A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Quan tâm tới chất lượng giáo dục, nâng cao hiệu quả đào tạo là nhiệm vụ
cấp thiết hiện nay. Tất cả các môn học ở phổ thông đều góp phần lớn vào việc hình
thành và phát triển nhân cách của học sinh. Cuộc sống con người ngày càng phát
triển về mọi mặt và hướng đến chân thiện mỹ. Mỹ thuật dần đi vào cuộc sống con
người trong mọi hoạt động, mọi công việc. Ví dụ nh: làm đẹp một ngôi nhà, may
mét bộ đồ đẹp, chọn màu sắc cho mét chiếc xe máy yêu thích…Như vậy thuật ngữ
“mỹ thuật” từ lâu đã đi vào con người, đó là “cách làm đẹp” không thể thiếu. Cũng
chính vì tầm quan trọng của Mỹ thuật mà nó đã được đưa vào chương trình trung
học cơ sở (THCS) trở thành một môn học chính thống. Đối với môn mỹ thuật ở
THCS là hình thành và rèn luyện tư duy phát triển trí thông minh, tính linh hoạt
sáng tạo của học sinh với một phương pháp làm việc khoa học, nhằm hình thành ở
học sinh phẩm chất của con người lao động mới, đáp ứng được đòi hỏi của một xã
hội phát triển ngày càng cao. Nhằm giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, tạo điều kiện
cho học sinh tiếp xúc, làm quen và thưởng thức cái đẹp, biết tạo ra cái đẹp và biết
vận dụng cái đẹp vào sinh hoạt học tập hàng ngày, giúp học sinh nhận thức sâu sắc
hơn về nền mỹ thuật dân tộc. Không những thế, học Mỹ thuật còn giúp các em hiểu
về cái đẹp để cuộc sống và hoạt động theo quy luật của cái đẹp.
Môn mỹ thuật có tính thực tiễn, các kiến thức bắt nguồn từ cuộc sống, khái
quát từ nhiều lĩnh vực của cuộc sống, “dạy học sinh gắn liền với thực tiễn “. Dạy
mỹ thuật ở THCS là hoàn thiện nốt những gì vốn đã có trong học sinh, cho học
sinh làm và ghi lại một cách chính thức bằng ngôn ngữ và sản phẩm nghệ thuật.
Với môn Mỹ thuật là giới thiệu các tác phẩm mỹ thuật để học sinh tiếp xúc,
làm quen và thưởng thức cái đẹp của chúng. Các tác phẩm mỹ
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
thuật giúp cho học sinh hiểu biết hơn về cuộc sống, bồi dưỡng cho các em
tình cảm đối với quê hương, thêm yêu cộng đồng và góp phần giáo dục tình cảm,
giáo dục thẩm mỹ cho các em. Những bài vẽ mỹ thuật không những giúp học sinh

chế về khả năng sử dụng. Học sinh không có hứng thú khi học bài, thiếu sự sáng
tạo.
Xuất phát từ thực tế và vai trò quan trọng của phương pháp dạy học trực
quan đối với các môn học nói chung và môn Mỹ thuật nói riêng. Tôi thấy cần phải
quan tâm hơn nữa đến chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh. Chính vì
những lý do trên tôi đã chọn đề tài “ vai trò của phươngpháp dạy học trực quan
đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS ” để nghiên cứu nhằm nhấn mạnh vai
trò của phương pháp dạy học trực quan, phát hiện ra những thực trạng về việc vận
dụng phương pháp dạy học trực quan trong giảng dạy môn Mỹ thuật ở THCS và
phát hiện ra những hạn chế. Trên cơ sở đó tôi muốn đưa ra mét sè biện pháp khắc
phục mang tính chất gợi mở giúp giáo viên và học sinh phần nào trong việc nâng
cao chất lượng dạy và học môn Mỹ thuật.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Làm nổi bật vai trò của phương pháp dạy học trực quan đối với môn mỹ
thuật ở THCS.
Nhằm phân tích, đánh giá thực trạng dạy học bằng phương pháp trực quan ở
cấp học THCS. Để nâng cao nhận thức và phương pháp dạy học trực quan sao cho
phù hợp với người giáo viên hiện nay. Bên cạnh đó nhằm góp phần vào việc nâng
cao chất lượng dạy và học môn Mỹ thuật của trường.
Tìm ra biện pháp khắc phục những tồn tại.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
Tìm hiểu nội dung, hệ thống lý thuyết về vấn đề liên quan đến đề tài nghiên
cứu.
Đánh giá thực trạng việc vận dụng phương pháp dạy học trực quan trong
môn Mỹ thuật ở cấp học THCS.
Đề xuất mét sè giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc sử dụng phương pháp

