BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC HÀ THỊ PHỎNG PHƢƠNG PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƢỢNG
VỀ HÌNH DẠNG CHO TRẺ MẪU GIÁO
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Sơn La, năm 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

HÀ THỊ PHỎNG PHƢƠNG PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƢỢNG




ThS. Nguyễn Hải Lý cùng toàn th các thy giáo cô giáo trong sut quá trình
tin hành nghiên cn khi khóa luc hoàn thành.
Em xin trân trng cu, phòng qun lý khoa hc và hp
tác quc to, Trung tâm Tin hc n, Ban ch nhim khoa
Tiu hc - Mi Hc Tây bc, các bn sinh viên l
phm mu kin cho em thc hin và nghiên c hoàn thành
khóa lun này.
Lu tiên làm quen vi công tác nghiên cu khoa hc giáo dc nên
khóa lun này s không tránh khi nhng thiu sót. Em rt mong nhc
nhng ý kia các thy, cô giáo trong hng trong trung tâm
n, phòng qun lý khoa hc và hp tác Quc t cùng các bn
 khóa lun ca em hoàn thi
Em xin chân thành cảm ơn!

 
I THC HIN

HÀ THỊ PHỎNG
MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chn khóa lun 1
2. Mm v nghiên cu 2
ng và khách th nghiên cu 3
1. Lý do chọn khóa luận
Ch tch H Chí Minh muôn vàn kính yêu ca chúng ta lúc sinh th
rNon sông Vic v vang hay không, Dân tc Vit Nam có
c sánh vai vng qu vào công
vic hc tp c em là nhng mc,
c có giàu mnh hay không chính là nh vào th h tr. Bc hc mm
non là mu tiên trong h thng giáo dc quc dân có vai trò cc k
quan tr nn tu cho vic hình thành và phát trin nhân
i Vit Nam.
Nhm Nga A.Xmacarenco cho rng nn tn ca vic giáo
dc hình thành t i 5 tuu dy cho tr trong thi k 
chim khong 90% ca quá trình giáo dc. V sau vic giáo do ca
i vn còn tip tu nm qu  nhng n hoa
thì vc vun tru tiên ca cu
n hin nay, ngành giáo dc mm non càng cn nhn thc
c vai trò và nhim v quan trng ca mình trong s nghip giáo d phù
hp vi xu th giáo dc chung ca th gii, trong khu vng thng
c yêu ci ca thc tin giáo dc mm non  c t cui
nha th k m ca PGS Nguyn Ánh Tuyt v
giáo dc mc mm non coi tr em là ch th tích cc ca hot
c mm non cn tng kích  tr hot
ng. Mun vy giáo dc mm non cn t chc mi hong cho tr t
ng cho tr làm quen vi tác phc, làm quen vng xung
quanh, to hình, âm nhc, th cht và hình thành bing.
Toán hc là mt môn hc t nhiên có kin thc l
quan trng trong cuc sng mi. Ngay t nh c làm
quen vi Toán hc. Vi ng dn cho tr làm quen vi Toán ngay t tui
mi giúp tr hình thành kh 

2.1. Mu
Nghiên cng v hình dng cho tr mu
giáo, góp phn nâng cao hiu qu ca vic giáo dc tr v ni dung này.
Nâng cao s hiu bit và hc tp cá nhân.

3

2.2. Nhim v nghiên cu
Nghiên cu các v  V trí, vai trò ca hình hình hc
trong vic hình thành bing Toán cho tr mu giáo  ng mm non.
Tìm hiu thc trng v hình thành bing v hình dng cho tr mu
giáo  mt s ng mm non.
 xut mt s  hình thành bing v hình dng cho tr
mu giáo.
Thc nghi c nhng kt qu cn thit trong vic vn
dng v hình dng cho tr mu giáo 
ng Mm non.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. ng nghiên cu
ng v hình dng cho tr mu giáo.
3.2. Khách th nghiên cu
Giáo viên và tr mu giáo   tui:
- ng mm non B àn - P.Quyt tâm - 
- ng mm non Ching kheo -  - 
- ng mm non 3 - 2 Mc châu - - 
4. Giả thuyết khoa học
Trên thc t, vic hình thành bing v hình dc chú trng
c và ging dng. N xut trong khóa
luc vn dng tt chc chn s góp phn nâng cao chng hình thành
các bing v hình dng cho tr mu giáo.
5

