LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 1 I. NHÌN LẠI LẠM PHÁT TRONG NĂM NĂM QUA (2007-2011) 2
1. Lạm phát: Duy nhất một năm dưới 10% 2
2. Nguyên nhân chủ yếu của mức lạm phát quá cao trong những năm qua 4
II. DIỄN BIẾN LẠM PHÁT NĂM 2011 VÀ TÁC ĐỘNG 6
III TRIỂN VỌNG KINH TẾ NĂM 2012 15
IV. KIẾN NGHỊ 22
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 2

I. NHÌN LẠI LẠM PHÁT TRONG NĂM NĂM QUA (2007-2011)
1. Lạm phát: Duy nhất một năm dưới 10%
Nhìn vào các con số thống kê về lạm phát ở ta trong 5 năm trở lại đây, điều
đáng lo ngại hơn là trong 5 năm ấy, chỉ có một năm-năm 2009, CPI tháng 12 so
với tháng 12 của năm trước tăng 6,5% còn các năm còn lại đều ở mức trên 2 con
số.

0.9
1
Tỷ lệ lạm phát
Tỷ lệ lạm phát từ 2007-2011
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 3

Theo số liệu từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), nếu so sánh với lạm phát ở các
nước trên thế giới và trong khu vực, tốc độ tăng CPI bình quân trong các năm
2007-2010 của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển tuơng ứng là 6,5%;
9,2%;5,2% và 6,2%. Tốc độ tăng CPI bình quân của các nước đang phát triển châu
Á tương ứng là 5,4%; 7,4%; 3,1%; 6%. Còn nếu so với các nền kinh tế phát triển,
tốc độ tăng CPI bình quân qua các năm đó của họ là: 2,2%; 3,4%; 0,1% và 1,6%
vào năm 2010 thì quả thực, mức tăng CPI của Việt Nam những năm qua là một kỷ
lục và thật xấu hổ khi luôn lấy yếu tố tác động giá cả, thị trường bên ngoài là một
yếu tố chính để giải thích mức độ tăng CPI của Việt Nam.
Gần đây người ta hay viện dẫn cách tính lạm phát cơ bản để làm "giảm
nhiệt" về cách tính lạm phát theo phương pháp luận quốc tế, phản ánh xu hướng và
mức độ biến động chung của giá tiêu dùng thực tế trên thị trường mà Tổng cục
Thống kê đã áp dụng. Kết quả tính toán của Ngân hàng Nhà nước phối hợp với
Tổng cục Thống kê cho biết, lạm phát cơ bản tháng 12 năm 2010 so với tháng 12
năm trước, nếu loại trừ lương thực, thực phẩm là 9,92% bằng 84% mức lạm phát
chung.
Nếu loại trừ thêm năng lượng thì lạm phát cơ bản bằng 9,81% bằng 83%
mức lạm phát chung. Lạm phát cơ bản của tháng 8.2011 so với tháng 12.2010 loại
trừ lương thực, thực phẩm còn 12,54%; loại thêm yếu tố năng lượng sẽ còn
10,94% Nếu như loại trừ thêm các yếu tố phi tiền tệ khác như điều chỉnh giá của
nhà nước với một số mặt hàng, dịch vụ quan trọng, thiên tai, dịch bệnh thì người
ta có thể vui mừng công bố các mức lạm phát cơ bản ở mức thấp hơn nữa.
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN

phí sản xuất tăng hay còn gọi là "chi phí đẩy": phần thì do tác động của giá cả
hàng hóa trên thị trường thế giới, phần so giá đầu vào trong nước
Biến động giá xăng dầu trên thị trường có thể coi là nhân tố tác động mạnh
đến sự tăng giảm lạm phát trong thời gian qua, giá xăng tăng tác động làm cho giá
cả các loại hàng hoa 1tăng lên để đảm bảo chi phí sản xuất, đẩy lạm phát đi lên.