tiểu luận gồm có 2 chương:
Chương 1: Vài nét khái quát về phương pháp dạy học trực quan.
Chương 2: Vai trò và thực trạng của việc vận dụng phương pháp dạy học
trực quan trong môn học Mỹ thuật ở cấp học THCS – Mét số đề xuất và giải pháp.

B. NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
VÀI NÉT KHÁI QUÁT VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRỰC QUAN

1.1.Khái niệm về trực quan
Mọi sự vật hiện tượng xung quanh ta luôn chuyển động và không ngõng thay
đổi theo thời gian, không gian. Cuộc sống là sự vận động không
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
ngừng và luôn là nguồn cảm hứng vô tận cho các nghệ sĩ. Có biết bao vẻ đẹp của
tự nhiên và cuộc sống đã đi vào thơ ca, nhạc, hoạ trở thành những tác phẩm nghệ
thuật làm rung động lòng người như: Vẻ đẹp duyên dáng của người thiếu nữ, vẻ
đẹp khoẻ khoắn của những người lao động trên mặt trận sản xuất, vẻ đẹp thiêng
liêng của tình mẫu tử…Để có được những tác phẩm phản ánh chân thực đó, các
nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ cũng như hoạ sĩ luôn phải gắn bó hoà mình với thực tế,
thậm chí có người còn hi sinh cả xương máu để góp phần cho nền mỹ thuật Việt
Nam thêm phong phó và đa dạng, phản ánh cuộc sống gian khổ anh hùng của nhân
dân ta trong kháng chiến chống giặc ngoại xâm.

lin sau ú l cõu hi o to s phm, bi dng nhthế nào để có đợc đội
ngũ cán bộ giáo viên khoa học có năng lực dạy học đáp ứng yêu cầu bồi dỡng
đợc cho học sinh tiềm năng trí tuệ nh thế ?. ú l mt vn kộp m khoa
hc dy hc v o to s phm phi nghiờn cu gii quyt.
Ta thng núi: Phng phỏp lm vic, phng phỏp t duy, phng phỏp
quan sỏt, phng phỏp thc nghimi vi M thut, cũn cú phng phỏp trc
quan, phng phỏp v theo mu, phng phỏp v trang trớ, phng phỏp dng
hỡnh, phng phỏp v m nht
Vậy thế nào là phương pháp ? Phương pháp là cách, lối, cách thức, hoặc
phương sách, phương thức…để tiếp cận và giải quyết vấn đề. Nói gọn lại, phương
pháp là cách thức để làm một việc gì đó.
Nh vậy, làm bất cứ công việc gì dù nhỏ đến lớn, dù đơn giản đến phức tạp,
dù trước mắt hay lâu dài…đều phải tìm ra một cách thức thích hợp để công việc
đạt được kết quả tốt nhất, mất Ýt thời gian nhất. Có nghĩa là cần phải tìm cách tiến
hành công việc từ đầu đến cuối - tìm những công đoạn cần thiết hay còn gọi là
những bước đi liên tục, lôgic, chặt chẽ và đạt hiệu quả cao.
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
nội dung của một bài học. Đồ dùng trực quan là bất cứ thứ gì có thể được
giáo viên dùng hỗ trợ họ trong quá trình giảng dạy (như tranh ảnh, bảng biểu, bảng
đen, phấn, sách, bút…) có thể là những vật do giáo viên làm hoặc sưu tập hay
những thứ đã xuất bản và có sẵn. Đồ dùng học cho học sinh là các vật, tranh ảnh
cũng như phiếu bài tập, giấy, bút, hoặc bất kỳ cái gì khác giúp học sinh học tập và
hoàn thành các hoạt động trong phần phát triển bài. Đây cũng là điểm khác của
phương pháp dạy học sử dụng đồ dùng trực quan với phương pháp dạy học khác.
Ví dụ: Nếu phương pháp dạy học thuyết trình là dùng lời nói của giáo viên để phân
tích, giảng giải cho học sinh hiểu về một vấn đề nhưng học sinh sẽ rất khó nhí, thụ
động trong việc tiếp thu tri thức không phát huy được tư duy, khả năng sáng tạo.
Đồ dùng của giáo viên và của học sinh dùng cho giảng dạy và học tập là phương

