Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây,súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời !
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.
A - gợi ý chung
- Nắm được hoàn cảnh ra đời bài thơ Tây Tiến và bản thân nhà thơ Quang
Dũng.
- Nội dung chính của đoạn thơ thể hiện nỗi nhớ về những ngày hành quân gian
khổ giữa vùng núi non hiểm trở, hùng vĩ.
- Tả núi đặc sắc, âm điệu phong phú luôn biến chuyển một cách linh hoạt.
- Những sáng tạo về từ ngữ, hình ảnh thể hiện qua các cụm từ như “ nhớ chơi
vơi”, “bỏ quên đời”, “súng ngửi trời” hoặc tính đa nghĩa của những câu thơ như
“Mường Lát hoa về trong đêm hơi”.
- Sự hoà hợp giữa những nét khoẻ khoắn, gân guốc với những nét miêu tả tinh
vi, đằm dịu giàu chất nhạc và hoạ.
B – Gợi ý cụ thể
A) mở bài
- Bài thơ là lòng bật trào của Quang Dũng khi nhớ về một đoàn quân, một
miền đất, một đoạn đời nhà thơ
- Đoạn đầu nói về thiên nhiên Tây Bắc cũng như cuộc hành quân của đoàn

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Dường như con sông Mã là hình ảnh đầu tiên để nhà thơ nhớ về Tây Tiến. Con
sông cuồn cuộn chảy giữa những tháng ngày vất vả gian nan của người lính. Nỗi
nhớ nhung làm nhà thơ phải thốt lên “TâyTiến ơi”! Quang Dũng luôn coi Tây Tiến
là một hình tượng cụ thể có linh hồn, có cá tính và giờ đây Tây Tiến trở thành
người bạn khác đã xa: Đó là con sông Mã!
Nỗi nhớ bồng bềnh như một dải lụa mềm, vương vít trong tâm hồn tác giả
khiến tâm hồn cứ lâng lâng. Nỗi nhớ “ chơi vơi” dội lên trên thinh không, âm vang
mãi, lặng lẽ ngầm vào từng tế bào. Trong nỗi nhớ đoàn quân mệt mỏi hành quân
trong đêm.
Mỗi câu thơ lại nâng thêm một bậc cao hơn nữa. Câu thơ kế tiếp tạ ra sự hụt
hẫng sự chênh lệch vòi vọi kéo thêm dốc núi lên tận trời cao:
Ngàn thước lên cao,ngàn thước xuống
Thế đứng của các chiến sĩ thật cheo leo. Khoảng cách giữa đỉnh dốc và mặt đất
cách xa nhau hàng vạn dặm. Nhìn “ngàn thước xuống” tác giả mới giật mình nhận
thấy mình đang ở chót vót ở “ ngàn thước lên cao”. Câu thơ hoàn toàn không đề
cập đến con người nhưng chúng ta vẫn thấy rõ những bóng người mệt nhọc, vất vả
tiến lên tận “cồn mây heo hút” bao quanh các anh là mọi hiểm nguy, đe doạ từ
thiên nhiên. Các anh vẫn âm thầm tiến lên để rồi chợt vỡ oà niềm vui sướng, hạnh
phúc trước cảnh làng quê êm đềm, tuyệt đẹp trải dài ra trước mắt:
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Câu thơ êm ái, nhẹ nhàng,mềm mại như một làn gió mát làm khô đi những
giọt mồ hôi mệt nhọc của các anh. Những thanh bằng trong câu thơ góp phần trải
dài rộng ra trước mắt người chiến sĩ cảnh thôn xóm xanh tươi, thanh bình hoà lẫn
trong làn mưa bụi bay, gợi lên trong lòng các anh nỗi nhớ da diết về quê nhà. Thế
nhưng, có anh đã không bao giờ có thể nhìn thấy được cảnh làng quê hiền hoà ấy
nữa:
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời.
Nhà thơ gọi anh là “anh bạn”, tiếng gọi thân thương, trìu mến. Con đường

chíên sĩ dường như đang hít căng lồng ngực cái không khí dễ chịu ấy.Từ “hơi”
cũng với nỗi nhớ “ chơi vơi” mang lên âm điệu của lời kêu gọi tha thiết.
Câu thơ kế tiếp dội lên sừng sững như một vách đá thẳng đứng
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Câu thơ mang toàn thanh trắc cứ cao vút mãi lên. Những thanh trắc ở lãnh vực
cao thấp khác nhau tạo nên sự ghồ ghề, trúc trắc và không kém phần nguy hiểm
của con dốc thăm thẳm. Thanh bằng ở từ láy đã bị chính bản thân từ láy đồng hoá,
còn từ “lên” cũng gợi lên một độ cao toàn bọ câu thơ đang tiến lên chót vót trên
cao.
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời.
Quả là Quang Dũng thành công đến kì quái ở bài thơ Tây Tiến. Thể hành trong
thơ vốn có từ xưa bên Trung Quốc và được truyền vào ta khá lâu. Tống biệt hành
của Thâm Tâm và Hành phương Nam của Nguyễn Bính mặc dù rất hay nhưng hình
như không khí của hai bài thơ trên vẫn còn óch ách tiếng sóng tiễn Kinh Kha, qua
sông Dịch? Đến Tây Tiến của Quang Dũng, thể hành đã được Việt hoá, kháng
chiến hoá, sông Mã hoá, Vệ quốc quân hoá… Nhịp thơ gắt như sự va đập của đầu
người vào núi đá trong một cuộc leo cao ngất trời, dốc cao dựng đứng….Nhưng
thần tình nhất là cái hồn của Tây Tiến thật chịu chơi, thật rộng lớn, hùng vĩ và
ngang ngạnh, ngạo nghẽ và kiêu sa….”