1
2
3
4
5
Gía xăng A92
11,300
15,182
14,277
16,454
20,300
0
5,000
10,000
15,000
20,000
25,000
Mức giá
Gía xăng A92
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 6

Yếu tố khách quan tất nhiên là không tránh khỏi: năm 2008, giá nguyên,
nhiên vật liệu nhập khẩu tăng bình quân 27,1%, theo phân tích của Bộ KH&ĐT

Biểu đồ: Diễn biến lạm phát năm 2010 và 2011
Dấu hiệu của tính quy luật chỉ còn rất mờ nhạt, diễn biến chỉ số giá tiêu dùng
(CPI) trong năm 2011 nổi trội ở hai đột biến, đến từ các mức tăng kỷ lục mới trong
tháng 4 và tháng 7.
Trên nền cơ bản được tạo lập bởi 12 tháng cùng tăng, đường biểu diễn chỉ số
giá như hình cờ đuôi nheo, tiệm cận dần tới mốc 0% về cuối. Mức chênh lệch giữa
tháng tăng cao nhất với tháng tăng thấp nhất tới gần 3 điểm phần trăm.
Lạm phát cả năm chốt ở mức tăng 18,13% ghi nhận sự “đi hoang” của dòng
tiền, khi không tạo được đột phá về tăng trưởng nhưng lại thúc ép lạm phát đạt các
kỷ lục mới. Chia bình quân, CPI mỗi tháng trong năm nay tương ứng với mức tăng
khoảng 1,4%, chỉ còn thấp hơn chút ít so với 2008.
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 8

Khi vài ngày cuối cùng đang khép lại dần, những “tàn dư” từ lạm phát như
lãi suất còn cao, tỷ giá chưa thật ổn định, hay chính sách vĩ mô sẽ siết thêm năm
nữa… khiến yếu tố lòng tin chưa dễ tạo dựng. Tồn tại trong một năm tăng trưởng
hạn chế là hai trạng thái cảm nhận: lo âu tăng dần đầu năm và bất an cuối năm gắn
với lạm phát đang “ngóc đầu” dậy.
Đột biến thứ nhất: Tăng sau Tết
Liên tiếp tăng tốc và đạt đỉnh vào cuối năm 2010, chỉ số giá tiêu dùng tháng
1/2011 bất ngờ giảm tốc nhẹ xuống mức tăng 1,74% so với tháng trước. Nhiều
nhận định khi đó đã lạc quan cho rằng, xu hướng này là tích cực, có thể là một mở
đầu thuận lợi cho một năm mà Chính phủ đặt quyết tâm kiềm chế lạm phát ngay từ
đầu, với chỉ tiêu “khắc nghiệt” chỉ có 7%.
Thị trường chứng khoán đón thông tin tích cực, VN-Index tăng điểm liên tục
và đạt đỉnh của năm vào ngày 9/2, ở mốc hơn 522 điểm vào lúc đóng cửa, cũng là
mức cao nhất kể từ tháng 5/2010.
Tuy nhiên, hiện tượng này cũng xảy ra vào các năm 1997, 2000, 2008, 2010
là do có sự điều chỉnh chính sách lớn hoặc tác động từ khủng hoảng kinh tế từ bên

doanh của doanh nghiệp và tâm lý lo lắng trong nhân dân.
Vào ngày 21/3, Bộ Tài chính bất ngờ quyết định tăng giá bán lẻ các loại
xăng dầu thêm 2.000-2.800 đồng một lít, đưa xăng A92 lên kỷ lục mới 21.300
đồng, áp dụng từ 22h ngày 29/3. Ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa và tiêu dùng của
người dân.
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 10

Chỉ số giá tiêu dùng bình quân quý I năm 2011 tăng 12,8% so với cùng kỳ
năm 2010.Trong các nhóm hàng hóa và dịch vụ, hai nhóm có chỉ số giá tăng cao
hơn nhiều mức tăng chung là: Giao thông tăng 6,69%; nhà ở và vật liệu xây dựng
tăng 3,67%. Các nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số giá thấp hơn mức tăng chung
nhưng cao hơn 1% là: Hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 1,98% (Lương thực tăng
2,18%, thực phẩm tăng 1,57%, ăn uống ngoài gia đình tăng 3,06%); thiết bị và đồ
dùng gia đình tăng 1,22%. Các nhóm hàng hóa và dịch vụ còn lại có chỉ số giá
bằng hoặc dưới mức 1% gồm; May mặc, mũ nón, giày dép tăng 1,0%; văn hóa giải
trí và du lịch tăng 0,98%; giáo dục tăng 0,9%; đồ uống và thuốc lá tăng 0,88%;
thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,71%; bưu chính viễn thông tăng 0,02%.
Chỉ số giá tiêu dùng quý I tăng cao do một số nguyên nhân chủ yếu sau đây:
Giá nhiều hàng hóa thiết yếu trên thị trường thế giới tăng cao, cùng với việc điều
chỉnh tỷ giá USD/VNĐ đã tác động đến giá nguyên liệu nhập khẩu là đầu vào của
sản xuất. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh tăng giá xăng dầu và điều chỉnh tăng giá
bán điện cho sản xuất, sinh hoạt cũng đã làm tăng chi phí sản xuất; Một số địa
phương tiếp tục điều chỉnh tăng học phí giáo dục và nhu cầu tiêu dùng mang tính
thời vụ trong dịp Tết Nguyên đán (các mặt hàng thực phẩm tăng mạnh).
Chỉ số giá tiêu dùng, chỉ số giá vàng và chỉ số giá đôla Mỹ cả nước tháng 3/2011
Đơn vị tính: %
MÃ SỐ

