Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.CHƯƠNG I:

ESTE – LIPIT

GV: Võ Phạm Nhật Tú 1
R C
OH
O
Z
R
C
O
Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
Tuần: 2
Tiết: 3, 4
Ngày soạn: 17/ 08 /2009
Bài 1: ESTE
I. Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức: HS biết
- CTCT của este và một số dẫn xuất của axit cacboxylic.
- Tính chất vật lí, tính chất hóa học và ứng dụng của este.
2/ Kĩ năng:
HS rèn luyện kỹ năng: gọi tên este, làm tốt các bài tập vận dụng tính chất hóa học của este; xác định
CTCT của este; điều chế este.
II. Chuẩn bị:
- HS ôn tập về pư este hóa trong bài axit cacboxylic, phản ứng cộng, trùng hợp như anken.
- GV chuẩn bị vài mẫu este (dầu chuối; dầu ăn; etyl axetat …); cốc đựng nước làm TN este nhẹ hơn nước.
III. Phương pháp.

Khi thay thế nhóm OH ở nhóm cacboxyl
của axit cacboxylic bằng nhóm –O-R thì được este.
Ví dụ:

Axit cacboxylic este
cacboxylic.
R, R’ là gốc hc no, không no hoặc thơm ( riêng
HCOOH thì R là H
Dẫn xuất khác của axit cacboxylic
Anhidrit axit halogenua axit amit

2/ Công thức chung:
Loại este đơn giản: R-COOR’
hay este của axit và ancol no,đơn chức mạch hở
C
x
H
2x + 1
COOC
m
H
2m + 1
(x
≥
0; m
≥
1)
CTPT chung của este no, đơn chức mạch hở:
C
n

5
O
Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
GV giới thiệu dầu ăn là este. yêu cầu HS làm TN &
trả lời các câu hỏi: “dầu ăn nặng hay nhẹ hơn
nước? Nó có tan trong nước không?”
GV cho HS ngửi mùi thoát ra từ ống nghiệm chứa
vài giọt dầu chuối (isoamyl axetat) và nhận xét mùi
của nó giống mùi của loại trái cây nào?
Gv cho HS nhiệt độ sôi của các chất
HCOOCH
3
CH
3
CH
2
OH CH
3
COOH
t
s
32
o
C 78
o
C 118
o
C
HS so sánh t
s

R-COO-R’ + H-OH RCOOH + R’OH
Thủy phân este trong môi trường axit là pư nghịch
với pư este hóa.
+ Môi trường kiềm ( phản ứng xà phòng hóa)
R-COO-R’ + NaOH RCOONa + R’OH
Thủy phân este trong môi trường kiềm là pư một
chiều.
b. Phản ứng khử.
Este bị khử bởi LiAlH
4
, khi đó nhóm axyl (R-CO-)
chuyển thành ancol bậc 1
R-COO-R’ R-CH
2
-OH + R’-OH

2) Phản ứng ở gốc hidrocacbon:
Gốc R và R’ của este có thể tham gia pư thế, cộng, tách,
trùng hợp . . .
a. Với gốc hidrocacbon không no:
- có phản ứng cộng với H
2
, Cl
2
, Br
2
…(tương tự
hidrocacbon không no).
ví dụ: CH
3

metyl metacrylat poli metyl metacrylat
( thủy tinh hữu cơ)
III. Điều chế và ứng dụng.
1/ Điều chế.

a. Phản ứng este hóa:
RCOOH + R’OH R-COO-R’ + H
2
O.
b. Phản ứng giữa anhidrit axit với rượu:
(RCO)
2
O + R’OH R-COO-R’ + RCOOH.
ứng dụng điều chế este của phenol:
(RCO)
2
O + C
6
H
5
OH R-COO- C
6
H
5
+
RCOOH.
c. Phản ứng giữa axit và hidrocacbon không no.
+ Điều chế este vinyl:
RCOOH + CH≡CH R-COO-CH=CH
2

LiAlH
4
, t
o
CH
2
=C-COO-CH
3
CH
3
xt, t
o
COO-CH
3
CH
2
-C
CH
3
n

H
2
SO
4
,,t
o

xt, t
o

vì chứa nhóm -CH=O.
V. Dặn dò:
- HS làm bài tập về nhà sgk trang 7, 8.
- Chuẩn bị bài 2: Lipit.
Ký duyệt của tổ trưởng CM
Ngày
Lê Minh Toàn
GV: Võ Phạm Nhật Tú 4
Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
Tuần: 3
Tiết: 4
Ngày soạn: 18/08/2009
Bài 2: LIPIT
I. Mục tiêu bài học.
1/ Kiến thức: HS biết
- Khái niệm, phân loại, trạng thái tự nhiên và tầm quan trọng của lipit.
- Tính chất vật lý, công thức chung và tính chất hóa học của chất béo.
- Sử dụng chất béo một cách hợp lí.
2/ Kĩ năng.
- Phân biệt lipit, chất béo, chất béo lỏng, chất béo rắn.
- Viết đúng phản ứng xà phòng hóa chất béo.
- Giải thích được sự chuyển hóa trong cơ thể.
II. Chuẩn bị.
- HS ôn kĩ cấu tạo phân tử este, tính chất hóa học của este.
- Mẫu chất để HS quan sát: dầu ăn, mỡ ăn, sáp ong.
- Mô hình phân tử chất béo.
III. Phương pháp:
HS vận dụng kiến thức đã biết về este để thảo luậnvà suy ra tính chất của lipit.
IV. Tổ chức dạy và học.
Hoạt động của GV và HS

