ. 
- Con đã 6 tuổi nhưng cha, mẹ không cho đi học bắt ở nhà lao
động thêm 3 năm nữa. 
- Tập trung trẻ từ 10-12 tuổi đi đánh giày và thu một nửa số tiền
của các em. 
- Đánh đập trẻ em bị giam giữ 
- Buôn bán trẻ em qua biên giới 
Bài tập 2: Hãy kể những việc làm của Nhà nước nói chung, của chính
quyền địa phương em về việc thực hiện tốt quyền trẻ em.
- Trẻ em có quyền được vui chơi giải trí.
- Trẻ em có năng khiếu được phát hiện và bồi dưỡng.
- Trẻ em được quan tâm chăm sóc về sức khoẻ.
- Trẻ em được học tập, những em có hoàn cảnh khó khăn không phải trả
học phí.
- Trẻ em được tiếp cận nhiều thông tin bày tỏ ý kiến và tham gia hoạt động
xã hội.
Bài tập 3: Vợ chồng anh Lai có hai cháu: Cháu Cương 9 tuổi, cháu Hiền 7
tuổi. Cả hai cháu đều chưa được đến trường học. Cán bộ Uỷ ban nhân dân xã
cùng một số cô giáo ở trường Tiểu học thường xuyên đến vận động, khuyên anh
Lê Thuỳ Dương
10
Sáng kiến kinh nghiệm
chị Lai cho hai cháu đi học nhưng anh Lai không nghe và nói để các cháu ở nhà
lao động giúp đỡ gia đình thêm mấy năm nữa cũng chẳng sao. Mà gia đình anh
chị có phải thuộc diện quá khó khăn đâu. Khổ thân hai cháu nhỏ bị bố mẹ bắt ở

1/ Quyền cơ
bản của trẻ
em
- Học sinh quan sát tranh SGK,xem
tranh ảnh về các hoạt động chăm sóc,
giáo dục trẻ em.
- Học sinh nêu các quyền và bổn phận
của trẻ em trong Công ước Liên hợp
quốc (học ở bài 12- Lớp 6)
- Học sinh trả lời, học sinh khác nhận
xét, bổ sung.
Giáo viên chốt lại đáp án đúng
2/ Bổn phận
của trẻ em
- Giáo viên nêu bổn phận của trẻ em
với gia đình và xã hội.
- Học sinh trả lời cá nhân
- Giáo viên chia bảng làm hai cột cho
học sinh lên bảng ghi ý kiến vào hai
cột cho phù hợp.
- Cả lớp theo dõi nhận xét
Giáo viên đánh giá nhận xét và thưởng
điểm cho học sinh có ý kiến đúng và
nhanh.
3/ Trách
nhiệm của
gia đình nhà
nước, xã hội
- Giáo viên cho học sinh thảo luận cá
nhân

ban hành các quy định pháp luật ngăn cấm việc lôi kéo, dụ dỗ trẻ em uống tượu,
hút thuốc và trừng trị nghiêm khắc các hành vi này. Chị Hiền đã có hành vi bán
rượu, thuộc lá cho trẻ, xúi giục, tạo điều kiện cho trẻ em uống rượu, hút thuốc,
chỉ nghĩ đến lợi ích của mình mà không nghĩ đến tác hại của hành vi này. Chị đã
vi phạm khoản 2 điều 14 Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em: "Nghiêm
cấm việc lôi kéo trẻ đánh bạc, cho trẻ em uống rượu, hút thuốc, dùng chất kích
thích có hại cho sức khoẻ", đồng thời vi phạm điểm c, khoản 1 Điều 25 Nghị
định 49/ CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự. Hành
vi vi phạm của chị Hiền cần phải bị xử lý theo quy định của pháp luật. Trong
trường hợp này chị phải chịu hình thức phạt tiền là đúng.
Bài tập 2: Cho học sinh đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi:
" Năm nay cháu học lớp 9 và chuẩn bị thi vào trung học phổ thông. Do ba mẹ
cháu đặt tên theo vần bố, nên tên của cháu không được hay. ở trong lớp các bạn
Lê Thuỳ Dương
14
Sáng kiến kinh nghiệm
cứ trêu cháu rất buồn. Cháu muốn đổi tên có được không? Cháu cần phải làm gì
để có thể đổi tên được./
Lê Thị Tơ
Châu Thành - Đồng Tháp
Trả lời:
Cái tên chỉ là hình thức thôi, không phản ánh nội dung bản chất của học
sinh. Thực ra, cháu cứ học giỏi và chăm ngoan là rất tốt. Cháu cũng không nên
bận tâm quá về tên của mình. Tuy nhiên, nếu cháu cứ dứt khoát muốn đổi tên
thì vẫn có thể đổi được, nhưng phải theo các thủ tục mà pháp luật quy định chứ
không được tự tiện sửa chữa giấy khai sinh, sửa chữa giấy tờ liên quan có tên
mình.
Pháp luật nước ta quy định mỗi người đều có quyền thay đổi họ tên.
Điều 29 Bộ Luật Dân sự quy định cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan Nhà
nước công nhận việc thay đổi họ tên trong các trường hợp sau đây:

- Các nhóm trình bày kết quả thảo
luận.
- Cả lớp trao đổi đánh giá trên cơ
sở đánh giá và giải pháp mà các
nhóm đưa ra
- Giáo viên thống nhất đáp án
đúng
2/ Quyền và nghĩa
vụ của con cháu
- Giáo viên cho học sinh chơi trò
chơi nhận biết.
- Giáo viên đưa ra tình huống
- Học sinh chia thành các nhóm để
chọn một người thi giữa 4 nhóm.
- Giáo viên kết luận chung
3/ Luyện tập - Tổ chức cho học sinh chơi trò
chơi đóng vai thể hiện cách ứng
xử trong những tình huống có liên
quan đến quyền và nghĩa.
Lê Thuỳ Dương
17
Sáng kiến kinh nghiệm
MỘT SỐ BÀI TẬP - HÌNH ẢNH ỨNG DỤNG
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG ĐỜI SỐNG GIA ĐÌNH
Bài tập 1: Bố của Hoà có tật nghiện rượu. Nhiều hôm ông đi uống với mấy
người khác và trở về nhà trong tình trạng say khướt. Khi bố tỉnh dậy, Hoà và mẹ
khuyên ngăn bố thì lại bị bố em măng chửi, xúc phạm, thậm chí còn bị đánh.
Hỏi: Bố của Hoà đã vi phạm những điều khoản nào của pháp luật?
Trả lời:
Bố của Hoà đã vi phạm khoản 2 điều 34, khoản 1 Điều 37 Luật Hôn nhân

dân trong
hôn nhân
1/ Khái niệm hôn
nhân
- Học sinh nhắc lại quyền và nghĩa
vụ của công dân trong gia đình
(Bài 12 lớp 8).
- Giáo viên tổ chức cho học sinh
thảo luận lớp.
- Học sinh làm việc cá nhân
- Học sinh cả lớp trao đổi các vấn
đề sau:
+ Cơ sở của tình yêu chân chính.
+ Những sai trái thường gặp trong
tình yêu chân chính
+ Hôn nhân đúng pháp luật là như
thế nào?
+ Thế nào là hôn nhân trái pháp
luật
- Giáo viên liệt kê các ý kiến của
học sinh và kết luận
2/ Nguyên tắc cơ
bản của chế độ
hôn nhân ở Việt
Nam
- Học sinh đọc kiểm tra, mục 2
phần Nội dung bài học
- Học sinh nêu những caqau hỏi
xung quanh nguyên tắc của chế độ
hôn nhân (VD: Thế nào là tự

- Học sinh thảo luận, giải quyết
vấn đề.
- Giáo viên chốt lại ý kiến đúng
5/ Củng cố chủ
đề: Quyền trẻ em;
Quyền và nghĩa
vụ công dân trong
gia đình
- Học sinh làm bài tập đánh giá
hành vi của bản thân
- Học sinh cần làm gì để thực hiện
tốt các quyền trẻ em, quyền vệ
sinh nghĩa vụ của công dân trong
gia đình.
- Học sinh bày tỏ ý kiến bản thân
- Giáo viên bổng sung.
Lê Thuỳ Dương
21
Sáng kiến kinh nghiệm
MỘT SỐ BÀI TẬP - HÌNH ẢNH ỨNG DỤNG
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN.
Bài tập 1:
Hỏi:
Ở quê cháu, thanh niên hay làm đám cưới sớm khi chưa đến tuổi kết hôn.
Trường hợp các cháu có khả năng như vậy.
Cháu và anh Tiến ở cùng thôn, cháu mới 17 tuổi và anh Tiến cũng mới 18
tuổi nhưng gia đình cháu và gia đình anh ấy cứ ép chúng cháu lấy nhau.Hai gia
đình đã bàn bạc sẽ tổ chức đám cưới vào tháng tôi. Bố cháu còn doạ, nếu không
đồng ý, bố cháu sẽ đánh và đuổi cháu ra khỏi nhà.
Cháu không biết phải làm thế nào đây?

Trả lời
Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, nam nữ không đăng ký kết hôn
mà chung sống với nhau như vợ chồng thì không được pháp luật công nhận là
vợ chồng.
Bộ Luật Hình sự quy định, người nào đang có vợ, có chồng mà kết hôn
hoặc chung sống như vợ chồng với người khác thì có thể bị xử phạt hành chính,
nếu gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính rồi mà còn vi
phạm thì có thể bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc bị
phạt tù từ 3 tháng đến 1năm.
Rõ ràng là cả em và anh Chính đã vi phạm Luật Hôn nhân và gia đình và
thậm chí còn vi phạm quy định trong Bộ luật Hình sự. Em cần chủ động nói rõ
cho anh Chính biết và quyết định thôi không tiếp túc sống với anh ấy nữa.
Một lần lầm lỡ vẫn có thể còn khắc phục được. Tuổi còn trẻ, em nên dứt
khoát trước hết để tự cứu mình, để có điều kiện và cơ hội đi tìm hạnh phúc mới,
xây đắp cho tương lai của mình.
Lê Thuỳ Dương
23
Sáng kiến kinh nghiệm
Lê Thuỳ Dương
24
Sáng kiến kinh nghiệm
III - Kết quả thực hiện (lớp 9
1/ Kết quả giảng dạy qua bài kiểm tra lớp 9
Năm học Giỏi Khá TB Yếu Kém
2003-2004
2004-2005
2005-2006
2006-2007
20%
23%

những người tuyên truyền cho người thân trong gia đình, những người xung
quanh để họ biết và thực hiện, để mọi người, mọi nhà đều có ý thức tuân thủ,
nghiêm chỉnh chấp hành "Pháp luật"
3/ Một số kiến nghị
- Để giáo viên các trường THCS ngoại thành giảng dạy tốt hơn cần đầu tư
thêm đồ dùng: Tranh ảnh, băng hình, tình huống pháp luật phục vụ cho việc
giảng dạy giáo dục pháp luật.
- Kết hợp với Đoàn, Đội nhà trường tổ chức những cuộc thi, toạ đàm tìm
hiểu về pháp luật.
Lê Thuỳ Dương
25