TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG
GV: THs. LÊ TUYẾT ÁNH
TÀI LIỆU NÀY TRÌNH BÀY:
I. TÀI LIỆU: TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG CỦA TRƯỜNG KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
II.CÂU HỎI ÔN THI CUỐI KÌ CÓ LỜI GIẢI
III. BÀI BÁO CÁO THUYẾT TRÌNH THAM KHẢO ĐỀ TÀI: Câu cách ngôn thường dùng "Con người là tài
sản quý giá nhất của bạn" có vẻ không con đúng nữa. Vì không phải con người mà phải
là người phù hợp mới là tài sản quý giá nhất".
IV.CÂU HỎI và BÀI TẬP CÓ ĐÁP ÁN
V.ĐỀ THI CUỐI KÌ CÓ CÂU TRẢ LỜI

II. CÂU HỎI ÔN THI CUỐI KÌ
A. ÔN TẬP PHẦN 1
1. Bản chất của hiện tượng tâm lý người.
2. Ý thức, sự hình thành ý thức.
3. Tại sao ý thức là hiện tượng tâm lý chỉ có ở người.
B. ÔN TẬP PHẦN 2
1. Tư duy và các đặc điểm của tư duy.
2. Xúc cảm, tình cảm và các quy luật.
3. Ý chí và các giai đoạn hành động của ý chí.
4. So sánh 2 hiện tượng tâm lý xúc cảm và tình cảm?
“Yêu nhau yêu cả đường đi
Ghét nhau ghét cả tong chi họ hàng”
Câu ca dao trên nói lên quy luật nào của hiện tượng tâm lý nào? Nội dung và quy luật của hiện tượng
tâm lý đó?
5. Bất cứ hoàn cảnh có vấn đề nào con người cũng tư duy không? Tại sao?
C. ÔN TẬP PHẦN 3
1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách.
2. Ý nghĩa thực tiễn của việc nghiên cứu khí chất.
3. Nội dung cơ bản của khí chất và năng lực.
4. ”Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” câu thành ngữ trên đề cập đến yếu tố nào trong sự hình thành

huống có vấn đề. Có nghĩa là khi con người đứng trước tình huống có những nhiệm vụ, mục đích mới.
Song những kiến thức, kinh nghiệm,những phương thức hành động mà họ đã có, đã tích lũy được
không đủ để giải quyết nhiệm vụ được đặt ra. Nói cách khác tình huống có vấn đề là tình huống mà ở
bạn xuất hiện sự mâu thuẫn giữa những thông tin đã có , đã biết với những cái cần phải tìm hiểu,
khám phá (Những cái đã có không đáp ứng được những cái cần phải có).
C.PHẦN 3
1. Nội dung có trong vở và tài liệu.
2.Việc nghiên cứu khí chất có ý nghĩa:
-Chọn công việc phù hợp
_Giao tiếp ứng xử với con người
-Giúp họ khắc phục sai trái
-Ý thức phát triển điểm mạnh, khắc phục điễm yếu.
-Trong làm việc 1 nhóm, 1 tổ thì có đầy đủ 4 khí chất này làm việc mới hiệu quả.
3. Nội dung có trong vở và tài liệu.
4.Môi trường nhưng cá nhân quyết định trực tiếp.
5.Tự nghiên cứu.
6.Như trên
7.mối tương quan gồm:-nội dung tốt, hình thức tốt
-nội dung xấu, hình thức xấu
-nội dung tốt, hình thức xấu
-nội dung xấu, hình thức tốt
Từ đó nêu cãm nghĩ của bản thân.
BÀI BÁO CÁO THUYẾT TRÌNH MÔN TÂM LÝ
Nhóm 1:
* Nguyễn Kim Khánh Quỳnh
* Nguyễn Thị Diệu Thảo
* Hồng Lê Trân Trân
* Đinh Gia Khánh
* Đinh Trần Minh Đức
* Nguyễn Thị Thanh Loan