2
)
14
COOCH
2
(CH
2
)
28
CH
3
.
- Steroit là hỗn hợp của sterol và este của nó với
axit béo. (sterol là những monoankol gồm 4 vòng
có chung cạnh).
- Photpholipit là este của glixerol chứa 2 gốc axit
béo và một gốc photphat hữu cơ.
Chất béo (triglixerit) là trieste của glixerol với
axit monocacboxylic có số chẵn nguyên tử C (12C
– 24C), không phân nhánh.
CẤU TẠO CỦA CHẤT BÉO:
Trong đó R’, R’’, R’’’ là
những hidrocacbon có thể
giống nhau hoặc khác nhau;
có thể no hoặc không no;
không phân nhánh.
Các axit béo thường gặp :
CH
3
(CH

2
– O – CO – R
1
CH– O – CO – R
2

CH
2
– O – CO – R
3
Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
Hoạt động 2: Tính chất vật lý.
GV cho t
nc
của
triolein ( C
3
H
5
(OCOC
17
H
33
)
3
) là -5,5
o
C
và Tristearin ( C
3

Chất béo có tác dụng như thế nào đối với cơ thể
chúng ta?
Chúng ta nên sử dụng chất béo ntn? (lm sinh học)
GV có thể sưu tầm hình vẽ, tranh hay mẫu vật để
minh họa các ứng dụng của chất béo.
Hoạt động 5 : Củng cố.
Bài tập 1, 2 SGK.
Axit linoleic.
CH
3
COOH
C
CH
2
H
C
C
H
H
[CH
2
]
7
[CH
2
]
4
C
H
3/ Trạng thái tự nhiên của chất béo :

CH
2
CH
CH
2
+ 3NaOH
t
0
R
1
COONa
R
2
COONa
R
3
COONa
+
CH
2
CH
CH
2
OH
OH
OH
Xà phòng Glixerol.
c) Phản ứng hidro hóa:
Với chất béo có gốc axit béo không no tác dụng với
hidro ở nhiệt độ và áp suất cao:

35
CH
2
OCOC
17
H
35
Triolein (lỏng) tristearin (rắn).

d) Phản ứng oxi hóa:
Nối đôi C=C ở gốc không no của chất béo bị oxi
hóa chậm bởi oxi không khí tạo thành peoxit.=> đó
là nguyên nhân gây ra hiện tượng dầu mỡ để lâu bị
ôi.
III. Vai trò của chất béo
1/ Vai trò của chất béo trong cơ thể. (sgk)
2/ Ứng dụng trong CN. SGK
IV. Dặn dò:
- HS làm bt sgk trang 12,13.
- Chuẩn bị bài ”chất giặt rửa”.
V.Rút kinh nghiệm:
Ký duyệt của tổ trưởng CM
Ngày
Lê Thanh Doãn
GV: Võ Phạm Nhật Tú 6
CH
2
– O – CO – R
1
CH– O – CO – R

Bài 3: CHẤT GIẶT RỬA
I. Mục tiêu của bài học:
1/ Kiến thức:
- Khái niệm về chất giặt rửa và tính chất giặt rửa.
- Thành phần, cấu tạo, tính chất của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp.
- Sử dụng xà phòng và chất tẩy rửa một cách hợp lý.
2/ Kĩ năng:
Vận dụng sự hiểu biết về cấu trúc phân tử chất giặt rửa; vận dụng cơ chế hoạt động của chất giặt rửa để
giải thích khả năng làm sạch của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp.
II. Chuẩn bị.
- Mẫu vật: xà phòng, chất giặt rửa tổng hợp.
- TN: so sánh tính tan trong nước của CH
3
COONa và dầu hỏa.
- Mô hình phân tử C
17
H
35
COONa.
- Hình vẽ lớn minh họa cơ chế hoạt động của chất giặt rửa tổng hợp.
III. Phương pháp: Nêu vấn đề, đàm thoại, trực quan.

IV. Tổ chức dạy học.
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
Xà phòng hay xà bông (phiên âm từ tiếng Pháp
savon):
Hoạt động 1: Vào bài
GV : Chất giặt rửa là gì?
Tại sao chất giặt rửa lại có tác dụng làm sạch

2
CO
3
ta được muối natri của nó R-SO
3
Na
2/ Tính chất giặt rửa.
a) Một số khái niệm liên quan:
- Chất tẩy màu: làm sạch các chất bẩn nhờ pư
hh (nước Javen, SO
2
)
- Chất ưa nước: là những chất tan tốt trong
nước (metanol, etanol, axit axetic, muối axetat của
kim loại kiềm . ), thường kị dầu mỡ.
- Chất kị nước: là những chất hầu như không
tan trong nước (hidrocacbon, dx halogen . . .),
thường ưa dầu mỡ.
b) Đặc điểm cấu trúc phân tử của muối natri của
axit béo.
C
O
..
..

