LỜI MỞ ĐẦU
Khoáng sản là tài nguyên không tái tạo được, là tài sản quan trọng
của quốc gia, phải được quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý, tiết
kiệm và có hiệu quả nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước, phát triển bền vững kinh tế - xã hội trước mắt và lâu dài, bảo đảm
quốc phòng an ninh. Để tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ, sử
dụng có hiệu quả mọi tài nguyên khoáng sản của đất nước, khuyến khích
phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản; bảo vệ môi trường
môi sinh và an toàn trong hoạt động khai thác, chế biến và kinh doanh
khoáng sản. Trong những năm qua Nhà nước ta đã ban hành hệ thống các
văn bản pháp luật về quản lý, bảo vệ và xử lý các hành vi vi phạm trong
lĩnh vực khoáng sản.
Hà Tĩnh là tỉnh thuộc duyên hải Bắc Trung Bộ nằm phía Đông dãy
núi Trường Sơn có địa hình hẹp và dốc nghiêng từ Tây sang Đông. Là tỉnh
giàu tài nguyên khoáng sản, được phân bổ rải rác ở các huyện trong tỉnh từ
ven biển đến vùng trung du miền núi, có 91 mỏ và điểm khoáng sản. Nhóm
kim loại: có quặng sắt nằm tại các huyện Hương Khê, Hương Sơn, Đức
Thọ, Can Lộc. Đặc biệt là có mỏ sắt Thạch Khê - Thạch Hà có trữ lượng
ước tính 544 triệu tấn, đang xúc tiến đầu tư khai thác; có mỏ Titan chạy dọc
theo bờ biển từ Nghi Xuân đến Kỳ Anah, trữ lượng khoảng 4,6 triệu tấn
(chiếm hơn 1/3 trữ lượng của cả nước). Đây là các loại khoáng sản có giá
trị kinh tế cao, có thị trường tiêu thụ, giá trị xuất khẩu hàng năm trên 300 tỷ
đồng; mỏ vàng chủ yếu là dạng sa khoáng nằm rải rác ở các huyện Hương
Sơn, Hương Khê, Kỳ Anh; Mỏ nước khoáng Kim Sơn – Hương Sơn; ngoài
ra còn có mỏ thiếc Hương Sơn, chì kẽm ở Nghi Xuân ; Nhóm phi kim
như: các nguyên liệu gốm sứ thủy tinh có trữ lượng khá lớn nằm rải rác ở
các huyện Hương Sơn, Hương Khê, Can Lộc, Đức Thọ; Nhóm nhiên liệu:
có than nâu, than đá ở Hương Khê, than bùn ở Đức Thọ có chất lượng cao
nhưng trữ lượng chưa thăm dò được; Nguyên liệu chịu lửa gồm: quaczit ở
Nghi Xuân, Can Lộc; dolomit ở Hương Khê; pyrit ở Kỳ Anh; Nguyên liệu
làm phân bón; ngoài than bùn còn có photphorit ở Hương Khê, chất lượng

khác là 485%.
- Sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm khoáng sản: Titan đạt 190 ngàn
tấn, than 24 ngàn tấn, mangan 29 ngàn tấn, đá xây dựng 40ngàn m
3
, đáp
ứng một phần nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩua.
- Lao động bình quân trên 3.700 người với mức thu nhập bình quân
2,864triệu đồng/người/tháng.
- Nộp ngân sách nhà nước là 32 tỷ đồng, tăng 5,6% so với năm
2006. Tổng số tài sản năm 2007 là 515 tỷ đồng, tăng 19% so với năm 2006,
nguồn vốn chủ sở hữu là 315 tỷ đồng, tăng 24% so với năm 2006. Tổng
công ty đã bảo toàn và phát triển được vốn kinh doanh. Đảm bảo sản xuất –
kinh doanh có hiệu quả tăng trưởng cao, đời sống người lao động được cải
thiện rõ rệt.
- Về đầu tư xây dựng cơ bản trong năm đã thực hiện gồm 137 tỷ
đồng, tăng 20,8% so với năm 2006, nhờ vào việc hoàn thành đầu tư đưa
vào vận hành các dự án; nhà máy chế biến thức ăn gia súc, Trung tâm chăn
nuôi lợn siêu nạc, khởi công xây dựng nhà máy thủy điện Hương Sơn.
