Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm
văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
I. PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. Lý do chọn đề tài.
I.1.1 Cơ sở lý luận:
Là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, môn Ngữ văn có tầm quan
trọng trong việc giáo dục quan điểm tư tưởng, tình cảm cho học sinh. Đồng thời là
môn học thuộc nhóm công cụ, môn văn còn thể hiện rõ mối quan hệ với các môn
học khác. Học tốt môn Ngữ văn sẽ tác động tích cực tới các môn học khác và
ngược lại các môn học khác cũng góp phần học tốt môn này. Điều đó đặt ra yêu cầu
tăng cường tính thực hành giảm lý thuyết, gắn học với hành, gắn kiến thức với thực
tiễn hết sức phong phú, sinh động của cuộc sống.
Những đổi mới đồng bộ về giáo dục THCS và việc xây dựng chương trình
biên soạn lại SGK các môn học theo tư tưởng tích cực hoá hoạt động học tập của
học sinh đã đặt ra những yêu cầu cấp thiết về đổi mới phương pháp dạy học.
Trong chương trình Ngữ văn THCS được xây dựng theo tinh thần tích hợp.
Các văn bản được lựa chọn theo tiêu chí kiểu văn bản và tương ứng với kiểu văn
bản là thể loại tác phẩm chứ không phải là sự lựa chọn theo lịch sử văn học về nội
dung. Muốn cảm thụ được cái hay, cái đẹp của ngôn từ trong văn chương thì bên
cạnh sự tự học tập, chuẩn bị bài cũ của học sinh là vô cùng cần thiết thì người giáo
viên phải có hệ thống câu hỏi rõ ràng, phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh,
phù hợp với yêu cầu chuẩn kiến thức, kĩ năng cần thiết là điều không thể thiếu.
I.1.2. Cơ sở thực tiễn
1
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
Hiện nay học sinh có xu hướng xem nhẹ học những môn xã hội vì thế mà chất
lượng học văn có chiều hướng giảm sút. Học sinh không say mê, yêu thích môn
học mà say mê vào những môn mang xu hướng thời cuộc như tiếng Anh, Tin
học Chính vì thế lại càng đòi hỏi người giáo viên đặc biệt là giáo viên Ngữ văn

cách bài bản lý thuyết về câu hỏi trong dạy văn theo loại thể để tránh được sự nêu
câu hỏi một cách tuỳ tiện. Có những câu hỏi quá khó hoặc mơ hồ khiến người học
khó nắm bắt để tư duy. Bởi các thể loại văn học có đặc trưng khác nhau. Tự sự
khác trữ tình, giân gian khác với hiện đại Nên việc nắm bắt lý thuyết về câu hỏi
trong dạy học tác phẩm văn chương theo loại thể để vận dụng trong giảng dạy là vô
cùng quan trọng vì nếu nắm vững lý thuyết về câu hỏi thì sẽ phát huy tối đa tính tư
duy độc lập của học sinh và một giờ dạy văn sẽ thu được kết quả như mong muốn.
Vì vậy ở đây tôi muốn góp một phương pháp rèn luyện việc đặt câu hỏi cho
tác phẩm văn chương trong dạy học văn của thầy và trò những thành tựu của khoa
học, phương pháp và kinh nghiệm truyền thống. Nếu vận dụng tốt thì sẽ thu được
kết quả cao. Đó cũng là trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp khi đứng trước học
sinh, đứng trước một tác phẩm văn chương, sự trăn trở làm sao để các em cảm thụ
hết được vẻ đẹp đích thực của những tác phẩm đó.
Vì lý do đó tôi mạnh dạn đưa đề tài này thành bài tập nghiên cứu khoa học
giáo dục.
I.2. Mục đích nghiên cứu.
Dạy văn là để dạy người. Chất lượng bộ môn là vấn đề cần phải được quan
tâm thích đáng. Làm sao để học sinh yêu môn văn và hứng thú học tập bộ môn này
phần lớn phụ thuộc ở người dạy. Một giờ học văn khiến học sinh say sưa, sôi nổi,
cảm thụ được hết cái hay, cái đẹp thì phải có phương pháp sư phạm tốt, phương
pháp rất đa dạng nhưng then chốt là hệ thống câu hỏi phải đảm bảo kích thích được
sự sáng tạo của học sinh.
3
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
Đề tài nghiên cứu nhỏ này của tôi không nằm ngoài mục đích, góp phần nâng
cao chất lượng và hiệu quả quá trình giáo dục mà cụ thể là nâng cao chất lượng dạy
học văn trong nhà trường THCS.
I.3. Thời gian - địa điểm
I.3.1. Thời gian:
Từ tháng 9 năm 2012 đến tháng 5 năm 2013.

- Về phía người dạy: hệ thống câu hỏi còn nghèo nàn, chưa phân biệt được
đâu là câu hỏi cảm xúc, đâu là câu hỏi hình dung tưởng tượng, đâu là câu hỏi hiểu
biết chủ yếu những câu hỏi có nội dung tốt là đều dựa vào sách hướng dẫn ít có
được sự sáng tạo của học sinh địa phương của mình giảng dạy.
- Về phía người học: tỉ lệ điểm khá giỏi rất thấp. Điểm yếu kém chiếm nhiều.
Đọc một số bài thấy rằng sự phát hiện và cảm thụ cái hay cái đẹp trong tác phẩm
văn chương của các em còn rất hạn chế, chỉ dừng lại ở nội dung đơn thuần hay tóm
tắt lại những nội dung ghi được khi thầy dạy trên lớp, các em viết bài rất ít cảm
xúc, ít rung động và thậm chí còn lạc đề, không có những phát hiện mới những
sáng tạo của tác giả trong nghệ thuật cũng bị các em bỏ qua, thậm chí bỏ qua cả
những chi tiết rất quan trọng và được coi là mấu chốt của tác phẩm.
4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
Với đề tài này tôi dự định thực nghiệm ở 3 lớp khối 9.
I.5. Đóng góp về mặt lí luận, về mặt thực tiễn.
Sáng kiến kinh nghiệm của tôi một mặt để giúp cho mình tìm ra phương pháp
giảng dạy Ngữ văn hợp lí để học sinh thêm yêu thích học tập bộ môn. Đồng thời
cũng muốn đóng góp kinh nghiệm nhỏ bé của mình phục vụ cho mục đích giáo dục
chung của toàn xã hội.
5
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
II. PHẦN NỘI DUNG
II.1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
II.1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Nghiên cứu về vấn đề này đó là cuốn : “Dạy học văn bản Ngữ văn THCS theo
đặc trưng phương thức biểu đạt” của tác giả Trần Đình Chung. Ngoài ra còn có một
số định hướng dạy học trong SGV Ngữ văn 6,7,8,9.
Qua những tài liệu này tôi nhận thấy rằng người biên soạn sách đã đưa ra
những hướng dẫn về phương pháp dạy. Tuy nhiên đó mới chỉ là phương pháp
chung không thể áp dụng đối với tất cả các vùng miền khác nhau.
II.1.2. Cơ sở lý luận của đề tài.

Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên là do:
- Thứ nhất là: sự nhiệt tình của một số giáo viên chưa cao trong việc dạy học.
Việc nghiên cứu bài giảng qua loa chính là nguyên nhân khiến cho hệ thống câu hỏi
vụn vặt, rời rạc. Hơn nữa hiện nay sự phát triển của công nghệ thông tin cũng kéo
theo sự chây lười, ỷ lại của một số giáo viên, họ copy lại bài soạn của người khác,
- Thứ hai: việc tiếp thu văn bản văn học có sự chênh lệch.
Vì vậy, muốn xây dựng được tình huống có vấn đề trước hết lại phải biết xây
dựng một hệ thống câu hỏi nêu vấn đề. Nên hệ thống câu hỏi cần phải đảm bảo
những yêu cầu có tính nguyên tắc sau đây:
7
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
- Câu hỏi nói chung nhất thiết phải vạch ra được (hoặc định hướng) và mối
liên hệ hữu cơ giữa những yếu tố cụ thể với những vấn đề tổng hợp của bài văn.
- Câu hỏi phải mang tính hệ thống liên tục.
- Câu hỏi phải sát hợp với tác phẩm và khêu gợi hứng thú của bản thân học
sinh.
- Câu hỏi ngoài tính chất rõ ràng phải có màu sắc văn học, có khả năng khêu
gợi tình cảm, xúc động thẩm mỹ cho học sinh.
- Câu hỏi phải vừa sức học sinh, thích hợp với khuôn khổ một giờ học trên
lớp, vừa có khả năng gợi vấn đề suy nghĩ tìm tòi sáng tạo cho học sinh.
- Câu hỏi không tuỳ tiện, vừa được xây dựng thành một hệ thống lôgíc có tính
toán giúp học sinh từng bước đi sâu vào tác phẩm như một chính thể.
- Cần kết hợp cân đối loại câu hỏi cụ thể tổng hợp gợi vấn đề.
- Câu hỏi phải căn cứ vào đặc điểm nội dung và nghệ thuật của bài văn.
Những yêu cầu trên rất cần thiết nhưng bằng cách nào để thoả mãn được
những yêu cầu đó là vấn đề mà người làm chuyên môn thường xuyên nghĩ tới.
II.3. CHƯƠNG III: CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
II.3.1. Các phương pháp
Trong cuốn "Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương" Tiến sỹ Nguyễn
Viết Chữ đã đưa ra 6 nguyên tắc xây dựng hệ thống câu hỏi trong dạy học tác phẩm

cảm thấy tư cách chủ thể của mình được tôn trọng và có hứng thú, có khát vọng
chiếm lĩnh nghệ thuật.
Thông qua việc trả lời, người dạy biết được để diều chỉnh và định hướng.
5. Câu hỏi phải giúp cho người đọc phát hiện được chi tiết nghệ thuật có
giá trị và toàn bộ cấu trúc tác phẩm.
9
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
Ơ đây phải xét trên dạng tổng thể và cá biệt kế thừa ở phương pháp dạy văn
truyền thống, khai thác cạn kiệt những chi tiết đặc sắc để khắc phục tình trạng võ
đoán chung chung. Bên cạnh những chi tiết vụn vặt tản mạn lại có một cái nhìn hệ
thống toàn diện.
6. Mã hoá lượng thông tin một cách đơn giản phù hợp sát thực với thể loại,
nội dung cụ thể và tâm lý lứa tuổi.
Khi đặt câu hỏi cố tình tìm một hình thức thích hợp nhất để tránh tình trạng
dài quá hoặc tối nghĩa không thích hợp với lứa tuổi. Có thể cùng một nội dung thể
hiện dưới nhiều hình thức cho thầy hoặc trò
Từ 6 nguyên tắc trên ta có thể xây dựng hệ thống câu hỏi sau đây:
II.3.1.1. Xây dựng hệ thống câu hỏi cảm thụ để dạy học tác phẩm văn chương
ở nhà trường THCS.
II.3.1.1.1. Hệ thống câu hỏi cảm xúc.
Là hệ thống câu hỏi tìm ra cái phản ứng trực giác của người đọc bị tác động
bởi một nội dung và hình thức của tác phẩm ở mức độ ấn tượng ban đầu của người
đọc. Nó đi sâu vào cảm xúc thẩm mỹ, trả lời hệ thống câu hỏi này người đọc xác
định được cảm xúc của mình khi đọc xong tác phẩm, thể hiện được ấn tượng ban
đầu trước hình thức nghệ thuật hay nội dung trực tiếp có tính chất vật chất của tác
phẩm.
* Câu hỏi cảm xúc vật chất:
Loại câu hỏi này thiên về những rung động vật chất của người đọc trước sự tác
động của số phận nhân vật trong văn xuôi và mâu thuẫn, tính chất xã hội trong
xung đột của số phận cá nhân và xã hội. Loại câu hỏi này tồn tại ở nhiều dạng khác

Đòi hỏi học trò và thầy tự xác định bức tranh nghệ thuật trong tâm hồn mình
khi đọc tác phẩm hoặc khêu gợi trí tưởng tượng trong và sau khi đọc.
VD: Sau khi học xong tác phẩm “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, giáo viên có
thể đặt câu hỏi cho học sinh như sau:
11
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
- Trong suốt cuộc đời nhân vật Thuý Kiều, giai đoạn nào gợi ở em ấn tượng
mạnh nhất, hãy minh hoạ bằng lời?
- Em hình dung thế nào về bóng dáng nhà thơ ở đầu và cuối bài? Hãy rhể hiện
bằng lời nói của mình cho các bạn nghe?
* Hệ thống câu hỏi hình dung tưởng tượng tái tạo:
Loại câu hỏi này đi vào những bức tranh nghệ thuật bộ phận sắc sảo tinh tế có
tính chất phát hiện sáng tạo, có thể gợi ý định hướng trong những chi tiết cuộc đời
nhân vật trong những thời điểm mang nhiều thông tin và dụng ý nghệ thuật.
Trả lời được những gợi ý, những câu hỏi, minh hoạ được, tả lại được những
cảnh tượng hình dung ra những cái đó thể hiện sự rung động cảm thụ của người đọc
và cũng phản ánh cái mạnh, yếu của trò để có thể điều chỉnh hoặc để cho bạn nhận
xét về nhau cũng có thể bồi dưỡng được:
VD: Sau khi học xong văn bản “ Bài học đường đời đầu tiên” (Trích Dế Mèn
phiêu lưu kí) của Tô Hoài, có thể hỏi học sinh như sau:
- Em hình dung như thế nào về cái chết của Dế Choắt? Hãy tả lại?
- Em hãy hình dung cảnh Dế Mèn đứng trước mộ Dế Choắt và tưởng tượng
xem Dế Mèn đã nói gì?
- Hãy tưởng tượng nếu Dế Choắt không chết thì Dế Mèn có thay đổi cách suy
nghĩ, lối sống của mình không? Vì sao?
II.3.1.1.3. Hệ thống câu hỏi hiểu biết nội dung và hình thức của tác phẩm.
a. Hệ thống câu hỏi hiểu biết nội dung của tác phẩm văn học nghệ thuật (có 3
mức độ trong hệ thống câu hỏi):.
* Kể lại được: mức độ này đòi hỏi phải nhớ đối với văn xuôi hoặc thơ có cốt
truyện phải thuộc đối với thơ. Mức độ này đơn giản bước đầu của hiểu nội dung.

câu hỏi.
VD: - Trong những lời độc thoại của lão Hạc có câu nào đáng nhớ?
- Trong lời đối thoại của Dế Mèn và Dế Choắt có câu nào đáng nhớ?
13
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
* Câu hỏi về cấu trúc hình thức của tác phẩm: khám phá cấu trúc tác phẩm là
đi tìm mối liên hệ của các chi tiết, các cấu trúc độc đáo trong logic nghệ thuật của
tác phẩm mà nó đóng góp thật sự trong việc hình thành ý nghĩa hay tư tưởng chủ đề
của tác phẩm và của lứa tuổi học sinh mà đặt câu hỏi vừa sức và có trí tuệ.
VD: Kết cấu ở đầu và cuối bài thơ "Ông đồ" của Vũ Đình Liên có khác nhau
không? Phân tích sự khác nhau đó?
II.3.1.2. Vận dụng hệ thống câu hỏi cảm thụ vào các loại tác phẩm văn chương
trong nhà trường THCS.
II.3.1.2.1: Phương thức sử dụng hệ thống câu hỏi.
Như trên đã nêu. Trong quá trình vận dụng hệ thống này vào quả trình giảng
dạy phải hết sức linh hoạt. Thứ tự của các câu hỏi có thể không cố đ định. Cùng
câu hỏi cảm xúc nhưng có thể hỏi ở đầu hoặc ở cuối Mục đích của loại câu hỏi này
là để nhận ra sự thay đổi tình cảm của các em, của chính bản thân người đọc trong
quá trình tiếp xúc với tác phẩm.
Khi đặt câu hỏi không tuyệt đối hoá ranh giới giữa các câu mà có câu mang
tính chất tổng hợp của một hai loại. Tiết học đòi hỏi không chờ một học sinh phát
biểu mà khi hỏi thì bất kỳ ai cũng phải tham gia.
Số lượng từng loại nhiều, ít phụ thuộc vào từng tác phẩm, từng loại thể thậm
chí cả tình hình cụ thể của thầy cô, của tiết học, lứa tuổi học sinh yêu cầu không có
(giáo án cháy) mà chỉ kích thích phản ứng vào những điểm sáng thẩm mỹ.
II.3.1.2.2: Sử dụng hệ thống câu hỏi trong việc dạy học 2 thể loại: Tự sự và trữ
tình.
Có thể nói về phương diện tiếp nhận cả 2 loại đều cần đến các nhóm câu hỏi
đã nêu nhằm kích thích người đọc. Nhưng trên đại thể thì ta có thể nói rằng: Loại tự
sự cần nhiều loại câu hỏi hiểu, loại trữ tình cần nhiều loại câu hỏi cảm xúc và hình

bản không còn phù hợp nữa.
15
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
Mặt khác các loại thể hiện đại cũng phát triển theo rất nhiều khuynh hướng
không hoàn toàn tách bạch một cách tuyệt đối. Vì vậy vai trò chủ đạo của người
thầy khi đặt câu hỏi là một công việc tinh tế và linh động.
Câu hỏi quan trọng nhất với truyện là giúp cho học sinh nhớ được diễn biến
của truyện theo các biến cố của cuộc đời nhân vật. Loại câu hỏi hình dung tái hiện
giúp mức thấp của sự hiểu được hình thành. Sau đó là những câu hỏi phân tích
quan điểm với một đối tượng lớn lượng lớn hơn. Những câu hỏi về chi tiết nghệ
thuật cũng phải được chú ý. Trên cơ sở từ dễ đến khó với một hệ thống câu hỏi kích
thích học sinh chiếm lĩnh từng tầng nghĩa từ ; cảm đến hiểu một cách sâu sắc, chủ
động, trình bày được sự cảm thụ của mình.
Ký thường là sự "nhức nhối trí tuệ" khi dạy học loại thể này câu hỏi hiểu vẫn
là chính, đặc biệt là câu hỏi phân tích và quan điểm, câu hỏi chi tiết nghệ thuật. Với
loại ký trữ tình thì lượng câu hỏi không nhiều mà tuỳ nội dung hình thức cụ thể để
gợi nhớ kích thích.
c. Vận dụng hệ thống câu hỏi vào việc dạy học thơ trữ tình hiện đại.
Sự khác nhau cơ bản của thơ trữ tình hiện đại và thơ trữ tình dân gian là thơ
trữ tình hiện đại được cá thể hoá cao độ chủ yếu thể hiện bằng giai điệu thanh âm
và hình ảnh nó chỉ được bắt đầu khi vang lên tâm hồn người đọc như một sự độc
thoại bên trong để giúp học sinh cảm nhận được thơ trữ tình cần sử dụng các câu
hỏi: Cảm xúc, hình dung tưởng tượng, hiểu, phân tích đều được sử dụng. Nhưng
hỏi để các em cảm thụ được thơ, mức thấp nhất của dạy và học thơ là thuộc được,
hiểu được thể hiện sự cảm thụ. Việc xây dựng câu hỏi dạy thơ không nhiều nhưng
rất khó bởi vì đòi hỏi sự tinh tế.
Tuy nhiên liều lượng câu hỏi còn phụ thuộc vào thể loại cụ thể của từng bài
thơ.
Từ những vấn đề về lý thuyết câu hỏi cảm thụ tác phẩm văn chương theo loại
thể, theo quan điểm của tiến sỹ Nguyễn Viết Chữ (NXB - ĐHQG - Hà Nội - 2001).

Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
Giúp các em có thể tự rút ra những kết luận phù hợp với nội dung và yêu cầu của
bài học.
Kết quả cụ thể như sau:
a. Về phía học sinh
Qua kết quả quá trình thực nghiệm vận dụng hệ thống câu hỏi giảng dạy tác
phẩm văn chương theo loại thể - nếu mà đúng sẽ đạt kết quả với tỉ lệ tăng trung
bình về mặt chất lượng là 5%.
b. Đối với giáo viên.
Chất lượng giảng dạy tăng lên rõ rệt:
III. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
18
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
III.1. Kết luận
- xây dựng một hệ thống câu hỏi và phương hướng chung vận dụng nó vào
việc dạy học văn là cấp thiết. Chúng ta hết sức linh hoạt tôn trọng những nguyên
tắc. Đồng thời là người giáo viên đứng lớp, chúng ta cần chủ động sáng tạo bổ sung
thêm những câu hỏi phù hợp với đối tượng học sinh, phù hợp với trình độ vùng
miền với những biện pháp thích hợp, đi đúng đặc trưng là môn nghệ thuật này phát
huy được chủ thể học sinh trong phản ứng với tác phẩm văn chương. Nhằm làm sao
để cả thầy, trò, nhà văn đều xoay quanh khám phá được cái chân, thiện, mỹ trong
sự phát triển của hình tượng văn học ở mỗi thời đại, mỗi cá nhân một cách hiệu quả
nhất. Công việc giải mã thông tin trong mỗi văn bản của thầy và trò thú vị nhưng
cũng vô cùng khó khăn Vì thế đòi hỏi rất lớn ở lương tâm trách nhiệm nghề
nghiệp ở người thầy cũng như sự cố gắng nỗ lực vươn lên trong công việc giảng
dạy và ở đó rất cần sợ sáng tạo và linh hoạt.
III.2. Kiến nghị
* Đối với phòng giáo dục.
- Tổ chức những hội thảo trao đổi kinh nghiệm, bàn luận tìm ra biện pháp tối
ưu, tích cực nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn.

- Đọc- hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại.
- Thể hiện những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một
tác phẩm thơ.
3. Thái độ: Giáo dục tình yêu quê hương đất nước.
B. Chuẩn bị
1. Gv: Sgv Ngữ văn 9 tập 2, máy chiếu, tư liệu liên quan.
2. Hs: Tìm hiểu tác giả, sưu tầm một số bài thơ thu.
C. Phương pháp
- PP: Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình.
- Kĩ thuật: động não, khăn phủ bàn.
D. Tiến trình lên lớp
1. Ổn định tổ chức:
Sĩ số 9A: 9C:
2. Ktbc:
Lựa chọn các từ: Thành kính, đau xót, tự hào, trầm lắng để điền vào chỗ
trống trong câu văn sau cho phù hợp:
Cảm hứng bao trùm bài thơ Viếng lăng Bác là niềm xúc động thiêng liêng, ,
lòng biết ơn và pha lẫn khi tác giả từ miền Nam ra viếng Bác; cảm hứng đó
đã tạo nên giọng thơ trang nghiêm.
-> Theo thứ tự sẽ là: Thành kính, tự hào, đau xót, trầm lắng.
3. Bài mới – Phương pháp thuyết trình.
- Các em thân mến, trong mấy ngày tết vừa qua, chúng ta đã được hưởng
những ngày xuân vô cùng ấm áp, cảnh vật thiên nhiên có sự thay đổi rõ rệt so với
những ngày cuối đông. Vậy các em hãy nhớ lại xem những ngày chuyển mùa từ hạ
sang thu ở quê mình khí trời, quang cảnh có điều gì đặc biệt?
21
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
GVKL: Chúng ta thấy rằng thời gian, không gian ở thời điểm giao mùa từ
cuối hạ sang thu ở mỗi vùng khác nhau có thể sẽ có những đặc điểm không
giống nhau. đồng bằng nông thôn BB sẽ được hiện lên như thế nào qua cảm

Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
chuyển biến nhẹ nhàng.
? Nêu xuất xứ của bài thơ?
GV: nhà thơ trầm ngâm kể
về thời khắc ông đặt bút viết
bài thơ: Năm 1977, tôi tham
gia trại viết văn quân đội ở 1
làng ngoại ô HN (nay là
Khương Hạ, Thanh Xuân,
HN). đất nước ta lúc này vừa
trải qua chiến tranh, CS
thanh bình đã trở lại. Trong
cái mơ hồ phảng phất gió thu
và lá thu đang ngủ màu, tôi
đã trèo lên cây ổi chín vàng
trong cả 1 vườn ổi bạt ngàn
ở nơi này. Không có gì đặc
hơn, sánh hơn cái màu, cái
mùi ổi chín vàng nhuốm
trong cái nắng vàng của mùa
thu-không gian cao vút, sâu
thẳm yên tĩnh. Bthơ bật lên
từ đó, ngay khi nhà thơ còn
ngồi trên cây ổi, những vần
thơ “được làm trong đầu”
chứ chưa đụng chạm gì đến
giấy bút. Bthơ hình thành rất
nhanh và chính tôi cũng lấy
- Hs trả lời 2. Tác phẩm
- Sáng tác 1977 in trong

mùa thu ở đất Bắc
mới có.
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc- chú thích
a. Đọc
b. Chú thích
24
Một số phương pháp đặt câu hỏi trong giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại - Ngữ văn 9
Các chú thích khác theo dõi
sgk,
Tg phát hiện thấy thiên
nhiên lúc giao mùa có gì
đặc sắc và vẻ đẹp đó sẽ
được thể hiện qua thể thơ,
PTBĐ nào…
? Xác định thể thơ?
? Em đã được học những bài
thơ nào viết theo thể loại
này?
? Có tác dụng gì với người
đọc?
? Ptbđ chính của văn bản này
là gì?
? Về mặt hình thức, em nhận
thấy bài thơ này có gì đặc
biệt?
? Vậy bài thơ này có cần
chia bố cục không?
- Hs chú ý
- Năm chữ