cáo để rút ra phương thức sản
xuất xà phòng.
cho biết thành phần chính của Xà phòng? Cách sử
dụng?
*GV bổ sung ưu và nhược điểm của xà phòng?
Hoạt đông 5:
*GV yêu cầu HS đọc SGK và trả lời câu hỏi:
- chất giặt rửa tổng hợp được điều chế từ đâu?
- chúng có tính chất như thế nào?
- tại sao cần sản xuất chất giặt rửa tổng hợp
*GV yêu cầu HS đọc SGK và cho biếtt thành phần,
ưu và nhược điểm của chất giặt rửa tổng hợp so với
xà phòng?
* HS: trả lời
Hoạt động 6: Củng cố:
GV: làm TN bài tập 5
- hướng dẫn làm BT 4 SGK
các hạt rất nhỏ, tách ra khỏi vật và được giữ chặt
bởi các phân tử natri stearat, rồi bị rửa trôi đi.
II. Xà phòng.
1/ Sản xuất xà phòng.
• Xà phòng thường (muối Na/K của axit béo) : ,
người ta đun nóng chất béo với dung dịch kiềm
ở nhiệt độ và áp suất cao. Hỗn hợp các muối
natri (xà phòng) sinh ra ở trạng thái keo. Muốn
tách xà phòng ra khỏi hỗn hợp nước và
glixerin, phải cho thêm muối ăn vào và làm
lạnh. Xà phòng được thêm phụ gia và ép thành
bánh.
• Xà phòng tổng hợp: oxi hóa parafin của dầu

2+,
Ca
2+
) tạo kết tủa canxi axetat, canxi
panmitat . . . làm giảm tác dụng giặt rửa và ảnh
hưởng đến chất lượng vải sợi.
III. Chất giặt rửa tổng hợp.
1/ Sản xuất chất giặt rửa tổng hợp
- Điều chế từ các sản phẩm của dầu mỏ
- Người ta tổng hợp nhiều chất có tính chất giặt rửa
tương tự xà phòng, gọi là chất giặt rửa tổng hợp
2. Thành phần và sử dụng các chế phẩm từ chất giặt
rửa tổng hợp:
Thành phần:
+ Chất giặt rửa tổng hợp
+ Chất thơm
+ Chất màu
+ Chất tẩy trắng: NaClO (có hại cho da)
- Ưu điểm: Dùng được với nước cứng
- Nhược điểm: trong phân tử có chứa gốc
hiđrocacbon phân nhánh, khó phân huỷ gây ô
nhiiễm môi trường.
IV. Dặn dò:
- HS làm bt sgk trang 16.
- Chuẩn bị bài ‘Luyện tập’
Ký duyệt của tổ trưởng CM
Ngày GV: Võ Phạm Nhật Tú 8


I- Mối liên hệ giữa các hidrocacbon.
1. Chuyển hiđrocacbon no thành không no và
thơm
a) Phương pháp đehiđro hóa
C
n
H
2n – 6
C
n
H
2n + 2
C
n
H
2n

C
n
H
2n - 2

b) Phương pháp cracking

C
n
H
2n + 2
C

C
x
H
2x + 2

( x = 1, 2)
C
n
H
2n – 6
+ 3H
2

0
,Ni t
→
C
n
H
2n
aren xicloankan
II. Mối liên hệ giữa các hidrocacbon và DX
hidrocacbon chứa oxi
1. Chuyển hiđrocacbon trực tiếp thành dẫn
xuất chứa oxi
a) Oxi hóa hiđrocacbon ở điều kiện
thích hợp: Oxi hóa ankan, anken, aren ở nhiệt độ
GV: Võ Phạm Nhật Tú 9
xt, t
0

oxi. Thí dụ :
R - CH
2
- CH
2
- R’
0
2
, ,O xt t+
→
R - COOH +
R’- COOH
b) Hiđrat hóa anken thành ancol
R – CH = CH
2
+ H
2
O
0
, ,H t p
+
→
R - CH(OH) - CH
3
c) Hiđrat hóa ankin thành anđehyt hoặc xeton
R – C ≡ C – R’
0
2
, ,H O t xt+
→

hiđrocacbon không no rồi thủy phân
R – CH = CH
2

HX+
→
R - CHX - CH
3
0
2
, ,NaOH H O t+
→
R - CH(OH) - CH
3
3. Chuyển ancol và dẫn xuất halogen thành
hiđrocacbon
a) Tách nước từ ancol thành anken

H - C - C - OH

C = C
b) Tách hiđrohalogenua từ dẫn xuất halogen
thành ankenCH - CX

C = C

4. Chuyển hóa giữa các dẫn xuất chứa oxi

0
4
,LiAlH t
→
RCH
2
OH + R’OH
c) Este hóa và thủy phân este

RCOOH + R’OH RCOOR’+ H
2
O
III- sơ đồ biểu diễn mối quan hệ giữa
GV: Võ Phạm Nhật Tú 10
H
2
SO
4
, 170
0
C
KOH/C
2
H
5
OH, t
0
H
+
, t

H
5
CH
2
Br
Bài tập 4 trang 23:điều chế
a) etyl benzoat
C
2
H
4
+ H
2
O C
2
H
5
OH
C
6
H
5
CH
3
+ 2KMnO
4
>C
6
H
5