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1. Phƣơng pháp dạy học
1.1.1. 
 ch th c nhng mc
nh.
1.1.2. Phy hc
 dy hc là cách thc hong phi hp thng nht ca giáo
viên và hc sinh trong quá trình dy hc tii vai trò ch o ca
giáo viên nhm thc hin tc tiêu và các nhim v dy hc.
  y hc   m c     
gm c mt khách quan và ch quan. M chi phi
bi quy lut vng khách quan cng mà ch th phi ý thc.
Mt ch ng thao tác, th thut ca ch th c s
d cái vn có v quy lut khách quan tn tng. Trong
y hc mt khách quan là nhng quy lut tâm lí, quy lut dy hc
chi phi hong nhn thc ci hc mà giáo dc phi ý thc; mt
ch quan là nhng thao tác nhng mà giáo viên la chn phù hp vi
quy lut chi phng.
y hc chu s chi phi ca my hc, không có
t c các hong thành công mà
phi xác c mp.
y hc chu s chi phi ca ni dung dy hc, vic s dng
y hc ph thuc vào ni dung c th.
Hiu qu cy hc ph thu nghip v 

hong v v  hình thành các bi
u cho tr mm non.
Mt trong nhng nhim v chính ca vic hình thành các bing toán
hc cho tr mu giáo là góp phn phát trin trí tu, phát tri
Các bing cng khó và trng, nc mô hình hóa bi
 dùng trc quan và tr c trc ti vi s
7

ng dn c gi vai trò ch th ca hong, còn cô
i t chc, 

 dn tr hong v v to
ra sn phm thì các bing toán s tr nên d hii vi tr, giúp tr tip
thu mt cách d  và nh  các hong trc tip vi
 vt , các giác quan ca tr phát trin tn cm giác và kh 
tri giác nhanh nhy s ham hiu bit ca tr v các s vt
hing trong th gii ng thi giúp tr chuyn t c

Khi s dng v vt trong vic hình thành các
bing toán cho tr mu giáo cn chú ý các yêu cu sau:
- ng cho tr quan sát phi phù hp vi yêu cu, nhim v ca bài
hc, phù hp vm la tu nhn thc ca tr, phù hp vi
u kin vt cht c
- m bo cho tr c trc tip hong v dùng trc quan.
- ng dn tr s d dùng trc quan php vi
trình t thc hin các thao tác trong quy trình hong.
b. Cách tin hành c sau:
c 1: nh my, yêu cu tr cc.
 m la tui, vn hiu bit ca tr v nhng tri thc, k
 dy và yêu cu c nh bài dy này thuc bài tp nào

hp vi li nói lôi cun, gây h lôi cun tr vào bài hc.
- Ving tng thao tác vic làm cho tr phi bng mu
(hoc vt mu) kèm theo lng dn cách làm ca cô. Cô phi cùng thc hin
c thit lp cùng vi lng dn
ngn gn, d hiu nhm giúp tr bin ph 
giáo yêu cu tr tr thc hin mt cách tun t tng thao tác, giúp tr hoàn thành
t

 nhim v hc tp và tránh sai sót. Mun vy toàn b quá trình thc hin
và kt qu ca hong ca tr phi ni s quan sát và king
dn ca cô. Cô chú ý quan tâm nhc nh và 

 dn sa sai cho các tr 
bit làm hon. 9

M 2: Yêu cu tr thc hip tái to và bài tp sáng t
- Bài tp tái to là bài tc mô t rõ k c bin pháp gii quyt
các v t ra bng lt mu hong
mu ca cô.
- Bài tp sáng to: Là bài t nêu v cn gii quyt, da
vào vn kin thc kinh nghi t la bin pháp hoc k 
h gii quyt v t ra.
i vi hai loi bài tp này vt mu hong mu ca cô s 
sau khi tr  tr kim tra kt
qu ca mình. Vì vy:
- ng chung ch bng lng dng mu. Cô
ch yêu c