tính, tư duy phản ánh những thuộc tính bên trong bản chất, những quan hệ có tính quy
luật của sự vật hiện tượng. Như thế trong quá trình tư duy, Jim Collins đã tìm kiếm và
phát hiện cái mới: không phải con người mà người phù hợp mới là tài sản quý giá nhất
về chất một cách độc lập, nghĩa là một quá trình phản ánh gián tiếp và khái quát hiện
thực trên cơ sở phân tích và tổng hợp hiện thực đó.
Tư duy là quá trình con người khám phá cải tạo xã hội và bản thân để hoạt động ngày
càng tối ưu và logic hơn. Đó là quá trình nhận thức mà cuộc sống và hoạt động thực tiễn
đòi hỏi con người phải thấu hiểu cái hiện thực xung quanh có rất nhiều điều chưa biết
ngày một sâu sắc,đúng đắn và chính xác hơn bằng việc vạch ra bản chất và quy luật của
chúng. Mặc dù tư duy được tiến hành trong bộ óc từng người cụ thể, được hình thành
và phát triển trong quá trình hoạt động nhận thức tích cực của bản thân mỗi người
nhưng tư duy cũng có bản chất xã hội bởi hành động tư duy phải dựa trên kinh nghiệm
của thế hệ đi trước đã tích lũy được, dựa vào kết quả hoạt động nhận thức mà xã hội
loài người đã đạt đến trình độ phát triển của lịch sử. Bản chất quá trình tư duy được
thúc đẩy do nhu cầu xã hội. Tư duy luôn là quá trình khám phá bản thân con người, xã
hội, mở rộng không ngừng giới hạn những nhận thức của con người bởi tính gián tiếp
của nó-tư duy phát hiện ra bản chất sự vật hiện tượng và quy luật giữa chúng nhờ công
cụ,phương tiện và kết quả nhận thức của loài người và kinh nghiệm cá nhân.Tư duy mở
rộng giới hạn của nhận thức,tạo ra khả năng để vượt ra ngoài những giới hạn của kinh
nghiệm trực tiếp do cảm giác và tri giác mang lại mà trước đây là "con người là tài sản
quý giá nhất" để đi sâu vào bản chất của sự vật,hiện tượng,tìm ra mối quan hệ có tính
quy luật giữa chúng.Tư duy không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt mà có khả
năng giải quyết những vấn đề có tính lâu dài để đưa nó vào cuộc sống và áp dụng. Nhờ
tư duy con người hiểu biết sâu sắc và vững chắc về thực tiễn hơn với môi trường và
hành động có kết quả cao hơn.Chính vì thế, con người mới tìm ra nhận thức mới thay
thế cho tư tưởng cũ không còn phù hợp nữa "người phù hợp mới là tài sản quý giá
nhất".
Quá trình nhận thức này nảy sinh trên cơ sở hoạt động thực tiễn từ sự nhận thức ban
đầu và nó được tiến hành một cách gián tiếp thông qua ngôn ngữ: nói, viết, hình ảnh.
Nhờ vậy con người mới nhận thức được những hiện tượng có trong thực tế để ứng

phù hợp , dễ gây bất hòa, cãi vã, dù đã cố gắng thì rồi một ngày mọi thứ cũng sẽ tan vỡ.
Ở tình bạn cũng như vậy, khi ở cạnh một người bạn phù hợp, bạn sẽ cảm thấy thoải mái,
như một bức tranh chưa hoàn thiện, khi tìm được mảnh ghép phù hợp thì bức tranh sẽ
trở nên hoàn hảo.
Ví dụ bạn là một sinh viên ngành Luật, yêu cầu đề ra là: bạn cần phải có những kĩ năng
cơ bản như : kỹ năng phản biện hay lập luận logic,tư duy rõ ràng, rành mạch, chính xác,
tác phong làm việc khoa học, Để có những kĩ năng mềm này bạn cần học tập thật
nhiều không chỉ qua sách báo mà còn cần nắm bắt thông tin, hoạt động nhóm hiệu
quả,
Vậy chúng ta phải làm sao để trở thành những con người “phù hợp”?
Trước tiên bạn hãy nghĩ cái 'phù hợp' ở đâu mà có? Câu trả lời chính là : Sự phù hợp
không tự dưng mà có, mà người ta phải rèn luyện bản thân để có được những phẩm
chất, những thuộc tính tâm sinh lí tương ứng với yêu cầu được đặt ra.Tuy nhiên, cũng có
một số người đã có sẵn những đặc điểm tâm sinh lý, năng lực bẩm sinh thì họ sẽ đỡ mất
công luyện tập hơn, họ chỉ cần phát hiện ra cái "phù hợp" với mình và phát triển,rèn
luyện lên cao hơn như thiên tài âm nhạc Mozart của thế giới,lãnh tụ vĩ đại Chủ tịch Hồ
Chí Minh của Việt Nam,
Tất cả mọi hành động của con người đều theo mệnh lệnh của bộ não – tư duy. Tư duy
chỉ đạo hành động và chính hành động quyết định sự thành bại và số phận con người.
William James, người góp phần phát triển hệ tư tưởng thực dụng: “Chúng ta sẽ trở
thành điều mà chúng ta hay nghĩ đến nhất". Vậy để trở thành người phù hợp, việc trước
tiên bạn phải nghĩ mình là người phù hợp rồi từ đó mới có thể thay đổi tư duy, thái độ,
hành động của mình để phù hợp với tổ chức, với cuộc sống.
Nếu theo nhận định trước đây, con người là lực lượng lao động chủ yếu và quan trọng,
đóng vai trò chủ đạo trong nền sản xuất, quyết định sự thành bại của một cơ quan, hay
một tổ chức thì ngày nay với sự phát triển và tiến bộ của khoa học kĩ thuật, yêu cầu đòi
hỏi đối với con người phải cao hơn, phải là người phù hợp nhất. Môi trường làm việc có
sự phấn đấu, nỗ lực cạnh tranh lành mạnh thì chắc chắn sẽ dẫn đến con đường thành
công cho chính bản thân, gia định và xã hội.
Đặc biệt đối với nguồn nhân lực tương lai của đất nước, yêu cầu tìm kiếm một con