5
CH
3
> C
6
H
5
CH
2
Br > C
6
H
5
CH
2
OH
hiđrocacbon và một số dẫn xuất của
hydrocacbon (SGK)
CH
3
CHO >CH
3
COOH >CH
3
COOC
2
H
5

C

Cl C
2
H
5
C
6
H
4
CH
3
+ HCl
o-etyl metylbenzen
C
2
H
5
C
6
H
4
CH
3
+ HC
p-etyl metylbenzen
V. Dặn dò:
- HS làm bài tập về nhà sgk trang 22, 23.
- Chuẩn bị bài 5 ” GLUCOZO”.
Ký duyệt của tổ trưởng CM
Ngày
Lê Minh Tồn

3
, CuSO
4
, NaOH.
- M« h×nh: h×nh vÏ, tranh ¶nh liªn quan ®Õn bµi häc.
III. Phương pháp: trực quan
Cấu trúc phân tử ⇔ tính chất hóa học
IV. Tổ chức dạy học.
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
Ho¹t ®éng 1
* GV cho HS quan s¸t mÉu glucoz¬.
* HS tù nghiªn cøu SGK vỊ tÝnh chÊt vËt lÝ vµ
tr¹ng th¸i thiªn nhiªn cđa glucoz¬.
Ho¹t ®éng 2
Sư dơng phiếu häc tËp sè 1
* GV hái HS
- §Ĩ x¸c ®Þnh CTCT cđa glucoz¬ ph¶i tiÕn hµnh
c¸c thÝ nghiƯm nµo ?
- Ph©n tÝch kÕt qu¶ thÝ nghiƯm ®Ĩ kÕt ln vỊ cÊu
t¹o cđa glucoz¬.
* HS tr¶ lêi
+ Khư hoµn toµn Glucoz¬ cho n- hexan. VËy 6
nguyªn tư C cđa ph©n tư Glucoz¬ t¹o thµnh 1
m¹ch dµi
+ Ph©n tư Glucoz¬ cho ph¶n øng tr¸ng b¹c, vËy
trong ph©n tư cã nhãm -CH=O.
+ Ph©n tư Glucoz¬ t¸c dơng víi Cu(OH)
2
cho

Glucoz¬ cã cÊu t¹o cđa an®ehit ®¬n chøc vµ ancol 5
chøc, cã c«ng thøc cÊu t¹o thu gän lµ
CH
2
OH-CHOH-CHOH-CHOH-CHOH-CH=O.
-OH ë C
5
céng vµo nhãm C=O t¹o ra 2 d¹ng vßng 6
c¹nh α vµ β.
Trong thiªn nhiªn, Glucoz¬ kết tinh tạo ra 2 dạng tinh
thể : d¹ng α hc ë d¹ng β. Trong dung dÞch, hai d¹ng
nµy chiÕm u thÕ h¬n vµ lu«n chun ho¸ lÉn nhau theo
mét c©n b»ng qua d¹ng m¹ch hë.
CH OH
2
H
H
H
H
H
HO
OH
OH
OH
CH OH
H
H
H
HO
OH
OH
OH
1
2
3
4
5
6
α-Glucoz¬ Glucoz¬ β-Glucoz¬
III. TÝnh chÊt ho¸ häc
Glucoz¬ cã c¸c tÝnh chÊt cđa nhãm an®ehit vµ ancol
®a chøc.
1. TÝnh chÊt cđa nhãm an®ehit
a) - Oxi hãa Glucoz¬ b»ng phøc b¹c amoniac
(AgNO
3
trong dung dÞch NH
3
)
ThÝ nghiƯm: sgk
GV: Võ Phạm Nhật Tú 13
Giỏo ỏn húa hc Lp 12 Nõng cao. Trng THPT kH.
- Viết sơ đồ chuyển hoá giữa dạng mạch hở và 2
đồng phân mạch vònglucozơ và của glucozơ.
Hoạt động 4

của vòng glucozơ.
* GV: Tính chất đặc biệt của nhóm -OH
hemiaxetal tác dụng với metanol có dung dịch
HCl làm xúc tác tạo ra este chỉ ở vị trí này.
* HS nghiên cứu sgk cho biết tính chất của
metyl -glucozit.
* HS tự viết phơng trình phản ứng.
* HS nghiên cứu sgk và tìm hiểu thực tế cuộc
sống.
Hoạt động 7
* HS
- Nghiên cứu sgk cho biết đặc điểm cấu tạo của
đồng phân quan trọng nhất của glucozơ là
fructozơ.
- HS cho biết tính chất vật lí và trạng thái thiên
nhiên của fructozơ.
- HS cho biết tính chất hoá học đặc trng của
fructozơ. Giải thích nguyên nhân gây ra các tính
chất đó.
Hiện tợng: Thành ống nghiệm láng bóng.
Giải thích AgNO
3
+ 3NH
3
+H
2
O[Ag(NH
3
)
2

dd brom.
P Oxi hoá Glucozơ bằng Cu(OH)
2
khi đun nóng
CH
2
OH[CHOH]
4
CHO+2Cu(OH)
2
+NaOH


0
t
CH
2
OH[CHOH]
4
COONa+Cu
2
O+3H
2
O.
natri gluconat
b) Khử Glucozơ bằng hiđro
CH
2
OH[CHOH]
4