I.VÀI NÉT VỀ TÌNH HÌNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC
KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH.
Cũng như ở nhiều địa phương trong cả nước, công tác quản lý nhà
nước trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh là cả vấn đề phức
tạp, đòi hỏi phải đầu tư rất nhiều thời gian và kinh phí của cả chính quyền
địa phương và Tổng công ty khoáng sản – thương mại Hà Tĩnh. Nhưng
hiệu quả có lúc, có việc làm chưa cao, tình trạng khai thác trái phép “Titan
thổ phỉ” đã được Tổng công ty khoáng sản – thương mại Hà Tĩnh và chính
quyền địa phương dẹp bỏ nhiều năm nay. Nhưng vẫn chưa hết vẫn còn xảy
ra ở nơi này, nơi khác vào các thời điểm khác nhau, trong và ngoài khai
trường sản xuất của các công ty, dưới nhiều hình thức và cấp độ khác nhau
gây rất nhiều khó khăn cho công ty quản lý. Tình trạng chế biến kinh doanh

- Vi phạm trong khai thác than trái phép “titan thổ phỉ” 15 vụ (tổ
chức đánh sập các lán trại khai thác titan trái phép trong và ngoài khai
trường của các mỏ là 15 vụ) xử lý hành chính 18 đối tượng.
- Vi phạm trong vận chuyển, kinh doanh titan trái phép 34 vụ thu giữ
380 tấn elemenite các loại và 8 phương tiện vận chuyển (khởi tố xử lý hình
sự 2 vụ 5 đối tượng, xử lý hành chính 32 vụ thu 130 triệu đồng nộp ngân
sách).
* Những nguyên nhân chính của tình trạng vi phạm nêu trên là do:
1. Công tác quản lý nhà nước về khoáng sản của các cấp chính quyền
địa phương và của Tổng công ty còn nhiều yếu kém, khuyết điểm; cãcs quy
định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước về
khoáng sản còn chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ nhất là việc xử phạt đối với
hành vi khai thác, chế biến vận chuyển và kinh doanh khoáng sản trái phép.
2. Sự phối kết hợp giữa các ngành chức năng và chính quyền địa
phương các cấp chưa chặt chẽ, thường xuyên. Nhất là sự phối kết hợp giữa
Tổng công ty khoáng sản – thương mại Hà Tĩnh với chính quyền địa
phương còn nhiều bất cập trong lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội chung
toàn tỉnh.
3. Cơ chế chính sách của địa phương, của Tổng công ty chưa khuyến
khích được các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào khai thác, chế biến,
vận chuyển và kinh doanh khoáng sản nói chung và titan nói riêng và bảo
vệ tài nguyên khoáng sản theo quy định của pháp luật.
4. Nhiều đơn vị trong và ngoài tỉnh kể cả nước ngoài có nhu cầu mua
các sản phẩm khoáng sản titan để sử dụng, hoặc xuất khẩu sang nước
ngoài, do giá mua cao đã khuyến khích các tư thương đầu tư tiền thuê nhân
công khai thác, vận chuyển, buôn bán titan trái phép.
5. Sơ hở trong công tác bảo vệ sản xuất, bảo vệ tài sản, hiện tượng
bên trong móc nối với bên ngoài trộm cắp tài sản, mua bán titan trái phép,
gian lận thương mại. Môi trường sinh thái còn nhiều ô nhiễm nặng. Vi
phạm qui trình, qui phạm kỹ thuật, vi phạm quy chế quản lý sử dụng lao

Trần Văn A là chủ quản lý hợp pháp xe ôtô biển kiểm soát 38H-
228X (chủ sở hữu của xe ôtô này là ông Nguyễn Ngọc B, trú tại thôn 4, xã
Cẩm G, huyện Cẩm Xuyên, Trần Văn A là lái xe do ông Nguyễn Ngọc B
thuê).
Nhân thân lái xe Trần Văn A: ngày 04/01/2007 Trần Văn A điều
khiển xe môtô BKS 38H – 9571 gây tai nạn. Ngày 24/2/2007 công an thị
xã Hà Tĩnh ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 014745HT xử
phạt Trần Văn A bằng tiền 2.000.000đ theo đúng qui định tại điều 12,
khoản 7 điểm c của Nghị định số 152/2005/NĐ – CP ngày 15/12/2005;
Trần Văn A đã thực hiện quyết định xử phạt hành chính số 014745HT.