b. Cách tin hành 
Th nht: Hng dn tr ng
Li nói ca cô phi lôi cun, hp dn tr, m ra cho tr thy nhng cái cn
 nào v  Tp trung s chú ý vào nhng chi tit
cng. Tr nêu nhn xét, cô chính xác hóa và h thng hóa nhu
tr nhn xét.
Th hai: Quá trình t chc cho tr hong v vt
- ng chung: lng dn ca cô phi ngn gn, d hiu, giúp
tr bit nhim v sp làm.
- ng dn tr thc hin hong: lng dn ca cô phi gn
lin vi hong giúp tr hin ph i ca
cô phu khin tr hong v vt và giúp tr t tin hành hot ng
v vt.
- Ging nói ca cô phi có ng u, bit nhn mnh vào nhng ni dung
quan trng.
Th ba: ng dn tr  tìm ra kt qu
Da vào quá trình tr hong v vt, cô la chn mt cách có h
thng các câu hi ngn gn, rõ ràng, phù hp vi n 
nhm giúp tr i chi tìm kim, phát hin nhng v
ci.
ng dn tr phân tích, so sánh ch yu s dng hình thc
ging gii và hình th thoi.
11

1.2.3. Các hình thức luyện tập
Trong quá trình hình thành bing toán cho tr mu giáo giáo viên t
chc các hình thc luyn tp cho tr nhm giúp tr nh c
luyn tc t chc thông qua:
- Các bài tp ng dng, phong phú vi hình th
dng các lo

Vic hình thành nhng biu v hình hình hc có trong môi
ng xung quanh có tm quan tr    u     c
nh   u tiên trong không gian, gn lin vic hc tp vi môi
ng xung quanh và chun b hc tip môn hình hc  các bc hc trên.
1.3.2. Rèn k c hành và phát tric trí tu ca tr
Khi hc v các hình và khi, tr c hong v v
hình mu và các khi m tr nhn bim tng th và gc
tên các hình (khi), phân bic các hình (khi) vi nhau: Theo
tng la tui mà tr làm quen vi các hình (khi) mang tính h thng t 
gin phc tp. Ví d: dy tr lp 3 - 4 tui là dy tr nhn bit du hiu hình
dng ca bn hình: hình tròn, hình vuông, hình tam giác, hình ch nht không
ph thuc vào màu sc ca hình. Chng hn: hình tam giác là hình
có ba cc c lên lp trên kin thc hình hc m
rng thêm nhiy tr nhn bit các khi  lp 5 - 6 tui cu và
khi tr qua b mt bao khi, khi vuông và khi ch nht qua s mt và hình
dng các mt bao khi.
Qua vic hc tp và rèn các k  c hình thành thêm các k
ng hp, d u này th hin rõ qua vic dy tr
phân bit hình (khi). Các v toán h m 
hi tr phi suy lun mi có th i gii ca bài toán.
Ví d: dy tr phân bit khi vuông và khi ch nht
- Cô chn khi, tr gi tên, nêu màu sc.
- Cô gi tên, tr chn khi, nêu màu sc.
- Cho tr dùng bàn tay s xung quanh khi. Lúc này tr 
duy c m, tính cht ca khi (khi vuông và khi ch
nht có mt bao phc.
13

-  có th suy lun và tng hc v s ging và khác nhau
gia khi vuông và khi ch nht (khi vuông và khi ch nhu có mt bao

nhau ca các vt th, song tr n thy s ging ht nhau v hình dng
ca các vt khác nhau nu không có s ng ci ln.
Ví d: Tr có th nhn ra hình dng ca các x
tr không nhn thy tt c  vt u có dng hình tròn.
y  la tui này tr  c là mt
tiêu chu i chiu các vt ging nhau v hình dng gp
trong cuc sng.
* Tr 3 - 4 tui:
Tr có kh c hình dng khác nhau ca các
vt th.
Tr có th nhn bit gt s các hình hình hc nh s ng
ci ln và tr vng so sánh hình dng các hình hc v vt
ng gp hàng ngày.
Ví d: Hình tròn gi
Vic tr nhn bit hình dng các vt th và các hình hình hc có s tham
gia ca các giác quan là tay và mt. Song, do hong ca tay còn vng v, kh
a mt còn hn ch nên hong ca tay mi dng li  vic
cm nc. Quan sát ca mt ch tp trung vào mt du hiu chi
tit.
 la tui này tr  t các hình hình hc,
c bit là các hình có s và hình ch nht.
Tui 3 - 4 thì vn ngôn ng và kinh nghim sng còn ít vic dit còn
gp nhiu chính xác nên ving dn tr dùng li
 khái quát s cm giác hình dng các vt th và các hình hình hc là vic
quan trng giúp tr khc sâu vic nhn bit các hình.
Vì vy, ngay t khi còn nh cn cho tr tip xúc v vt có hình
dng là các hình hình hc. i vi tr 3 - 4 tui phi cho tr hong nhn bit
các hình hình ht tiêu chun d tri giác các s vt.