CHỈ SỐ GIÁ THÁNG 3 NĂM 2011 SO

LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 11

và dịch vụ
ăn uống
1- Lương
thực
011 134,08 117,49 106,09 102,18
115,66
2- Thực
ph
ẩm
012 129,93 119,25 109,08 101,57
118,78
3- Ăn uống
ngoài gia
đình
013 129,00 116,23 108,39 103,06
114,77
II. Đồ uống
và thuốc lá
02 119,79 110,79 104,76 100,88
110,31
III. May
mặc, mũ
nón, giầy
dép
03 116,70 109,90 104,25 101,00
109,29
IV. Nhà ở

giải trí v
à du
lịch
10 110,26 106,03 102,83 100,98
105,69
XI. Hàng
hoá và dịch
vụ khác
11 122,01 110,16 103,84 101,39
109,98
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 12

CHỈ SỐ
GIÁ VÀNG

1V
193,87 141,27 104,58 105,00 137,07
CHỈ SỐ
GIÁ ĐÔ
LA MỸ

2U
123,44 112,05 103,70 103,06 110,53
(Nhóm này bao gồm: tiền thuê nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng)
(Nguồn số liệu Tổng cục Thống kê)
Dù giảm đôi chút ở tháng sau đó, nhưng con số CPI tháng 5 tăng 2,21% thực
sự làm phát hoảng dòng tiền trên thị trường chứng khoán. Bởi lẽ, dù là hạ nhiệt
nhưng mức độ tăng rất cao, so với một tháng trước là đỉnh lạm phát, quan điểm lạc
quan nhất cũng không thể trụ vững. Phản ánh trên thị trường chứng khoán, Vn-

1,09%, khép lại nửa đầu năm đầy sóng gió.
Đột biến thứ hai: Điểm nút cho khởi đầu ổn định?
Như vậy, với sự gia tăng lạm phát trong nửa đầu đưa nền kinh tế Việt Nam
rơi vào tình trạng khó khăn với thâm hụt ngân sách sâu khiến chính sách tài khóa
kém linh hoạt; lãi suất đã quá cao không thể trở thành công cụ điều tiết hữu hiệu;
dự trữ ngoại hối mỏng khó can thiệp; tâm lý thị trường không ổn định…, các ngân
hàng thương mại Việt Nam cũng đang đối mặt 4 vấn đề: rủi ro thiếu thanh khoản;
rủi ro sai lệch cơ cấu đồng tiền; rủi ro nợ xấu; và rủi ro tổng dư nợ với thị trường
bất động sản.
Tại thời điểm giữa năm, sức căng của nền kinh tế bắt đầu bộc lộ. Tiếp bước
trong quý 3, CPI so với cùng kỳ bò dần tới đỉnh 23,02% vào tháng 8. Nhưng ngược
lại, sản xuất ngày càng khó khăn, nhiều doanh nghiệp ngừng hoạt động, trogn 57
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 14