tiêu, nội dung, chương trình giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo, đổi mới phương
pháp giáo dục là giải pháp trọng tâm. Muốn thực hiện có hiệu quả các giải pháp
này, một yếu tố góp phần không nhỏ đó là tăng cường trang thiết bị và sử dụng có
hiệu quả các phương tiện dạy học trong nhà trường. Hiện nay và những năm tới,
chúng ta đang và sẽ triển khai nội dung, chương trình, sách giáo khoa tõ bậc tiểu
học, Trung học cơ sở, trung học phổ thông và thực hiện đổi mới phương pháp dạy
học theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh trong quá trình dạy
học. Đồ dùng trực quan giữ vai trò quan trọng nhằm đáp ứng đổi mới phương pháp
dạy học phù hợp với nội dung, chương trình, sách giáo khoa, góp phần tích cực
thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện về đức, trí, thể, mỹ và lao động cho học sinh.
Mặc dù khi sử dụng các phương tiện dạy học nhiều người vẫn quan niệm đó là
hình ảnh trực quan bên ngoài của đối tượng hoặc hiện tượng mà học sinh cần lĩnh
hội nhưng một nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên trong quá trình dạy học là
cần tổ chức, điều khiển học sinh từ việc tiếp xúc với hình ảnh trực quan, cảm tính
đến nắm được bản chất sự vật, hiện tượng cần nghiên cứu. Do đó, trong mọi giai
đoạn của quá trình dạy học, đồ dùng dạy học thực hiện chức năng nhận thức và
điều khiển nhận thức của học sinh, giúp giáo viên thực hiện những chức năng cơ
bản như: Thông báo hay trình bày thông tin; Minh hoạ, giải thích, mô tả trực quan;
Tổ chức và tiến hànhcác hoạt động giao lưu.
Trong thực tiễn dạy học hiện nay, vai trò của đồ dùng trực quan không chỉ
trong hoạt động nhận thức của học sinh mà còn có vai trò quan trọng trong quá
trình giảng dạy của giáo viên, giúp cho hoạt động của họ được giảm nhẹ, tiết
kiệm thời gian trong quá trình lên lớp. Hiện nay, khi khoa học - công nghệ phát
triển, phương tiện dạy học còn thay thế cho những sự vật, hiện tượng và các quá
trình xảy ra trong thực tiễn mà giáo viên và học sinh không thể tiếp cận trực tiếp
như: phần mềm dạy học về
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
gian, đòi hỏi công phu. Chuẩn bị xong xem nh đã thành công quá nửa, vì

