Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP LONG XUYÊN
TRƯỜNG TH VÕ TRƯỜNG TOẢN

Tác giả : Hà Thành Phát
Năm học : 2013 -2014

1
Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

MỤC LỤC
VAI TRÒ CỦA ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
MỤC LỤC………………………………………………………………………………………Trang 1
PHẦN MỞ ĐẦU
I. BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI………………………………………………………………… Trang 2
II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI …………………………………………………………………. .Trang 2
III.PHẠM VI NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………Trang 3
IV. ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIỆN CỨU…………………………………….….Trang 4
PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN…………………………….………………………………………… Trang 4
II. THỰC TRẠNG CỦA VẦN ĐỀ… …………………………………………………….…Trang 5
III. CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ……………….……….Trang 6
IV. HIỆU QUẢ CỦA SKKN………………………………………………….……… …….Trang 10
PHẦN KẾT LUẬN
I.NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM……….…………………………………………… Trang 12
II.Ý NGHĨA CỦA SKKN ……………………………………………………… ……… …Trang 13
III.KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI ………………………………….………….Trang 13
IV.NHỮNG KIẾN NGHỊ , ĐỀ XUẤT……………………………………………….………Trang 14

2

3
Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

học sinh tiểu học là: “ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng - Từ tư duy trừu tượng đến
thực tiễn khách quan.”
Chính vì thế, mà trong những năm gần đây BGD-ĐT, PGD-ĐT và các trường luôn chú
tâm đầu tư khá nhiều về xây dựng mua sắp cơ sở vật chất cũng như các trang thiết bị dành cho
giảng dạy. Các phong trào thi đua làm đồ dùng ở các cấp luôn diễn ra hằng năm. Việc sử dụng và
tự làm đồ dùng dạy học ở các trường ngày càng một nâng lên kể cả số lượng và chất lượng. Vì
vậy, tỉ lệ sử dụng ĐDDH một cách thiết thực và đạt hiệu quả là một trong những vấn đề được
quan tâm hàng đầu không nhằm ngoài mục tiêu là nâng cao kết quả và chất lượng giáo dục ngày
càng một đi lên.
Song trong thực tế, việc sử dụng ĐDDH ở một số trường nói chung và trường tiểu học tại
trường nói riêng còn nhiều hạn chế do từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Đặc biệt là
bản thân người sử dụng chưa thấy được tầm quan trọng của việc sử dụng ĐDDH nên đôi lúc còn
bở ngở hoặc chỉ sử dụng một cách đối phó, còn mang tính hình thức hoặc do chưa có kinh
nghiệm biết cách sử dụng ĐDDH nên dẫn đến hiệu quả giảng dạy không cao. Vậy làm thế nào để
khai thác và sử dụng ĐDDH một cách thiết thực và đạt hiệu quả cao nhất ? Đó là một vấn đề nan
giải, một câu hỏi được đặt ra cho tất cả chúng ta những người làm công tác giáo dục. Đây cũng là
một trong những điều mà một người được phân công công tác quản lý thiết bị như tôi luôn trăn
trở, suy nghĩ để tìm ra những biện pháp và cách thức sử dụng ĐDDH như thế nào cho đạt hiệu
quả cao nhất trong các giờ dạy để cho người học là những học sinh thân yêu của trường chúng ta
tiếp cận kiến thức một cách có hiệu quả nhất để : “ Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” cho
các em.
Xuất phát từ những yêu cầu và lý do nêu trên đã thôi thúc tôi chọn viết đề tài : “Vai trò
của đồ dùng dạy học trong giảng dạy”.
III. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
- Tại trường tiểu học Võ Trường Toản – Bình Đức – Long Xuyên – An Giang Từ khối 1 –
khối 5).
- Chỉ nghiên cứu về việc chỉ đạo sử dụng đồ dùng dạy học trong các giờ lên lớp có kết quả

nâng cao chất lượng dạy và học. ĐDDH có vai trò hết sức quan trọng ngoài tác dụng minh họa
cho bài giảng thêm sinh động, hấp dẫn, nó còn góp phần tạo biểu tượng cụ thể hóa các sự kiện, sự