nghìn doanh nghiệp đăng kí kinh doanh, có tới 47 nghìn được xác định đã ngừng
hoạt động, điều này làm giảm nghĩa vụ đóng góp cho ngân sách nhà nước
Kể từ đầu tháng 7, bắt đầu có sự điều chỉnh trên thị trường liên ngân hàng.
Từ trạng thái liên tục hút ròng trước đó, tháng đầu quý 2 trên OMO đã có những
tuần cân bằng giữa bơm và hút, đến tháng 9 bắt đầu có bơm ròng.
Tổng phương tiện thanh toán cũng tăng tốc hơn trước, trong khi tín dụng duy trì
mức tăng trưởng thấp. Cho đến cuối năm, Ngân hàng Nhà nước ước tính, tổng
phương tiện thanh toán tăng khoảng 10%, tín dụng tăng khoảng 12%.
Khi mà sản xuất tồn kho lớn, các kênh đầu cơ không thể hút nổi dòng tiền
đang quay lưng trước các cơ hội đầu tư đầy rủi ro, việc đổ thêm tiền dường như đã
chuyển ngược lên thị trường tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ thiết yếu.
Ngay lập tức, lạm phát “đáp trả”. Đầu tháng 7, giá thịt gia súc, gia cầm, thủy sản
và rau xanh tại Hà Nội tăng đột biến, có nhiều loại gấp rưỡi, gấp đôi chỉ trong ít
ngày. Sau đó, CPI tháng 7 cũng rẽ ngoặt “nấc” lên mức tăng mới 1,17%.
Tuy nhiên, cũng từ thời điểm này, chỉ số giá tiêu dùng bắt đầu đi xuống thấy

chiến tranh tiền tệ và chiến tranh thương mại (thậm chí nguy cơ suy thoái kép).
Trong năm 2012, do độ mở cửa cao, nền kinh tế Việt Nam chắc chắn sẽ chịu
tác động tiêu cực từ xu hướng nói trên của kinh tế thế giới. Các năm trước, trong
một bối cảnh quốc tế như nhau, các chỉ số kinh tế cơ bản của Việt Nam (tăng
trưởng, lạm phát, giá trị đồng tiền, nợ…) đã kém hơn so với nhiều nền kinh tế
khác. Khả năng này có thể lại diễn ra trong năm 2012, thậm chí ở cấp độ gay gắt
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 16

hơn vì nền kinh tế đang khó khăn, thực lực lại bị yếu đi hơn nhiều so với những
năm trước.
Tuy có thể có một số tác động "tích cực" nào đó (giá cả hàng hóa, năng
lượng, nguyên liệu có thể giảm, giúp giảm CPI, hỗ trợ tăng trưởng), song tình hình
kinh tế thế giới năm 2012 nhìn chung sẽ tác động bất lợi nhiều hơn đến sự tăng
trưởng và ổn định của nền kinh tế nước ta.
 Thực lực nền kinh tế Việt Nam khi bước vào năm 2012
Xu hướng suy giảm tốc độ tăng trưởng, tình trạng lạm phát cao, thâm hụt
thương mại và thâm hụt ngân sách nặng nề kéo dài đã nhiều năm và vẫn chưa có
dấu hiệu dừng lại. Ở đây điểm đáng lưu ý là có thể xuất hiện tình huống vòng xoáy
trong phát triển kinh tế, tức là đình trệ đi liền với lạm phát cao, một tình huống rất
nguy hiểm.
 Một số biểu hiện cần được lưu ý hiện nay là:

1) Sức khỏe doanh nghiệp bị hao hụt nặng. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chín
tháng đầu năm nay có gần 50.000 doanh nghiệp (9% tổng số) đóng cửa. Tuy
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 17

mức độ chính xác của số liệu còn phải bàn (có một số bằng chứng gián tiếp
nhưng đáng tin cậy cho rằng số doanh nghiệp đóng cửa có thể lên tới 30-

cấu. Nhưng để quá trình tái cơ cấu có thể diễn ra, cần ổn định nền kinh tế để tái lập
lòng tin thị trường, lòng tin xã hội. Đây phải là hai mục tiêu – nhiệm vụ ưu tiên cao
nhất. Như vậy, tăng trưởng đương nhiên không phải là mục tiêu ưu tiên và phải
kiên định với lập trường này.
Nhấn mạnh điều này vì thực tế mấy năm gần đây diễn ra một tình trạng
nghịch lý: mục tiêu ưu tiên (kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô, tái cơ cấu) thì
thường khó (hay không) đạt còn mục tiêu không ưu tiên (tốc độ tăng trưởng GDP)
thì đạt được tương đối dễ dàng. Điều này chứng tỏ mục tiêu tăng trưởng được thực
hiện theo một cơ chế mang tính tự động, bản năng, bất chấp các nỗ lực chính sách.
Theo logic đó, để xoay chuyển thực tiễn thì điều đầu tiên là phải "đổi mới tư
duy", phải biết đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng ở mức ít tham vọng nhất, ít cần
được quan tâm nhất, tức là với sự tự giác cao nhất. Để làm được điều này, trong
năm 2012, cần gạt bỏ triệt để căn bệnh "nghiện" thành tích tốc độ tăng trưởng.
Chính phủ và cả hệ thống chính trị cần coi trọng hơn hệ thống đánh giá năng lực và
thưởng phạt căn cứ vào thành tích chống lạm phát và khôi phục lòng tin.
 Phân tích kịch bản kinh tế năm 2012
Hiện nay, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra hai kịch bản tăng trưởng (xem
bảng, các con số trong ngoặc thuộc kịch bản 2).
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 19

Tuy đã "nén" các chỉ số, song các mục tiêu đề xuất trong cả hai kịch bản, kể
cả trong kịch bản "ít lạc quan" cũng đều lạc quan hơn so với kết quả thực tế đạt
được năm 2011. Đáng lưu ý là sự cải thiện mạnh mẽ một số chỉ tiêu chất lượng –
đầu tư ít hơn nhưng tốc độ tăng trưởng cao hơn, bội chi ngân sách ít hơn.
Trước hết, có thể thấy đây là các con số mục tiêu và cơ bản giống như các
năm khác. Với kịch bản này, dường như việc nhận diện tình thế và nhiệm vụ phải
làm của năm 2012 không có gì khác biệt, chưa nói là đặc biệt.
Thử đặt một vài câu hỏi cho kịch bản mục tiêu (so năm 2012 với 2011):
1. Tổng đầu tư xã hội giảm mạnh, từ 39,8% GDP xuống 33,5-34% GDP,

tình hình và chấp nhận trả giá để hạ nhanh lạm phát, tái lập ổn định vĩ mô vững
chắc, khôi phục lòng tin và phục hồi các cơ sở tăng trưởng.
Cách tiếp cận mới về các mục tiêu phát triển năm 2012
Mục tiêu ưu tiên là ổn định và khôi phục lòng tin, xác lập mô hình tăng
trưởng mới. Bên cạnh đó, các mục tiêu bổ sung là giảm lạm phát xuống 6-7%,
không quá chú trọng tốc độ tăng trưởng GDP, có thể chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng
GDP 3-4%, cùng lắm là 5%.
Về giải pháp, cần kiên quyết giảm thu ngân sách xuống 24-25% GDP, trên
cơ sở đó, thực sự giảm chi ngân sách, giảm đầu tư công, kéo mức thâm hụt ngân
sách xuống 4% GDP.
LẠM PHÁT VÀ GÓC NHÌN SINH VIÊN
NGUYỄN THỊ BÍCH HÀ Yh: lotus_flower39 Page 21

Việc thực hiện các mục tiêu này vừa cho xã hội thấy quyết tâm và hành động
tái cơ cấu của Chính phủ, tạo lòng tin cho nhân dân, vừa là cách hỗ trợ thiết thực
và tích cực khu vực tư nhân phục hồi hoạt động tăng trưởng.
Đề xuất chương trình hành động
Trước hết, phải bắt tay ngay vào tái cơ cấu thực sự ba lĩnh vực ưu tiên mà
Hội nghị Trung ương 3 đã khẳng định (đầu tư công, hệ thống ngân hàng thương
mại, khu vực doanh nghiệp nhà nước).
Ngoài ra, còn phải làm một số việc:
- Cải cách hệ thống lương trong khu vực nhà nước, coi đây là phương cách
quyết định để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Đây là
cách để khôi phục lòng tin của dân.
- Cải cách hệ thống ngân sách theo nguyên lý kinh tế thị trường.
- Đẩy mạnh việc thay đổi Luật Đất đai, không để tình trạng Luật Đất đai
luôn chạy theo thực tế và cản trở quá trình đổi mới theo hướng thị trường.
- Tập trung ưu tiên dành vốn nhà nước để xây dựng bốn khu kinh tế tự do,
với thể chế hiện đại, đột phá mở đường cho bốn vùng kinh tế trọng điểm (Phú
Quốc, Vũng Tàu, Đà Nẵng – Chân Mây, Hải Phòng).