tình hình, thực hiện chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đưa giáo dục
Mỹ thuật vào chương trình học ở THCS.
Theo dự thảo chương trình THCS của Bé GD & ĐT sau năm 2000, trong
danh mục các môn học của bậc THCS có hai môn Âm nhạc và Mỹ thuật với những
mục tiêu khá cao và rõ ràng. Đối với môn Mỹ thuật trong THCS nhằm góp phần
giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức trong sáng, lành mạnh, phát triển năng lực trí
tuệ, óc sáng tạo, óc thẩm mỹ, nâng cao đời sống tinh thần cho học sinh… qua các
giờ Mỹ thuật phải tạo cho học sinh có một trình độ văn hoá thẩm mỹ nghệ thuật
nhất định mang tính phổ thông để hình thành một trình độ văn hoá toàn diện của
cấp học.
Mục tiêu giáo dục Mỹ thuật là để cho học sinh có cảm xúc chân thành trước
cái đẹp, biết cảm thụ và yêu thích Mỹ thuật chứ không phải dạy các em biết vẽ nh-
mét hoạ sĩ. Hiện nay phần lớn các em biết hoạt động nghệ thuật mà không biết
thưởng thức nghệ thuật nh thế nào cho tốt, điều đó phản ánh mét sù lệch hướng
trong mục đích, yêu cầu của giáo dục nghệ thuật hiện nay.
Dạy nghệ thuật ở nhà trường phổ thông nhằm mục đích chính là giáo dục
nhân cách, đạo đức, khả năng cảm thụ thẩm mỹ, rèn luyện cảm xúc, bồi dưỡng tâm
hồn lành mạnh chứ không phải nhằm mục đích đào tạo hoạ sĩ, nhà điêu khắc…
Nghĩa là chú trọng phẩm chất con người được giáo dục thẩm mỹ nghệ thuật tuyệt
đối hơn việc giáo dục kỹ năng về sáng tạo. Tuy nhiên, cần phân biệt mục tiêu dạy
nghệ thuật ở THCS và mục tiêu đào tạo giáo viên dạy nghệ thuật là thật sự khác
biệt.
Nội dung chương trình dạy Mỹ thuật hiện nay còn quá nhiều thiếu xót.
Phương tiện, đồ dùng dạy vẽ, tài liệu trực quan về môn mỹ thuật chưa được chú ý
nghiên cứu và sản xuất, do đó có thể nói chung còn quá lạc hậu, nghèo nàn, tiếu
thèn, cò nát. Sách giáo khoa môn Mỹ thuật ở THCS nói
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
Học sinh sẽ học tốt hơn khi có thiết bị hiện đại hỗ trợ

THCS phải nghiên cứu bài dạy, cố gắng sưu tầm và thiết kế đồ dùng dạy học để
phù hợp với nội dung của bài như: tuyển tập tranh của Việt nam và thế giới; các
hình khối, lọ hoa…; biểu bảng minh hoạ về tiến hành bài vẽ; tranh ảnh; bộ bài vẽ
tham khảo để học sinh phân tích so sánh, tham khảo.
Cần bồi dưỡng cho giáo viên năng lực về phương pháp dạy học khoa học.
Nếu xét theo yêu cầu đổi mới dạy học nhằm phát triển tiềm năng trí tuệ, tư duy
sáng tạo của học sinh thì thực trạng trình độ của giáo viên Mỹ thuật ở các trường
THCS hiện nay không phải là khả quan. Việc đào tạo sư phạm và bồi dưỡng giáo
viên cũng không thoát khỏi tính chất truyền giảng áp đặt, kinh nghiệm chủ nghĩa.
Học sinh chủ yếu vẫn là được đặt vào vị trí của người được truyền giảng, thụ động
chấp nhận, tái hiện, chứ không phải là được đặt vào vị trí của người tự chủ tham
gia suy nghĩ tìm tòi giải quyết những nhiệm vụ đặt ra. Bởi vậy muốn đổi mới
phương pháp dạy học mỹ thuật ở trường phổ thông thì không thể chỉ đơn thuần
bằng việc nêu phương châm, khẩu hiệu chung chung và biên soạn những quyển
sách giáo khoa mới mà trước hết phải là đổi mới việc đào tạo bồi dưỡng giáo viên,
nghiên
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
cứu giải quyết một cách khoa học vấn đề bồi dưỡng những năng lực cần
thiết của người giáo viên để đáp ứng được yêu cầu dạy học đổi mới. Chính giáo
viên là những người quyết định chất lượng hiệu quả đào tạo của trường phổ thông,
là những người quyết định chất lượng, hiệu quả việc sử dụng những tài liệu giáo
khoa mới và thực hiện chương trình mới. Đồng thời, chính giáo viên còn là những
người cần và có thể đóng góp tích cực vào việc biên soạn đổi mới sách giáo khoa.
Để phát huy được vai trò quyết định nói trên của lực lượng giáo viên đối với sự
nghiệp đổi mới giáo dục, cần khai thác, phát huy tốt vai trò đặc biệt quan trọng của
các trường sư phạm một cách đồng bộ, cả trong việc biên soạn chương trình, tài
liệu giáo khoa mới, cũng như trong việc đổi mới việc đào tạo bồi dưỡng giáo viên.
Cần có sự thống nhất cao hơn nữa về quan điểm, mục tiêu giáo dục - nghệ