5
Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

vật cho học sinh dễ tiếp thu kiến thức. ĐDDH nhằm tạo điều kiện để giáo viên tổ chức hướng dẫn
và điều khiển các hoạt động nhận thức của học sinh. Nó giúp học sinh phát huy được tính tích
cực, chủ động, động lập sáng tạo khi tham gia vào các hoạt động học tập. Từ đó học sinh sẽ nắm
chắc kiến thức hơn đồng thời hình thành, rèn luyện các kĩ năng và phát triển tư duy ngôn ngữ và
trí tưởng tượng. Ngoài ra, Nó còn gây hứng thú học tập, từ đó giúp cho học sinh có động cơ học
tập tốt hơn.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẦN ĐỀ
- Trường tiểu học Võ Trường Toàn nằm ở vùng ven thành phố Long Xuyên – Tỉnh An
Giang , trong vùng dân cư nữa nông thôn nữa thành thị, quán xá, buôn bán, chợ búa, bến tàu,
các cơ quan làm việc và các trường học trên địa bàn . Trường có hai điểm: Điểm trung tâm nằm
ở Khóm Bình Đức 5 trên tuyết đường Quốc lộ 91, Phường Bình Đức – Long Xuyên – An Giang
và một điểm nằm ở khóm Bình Đức 6 trên đường lộ nông thôn. Cơ sở của trường nhìn chung
tương đối đáp ứng cho hoạt động dạy- học.
- Năm 2011 - 2013 tổng số CB-GV-NV toàn trường thương xuyên thay đổi do thuyên
chuyển giáo viên và chuyển hưu . Hiện tại tổng số CB-GV-NV là 34 trong đó có 24 nữ. Trong
đó: BGH có 2 , 26 GV trực tiếp giảng dạy( trong đó có 2 GV dạy chuyên môn anh văn , 2 thể
dục , 1 âm nhạc và 1 mĩ thuật ). Toàn trường có 20 lớp với 625/306 nữ.
- Đa số đội ngũ GV đều có tuổi nghề trên 10 năm công tác, nhìn chung có tay nghề tương
đối đồng đều, yêu nghề, có trách nhiệm, nhiệt tình trong giảng dạy.
- Đa số GV sử dụng và khai thác tương đối linh hoạt ĐDDH trong quá trình giảng dạy.
- Ngoài các thiết bị được cấp, GV còn làm thêm các ĐDDH khác để phục vụ cho giảng
dạy.
- Thực tế hiện nay việc sử dụng ĐDDH ở các khối lớp cũng tương đối khá.
- Có 20/20 lớp có tủ đựng ĐDDH ngay tại lớp.

đề tài với mục đích là cho giáo viên thấy được tầm quan trọng của việc sử dụng ĐDDH có hiệu
quả trong giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục, để chất lượng giáo dục của trường ngày
càng một đi lên bắt kịp với sự tiến bộ của đất nước. Để thực hiện được điều này, việc đầu tiên tôi
làm là:

7
Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

* Đối với bản thân và đồng nghiệp:
- Phải phấn đấu làm người tiên phong trong việc đổi mới phương pháp dạy học.
- Tạo mọi điều kiện, phương tiện có thể có nhằm phục vụ tốt cho GV trong quá trình thực
hiện đổi mới.
- Tham mưu với hiệu trưởng về mua sắm các thiết bị phục vụ cho giảng dạy.
* về công tác chuyên môn:
- Hướng dẫn cho các tổ trưởng chuyên môn ở 5 khối kiểm tra lại các danh mục thiết bị dạy
học (ĐDDH) tối thiểu và đối chiếu với những ĐDDH hiện có ở trường, phân loại các ĐDDH còn
sử dụng được và những ĐDDH đã hư hỏng từ đó làm tờ trình xin ý kiến của hiệu trưởng mua sắm
lại những ĐDDH cần phải sử dụng tối thiểu theo danh mục.
-kiểm tra và đánh dấu vào các bài có sử dụng ĐDDH nhằm các mục đích sau:
+ Giúp GV có kế hoạch đầu tư cho tiết dạy một cách chu đáo và tốt nhất.
+ Tránh cho GV quên không sử dụng ĐDDH được cấp hiện có ở trường
+ Tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chuyên môn kiểm tra hàng ngày, hàng tuần và sẽ phát hiện
ra ngay GV nào quên không sử dụng ĐDDH.
“ Hướng dẫn sử dụng thiết bị dạy học tối thiểu” trong đó có thể hiện dạy minh họa nhằm
nâng cao hiệu quả về cách sử dụng ĐDDH ở từng môn học đối với các khối lớp.
- Khuyến khích GV – HS làm ĐDDH .
- Tổ chức thi và sử dụng ĐDDH hàng năm.
- Xin ý kiến của cấp trên đầu tư về các trang thiết bị nghe, nhìn, để áp dụng công nghệ
thông tin trong giảng dạy
Một số minh chứng khi sử dụng các đồ dùng dạy học :

