GIÁO ÁN
BÀI 34: Sinh trưởng ở thực vật
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Phát biểu được khái niệm sinh trưởng của thực vật
- Trình bày được đặc điểm các loại mô phân sinh
- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật
- Giải thích được sự hình thành các vòng năm ở thân cây gỗ
- Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của thực vật
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng quan sát, phân tích, so sánh thông qua tranh ảnh,
sơ đồ.
- Phát triển năng lực tư duy, khái quát hóa, kỹ năng hoạt động theo nhóm và khả
năng trình bày vấn đề trước lớp
3. Thái độ:
Biết được đặc tính sinh trưởng của giống, của các loài cây cũng như ảnh hưởng
của các nhân tố sinh thái bên ngoài để từ đó trồng cây cho đúng mật độ, khoảng cách, xen
canh hợp lí; có ý thức bón phân, tưới tiêu hợp lý, giữ môi trường ổn định.
II. Phương pháp dạy học:
- Hỏi đáp tìm tòi
- Quan sát tranh tìm tòi bộ phận
- Hoạt động theo nhóm
III. Thiết bị dạy học:
- Tranh phóng to: Hình 34.1; 34,3/ SGK
- Phiếu học tập nghiên cứu mục II. Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp:
- PHT tìm hiểu: “Các loại mô phân sinh”.
IV. Tiến trình dạy học
1. Ổn định tổ chức (1-2 phút)
2. Tiến trình dạy học:
a. Đặt vấn đề
Sinh vật muốn tồn tại và phát triển phải luôn tiến hành trao đổi chất với môi

bào thông qua quá trình phân
chia nguyên phân.
Hiện tượng trên ở thực vật được
gọi là sinh trưởng, vậy theo các
em, sinh trưởng là gì?
- GV chính xác hóa kiến thức,
ghi bảng.
- Hs trả lời: Nảy
mầm, mọc lá ở cây
non, lớn nhanh, ra
hoa, kết quả, tạo
hạt.
- Hs: Kích thước
các bộ phận của
cây tăng lên
- Hs suy nghĩ trả
lời
HS trả lời
I. Khái niệm:
- Sinh trưởng của thực
vật là quá trình tăng lên
về mặt kích thước
(chiều dài, bề mặt, thể
18
phút
Gv yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
Ngâm một số hạt đậu trong nước
một thời gian thấy kích thước
hạt tăng lên. Vậy đó có phải là
sinh trưởng không? Tại sao?

không phải là quá
trình thuận nghịch
tích) của cơ thể do tăng
số lượng và kích thước
của tế bào.
II. Sinh trưởng sơ cấp
và sinh trưởng thứ
cấp:
1.Các mô phân sinh:
bào, vậy thì liệu có phải tất cả
các tế bào của cơ thể thực vật
đều có khả năng phân chia và
lớn lên hay không?
- Gv: Trong cơ thể thực vật chỉ
có một nhóm tế bào có khả năng
phân chia và được gọi chung là
mô phân sinh, vậy mô phân sinh
là gì?
- Gv: Yêu cầu Hs quan sát hình
34.1 trả lời câu hỏi:
Mô phân sinh được chia làm
mấy loại? Đó là những loại nào?
Dựa vào tiêu chí nào để phân
loại?
- Gv: Để thấy được sự khác
nhau giữa 3 loại mô phân sinh
GV yêu cầu HS tiến hành thảo
luận nhóm hoàn thành nội dung
phiếu học tập số 1.
- Hết thời gian, Gv yêu cầu học

trưởng sơ cấp xảy ra chủ yếu ở
cây 1 lá mầm. Ở phần thân non
của cây 2 lá mầm cũng xảy ra
sinh trưởng sơ cấp.
Ví dụ: sinh trưởng ở cây lúa, cỏ,
ngô,
- GV yêu cầu Hs quan sát hình
34.2 “Sinh trưởng sơ cấp của
thân”, yêu cầu HS trả lời câu hỏi
lệnh trang 135 SGK:
+ Loại mô phân sinh nào tham
gia vào sinh trưởng sơ cấp?
+ Vị trí của sinh trưởng sơ cấp?
+ Kết quả của sinh trưởng sơ
cấp?
Qua các dữ kiện vừa phân tích,
hãy cho biết sinh trưởng sơ cấp
là gì?
- GV bổ sung: Sinh trưởng sơ
cấp ngoài diễn ra ở thân nó còn
có ở rễ nhờ hoạt động của mô
phân sinh ở phần đỉnh rễ. Các tế
bào ở đó sẽ giãn ra, phân chia từ
đó làm cho rễ dài ra.
- GV hoàn thiện kiến thức cho
HS ghi bài
- GV thông báo: Kết quả của sinh
trưởng sơ cấp sẽ làm cho thân cây
dài ra. Vậy thân cây to ra do đâu?
Chúng ta cùng nghiên cứu mục 3:

thứ cấp của cây thân gỗ”.
+ Một đoạn cây thân gỗ được
chia làm 3 phần: phần thân sinh
trưởng trong năm nay, sinh
trưởng năm ngoái và sinh trưởng
vào năm kia.
Như đã nói ở trên, phần thân
non của cây gỗ (cây 2 lá mầm)
sẽ cho ta cấu trúc sinh trưởng sơ
cấp.
- Sinh trưởng sơ cấp được thực
hiện nhờ mô phân sinh đỉnh.
MPS đỉnh hình thành nên mô
trước phát sinh, mô trước phát
sinh hoạt động cho ra mạch gỗ
sơ cấp ở trong và mạch rây sơ
cấp ở ngoài. Hoạt động của mô
phân sinh đỉnh còn cho ra tia
tủy, biểu bì.
- Như các em đã biết ở cây gỗ có
sự tăng đường kính của thân cây
liên tục từ năm này qua năm
khác, điều này có được là do quá
trình sinh trưởng thứ cấp, thể
hiện qua các giai đoạn sau:
+ Trong giai đoạn đầu của
STTC, các tế bào của mô trước
phát sinh còn lại hoạt động tạo
nên tầng sinh mạch. Hoạt động
của tầng sinh mạch tạo ra mạch

phẫu thân cây gỗ”
Yêu cầu HS nghiên cứu hình
34.4 SGK, lên bảng chỉ và nêu
tên đúng các lớp của thân cây.
- HS trả lời: từ
tầng sinh bần.
- HS trả lời: Mô
phân sinh bên.
- HS trả lời: thân
cây to ra
Hs trả lời
Hs chỉ trên mô
hình, nêu tên.
- Sinh trưởng thứ cấp là
hình thức sinh trưởng
theo chiều ngang của
thân và rễ do hoạt động
của mô phân sinh bên.
- Cấu tạo của thân cây
gỗ gồm gỗ lõi (ròng)
màu sẫm ở trung tâm
của thân.
Vòng gỗ kế tiếp phía
- GV thông báo:
Cấu tạo của thân cây gỗ gồm:
- Gỗ lõi (ròng) màu sẫm ở trung
tâm, gồm các tế bào mạch gỗ
thứ cấp già đóng vai trò làm giá
đỡ.
- Kế tiếp là gỗ dác màu sáng

Hs: Dựa vào vòng
gỗ hàng năm
Hs suy nghĩ trả lời
- HS trả lời
bên ngoài là gỗ dác
màu sáng.
Tầng ngoài cùng bao
quanh thân là vỏ.
chất tương đối.
Em nào có thể kể thêm ứng dụng
khác của vòng gỗ?
Gv bổ sung kiến thức: các loại
gỗ quí như đinh, lim bền chắc
nhưng không có “vân”, không
đẹp như gỗ lát hoa…
- GV chuyển ý: Cha ông ta có
câu: “Nhất nước, nhì phân, tam
cần, tứ giống”. Câu tục ngũ này
ám chỉ kinh nghiệm sản xuất
của cha ông ta từ xưa về các
nhân tố ảnh hưởng đến sự sinh
trưởng của thực vật. Để hiểu rõ
về vai trò của các nhân tố ảnh
hưởng đến sinh trưởng của thực
vật chúng ta cùng đi vào mục 4
Hoạt động 3: Các nhân tố ảnh
hưởng đến sinh trưởng
Dựa vào nguồn gốc, người ta
chia các nhân tố ảnh hưởng đến
sinh trưởng của thực vật ra 2

thể nhanh chóng hưởng thành
quả.
- GV thông báo : Hoocmon cũng
có tác dụng điều tiết tốc độ sinh
trưởng của cây, điều này chúng
ta sẽ tìm hiểu rõ hơn ở bài sau
- Bên cạnh những nhân tố bên
trong, những nhân tố bên ngoài
cũng có ảnh hưởng rất mạnh mẽ
đến sinh trưởng của thực vật.
Em nào có thể kể tên các nhân tố
bên ngoài ảnh hưởng đến sinh
trưởng của Thực vật?
Phân chia mỗi tổ một nhân tố,
nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi:
+ Vai trò của nhân tố đó đối với
cây?
+ Đối với nhân tố đó phải làm gì
để cây sinh trưởng tốt?
- Gv bổ sung thông tin:
+ Nhiệt độ là điều kiện sống rất
quan trọng đôi với thực vật.
Nhiệt độ có vai trò quyết định
pử giai đoạn nảy mầm của hạt,
chồi.
+ Nước là nguyên liệu trao đổi
chất ở cây, nó là nhân tố tác
động lên hầu hết các giai đoạn
của cây.
Hs suy nghĩ

Gv thông báo: Hiện nay, nước,
phân bón và kỹ thuật canh tác
chúng ta có thể chủ động được,
do đó, nhân tố giống đang được
đặt lên hàng đầu.
Hs trả lời.
Hs suy nghĩ trả lời
3. CỦNG CỐ: (7 phút)
Câu 1: Vì sao những cây như ngô, lúa…thân cây thường có tiết diện nhỏ?
Trả lời: Do ngô, lúa là cây 1 lá mầm nên chúng chỉ có sinh trưởng sơ cấp, không
có sinh trưởng thứ cấp nên thân của chúng có tiết diện nhỏ.
Câu 2: Thân cây 1 lá mầm như cau, dừa có to ra hay k? Vì sao?
Trả lời: Có nhưng chỉ 1 mức độ nào đó trong giới hạn của loài, việc to ra của thân
không phải do các tế bào phân chia mà do sự lớn to lên của tế bào.
Lớp:……………
Nhóm:…………
PHIẾU HỌC TẬP
(Dành cho Mục II.1. Các mô phân sinh)
*******************
Nghiên cứu thông tin mục II.1 kết hợp quan sát hình 34.1(trang 134/SGK) cùng
với những kiến thức đã được học các em hãy hoàn thành nội dung phiếu học tập “Các
loại mô phân sinh” sau:
Các mô phân sinh Đối tượng Phân bố (vị trí) Chức năng
Mô phân sinh đỉnh
Mô phân sinh bên (gồm
tầng sinh bần và tầng
sinh mạch)
Mô phân sinh lóng
Lớp:……………
Nhóm:…………