15


16

1.5. Mức độ nhận thức biểu tƣợng về hình dạng của trẻ mẫu giáo
i vi tr mu giáo hình hình hc nghiên cu trên hai m:
- M  th nh  n): các hình hình hc xem xét toàn b
c phân chia theo hình dng.
Ví d: Nu cho tr xem hình tròn, hình vuông, hình ch nht và vi tên gi
ng thì sau mt thi gian tr vn có th nhn ra các hình này mà không b
nhm ln.
 m này tr ch bit g phân tích các hình.
- M th hai: Có s phân tích các hình theo nhng tính cht ca chúng.
Tuy nhiên, nhng tính cht hoàn chnh. Chng hn hình vuông có
 cnh bng nhau, hình ch nh cnh, hai cnh dài bng nhau, hai
cnh ngn bn góc).
1.6. Nội dung chƣơng trình hình thành biểu tƣợng về hình dạng cho trẻ
mẫu giáo
* Lp 3 - 4 tui (Mu giáo bé)
- Dy tr nhn bit hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình ch nht theo
hình mu.
- Dy tr gi tên hình và nhn bit hình theo tên gi.
- Cho tr làm quen vi thuc tính cong cng bao hình tròn.
* Lp 4 - 5 tui (Mu giáo nh)
- Dy tr nhn bit, phân bit s ging nhau và khác nhau gia hình vuông
và hình ch nht, gia tam giác vi hình vuông hoc hình ch nht da vào tính
cht cc và s ng cnh ca mi hình.
* Lp 5 - 6 tui (Mu giáo ln)
- Tip tc dy tr nhn bit khi vuông, khi cu, khi tr, khi ch nht
theo hình mu và nhn bit theo tên gi.
- Dy tr nhn bit, phân bit s ging nhau và khác nhau gia khi cu và

viên
Tui ngh 
H o
Chng ging
dy
1 
10
10 
20
Trên
20
i
hc
Cao
ng
Trung
cp
Gii
Khá
Trung
bình
Mm non
Ching
Kheo
11
4
4
3
8
1

Mm non Ching
Kheo
Ln
25
6
15
4
Mm non B 

Nh
24
8
13
3

Bảng 3
ng
Lp
Ý kin ca tr v
ni dung hc
y
ca giáo viên
D
Bình
ng
Khó
Hng
thú
Bình
ng

56% và còn 32% tr ng thú hc. Kt qu cho th nhn
thc ca tr v ni dung bài vn còn rt hn ch  tr  ng là dân tc
19

thiu s, ngôn ng tr s dng ch yu là vn là ting m , tr khó hic
ht các t ng ph c bit là các t ng Toán hng
dy cc ht tính hp di vi tr.
- i vi lp nh ng mm non B t tâm - 
v ni dung dy tr nhn bit phân bit hình vuông và hình ch nht. Nhn thc
tr tt chim 33%, tr nhn thng 54% và 13% tr n thc
c bài. Ý kin ca tr v ni ng dy ca giáo
viên gây hng thú tr hc kt qu ng t t qu 
nhn thc ca tr. Kt qu này cho ta thng mc dù  trung tâm thành ph
n thc ca tr v ni dung bài vn còn thng dy
ct s gây hng thú tr hc.
Qua quá trình kho sát hai ng mm non tôi thy tr mi ch dng li
 m nhn bit các hình và các khi ch tr c các hình
và các khi vi nhau, tr m toán hc v các hình
và các khm non cn phi có png dy
phù hp vm nhn thu kia tr  ng mm
ng là mi giáo viên cn phi nm vng
 hình thành bing v hình dng cho tr mu giáo.
Chính vì vy tôi nghiên c        ng v
hình dng cho tr mu giáo.

ng v vi s ng dn c tr gi vai trò ch th
ca hong, i t chc, thit kng dn tr hong
theo trình t sau:
- Cô thit k, t chcng dn tr hong.
- Tng tr trc tip tham gia vào hong, nêu lên nhn xét v nhu
c qua hong, t ki giá kt qu công vic ca mình,
ca bn