theo quy định về tín hiệu đèn màu, vạch sơn trắng dành cho người đi bộ.
- Việc sử dụng ĐDDH như thế nào cho có hiệu quả đó là một vấn đề quan trọng và
quyết định đến hiệu quả của giờ dạy. Nếu một ĐDDH đẹp, mang tính khoa học, sáng tạo song
GV sử dụng không đúng lúc, hoặc khai thác không triệt để hoặc hướng khai thác không lôgic và
phù hợp thì xem như không có hiệu quả.

9
Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

+ Có những nội dung bức tranh dùng để minh họa về tiết kể chuyện trong SGK được
phóng to đó là đồ dùng trực quan để GV hướng dẫn HS kể chuyện trên lớp. Vì vậy GV cần bám
sát từng chi tiết, từng hình ảnh minh họa trong tranh để hướng dẫn HS học tập trên lớp có hiệu
quả tốt nhất
- Song cũng cần chú ý trong một tiết dạy không nên sử dụng quá nhiều tranh, ảnh, các đồ
dụng dạy học khác sẽ làm cho chúng ta vất vả cả khâu chuẩn bị và triển khai dẫn đến mất thời
gian và tốn kém không cần thiết.
* Ví dụ:
+ Có những nội dung tranh đã có ở SGK nhằm để minh họa cho chủ điểm được in to, rõ
thì không cần vẽ hoặc photo ra mà nên cho HS quan sát ở SGK là được.( VD : Tranh chủ điểm:
Thể thao ở trang 73, Tuần 28 ở SGK tiếng việt lớp 3).
+ Đối với những nội dung bài tập quá ngắn chỉ một vài dòng hoặc một vài từ GV nên sử
dụng phấn để ghi bảng không cần chuẩn bị ghi trước ở bảng phụ vừa tốn kém, mệt lại mất thời
gian gắn lên, bỏ xuống( VD: ghi tựa bài, các kết luận hay nội dung bài học, công thức ngắn gọn )
những nội dung ngắn gọn như trên thì GV nên vừa giảng lại nội dung chính và kết hợp ghi lên
bảng sẽ hay và làm cho HS chú ý hơn.
- Tránh viết sẵn các nội dung bài học hay bài tập lên bảng rồi dán giấy, che giấy màu
trắng quá nhiều trên bảng lớp sẽ không thẩm mỹ và gây cho HS cảm thấy hoa mắt và mệt mỏi.
Trong một hoạt động: Khi cho HS sử dụng phiếu học tập chỉ nên đưa ra 1 nội dung bài tập cụ thể
bằng những câu hỏi trắc nghiệm hoặc là tự luận và phải có yêu cầu cách làm rõ ràng
* Ví dụ: Môn khoa học lớp 5, Bài 48: “ An toàn và tránh lãng phí khi sử dụng điện”. Hoạt động

* Về ưu điểm:
- Đối với bản thân:
Với bản thân làm công tác quản lý thiết bị tôi nhận thấy sau khi áp dụng SKKN này vào
đơn vị trường thì hoạt động dạy và học đã có hướng chuyển biến tích cực hơn, cụ thể:

11
Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

- Qua sự chỉ đạo và thường xuyên động viên, đôn đúc, kiểm tra kịp thời của ban giám hiệu
và các tổ trưởng chuyên môn thì trong các đợt kiểm tra, thăm lớp, định kỳ hay đột xuất và hoạt
động mượn ĐDDH thí nghiệm cho thấy:
+ Năm 2011-2012 có trên 85 % GV đều có sử dụng ĐDDH khi lên lớp.
+ Năm 2012-2013 tăng lên trên 90 % GV đều có sử dụng ĐDDH khi lên lớp.
- Trong các tiết GV – HS có sử dụng thiết bị dạy - học tôi nhận thấy GV đã biết phối hợp
điệu bộ, cử chỉ, lời nói nhịp nhàng với thao tác sử dụng ĐDDH có hiệu quả.
- Xây dựng kế hoạch bài dạy phù hợp với hoạt động có sử dụng ĐDDH.
- Phân bổ thời gian khá hợp lý, giờ học nhẹ nhàng, sinh động. Đa số các em rất thích được
học các giờ học có sử dụng ĐDDH. Chất lượng học tập của HS trong các giờ học có sử dụng
ĐDDH cao hơn các giờ không sử dụng ĐDDH. Việc áp dụng SKKN này vào đơn vị bước đầu có
khởi sắc.
* Đối với giáo viên :
- Giáo viên sử dụng thiết bị dạy học tối thiểu đạt 95-100 % và có hiệu quả.
- Giáo viên đã có ý thức, tự giác hơn trong việc sử dụng ĐDDH khi lên lớp.
- Việc mượn và sử dụng ĐDDH không còn là hình thức đối phó.
- Mỗi GV đã làm thêm được từ 2 đến 3 ĐDDH với những nguyên vật liệu dễ tìm, rẻ tiền và
được sử dụng chung cho cả khối.
- Thao tác khai thác và sử dụng ĐDDH linh hoạt và hiệu quả hơn trước.
Qua những minh chứng cụ thể bằng những tiết dạy có sử dụng ĐDDH hàng ngày và qua
các hội thi GV giỏi các cấp cho thấy được ĐDDH đóng vài trò quan trọng cho sự thành công của
tiết dạy-học.

- GV cần phải nắm và biết được danh mục ĐDDH của khối, lớp mình đang dạy ( Môn
nào có, môn nào chưa có, những tên loại ĐDDH nào sử dụng cho bài học nào,…) để từ đó có
kế hoạch cho bài dạy.
- Cần phải xem cách hướng dẫn sử dụng ĐDDH và thực hành trước khi lên lớp để tránh sai
sót hoặc không thành công.

13
Sáng kiến kinh nghiệm : Vai Trò Của Đồ Dùng Dạy Học Hà Thành Phát

- Cần chú ý trong một tiết dạy không nên sử dụng quá nhiều tranh, ảnh, các đồ dụng dạy
học khác sẽ làm cho chúng ta vất vả cả khâu chuẩn bị và triển khai dẫn đến mất thời gian và tốn
kém không cần thiết.
II. Ý NGHĨA CỦA SKKN
Đồ dùng dạy học có ý nghĩa hết sức quan trong trong công cuộc đổi mới nền giáo dục nên Luật
Giáo dục đã quy định rất rõ về tiêu chuẩn trường, lớp, các thiết bị dạy học ở trường tiểu học cụ
thể như sau:
“ …Thiết bị giáo dục trang bị cho nhà trường phải thiết thực. Trước mắt cần trang bị những
thiết bị tối thiểu, cần thiết phục vụ yêu cầu đồng bộ giữa thiết bị chứng minh của giáo viên và
thiết bị thực hành của HS, cần kết hợp trang thiết bị truyền thống đơn giản và thiết bị hiện
đại( phương tiện nghe, nhìn, phòng nghe, nhìn,…) từng bước hiện đại hóa nhà trường tiểu học
theo sự phát triển của xã hội và kinh tế đất nước. Khuyến khích giáo viên và học sinh làm ĐDDH
bằng nguyên vật liệu địa phương, giá thành thấp…”.
Vậy để nâng cao được chất lượng giáo dục thì ĐDDH có ý nghĩa hết súc quan trọng trong
hoạt động dạy - học. Đồ dùng dạy - học được ví gần như là một người bạn đồng hành không thể
tách rời với hoạt động dạy-học. Nó góp phần không nhỏ cho sự thành công vào giờ giảng trên lớp
của GV, là chìa khóa mở ra tri thức cho HS và giúp các em phát triển năng lực, trí tuệ của mình.
Song Nó chỉ thành công khi cả giáo viên và học sinh biết cách sử dụng và khai thác Nó, mà trong
đó người đóng vai trò đầu tiên quyết định cho sự thành công này không ai khác chính là giáo
viên.
III. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI: