BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
HOÀNG THỊ LUYẾN
VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ KHI DẠY
HỌC PHẦN CHƢƠNG II “CÁC NƢỚC TƢ BẢN CHỦ NGHĨA
GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 - 1939)”,
LỚP 11 THPT
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Sơn La, năm 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
khóa luận.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể các thầy cô giáo trong
khoa Sử - Địa, trong tổ Phƣơng pháp dạy học Lịch sử, thƣ viện trƣờng Đại học
Tây Bắc và các bạn sinh viên lớp K51 ĐHSP Lịch sử đã nhiệt tình giúp đỡ em.
Sơn La, ngày 10 tháng 5 năm 2014
Sinh viên
Hoàng Thị Luyến
bảng chữ viết tắt
1
THPT
Trung học phổ thông
2
SGK
Sách giáo khoa
3
THCS
Trung học cơ sở
4. Đối t-ợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài 5
4.1. Đối t-ợng nghiên cứu 5
4.2. Phạm vi nghiên cứu 5
5. C s ph-ơng pháp luận và ph-ơng pháp nghiên cứu 5
5.1. Ph-ơng pháp luận 5
5.2. Ph-ơng pháp nghiên cứu 6
6. Cấu trúc khóa luận 6
Ch-ơng 1. Dạy học nêu vấn đề trong dạy học lịch sử ở
tr-ờng phổ thông - cơ sở lí luận và thực tiễn 7
1.1. Cơ sở lí luận 7
1.1.1. Bn cht ca dy hc nờu vn 7
1.1.1.1. Khỏi nim dy hc nờu vn 7
1.1.1.2. Tỡnh hung cú vn 9
1.1.2. Cu trỳc dy hc nờu vn 11
1.1.2.1. Trỡnh by nờu vn - dn dt HS vo tỡnh hung cú vn 11
1.1.2.2. T chc cho HS gii quyt vn 13
1.1.2.3. Kt lun vn 14
1.1.3. Cỏc phng phỏp ch yu trong dy hc nờu vn 15
1.1.3.1. Phng phỏp din ging nờu vn 15
1.3.1.2. Phng phỏp m thoi nờu vn 15
1.2. Cơ sở thực tiễn 17
CHNG 2. V trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của ch-ơng II
"Các n-ớc t- bản chủ nghĩa giữa hai cuộc chiến tranh
thế giới (1918 - 1939)". những yêu cầu đổi mới ph-ơng pháp
dạy học lịch sử ở tr-ờng phổ thông 23
2.1. Vị trí, mục tiêu của ch-ơng II 23
2.1.1. Vị trí 23
2.1.2. Mục tiêu 23
2.2. Nội dung cơ bản của ch-ơng II 25
2.3. Những yêu cầu đổi mới ph-ơng pháp dạy học lịch sử ở tr-ờng phổ thông 27
và thử thách to lớn cho thế hệ trẻ. Đây sẽ là những chủ nhân t-ơng lai của đất
n-ớc - những con ng-ời mang trong mình sức mạnh của dân tộc, tinh hoa của
nhân loại.
Vậy đó chính là vấn đề đặt ra đối với công tác giáo dục và đào tạo ở nhà
tr-ờng phổ thông nói chung và bộ môn Lịch sử nói riêng.
Môn Lịch sử là một môn khoa học xã hội, có -u thế đặc biệt trong việc
thực hiện mục tiêu đào tạo của nhà tr-ờng phổ thông. Môn Lịch sử thực hiện
chức năng và nhiệm vụ đặc tr-ng của nó quy định tri thức lịch sử luôn gắn liền
với mỗi con ng-ời trên b-ớc đ-ờng chinh phục những đỉnh cao của nhân loại.
ở phổ thông, Lịch sử không chỉ khơi dậy cho các em lòng tự hào dân tộc,
tinh thần yêu n-ớc, ý thức trách nhiệm đối với đất n-ớc mà còn góp phần phát
triển t- duy, nhất là t- duy biện chứng, giúp các em độc lập nhận thức, suy nghĩ,
sáng tạo từng b-ớc hình thành nhân cách con ng-ời Việt Nam xứng đáng là chủ
nhân t-ơng lai của đất n-ớc.
2
Tuy nhiên, trong những năm qua việc giảng dạy lịch sử ch-a đáp ứng đ-ợc
yêu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam. Không những chất l-ợng dạy học
giảm sút, hiệu qu và mục tiêu dạy học bộ môn không đạt đ-ợc, mà tình trạng
học sinh không nắm đ-ợc sự kiện lịch sử cơ bản, phổ thông, nhớ sai, nhầm lẫn
kiến thức lịch sử là một hiện t-ợng phổ biến. Nguyên nhân của hiện trạng trên
bắt nguồn từ vấn đề đổi mới ph-ơng pháp dạy học lịch sử ch-a đ-ợc quan tâm
đúng mức.
Thực hiện chủ tr-ơng của Đảng, các nhà giáo dục cũng nh- đông đảo các
thầy cô trực tiếp giảng dạy coi việc đổi mới ph-ơng pháp dạy học lịch sử là yêu
cầu cấp bách. Đổi mới ph-ơng pháp là tạo nên tính cách mạng trong môi tr-ờng
giáo dục hiện nay.
Nh- thế, vấn đề cấp bách hiện nay là phải khắc phục lối dạy học lạc hậu,
một chiều, áp đặt, kết hợp linh hoạt ph-ơng pháp truyền thống và hiện đại để
phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh chuyển từ quá trình đào tạo sang
thích khả năng nhận thức của học sinh, từ đó đ-a ra yêu cầu phải đổi mới
ph-ơng pháp dạy học bằng việc áp dụng ph-ơng pháp dạy học nêu vấn đề".
- I.Ia-Léc-Ne trong tác phẩm của mình: "Dạy học nêu vấn đề", NXB Giáo
Dục, Hà Nội, 1997. Ông đã làm rõ những cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của
ph-ơng pháp dạy học nêu vấn đề, qua đó ông đã rút ra kết luận s- phạm:
"Dạy học nêu vấn đề là một ph-ơng pháp tích cực nhất để hoàn thành mục
tiêu giáo dục, phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu và năng lực hoạt động
của học sinh:.
- If - Kha A - Ran - La - Nốp đã khẳng định trong tác phẩm: "Phát triển
tính tích cực học tập của học sinh" NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1977, yêu cầu đối với
giáo viên là phải gây hứng thú học tập cho học sinh. Trong dạy và học phải tạo ra
"tình huống có vấn đề" nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh.
2.2. Tài liệu trong n-ớc
Rất nhiều nhà giáo dục, tâm lý, các nhà lý luận dạy học lịch sử đã đề cấp
đến vấn đề này, tiêu biểu chúng ta có thể thấy trong một số công trình nh-:
- Phạm Viết V-ợng trong giáo trình "Giáo dục học đại c-ơng", NXB Đại
học Quốc gia, Hà Nội, 2000, đã khẳng định ph-ơng pháp dạy học nêu vấn đề có
vai trò to lớn đối với việc dạy học nhằm phát huy tính tích cực hoạt động độc lập
của học sinh trong việc tìm ra tri thức mới, rút ra những kết luận cần thiết từ
những tài liệu đã học. Tác giả nhấn mạnh, ph-ơng pháp dạy học nêu vấn đề là
4
tạo ra một chuỗi tình huống có vấn đề và điều khiển học sinh giải quyết những
vấn đề học tập đó. Nhờ vậy đảm bảo cho học sinh lĩnh hội vững chắc những cơ
sở khoa học phát triển năng lực t- duy sáng tạo và hình thành thế giới quan khoa
học cho học sinh.
- Phan Ngọc Liên - Trịnh Đình Tùng - Nguyễn Thị Côi: "Ph-ơng pháp
dạy học lịch sử", NXB ĐHSP Hà Nội, 2002, đã dành hẳn một phần nói về
nguyên tắc dạy học nêu vấn đề trong dạy học lịch sử nhằm phát huy tính tích cực
của học sinh và nâng cao hiệu quả của bài học lịch sử.
lịch sử thế giới phần ch-ơng II "Các n-ớc t- bản chủ nghĩa giữa hai cuộc chiến
tranh thế giới (1918 - 1939)", lớp 11 THPT.
3.2. Nhiệm vụ
Tìm hiểu, nghiên cứu lí luận chung về ph-ơng pháp dạy học nêu vấn đề
trong dạy học lịch sử ở tr-ờng phổ thông.
Tìm hiểu nội dung lịch sử thế giới phần ch-ơng II "Các n-ớc t- bản chủ
nghĩa giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 - 1939), lớp 11 THPT.
Điều tra, khảo sát thực tiễn việc dạy học lịch sử ở tr-ờng trung học phổ thông.
Nghiên cứu các giáo trình lịch sử, các tài liệu có liên quan đến vấn đề,
soạn các giáo án, tiến hành thực nghiệm ở một số tr-ờng THPT để rút ra kết luận
s- phạm.
4. Đối t-ợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Đối t-ợng nghiên cứu
Phần lịch sử thế giới phần ch-ơng II "Các n-ớc t- bản chủ nghĩa giữa hai
cuộc chiến tranh thế giới (1918 - 1939), lớp 11 THPT.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Do điều kiện về trình độ và thời gian có hạn, đề tài chỉ tìm hiểu lí luận
chung, phân tích, làm rõ nội dung, ý nghĩa của ph-ơng pháp dạy học nêu vấn đề và
vận dụng ph-ơng pháp này trong dạy học lịch sử thế giới phần ch-ơng II "Các n-ớc
t- bản chủ nghĩa giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 - 1939), lớp 11 THPT.
5. C S ph-ơng pháp luận và ph-ơng pháp nghiên cứu
5.1. Ph-ơng pháp luận
Đề tài đ-ợc nghiên cứu dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - LêNin, t-
t-ởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà n-ớc ta về giáo dục và giáo
dục lịch sử, lí luận của các nhà nghiên cứu giáo dục lịch sử.
6
5.2. Ph-ơng pháp nghiên cứu
Nghiên cứu tài liệu giáo dục học, giáo dục lịch sử và các tài liệu liên quan
đến đề tài.
phổ thông - cơ sở lí luận và thực tiễn
1.1. Cơ sở lí luận
Thực hiện mục tiêu chung của ch-ơng trình giáo dục phổ thông, bộ môn
Lịch sử nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, cụ thể, khoa học,
chính xác về lịch sử thế giới cũng nh- lịch sử dân tộc từ quá khứ đến nay. Qua
đó thực hiện chức năng giáo dục đạo đức, lí t-ởng, tình cảm và phát triển các
năng lực t- duy, năng lực hành động và góp phần phát triển toàn diện HS.
Xuất phát từ những đặc tr-ng của đối t-ợng nghiên cứu, của tri thức lịch
sử, để đạt đ-ợc mục tiêu dạy học bộ môn, GV cần vận dụng nhiều ph-ơng pháp,
cách thức tổ chức dạy học, trên cơ sở kết hợp linh hoạt giữa dạy học truyền
thống và dạy học hiện đại.
Dạy học nêu vấn đề là nguyên tắc mới trong ph-ơng pháp dạy học trình
bày miệng truyền thống. Nó không chỉ đảm bảo việc khắc phục đ-ợc những hạn
chế của lối truyền thụ một chiều mà còn phát huy tối đa những ph-ơng pháp,
cách thức dạy học hiện đại. Tuy nhiên quan niệm nh- thế nào cho đúng, vận
dụng nh- thế nào để đạt đ-ợc hiệu quả tối -u trong dạy học lịch sử thì còn nhiều
vấn đề cần đ-ợc lm rừ.
1.1.1. Bn cht ca dy hc nờu vn
1.1.1.1. Khỏi nim dy hc nờu vn
Thut ng " Dy hc nờu vn " xut hin trong nn giỏo dc th gii
mi ch vi thp niờn gn õy, nhng t tng v Dy hc nờu vn thỡ ó cú
sm hn ú rt nhiu. T thi c i, trong nhng bui ta m ca Xụ - c - rat
ó xut hin hin tng Nờu vn nhm thu hỳt s quan tõm theo dừi ca ụng
o dõn chỳng La Mó. Ngay c phng ụng, trong quan im ca giỏo dc
ca Khng T ó manh nha hỡnh thnh t tng dy hc nờu vn . ễng ch
trng dn dt hc trũ tng bc mt h t rỳt ra kt lun, ụng tng núi : "
ó ch cho ba gúc m khụng bit nhỡn ra gúc th t thỡ khụng dy na".
8
Theo I.A.Lec - ne : " Dạy học nêu vấn đề là giúp HS làm quen với cách
giải quyết vấn đề, lĩnh vực và biện pháp ứng dụng chúng, ngoài ra tìm hiểu lôgic
đôi khi chứa đựng mâu thuẫn của sự tìm tòi những cách giải quyết này " .
Theo khoa học sƣ phạm thì bản chất của dạy học nêu vấn đề chính là quá
trình tác động giữa hai nhân tố : dạy và học, xem xét nó trên quan điểm phát
triển trí tuệ, tính độc lập của tƣ duy trong việc giải quyết vấn đề.
Trong cuốn Phƣơng pháp dạy học lịch sử tập 1 của Phan Ngọc Liên, Trịnh
Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi, Dạy học nêu vấn đề đƣợc hiểu nhƣ sau : Dạy học
nêu vấn đề không phải là một phƣơng pháp cụ thể mà là một nguyên tắc chỉ đạo
việc tiến hành của nhiều phƣơng pháp dạy học liên kết nhau, trong đó GV tạo ra
tình huống có vấn đề, nêu vấn đề và tổ chức thúc đẩy hoạt động tìm tòi sáng tạo
của HS giải quyết vấn đề.
1.1.1.2. Tình huống có vấn đề
Để tiến hành Dạy học nêu vấn đề thì phải đƣa HS vào Tình huống có vấn
đề. Muốn hiểu Tình huống có vấn đề là gì ? trƣớc hết ta phải hiểu thế nào là dạy
học tình huống ?.
Tình huống dạy học là khái niệm mô tả hoàn cảnh, điều kiện dạy học cụ
thể nhƣ : thầy, trò, SGK có gì đặc biệt ?. Mục đích, nội dung, phƣơng pháp,
phƣơng tiện, môi trƣờng dạy học…nhƣ thế nào ? tình huống dạy học luôn luôn
thay đổi, vì vậy để dạy học tốt đòi hỏi ngƣời GV phải quan sát thực tế, nhạy cảm
và tập trung sự chú ý của mình vào những trở ngại trong nhận thức của HS. Vậy,
thế nào là " vấn đề ".
Mác đã từng viết : " Vấn đề chỉ xuất hiện khi nào đã hình thành điều kiện
để giải quyết chúng " [2, tr7].
Hồ Chí Minh cũng từng nói : " Khi có việc gì mâu thuẫn, khi phải tìm
cách giải quyết chúng tức là có vấn đề " [17, tr90].
Hay I.IA.Léc-ne lại đƣa ra định nghĩa nhƣ sau : " Vấn đề là một câu hỏi
nảy sinh hay được đặt ra cho chủ thể mà chủ thể chưa biết lời giải từ trước và
phải tìm tòi, sáng tạo lời giải, nhưng chủ thể đã có sẵn một số phương tiện ban
đầu để sử dụng thích hợp vào sự tìm tòi đó " [15, tr27].
11
Bùi Hiền và các cộng sự : "Tình huống có vấn đề là tập hợp những điều
kiện và hoàn cảnh cùng nhau tạo nên một tình thế, một vấn đề cần được xem xét,
cân nhắc và đề ra một giải pháp hợp lí " [9, tr395].
Những khái niệm, định nghĩa trên phản ánh những khía cạnh khác nhau
của Tình huống có vấn đề, chúng đƣợc trình bày bằng những ngôn từ khác nhau
nhƣng về bản chất chúng đếu có những đặc điểm chung nhất định :
Một là : Tình huống luôn luôn chứa đựng một nội dung cần xác định, một
nhiệm vụ cần giải quyết, một khó khăn cần khắc phục.
Hai là : Tình huống có vấn đề đƣợc đặc trƣng bởi trạng thái tâm lí xuất
hiện ở chủ thể trong khi giải quyết vấn đề mà việc giải quyết đó lại cần đến tri
thức, hành động mới.
Ba là : Tình huống có vấn đề đƣợc cấu thành bởi ba yếu tố : Nhu cầu
nhận thức hoặc hoạt động của ngƣời học, sự tìm kiếm những tri thức và phƣơng
thức hành động chƣa biết, khả năng trí tuệ của chủ thể thể hiện ở kinh nghiệm và
năng lực.
Từ những định nghĩa trên ta cần lƣu ý một vài điểm sau :
Không phải cứ có khó khăn, mâu thuẫn (vấn đề) là có Tình huống có vấn
đề. Mà vấn đề đó phải đƣợc chủ thể nhận thức, ý thức đƣợc, khó khăn đó chủ thể
chƣa biết cách giải quyết, có nhu cầu phải giải quyết vấn đề và đặc biệt phải có
những điều kiện nhất định (dữ kiện) lẫn những tri thức ban đầu cần thiết. Điều đó
có nghĩa là khi đặt ra Tình huống có vấn đề phải đảm bảo tính vừa sức (hƣớng
vào vùng phát triển gần nhất của HS). Nó không chỉ cần đảm bảo chủ thể hiểu
đƣợc câu hỏi, ý thức đƣợc khó khăn, thấy cần phải tìm tòi lời giải mà cần phải có
những tri thức ban đầu cần thiết. Một lần nữa nhắc lại câu nói của Mác : " Vấn đề
chỉ xuất hiện khi nào đã hình thành các điều kiện để giải quyết chúng".
1.1.2. Cấu trúc dạy học nêu vấn đề
1.1.2.1. Trình bày nêu vấn đề - dẫn dắt HS vào tình huống có vấn đề
Bản chất của dạy học nêu vấn đề là HS sẽ phải phát huy khả năng độc lập
các mặt: kinh tế, chính trị, xã hội của
n-ớc Đức. Sau đó, từ những tác động
đó đi đến kết luận: Quá trình Đảng
Quốc xã lên cầm quyền ở Đức. Đồng
thời phải trình bày rõ cho HS hiểu
đ-ợc vì sao chủ nghĩa phát xít lại
- Tr-ớc khi trình bày GV đặt câu hỏi:
"Tại sao chủ nghĩa phát xít lại thắng
thế ở Đức ?".
- Tiếp đó, GV h-ớng dẫn HS theo dõi
vào SGK và trình bày những tác động
của cuộc khủng hoảng kinh tế (1929)
tới n-ớc Đức. Sau khi trình bày, GV có
thể gợi mở: Với những tác động của
13
thắng thế ở Đức.
khủng hoảng kinh tế nh- vậy, n-ớc
Đức đã làm gì ?. Quá trình Đảng Quốc
xã lên nắm quyền nh- thế nào ? Tại
sao n-ớc Đức lại chủ tr-ơng đi theo
con đ-ờng phát xít hóa bộ máy nhà
n-ớc ? Trả lời đ-ợc các câu hỏi vừa
nêu, tức là HS đã trả lời đ-ợc câu hỏi
nêu lúc đầu.
Vớ d, khi dy hc v Cỏc nc t bn ch ngha gia hai cuc chin
tranh th gii (1918 - 1939), GV cú th dn dt HS vo Tỡnh hung cú vn v
trỡnh by nờu vn nh sau : " Chin tranh th gii th nht (1914 1918) kt
thỳc, mt trt t th gii mi c thit lp : trt t Vộc - xai Oa sinh - tn.
cùng một vấn đề, GV cần lựa chọn và tập trung sự trao đổi thảo luận của HS vào
một vài giả thuyết điển hình.
Khi hình thành giả thuyết tùy theo đối tƣợng HS, GV có thể sử dụng các
phƣơng pháp nhƣ : GV phân tích cơ sở khoa học và đề xuất những ý tƣởng trong
giả thuyết → GV và HS, cùng xây dựng giả thuyết bằng phƣơng pháp đàm thoại
gợi mở → HS độc lập tìm ra giả thuyết, đó là kết quả tƣ duy sáng tạo của chủ thể.
1.1.2.3. Kết luận vấn đề
Đánh giá là khâu nhằm mục đích xác định giá trị của phần mà ta nghiên
cứu, tập trung vào việc xem xét vấn đề phát hiện ra đã đƣợc giải quyết đến mức
độ nào.
Việc kết luận cần hƣớng hoạt động của HS theo các bƣớc sau đây:
- Phân tích, lý giải các hiện tƣợng, sự kiện lịch sử và phân biệt các sự
kiện, hiện tƣợng lịch sử với nhau.
- So sánh kết luận tìm ra phù hợp với giả thuyết sau đó phát biểu nội dung
của vấn đề mới.
Việc đánh giá, kết luận vấn đề cần đƣợc tiến hành ngay trong tiết học, GV
tổ chức hƣớng dẫn HS kết luận vấn đề bằng lời nói hoặc trình bày dƣới dạng sơ
đồ, biểu đồ.
15
1.1.3. Các phƣơng pháp chủ yếu trong dạy học nêu vấn đề
1.1.3.1. Phƣơng pháp diễn giảng nêu vấn đề
Phƣơng pháp diễn giảng nêu vấn đề cũng giống với phƣơng pháp diễn
giảng thông báo - tái hiện là đóng vai trò chủ đạo. HS lĩnh hội thụ động các tri
thức. Tuy nhiên trong phƣơng pháp này, GV trình bày các tri thức theo con
đƣờng suy nghĩ, tìm tòi ở các nhà khoa học trong quá trình khám phá tìm ra các
chân lí khách quan. Do đó, HS đƣợc làm quen với phƣơng pháp tƣ duy khoa
học, khả năng phát hiện mâu thuẫn nhận thức, hình thành vấn đề và đề xuất giả
Các kiểu tổ chức đàm thoại cho HS :
GV xây dựng một hệ thống câu hỏi bao gồm câu hỏi chính và các câu hỏi
gợi mở theo một trình tự lôgic chặt chẽ thể hiện cấu trúc dạy học nêu vấn đề.
Hoạt động tích cực, độc lập của HS đƣợc tăng cƣờng tùy theo kiểu tổ chức
cho HS đàm thoại do GV đƣa ra.
Thầy yêu cầu mỗi trò trả lời từng câu hỏi riêng biệt theo trình tự của hệ
thống câu hỏi. Nguồn thông tin đạt đƣợc cho tập thể HS là tập hợp nội dung của
các câu trả lời → thầy nêu ra hệ thống câu hỏi trƣớc tập thể HS và yêu cầu HS
suy nghĩ trả lời lần lƣợt từng câu hỏi theo trình tự . Trong kiểu tổ chức đàm
thoại này đã kích thích cả tập thể HS suy nghĩ tìm ra lời giải đáp trƣớc cùng một
câu hỏi và bƣớc đầu hình thành mối lien hệ giữa trò với trò qua các câu hỏi trả
lời khác nhau → thầy nêu câu hỏi chứa ®ùng vấn đề chính và gợi ý, tổ chức trò
thảo luận tìm ra sự thống nhất chung về một kết luận khoa học mới .
Qua đó HS không chỉ thu đƣợc các tri thức khoa học mới mà còn hình
thành phƣơng pháp tƣ duy l«gic trong tiến trình giải quyết vấn đề .
Sự lựa chọn kiểu tổ chức đàm thoại cho HS cần dựa vào khả năng đối
tƣợng HS, nội dung của vấn đề, số lƣợng trò và điều kiện cơ sở vật chất của
nhà trƣờng .
Phƣơng pháp đàm thoại nêu vấn đề có tác dụng phát huy tính tích cực ,
độc lập, sáng tạo của HS trong quá trình nhận thức . Vì vậy, HS lĩnh hội tri thức
một cách vững chắc .
Thông qua giải quyết trình tự các câu hỏi đã hình thành các thao tác tƣ
duy ở HS, đồng thời GV thu nhận thông tin ngƣợc về mức độ hiểu vấn đề của
chủ thể HS .
17
1.2. Cơ sở thực tiễn
Trong những năm qua, bộ môn Lịch sử ở tr-ờng phổ thông nói chung và ở
THPT nói riêng chiếm một vị trí quan trọng trong ch-ơng trình dạy học, đã góp
phần thực hiện mục tiêu giáo dục trong nhà tr-ờng. Nhà n-ớc, cỏc ngành, xã hội
quá nhiều vào lối dạy truyền thống theo quan niệm sai lầm, học Sử chỉ là để ghi
nhớ sự kiện một cách máy móc, không phát huy tính tích cực của HS, không có
bài tập thực hành, thiếu nhiều ph-ơng tiện dạy học cần thiết và hiện đại Việc
đổi mới ph-ơng pháp dạy học lịch sử lấy HS làm trung tâm ch-a đ-ợc áp dụng
có hiệu quả.
Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã tiến hành điều tra thực tiễn
việc dạy và học lịch sử, thăm dò ý kiến của GV và HS tại một số tr-ờng thuộc
địa bàn tỉnh Sơn La về việc dạy và học bộ môn lịch sử. Kết quả thu đ-ợc phần
nào làm sáng tỏ thêm những vấn đề trình bày ở trên.
Qua tiếp xúc, trao đổi, thăm dò 24 GV Sử, có tới 19 GV tức 80% số thầy
cô cho rằng phần đông HS bây giờ không hứng thú học môn Lịch Sử cũng nh-
các môn khoa học xã hội khác, đa số các em coi đây là môn học thuộc nên
th-ờng học đối phó.
Khi đ-ợc hỏi về ph-ơng pháp dạy học chủ đạo th-ờng đ-ợc các thầy cô sử
dụng thỡ:
Cõu
Ni dung
S GV tr li
T l % 1
Phng phỏp dy hc ch o ca cỏc
thy cụ l gỡ?
A. S dng phng phỏp truyn thng:
thuyt trỡnh
B. S dng phng phỏp thuyt trỡnh kt
hp vi cỏc phng tin dy hc v
dung trc quan
C. ó dy hc theo phng phỏp dy hc
dy hc nờu vn cũn rt hn ch.
i vi HS, do GV cũn hn ch trong vic ỏp dng i mi phng phỏp
ging dy vỡ vy m lng thụng tin, kin thc truyn t cho HS cha phong
phỳ, hp dn, dn n nhng thiu sút v hn ch trong nhn thc ca HS th
hin trong vic nm kin thc v tr li cõu hi ca GV.
Về phía HS, chúng tôi gửi phiếu điều tra tới 275 học sinh lp 11 THPT
thuộc mt s tr-ờng nằm trong địa bàn tỉnh Sn La. Kết quả thu đ-ợc với những
câu hỏi cụ thể nh- sau:
Cõu
Ni dung
S HS tr li
T l % 1
Em cú yờu thớch mụn Lch s khụng?
A.Thớch
B. Bỡnh thng
C. Khụng thớch
Chn A. 62
Chn B. 58
Chn C. 152
23,6
21,1
55,3
Phần kiểm tra kiến thức, chúng tôi lập một hệ thống câu hỏi ngay sau khi
các em học xong phần lịch sử thế giới:
Chn B. 46
14,5 16,7
Copyright: Tài liệu đại học ©