Trong thời gian này vẫn còn thời hiệu chấp hành quyết định xử phạt vi
phạm hành chính chưa hết một năm chấp hành quyết định xử phạt vi phạm
hành chính theo quy định tại khoản 1 điều 11 pháp lệnh xử lý vi phạm
hành chính số 44/2002/PL UBTVQH ngày 02/7/2002.
2. Phương án đã xử lý.
Theo quy định tại khoản 4 điều 31, pháp lệnh xử lý vi phạm hành
chính số 44/2002/PL – UBTVQH ngày 02/7/2002 vụ việc nêu trên thuộc
thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính của Trưởng công an cấp huyện, thị
xã tương đương; Nhưng thời điểm này, công an thị xã Hà Tĩnh đang chờ
quyết định chức danh Trưởng công an thị xã (đồng thời Trưởng công an thị
xã mới được điều động đi nơi khác) nên không thực hiện được việc uỷ
quyền xử lý vi phạm hành chính cho cấp phó theo qui định tại điều 41 của
pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính số 44/2002/PL – UBTVQH ngày
02/7/2002. Công an thị xã Hà Tĩnh đã có văn bản báo cáo và đề nghị Chủ
tịch UBND thị xã Hà Tĩnh ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực khoáng sản.
2.1. Xử phạt hành chính bằng tiền đối với các hành vi sau:
- Chờ hàng vượt quá trọng tải cho phép trên 5%: Phạt hành chính
1.000.000đ theo quy định tại điểm a, khoản 2 điều 32 của Nghị định số
152/2005/NĐ – CP ngày 15/12/2005 của Chính phủ quy định về xử lý vi

-Titan là khoáng sản không nằm trong các danh mục hàng hoá cám
lưu thông, dịch vụ thương mại cấm thực hiện, hàng hoá, dịch vụ thương
mại kinh doanh có điều kiện; hàng hoá dịch vụ thương mại hạn chế kinh
doanh.
- Theo quy định của Nghị định số 73/2002/NĐ – CP ngày 20/8/2002
của Chính phủ bổ sung hàng hoá, dịch vụ thương mại vào danh mục 1 về
hàng hoá cấm lưu thông, dịch vụ thương mại cấm thực hiện; danh mục 3 về
hàng hoá, dịch vụ thương mại kinh doanh có điều kiện ban hành kèm theo
Nghị định số 11/1999/NĐ – CP ngày 03/3/1999 của Chính phủ; điểm a,
điều 21 của Nghị định số 01/2002/NĐ – CP ngày 03/01/2002 của Chính
phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 01/CP ngày 03/01/1996: “Tịch thu
phương tiện khi chủ phương tiện vận tải hoặc người điều khiển phương tiện
vận tải cố ý vận chuyển hàng hoá mà Nhà nước cấm kinh doanh, hàng hoá
nhập khẩu trái phép” và căn cứ vào Nghị định số 150/2004/NĐ – CP ngày
29/7/2004 của Chính phủ qui định về xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực khoáng sản tại các điều, khoản của Nghị định này không có điều,
khoản nào quy định về các hình thức xử phạt đối với hành vi vận chuyển,
tàn trữ khoáng sản trái phép. Do đó việc áp dụng các căn cứ này là chưa
đúng. Nên không thể coi điểm a, điều 21 nghị định số 01/2002/NĐ – CP
ngày 03/01/2002 và nghị định số 150/2004/NĐ – CP ngày 29/7/2004 của
Chính phủ là căn cứ để áp dụng hình phạt bổ sung: tịch thu xe ô tô mang
BKS 38H – 228X là phương tiện được sử dụng vào việc vận chuyển titan
“Hàng hoá cấm lưu thông, dịch vụ thương mại cấm thực hiện, hàng hoá,
dịch vụ thương mại kinh doanh có điều kiện, hàng hoá, dịch vụ thương mại
hạn chế kinh doanh”.