bốn diện Đức, Trí, Thể, Mỹ của Đảng nhằm đào tạo các thế hệ công dân Việt Nam
có đầy đủ trí tuệ, kiến thức, sức khoẻ, việc đưa Mỹ thuật vào giáo dục trong các
trường THCS là việc làm đúng đắn và cấp thiết.
Đối với người học. Nhận thức được tầm quan trọng của môn mỹ thuật, đặc
biệt trong tương lai có những người sẽ trở thành những thầy (cô) giáo dạy mỹ thuật
việc sử dụng phương pháp dạy học trực quan không chỉ
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
giúp cho việc học tập mà còn cho cả công tác giảng dạy sau này. Học sinh
có ý thức quan sát, nhận xét đối tượng, qua đó giúp các em tìm hiểu về vẻ đẹp, hấp
dẫn có tác dụng đối với suy nghĩ, sáng tạo của học sinh, tạo cho bài vẽ sinh động,
đa dạng hơn.
Phát huy cao độ nội lực của người học. Phát huy cao độ sức mạnh và tiềm
năng vật chất, tinh thần và tâm lý của bản thân người học với sự hỗ trợ Ýt nhiều
của thầy và bạn, trên cơ sở kết hợp truyền thống, kinh nghiệm, sức mạnh giáo dục
của dân tộc Việt Nam với tinh hoa và sức mạnh giáo dục của nhân loại, thế giới và
thời đại.
Trong những giải pháp trên thì điều quan trọng hơn cả vẫn là việc sử dụng
phương pháp dạy học của giáo viên, sự vận dụng phương pháp dạy học trực quan
đối với công tác giảng dạy môn Mỹ thuật. Chính giáo viên là những người quyết
định chất lượng hiệu quả đào tạo của trường phổ thông, là những người quyết định
chất lượng, hiệu quả việc sử dụng những tài liệu giáo khoa mới và thực hiện
chương trình mới. Đồng thời, chính giáo viên còn là những người cần và có thể
đóng góp tích cực vào việc biên soạn đổi mới sách giáo khoa.

C. KẾT LUẬN

Tõ thực tế và việc nghiên cứu tài liệu về phương pháp dạy học trực quan
trong môn Mỹ thuật ở cấp học THCS, cũng như đã trải qua đợt thực tập sư phạm

thân. Học tập như vậy khiến sự hiểu biết của các em được vững chắc hơn, hứng thú
học tập của các em được tăng cường hơn. Khi dạy học, hoạt động tư duy của học
sinh được khơi dậy, phát triển và coi trọng.
Việc nghiên cứu phương pháp dạy học sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy
học Mỹ thuật ở cấp học THCS mang lại rất nhiều ý nghĩa và đã
Phạm Thị Ngát – Lớp K54 B – SP Mỹ thuật
Vai trò
của phương pháp dạy học trực quan đối với môn học mỹ thuật ở cấp học THCS
được các nhà giáo dục quan tâm. Về khía cạnh này, tiểu luận cũng có những
đóng góp vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn Mỹ thuật ở cấp học THCS.
Đặc biệt đối với người giáo viên tương lai thì việc nghiên cứu về phương pháp dạy
học trực quan trong dạy học môn mỹ thuật có ý nghĩa rất quan trọng, giúp tôi có
thêm nhiều kinh nghiệm cho công tác giảng dạy của mình sau này. Đây là phương
pháp dạy học đáp ứng được yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện
nay, góp phần đưa nền giáo dục nước nhà tiến kịp với các nước trong khu vực và
trên thế giới. TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Luật Giáo dục năm 1998.