6
)
2
Cu + 2H
2
O
b) Phản ứng tạo este
Glucozơ có thể tạo ra C
6
H
7
O(OCOCH
3
)
5
3. Tính chất riêng của dạng mạch vòng
Khi nhóm -OH ở C
1
đã chuyển thành nhóm -OCH
3
rồi, dạng vòng không thể chuyển sang dạng mạch hở
đợc nữa.
CH OH
2
H
H
H

2
3
4
5
6
3
+ H O
2
Metyl -glucozit
4. Phản ứng lên men
C
6
H
12
O
6

C
enzim
0
35
0
30

2C
2
H
5
OH + 2CO
2

||
O
Cùng với dạng mạch hở fructozơ có thể tồn tại ở dạng
mạch vòng 5 cạnh hoặc 6 cạnh. Dạng 5 cạnh có hai
đồng phân và .
CH OH
2
1
2
4
5
6
OH
OH
HOCH
OH
3
OH
H
H
2
HOCH
2
6
5
H
4
H
H
CH OH

Ngày
Lê Minh Toàn
GV: Võ Phạm Nhật Tú 15
Giỏo ỏn húa hc Lp 12 Nõng cao. Trng THPT kH.

Tun: 5
Tit: 11
Ngy son: 17/09/2008
Bi 6: SACCAROZO
I. Mục tiêu của bài học
1. Kiến thức
- Biết cấu trúc phân tử của saccarozơ.
- Hiểu các nhóm chức trong phân tử saccarozơ và matozơ.
- Hiểu các phản ứng hóa học đặc trng của chúng.
2. Kĩ năng
- Rèn luyện cho HS phơng pháp t duy khoa học, từ cấu tạo của các hợp chất hữu cơ phức tạp dự đoán tính
chất hóa học của chúng.
- Quan sát, phân tích các kết quả thí nghiệm.
- Thực hành thí nghiệm.
- Giải các bài tập về saccarozơ và mantozơ.
II. Chuẩn bị
- Dụng cụ: cốc thuỷ tinh, đũa thuỷ tinh, đèn cồn, ống nhỏ giọt.
- Hoá chất: dd CuSO
4
, dd NaOH, saccarozơ, khí CO
2
.
- Hình vẽ phóng to cấu tạo dạng vòng saccarozơ và mantozơ.
- Sơ đồ sản xuất đờng saccarozơ trong công nghiệp.
III. Phng phỏp: trc quan, tho lun, so sỏnh.

2
của fructozơ.
* HS: Viết CTCT của saccarozơ.
* GV : Sửa chữa cho HS cách viết, chú ý cách
đánh số các vòng trong phân tử saccarozơ.
I. Tính chất vật lí
SGK
II. Cấu trúc phân tử
CH OH
2
H
H
H
H
H
HO
OH
OH
1
2
3
4
5
6
CH OH
2
1

6
H
12
O
6
+ C
6
H
12
O
6
Glucozơ Fructozơ
2. Phản ứng của ancol đa chức
a) Phản ứng với Cu(OH)
2
- Thí nghiệm: sgk
- Hiện tợng: kết tủa Cu(OH)
2
tan ra cho dung
dịch màu xanh lam.
- Giải thích: saccarozơ có nhiều nhóm -OH kề
GV: Vừ Phm Nht Tỳ 16
Giỏo ỏn húa hc Lp 12 Nõng cao. Trng THPT kH.
Hoạt động 3
* HS quan sát GV biểu diễn của dung dịch
saccarozơ với Cu(OH)
2
ở nhiệt độ thờng, nêu
hiện tợng, giải thích, viết phơng trình phản ứng.
* HS nghiên cứu sgk. Viết phơng trình phản ứng

saccarozơ và mantozơ
Bt 5/39
nhau.
2C
12
H
22
O
11
+ Cu(OH)
2
Cu(C
12
H
21
O
11
)
2
+ 2H
2
O
b) Phản ứng với Ca(OH)
2
- Thí nghiệm và hiện tợng: saccarozơ hoà tan hết
vẩn đục. Khi sục khí CO
2
vào dung dịch canxi
saccarat thì thấy kết tủa.
- Giải thích:

C
12
H
22
O
11
+ CaCO
3
+ 2 H
2
O
IV. ng dụng và sản xuất đờng saccarozơ
1. ng dụng sgk

2. Sản xuất đờng saccarozơ SGK

V. Đồng phân của saccarozơ: mantozơ
- Phân tử mantozơ do 2 gốc Glucozơ liên kết với
nhau qua nguyên tử O, gốc thứ nhất ở C
1
gốc thứ
2 ở C
4
- Cấutrúc: Nhóm -OH hemiaxetan ở gốc
Glucozơ thứ hai còn tự do nên trong dung dịch
gốc này có thể mở vòng tạo ra nhóm -CHO.
CH OH

3
4
5
6
O
- Tính chất:
1.Tính chất của poliancol giống saccarozơ, tác
dụng với Cu(OH)
2
cho phức đồng mantozơ.
2. Có tính khử tơng tự Glucozơ.
3. Bị thuỷ phân ra 2 phân tử Glucozơ.
V. Dặn dò:
BT trang 38, 39 sgk
Ký duyt ca t trng CM
Ngy
Lờ Minh Ton
GV: Vừ Phm Nht Tỳ 17
Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
Tuần: 6
Tiết: 12
Ngày soạn: 26/09/2008
Bài 7: TINH BỘT
I. Mơc tiªu bµi häc
1. KiÕn thøc
- BiÕt cÊu tróc ph©n tư vµ tÝnh chÊt cđa tinh bét.
- BiÕt sù chun ho¸ vµ sù t¹o thµnh tinh bét.
2. KÜ n¨ng
- ViÕt cÊu tróc ph©n tư cđa tinh bét.
- NhËn biÕt tinh bét.

(n tõ 1.200 ®Õn 6000).
Thùc ra, tinh bét lµ hçn hỵp cđa 2 lo¹i
polisaccarit lµ amiloz¬ vµ amilopectin.
Amiloz¬ lµ polime cã m¹ch xo¾n lß xo,
kh«ng ph©n nh¸nh, ph©n tư khèi kho¶ng
200.000 ®vC. Amilopectinlµ polime cã
m¹ch xo¾n lß xo, ph©n nh¸nh, ph©n tư
khèi lín h¬n amiloz¬, kho¶ng 1000.000
®vC.
Trong ph©n tư amoloz¬, c¸c m¾t xÝch α-
glucoz¬ liªn kÕt víi nhau gi÷a nguyªn tư
C
1
ë m¾t xÝch nµy vµ nguyªn tư C
4
ë m¾t
xÝch kia qua cÇu oxi, gäi lµ c¸c liªn kÕt
α[1-4] glicozit
Ph©n tư amolipectin ®ỵc cÊu t¹o bëi mét
sè m¹ch amiloz¬, c¸c m¹ch nµy nèi víi
nhau gi÷a nguyªn tư C
1
ë m¾t xÝch ®Çu
cđa m¹ch nµy víi nguyªn tư C
6
ë m¾t
xÝch gi÷a cđa m¹ch kia, qua nguyªn tư
oxi, gäi lµ liªn kÕt α[1-6] glicozit.
I- Tính chất vật lý- trạng thái thiên nhiên. sgk
II. CÊu tróc ph©n tư

1
2
3
4
5
6
O

CH OH
2
H
H
H
H
H
OH
OH
1
2
3
4
5
O
O

CH OH


3
4
5
6
O

CH OH
2
H
H
H
H
H
OH
OH
1
2
3
4
5
O
O
CH OH
2

O

CH OH
2
H
H
H
H
H
OH
OH
1
2
3
4
5
O
O

III. TÝnh chÊt ho¸ häc
Lµ mét polisaccarit cã cÊu tróc vßng xo¾n, tinh bét biĨu hiƯu
rÊt u tÝnh chÊt cđa mét poliancol, chØ biĨu hiƯn râ tÝnh chÊt
thủ ph©n vµ ph¶n øng mµu víi iot.
1. Ph¶n øng thủ ph©n
a) Thủ ph©n nhê xóc t¸c axit
- D÷ kiƯn : sgk
- Gi¶i thÝch (C


glucozoMantozoextrin§bét Tinh
mantaza
OH
amilaza-β
OH
amilaza-α
OH
222
 → → →
2. Ph¶n øng mµu víi dung dÞch iot
a) ThÝ nghiƯm
+ Nhỏ dung dòch iot vào ống nghiệm đựng dung dòch hồ
tinh bột hoặc vào mặt cắt của củ khoai lang.
GV: Võ Phạm Nhật Tú 18
Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
Ho¹t ®éng 3
- Nªu hiƯn tỵng khi ®un nãng dung dÞch
tinh bét víi axit v« c¬ lo·ng. ViÕt
PTHH.
- Cho biÕt s¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh thủ
ph©n tinh bét x¶y ra nhê enzim.
* GV biĨu diƠn:
- ThÝ nghiƯm gi÷a dung dÞch I
2
vµ dung
dÞch tinh bét ë nhiƯt ®é thêng, ®un nãng
vµ ®Ĩ ngi.
- ThÝ nghiƯm gi÷a dung dÞch I
2

OH
amilaza-α
OH
222
 → → →

glicogen
enzimenzim
OHCOGlucozo
22
enzim
[O]

+→
V. Sù t¹o thµnh tinh bét trong c©y xanh sgk
6nCO
2
+ 5n H
2
O
clorophin
trêimỈt s¸ng ¸nh
 →
(C
6
H
10
O
5
)

4
, HNO
3
.
- Các tranh ảnh có liên quan đến bài học.
III. Phng phỏp: trc quan, tho lun.
III. Tieỏn trỡnh leõn lụựp
Hot ng ca thy v trũ Ni dung ghi bng
Hoạt động 1
* HS quan sát mẫu xenlulozơ (bông thấm nớc), tìm
hiểu tính chất vật lí và trạng thái thiên nhiên của
xenlulozơ.
Hoạt động 2
* HS nghiên cứu SGK cho biết:
- Cấu trúc của phân tử xenlulozơ.
- Những đặc điểm chính về cấu tạo phân tử của
xenlulozơ. So sánh với cấu tạo của phân tử tinh bột.
Hoạt động 3
* GV biểu diễn thí nghiệm phản ứng thuỷ phân
xenlulozơ theo các bớc:
- Cho bông nõn vào dung dịch H
2
SO
4
70%.
- Trung hoà dung dịch thu đợc bằng dung dịch
NaOH 10 %.
- Cho dung dịch thu đợc tác dụng với dung dịch
AgNO
3

10
O
5
)
n
, mạch kéo dài không phân nhánh.
CH OH
2
H
H
H
H
H
OH
OH
O
n
Mỗi mắt xích C
6
H
10
O
5
có 3 nhóm -OH tự do,
nên có thể viết công thức của xenlulozơ là
[C
6

nC
6
H
12
O
6
2. Phản ứng của ancol đa chức
a) Phản ứng với nớc Svayde
Xenlulozơ phản ứng với nớc Svayde cho dung
dịch phức đồng xenlulozơ dùng để sản xuất
tơ đồng-amoniăc.
b) Phản ứng este hoá
* [C
6
H
7
O
2
(OH)
3
]
n
+3nHNO
3

o
tSOH ,
42
[C
6

H
7
O
2
(OH)
3
]
n
+2n(CH
3
CO)
2
O
[C
6
H
7
O
2
(OCOCH
3
)
2
(OH)]
n
+ 2n CH
3
COOH
*[C
6

visco)
IV. ứng dụng (sgk)
V. Dặn dò.
HS làm bài tập 3,4, 5 SGK
Chun b bi luyn tp.
Ký duyt ca t trng CM
Ngy
Lờ Minh Ton
GV: Vừ Phm Nht Tỳ 21
Giỏo ỏn húa hc Lp 12 Nõng cao. Trng THPT kH.
Tun: 6
Tit: 14
Ngy son: 29/09/2008
Bài 9 : Luyện tập
Cấu trúc và tính chất của
một số cacbonhiđrat tiêu biểu
I. Mục tiêu của bài học
1. Kiến thức
- Biết đặc điểm cấu trúc phân tử của các hợp chất cacbonhiđrat tiêu biểu.
- Hiểu mối liên quan giữa cấu trúc phân tử và tính chất hoá học của các hợp chất cacbonhiđrat tiêu biểu.
- Hiểu mối liên hệ giữa các hợp chất cacbonhiđrat trên.
2. Kĩ năng
- Lập bảng tổng kết chơng.
- Giải các bài toán về các hợp chất cacbonhiđrat.
II. Chuẩn bị
- HS làm bảng tổng kết về chơng cacbonhiđrat theo mẫu thống nhất.
- HS chuẩn bị các bài tập trong SGK và sách bài tập.
- GV chuẩn bị bảng tổng kết theo mẫu sau:
III. Phng phỏp: HS tho lun nờu li c im cu to ca tng hp cht, so sỏnh v cu to suy ra
tớnh cht húa hc.

2
H
H
H
H
HO
OH
OH
O
C
1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
5
6
CH OH
2
H
H
H

HOCH
2
6
5
H
4
H
H
CH OH
2
OH
OH
OH
1
2
3
-Fructozơ -Fructozơ
c) Saccarozơ
(C
6
H
11
O
5
-C
6
H
11
O
5

HOCH
3
OH
H
H
2
O
d) Tinh bột
Mạch vòng xoắn do các mắt xích -glucozơ liên kết với
GV: Vừ Phm Nht Tỳ 22
Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
Ho¹t ®éng 2
* HS cho biÕt:
- Nh÷ng hỵp chÊt cacbonat nµo t¸c dơng ®ỵc víi
dd AgNO
3
trong NH
3
, t¹i sao ?
- Nh÷ng hỵp chÊt cacbonat nµo t¸c dơng ®ỵc víi
CH
3
/HCl, t¹i sao ?
- Nh÷ng hỵp chÊt cacbonat nµo thủ ph©n trong
m«i trêng H
+

- Nh÷ng hỵp chÊt cacbonat nµo cã ph¶n øng víi
dd I
2

5
6
CH OH
2
H
H
H
H
H
OH
OH
1
2
3
4
5
6
O

CH OH
2
H
H
H

CH OH
2
H
H
H
H
H
OH
OH
1
2
3
4
5
6
O

CH OH
2
H
H
H
H
H


2
H
H
H
H
H
OH
OH
1
2
3
4
5
O

CH OH
2
H
H
H
H
H
OH
OH
1
2

Híng dÉn mét sè bµi tËp
Bµi 3 sgk
A: sai B: sai C: ®óng D: ®óng
Bµi 4 SGK : Dùa vµo ph¬ng tr×nh quang tỉng hỵp vµ hiƯu
st ph¶n øng ®Ĩ gi¶i bµi to¸n
B¶ng tỉng kÕt
Glucozơ Fructozơ Saccarozơ Mantozơ Tinh bột Xenlulozơ
+[Ag(NH
3
)
2
]OH Ag ↓ + - Ag ↓ -
-
+ CH
3
OH/HCl
Metyl
glicozit
- -
Metyl
glicozit
-
-
+ Cu(OH)
2
Dd xanh lam Dd xanh lam Dd xanh lam Dd xanh lam -
-
(CH
3
CO)