Về công văn số 19/UB – TN ngày 19/4/2002 của UBND tỉnh Hà
Tĩnh là văn bản quản lý hành chính thông thường không phải là văn bản
quy phạm pháp luật để áp dụng.
4. Đề xuất phương án xử lý.
Căn cứ các qui định của pháp luật hiện hành như đã phân tích ở trên

huyện Cẩm Xuyên, huyện Kỳ Anh và nhiều mỏ vỉa rải rác rất khó khăn cho
công tác quản lý khoáng sản. Đó cũng là chính là điều kiện thuận lợi cho
việc khai thác titan trái phép “titan thổ phỉ” diễn ra hết sức phức tạp. Mặt
khác hệ thống giao thông đường bộ, đường thủy rất phức tạp là điều kiện
để hình thành các điểm tập kết chế biến, buôn bán titan trái phép. Lực
lượng bảo vệ của các đơn vị khai thác của Tổng công ty khoáng sản và
thương mại Hà Tĩnh vừa ít, vừa không có kinh nghiệm. Lực lượng công an,
quản lý thị trường, kiểm lâm nhân dân ở các địa phương trong tỉnh chưa đủ
mạnh để quản lý tài nguyên khoáng sản trên một địa bàn rộng lớn. Sự phối
kết hợp giữa các ngành, các cấp, giữa ngành và địa phương còn thiếu và
chưa đồng bộ. Một số cán bộ đảng viên từ cơ sở xã, phường, lực lượng
công an, quản lý thị trường, kiểm lâm, bảo vệ, lãnh đạo một số công ty của
Tổng công ty có biểu hiện tiêu cực, liên quan đến việc khai thác, vận
chuyển, chế biến và kinh doanh trái phép và có chỗ buông lỏng quản lý
Nhà nước về lĩnh vực khoáng sản.
Tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà Tĩnh đã đề ra các giải
pháp cụ thể để khắc phục các nguyên nhân trên:
-Tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ theo hướng cơ giới hoá, hiện
đại hóa là biện pháp hữu hiệu để nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí
đầu vào, tăng thu nhập cho người lao động, tăng hệ số lao động bằng nhiều
phương pháp, huy động vốn để đẩy nhanh tốc độ đầu tư với kế hoạch trên
1000 tỷ đồng/năm. Đầu tư từng bước nâng sản lượng khai thác của các mỏ.
- Nâng cao chất lượng các sản phẩm titan và dịch vụ khác theo nhu
cầu của thị trường, thông qua việc điều hành sản xuất, sinh hoạt để điều
hoà quan hệ cung cầu. Từng bước nâng cao chất lượng và giá bán các sản
phẩm titan. Tăng cường kỷ luật tiêu thụ nhất là xuất khẩu.
- Áp dụng giải pháp kỹ thuật khai thác tiên tiến nhằm tiết kiệm chi
phí và tài nguyên. Sử dụng đồng bộ thiết bị có công suất lớn, phù hợp, công
nghệ khai thác được cơ giới hoá từng bước, áp dụng khoa học công nghệ
tiên tiến trong khai thác, thăm dò, quy hoạch.

phê duyệt đề án thăm dò than đến mức 300m ở Hà Tĩnh; xem xét cấp phép
thăm dò, khai thác các khoáng sản kim loại: chì, kẽm, titan, cromit
3. Bộ công nghiệp, kế hoạch - đầu tư sớm trình Thủ tướng chính phủ
phê duyệt quy hoạch phát triển công nghiệp sản xuất phôi thép, công
nghiệp titan giai đoạn 2006 – 2015.
4. Đề nghị chính phủ sớm phê duyệt chủ trương đầu tư, cho phép
Tổng công ty được chủ trì hợp tác với một số công ty nước ngoài và công
ty trong nước đầu tư các dự án: khai thác mỏ sắt Thạch Khê huyện Thạch
Hà, công nghiệp sản xuất phôi thép, công nghiệp titan.
5. Chính phủ cho phép Tổng công ty huy động lực lượng của các
công ty thành viên để thiết kế, chế tạo, xây dựng và lắp đặt một số công
trình phần việc theo hình thức giao nhận thầu trực tiếp, chỉ tổ chức đấu thầu
EPC và mua sắm thiết bị trong nước chưa sản xuất được.
6. Qua các số liệu trên cũng như những nguyên nhân và một số biện
pháp trong khai thác chế biến và kinh doanh khoáng sản của Tổng công ty
khoáng sản và thương mại Hà Tĩnh đã nêu trên có thể khẳng định khoáng
sàn là tiềm năng quan trọng để Hà Tĩnh phát triển kinh tế, đặc biệt là phát
triển các ngành công nghiệp như: Khai thác, chế biến khoáng sản, công
nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, điện, sản xuất thép Đóng vai trò là một
tỉnh kinh tế phát triển mạnh ở khu vực duyên hải Bắc Trung Bộ.
Để giải quyết tận gốc nạn khai thác vận chuyển, chế biến kinh doanh
khoáng sản trái phép, xin đề xuất các biện pháp sau:
1. Bằng nhiều hình thức tích cực tuyên truyền giáo dục pháp luật cho
nhân dân, nhất là nhân dân trong khu vực có các mỏ khoáng sản chưa khai
thác, đã và đang khai thác hiểu được các chính sách của Nhà nước về quản
lý và sử dụng tài nguyên khoáng sản đặc biệt là
titan. Nhà nước, Chính phủ và tỉnh Hà Tĩnh cần có các chương trình cụ thể
hỗ trợ đồng bào dân tộc và nhân dân trong tỉnh (không phải là công nhân
của Tổng công ty) thay đổi tập quán sản xuất, phát triển kinh tế ổn định đời
sống. Từ đó không tham gia vào các hoạt động khai thác, vận chuyển, chế

vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý tài nguyên khoáng sản còn chưa
được cụ thể trong các văn bản, cần được các bộ ngành trung ương sớm có
văn bản hướng dẫn, bổ sung kịp thời.
Ngoài các loại khoáng sản như: vàng, đá quý, vật liệu xây dựng, than
đã được quy định rõ trong danh mục 3: hàng hó dịch vụ thương mại kinh
doanh có điều kiện ban hành kèm theo nghị định số 11/1999/NĐ – CP ngày
03/3/1999 và nghị định số 73/2002/NĐ – CP ngày 20/8/2002 của chính phủ
bổ sung hàng hóa dịch vụ thương mại vào các danh mục 1 về hàng hoá
cấm lưu thông, dịch vụ thương mại cấm thực hiện; danh mục 3 về hàng
hoá, dịch vụ thương mại kinh doanh có điều kiện; đề nghị chính phủ quy
định rõ, bổ sung một số khoáng sản quý hiếm vào danh mục 3 về hàng hóa
dịch vụ thương mại kinh doanh có điều kiện để đưa các hoạt động mua,
bán, vận chuyển khoáng sản vào khuôn khổ pháp luật.
5. Chủ trương của UBND tỉnh Hà Tĩnh “cấm xử phạt thu tiền rồi trả
lại các thiết bị, phương tiện đã dùng để hoạt động khoáng sản trái phép đối
với các đối tượng vi phạm. Yêu cầu tịch thu phương tiện vận tải, phương
tiện hành nghề ” nêu tại công văn số 19/UB –TN ngày 19/4/2002 của
UBND tỉnh Hà Tĩnh là chủ trương tích cực, giúp ngăn chặn tình trạng khai
thác chế biến, vận chuyển kinh doanh khoáng sản trái phép diễn ra bức xúc
trên địa bàn. Song để đảm bảo tính pháp quy của văn bản thì phải bãi bỏ
công văn số 19/UB – TN ngày 19/4/2002 và ban hành văn bản quy phạm
pháp luật mới theo đúng trình tự, quy định của luật ban hành văn bản quy
phạm pháp luật để thực hiện thống nhất trên toàn tỉnh.
6. Đề nghị cần sớm ban hành các cơ chế khuyến khích các thành
phần kinh tế trong và ngoài tỉnh cũng như các công ty có vốn đầu tư nước
ngoài, các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư
nhân, có đủ điều kiện theo quy định của nhà nước về tài nguyên khoáng
sản, bảo vệ môi trường tham gia và quá trình quản lý, khai thác và chế
biến khoáng sản, tạo ra sản phẩm có chất lượng cao để xuất khẩu và tiêu
dùng trong nước, phát huy hiệu quả vốn đầu tư và tiềm năng lao động, tạo