trong công việc đó. Quan trong là họ biết lựa chọn cái nào phù hợp nhất và biết tạo ra
sự phù hợp cho chính bản thân. Ngay cả những người khuyết tật cũng có thể tìm ra cho
mình một sự phù hợp: một người mù cũng có thể trở thành nhạc công, Vậy tại sao bạn
lại không nắm giữ tài sản quý giá ấy và phát huy, rèn luyện năng lực cho chính bản thân
để tìm ra cái thực sự phù hợp với chính mình.
Con người là trung tâm của vũ trụ, có thể làm nên mọi giá trị của cuộc sống. Đúng! Tuy
nhiên xét cho cùng, mỗi người khi sinh ra đều có một khả năng, thế mạnh nhất định và
họ chỉ thực sự "mạnh" khi được phát huy những khả năng ấy và biết trau dồi,rèn
luyện,học tập thêm. Chính vì vậy, quan niệm con người là tài sản quý giá nhất cũng chỉ
là cái nhìn tổng quan, chưa thật sự sâu sắc. Tài sản quý giá nhất chính là người phù
hợp nhất!

-HẾT-
IV.CÂU HỎI SƯU TẦM
Câu1.
Mọi hành động của con người đều là hành động ý chí.
Sai.
Hành động là 1 bộ phận cấu thành hoàn chỉnh của hoạt động, hướng tới đạt được những mục đích cụ
thể.
Hành động ý chí là hành động có ý thức, có mục đích và có sự nỗ lực khắc phục khó khăn trong quá
trình hành động.
Căn cứ vào những khái niệm trên thì không phải mọi hoàn cảnh đều trỏ thành hành động ý chí.Như
vậy sẽ có 2 trường hợp:
-Có hành động là hành động ý chí
-Có hành động không phải là hành động ý chí.
Thực tế cho thấy: hành động của con người trong cuộc sống như: đi đến lớp học, đi làm, đi chơi, hội
họp, đi câu cá, d8i tắm biển… chủ yếu là hành động bình thường.Trong những tình huống đặc biệt của
cuộc sống, con người xuất hiện những hành động ý chí.Ví dụ:quyết định đi học của 1 người lớn
tuổi,kinh tế còn khó khăn; quyết định chuyển công tác đến vùng sâu, vùng xa…
Câu 2:

a.Câu ca dao nói lên quy luật nào của xúc cảm, tình cảm?
b.Giải hích tại sao?
Câu ca dao nói lên quy luật thích ứng của xúc cảm, tình cảm.
Quy luật về tính thích ứng của xúc cảm, tình cảm khẳng định rằng: xúc cảm, tình cảm nào đó được
nhắc đi nhắc lại nhiều lần 1 cách không thay đổi thì cuối cùng sẽ bị suy yếu, lắng xuống.Đó là hiện
tượng nhàm chán chai sạn của tình cảm.
Câu 5:
Câu ca dao:
“Qua đồng ngả nón thăm đồng
Đồng bao nhiêu lúa thương chồng bấy nhiêu”
Câu ca dao trên thuộc quy luật nào của xúc cảm, tình cảm? Tại sao?
Quy luật di chuyển.Tình cảm ban đầu là tình yêu quê hương, đất nước ”ngả nón” chuyển sang tình yêu
đối với chồng của người phụ nữ Việt Nam xưa.
Câu 6:
Phân tích câu ca dao sau:
“ Uốn cây từ thuở còn non
Dạy con từ thuở con còn thơ ngây”.
a. Bằng tri thức tâm lý học hãy phân tích câu ca dao trên qua đó chỉ ra nhân tố tâm lý nào được nêu
trong đó?
b. Từ đó nêu ý nghĩa của nhân tố đó trong giáo dục trẻ em?
Câu ca dao trên nói đến việc “uốn cây” hay “ dạy con” từ thuở” con còn thơ ngây” nói đến vai trò của
gia đình trong việc giáo dục trẻ em.
Gia đình là tế bào của xã hội. nơi đứa trẻ được sinh ra và lớn lên có vai trò quan trọng, ảnh hưởng
trực tiếp đến sự hình thành và phát triển tâm lý, nhân cách của trẻ. Thông qua môi trường xã hội thu
nhỏ này dần dần hình thành và phát triển ở đứa trẻ những nét tính cách,những đặc điểm đầu tiên của
năng lực…
Câu 7:
Phân tích bài thơ Nửa đêm của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
“Ngủ ai cũng như lương thiện
Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ hiền

Mùa hè năm 1995, Niutơn cùng các bạn ngồi uống trà trong một vườn táo, dưới tán lá táo, bất ngờ
chợt 1 quả táo từ trên cành rơi xuống đất. Mọi người không để ý. Niutơn nhìn thấy và suy nghĩ đặt ra
câu hỏi: tại sao quả táo lại rơi thẳng xuống đất mà không rơi ngược lên trên Phải chăng có 1 lực của
trái đất hút quả táo xuống và thảng ( lớn hơn) lực của trên cao hút ngược lên trên. Từ quan sát và câu
hỏi như vậy định luật vạn vật hấp dẫn vĩ đại của Niutơn ra đời. Người ta gọi quả táo đó là trái bom
của Niutơn.
Câu chuyện trên, sự kiện khoa học trên có thể dùng để giải thích, chứng minh cho kiến thức tâm lý
nào? Giải thích tại sao?
Sự kiện Niutơn cùng các bạn ngồi uống trà trong một vườn táo, dưới tán lá táo, bất ngờ chợt 1 quả
táo từ trên cành rơi xuống đất Từ đó định luật vạn vật hấp dẫn vĩ đại của Niutơn ra đời nói về quy
luật của tư duy. Đó là quy luật tính có vấn đề của tư duy và quy luật mối quan hễ giữa tư duy và nhận
thức cảm tính.
Sự kiện bất ngờ chợt 1 quả táo từ trên cành rơi xuống đất đã trở thành tình huống có vấn đề đồi với
Niutơn, ông nhìn thấy và suy nghĩ đặt ra câu hỏi: tại sao quả táo lại rơi thẳng xuống đất mà không rơi
ngược lên trên Phải chăng có 1 lực của trái đất hút quả táo xuống và thảng ( lớn hơn) lực của trên
cao hút ngược lên trên. Từ sự quan sát (nhận thức cảm tính) và câu hỏi như vậy định luật vạn vật hấp
dẫn vĩ đại của Niutơn ra đời.
Câu 10:
Con người là một thực thể tự nhiên tuân theo các quy luật của tự nhiên, còn nhân cách là thực thể xã
hội tuân theo các quy luật xã hội?
Sai.
Theo quan điểm triết học, con người vừa là thực thể tự nhiên vừa là thực thể xã hội. Thực thể tự nhiên
là những yếu tố sinh học trong con người( giải phẫu sinh lý của bộ não, các bộ phận trong cơ thể).
Thực thể xã hội là toàn bộ các quan hệ xã hội của con người. Mỗi một thực thể đó trong con người có
chức năng riệng và có quan hệ qua lại với nhau tạo ra một con người hoàn chỉnh. Sự phân định hai
mặt trong con người là tương đối. Thực chất hai mặt đó hòa quyện lẫn nhau. Do vậy coi con người là
một thực thể tự nhiên tuân theo các quy luật của tự nhiên, còn nhân cách là thực thể xã hội tuân theo
các quy luật xã hội là sai.
Nhân cách là tổ hợp các thuộc tính tâm lý tương đối ổn định của cá nhân được biểu hiện ở bản sắc và
giá trị xã hội của người đó.Nhân cách tồn tại trên 1 con người cụ thể mà con người lại bị chi phối bởi