iu ch Este v tớnh cht ca mt s
cacbohydrat
I. Mục tiêu
- Củng cố kiến thức về một số tính chất hoá học của glucozơ, saccarozơ, tinh bột.
- Rèn luyện kĩ năng tiến hành thí nghiệm lợng nhỏ hoá chất trong ống nghiệm.
II. Chuẩn bị
1. Dụng cụ thí nghiệm
- ống nghiệm
- Cốc thuỷ tinh 100ml
- Cặp ống nghiệm gỗ
- Đèn cồn
- ống hút nhỏ giọt
- Thìa xúc hoá chất
- Giá để ống nghiệm
2. Hoá chất
- Dung dịch NaOH 10%.
- Dung dịch CuSO
4
5 %
- Dung dịch glucozơ 1 %
- Axit sunfuric 10 %
- Natri hiđrocacbonat
- Tinh bột
- Dung dịch iot 0,05 %.
III. Toồ chửực daùy hoùc
Hot ng ca thy v trũ
Hoạt động thực hành của HS
1) Thí nghiệm 1: phản ứng của glucozơ với
Cu(OH)
2

O lắng xuống đáy ống
nghiệm.
2) Thí nghiệm 2: phản ứng thuỷ phân
saccarozơ
Có thể dùng ống hút nhỏ giọt để ớc lợng hoá
chất thực hiện phản ứng. Cụ thể:
- Cho vào ống nghiệm 8 giọt dung dịch CuSO
4
5% và 8 giọt NaOH 10%. Lắc nhẹ, gạn bỏ phần
dung dịch, giữ lại kết tủa Cu(OH)
2
.
a) Rót 8 giọt dung dịch saccarozơ 1 % vào ống
nghiệm chứa Cu(OH)
2
quan sát hiện tợng xảy
ra. Đung nóng dung dịch thu đợc. Quan sát hiện
tợng xảy ra và rút ra kết luận.
b) Rót 10 giọt dung dịch saccarozơ 1% vào ống
nghiệm và rót vào đó 3 giọt H
2
SO
4
10%. Đun
nóng dung dịch trong 2-3 phút. Để nguội cho từ
từ NaHCO
3
(tinh thể), (khoảng 1 thìa nhỏ) vào
và khuấy đều bằng đũa thuỷ tinh cho đến khi
2) Thí nghiệm 2: phản ứng thuỷ phân

Giáo án hóa học – Lớp 12 – Nâng cao. Trường THPT ĐăkHà.
ngõng t¸ch ra khÝ CO
2
. Rãt dung dÞch vµo èng
nghiƯm ®ùng Cu(OH)
2
(®iỊu chÕ tõ thÝ nghiƯm
1), l¾c ®Ịu cho Cu(OH)
2
tan ra.
Saccaroz¬ ph¶i thËt tinh khiÕt, kh«ng cßn lÉn
glucoz¬, frutoz¬ vµ SO
2
trong qu¸ tr×nh s¶n xt.
Rãt dung dÞch saccaroz¬ 1 % vµo èng nghiƯm
chøa Cu(OH)
2
kÕt tđa tan ra mµu xanh lam. §un
nãng dung dÞch thu ®ỵc: kh«ng cã mµu ®á g¹ch
xt hiƯn. Nh vËy saccaroz¬ cha thủ ph©n
kh«ng bÞ oxi ho¸ bëi Cu(OH)
2
khi ®un nãng.
b) Rãt dung dÞch saccaroz¬ 1% vµo èng nghiƯm
vµ rãt vµo ®ã 0,5 ml H
2
SO
4
10%. §un nãng
dung dÞch trong 2-3 phót: ®ỵc dd glucoz¬ vµ

iot.
Kh«ng nªn cho iot qu¸ nhiỊu
3) ThÝ nghiƯm 3: Ph¶n øng cđa tinh bét víi
iot.
C¸ch tiÕn hµnh
Cho vµo èng nghiƯm 2 ml hå tinh bét 2 % råi
thªm vµo giät dung dÞch iot 0,05%, l¾c. §un
nãng dung dÞch cã mµu ë trªn råi l¹i ®Ĩ ngi.
Quan s¸t hiƯn tỵng. Gi¶i thÝch.
Cho vµo èng nghiƯm 2 ml hå tinh bét 2 % råi
thªm vµo giät dung dÞch iot 0,05%, l¾c: Do cÊu
t¹o ®Ỉc biƯt, tinh bét hÊp thơ iot cho s¶n phÈm
mµu xanh lam.
§un nãng dung dÞch cã mµu ë trªn, iot bÞ gi¶i
phãng ra khái ph©n tư tinh bét lµm mÊt mµu
xanh lam.
§Ĩ ngi tinh bét l¹i hÊp thơ iot dd l¹i cã mµu
xanh lam nh cò.
4. Cđng cè : GV lµm l¹i t/n nµo h/s lµm cha thµnh c«ng
5. DỈn dß : ViÕt b¶ng thu ho¹ch
Họ và tên: . . . . . . . . . . . . . . . BẢNG TƯỜNG TRÌNH
Lớp . . . . . . Nhóm . . . . . . Bài thực hành số 1: Phản ứng oxi hóa – khử.
Tên thí nghiệm Tiến hành
Giải thích hiện tượng - ptpu

Ký duyệt của tổ trưởng CM
Ngày
GV: Võ Phạm Nhật Tú 25