LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới thầy giáo Th.s Đỗ
Xuân Đức người đã hướng dẫn giúp đỡ tận tình cho tôi trong quá trình thực
hiện và hoàn chỉnh đề tài này.
Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, tập thể giáo viên các
trường Tiểu học: Trường Tiểu học Liên Minh, trường Tiểu học Đống Đa,
trường Tiểu học Ngô Quyền cùng toàn thể các thầy cô giáo, các bạn sinh viên
K34 khoa Gi¸o dôc TiÓu häc đ· khích lệ và tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi
trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu và hoàn thành đề tài.
MỤC LỤC
A. Mở đầu
B. Nội dung
Chương 1. Cơ sở lý luận
1.1. Một số vấn đề về thiết bị dạy học
1.1.1. Khái niệm
1.1.2. Phân loại
1.1.3. Vị trí, vai trò của thiết bị dạy học trong dạy học
1.1.4. Những yêu cầu khi sử dụng thiết bị dạy học
1.2. Thiết bị dạy học trong dạy học ở tiểu học
1.2.1. Dạy học tiểu học với việc sử dụng các thiết bị dạy học
1.2.1.1. Mối quan hệ giữa thiết bị dạy học với mục đích, nội dung dạy
học ở tiểu học.
1.2.1.2. Mối quan hệ giữa thiết bị dạy học với phương pháp dạy học ở
tiểu học.
1.2.1.3. Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học.
2.2. Danh mục các thiết bị dạy học tối thiểu
Chương 2. Thực trạng thiết bị dạy học và việc sử dụng thiết bị dạy học
trong dạy học ở tiểu học.
2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về thiết bị dạy học và việc sử
dụng thiết bị dạy học trong dạy học ở tiểu học.
2.1.1. Thực trạng đội ngũ giáo viên tiểu học.

coi là động lực thúc đẩy sự phát triển của kinh tế, là một trong hai mục tiêu
chiến lược của quốc gia, “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”.
Như chúng ta đã biết, hiện nay “giáo dục” là một trong những vấn đề
bức xúc của toàn xã hội. Bên cạnh thành tựu đã đạt được thì giáo dục nước ta
còn rất nhiều hạn chế: “Giáo dục - Đào tạo nước ta còn rất nhiều yếu kém,
bất cập cả về quy mô cơ cấu và nhất là về chất lượng giáo dục và hiệu quả
giáo dục còn thấp, trình độ kiến thức, kỹ năng thực hành phương pháp tư duy
của học sinh đa số còn yếu, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế còn hạn
chế chưa đáp ứng kịp những đòi hỏi ngày càng lớn và ngày càng cao về nhân
lực của công cuộc đổi mới kinh tế – xã hội, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thực
hiện CNH – HĐH đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa”
[1]
.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên như: Công tác quản lí
giáo dục còn lỏng lẻo, chưa hợp lý; nội dung chương trình còn lạc hậu xa rời
và phần nhiều chưa gắn bó với thực tế cuộc sống, và còn rất nhiều nguyên
nhân khác nữa. Song ta thấy nguyên nhân cơ bản và quan trọng nhất của thực
trạng trên là phương pháp dạy học chậm đổi mới và đổi mới chưa có hiệu quả
trong đó phải kể đến vấn đề thiết bị dạy học (TBDH) và việc sử dụng TBDH
trong nhà trường còn nhiều bất cập so với mục tiêu giáo dục và đào tạo.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, bậc tiểu học là bậc học quan trọng
nền tảng đặt nền móng vững chắc, tạo cơ sở cho các bậc học trên. “Mục tiêu
giáo dục tiểu học là nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho
sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức trí tuệ, thể chấ,t thẩm mĩ và kỹ
năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”
[2]
Muốn làm được điều đó cần phải quan tâm giải quyết đồng bộ những
vấn đề của bậc tiểu học trong đó đổi mới phương pháp dạy học là một xu thế
tất yếu để nâng cao chất lượng dạy - học trong xã hội phát triển theo hướng
“tập trung chỉ đạo,cải tiến phương pháp giảng dạy và học tập ë các ngành

hành trang nghề nghiệp của mình và với hy vọng tìm ra một số giải pháp có
hiệu quả để phần nào đẩy mạnh cuộc cách mạng về đổi mới phương pháp dạy
học, về công tác TBDH và việc sử dụng TBDH ở trường tiểu học gãp phÇn
nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Đây là vấn đề khá mới, TBDH trong nhà trường phổ thông nói chung
và trường tiểu học nói riêng chỉ thực sự ®îc quan tâm vài năm trở lại đây. Vì
thế trên các tạp chí chuyên ngành Giáo dục cũng có xuất hiện một số bài viết,
bài tham luận, xã luận, của một số tác giả, chẳng hạn như: Tiến sĩ Vũ Văn
Dụ: “Vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác quản lý thiết bị dạy học ở
trường phổ thông”; Thạc sĩ Lê Tiến Thành: “ Định hướng sử dụng đồ dùng
dạy học trong đổi mới phương pháp ở trường tiểu học”; Tiến sĩ Nguyễn
Trọng Khanh: “Một số giải pháp về đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản lí, sử
dụng thiết bị dạy học ở trường phổ thông”; tác giả Trần Mẫu Minh: “Thực
trạng và hiệu quả của thiết bị dạy học trong đổi mới phương pháp dạy học”
Những bài viết này đã phản ánh hàng loạt các vấn đề có liên quan đến
thực trạng TBDH và việc sử dụng TBDH ở trường phổ thông nói chung.
Nhưng tìm hiểu thực trạng TBDH và việc sử dụng TBDH ở các trường tiểu
học khu vực thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc là vấn đề chưa ai nghiên cứu
và đề cập. Việc nghiên cứu vấn đề này nhằm góp phần nâng cao chất lượng
TBDH và việc sử dụng TBDH ở trường tiểu học nói riêng và hiệu quả giáo
dục nói chung.
3. Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng TBDH và việc sử dụng các TBDH ở các trường
tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc, nguyên nhân dẫn đến
thực trạng. Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp để khắc phục thực trạng
nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1. Khách thể
Vấn đề TBDH ở các trường tiểu học khu vực thành phố Vĩnh Yên –

8. Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài
- Phương pháp đọc sách
- Phương pháp điều tra, khảo sat, thống kê, phân tích số liệu.
- Phương pháp trò chuyện, phương pháp quan sát.
9. Kế hoạch nghiên cứu
- Tháng 10 - 11: Nhận đề tài và hoàn thành đề cương
- Tháng 11- 2: Tìm hiểu cơ sở lý luận
- Tháng 02 - 04: Khảo sát thực trạng, đề xuất một số giải pháp cho thực
trạng.
- Tháng 4, 5: Xử lí số liệu, hoàn thành đề tài.
10. Nội dung của đề tài
A. Mở đầu
B. Nội dung
Chương 1. Cơ sở lí luận
1.1. Một số vấn đề về thiết bị dạy học
1.2. Thiết bị dạy học trong dạy học ở tiểu học
Chương 2. Thực trạng TBDH và việc sử dụng THDH trong dạy học ở
tiểu học
2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về TBDH và việc sử
dụng TBDH trong dạy học ở tiểu học
2.2. Thực trạng về TBDH ë trường tiểu học
2.3. Thực trạng việc sử dụng TBDH trong dạy học ở tiểu học.
Chương 3. Nguyên nhân và giải pháp khắc phục
3.1. Nguyên nhân và giải pháp khắc phục thực trạng TBDH hiện
nay
3.2. Nguyên nhân và giải pháp khắc phục thực trạng sử dụng
TBDH ở tiểu học hiện nay
C. Kết luận chung và kiến nghị
1. Kết luận chung

nhiên chúng ta có thể hiểu TBDH một cách đơn giản như sau:
“TBDH là một vật thể hoặc tập hợp những đối tượng vật chất mà
người giáo viên sử dụng với tư cách là công cụ lao động, là phương tiện điều
khiển hoạt động nhận thức của học sinh, đối với học sinh thì đây là nguồn tri
thức, là các phương tiện giúp cho việc lĩnh hội các khái niệm, định luật,
thuyết khoa học, hình thành ở học sinh các kỹ năng, kỹ xảo, đảm bảo việc
giáo dục, phục vụ các mục đích dạy học và giáo dục”
[7]
.
Về mặt bản chất, TBDH là công cụ lao động dành cho loại hình lao
động đặc thù của xã hội, đó là lao động dạy học, là yếu tố quan trọng có vai
trò quyết định năng suất, chất lượng lao động của giáo viên và học sinh.
TBDH còn phản ánh trình độ dạy học và chất lượng đào tạo của nhà trường
trong các thời đại. Các thời đại giáo dục, các trình độ dạy học không phải chỉ
được phân biệt ở chỗ nội dung dạy học, mà còn ở chỗ dạy - học bằng cái gì,
bằng phương pháp nào và bằng những TBDH nào.
1.1.2. Phân loại thiết bị dạy học
a. Căn cứ vào vai trò của TBDH trong quá trình dạy học,ta có thể phân
loại như sau: TBDH truyền thống và TBDH không truyền thống.
+ TBDH truyền thống: tranh ảnh, mô hình, mẫu vật, dụng cụ thí
nghiệm,
+ TBDH không truyền thống: các phim khoa học, băng đĩa, máy chiếu,
các phần mềm dạy học,
b. Căn cứ vào đặc trưng của từng TBDH ta có thể phân loại như sau:
+ Các vật (mô hình, tranh ảnh, thô sơ và gần gũi với học sinh).
+ Các TBDH hiện đại: máy chiếu, các phương tiện nghe nhìn, các phần
mềm dạy học, internet,
c. Dựa vào tính chất của TBDH Tiến sĩ Vũ Văn Dụ phân chia TBDH
thành 3 loại như sau: phương tiện dạy học trực quan, dụng cụ thí nghiệm,
phương tiện kỹ thuật dạy học.

TBDH là một thành tố không thể thiếu của hệ thống dạy học. Nó tồn
tại, vận động và có mối liên hệ mật thiết với các yếu tố khác trong hệ thống.
1.1.3.2. Vai trò của TBDH trong dạy học
Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là một trong các điều kiện quyết định
sự thành công của cải cách giáo dục, vì sự thành công của cải cách giáo dục
phụ thuộc ba điều kiện cơ bản sau:
+ Chương trình và sách giáo khoa mới.
+ Bồi dưỡng giáo viên
+ Đổi mới về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.
Trước đây người ta quan niệm TBDH chỉ là phương tiện minh họa lời
giảng của giáo viên. Ngày nay, người ta coi TBDH chẳng những là phương
tiện minh họa cho lời giảng của giáo viên mà còn là phương tiện giúp giáo
viên tổ chức và điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, là phương tiện
phát triển tư duy. TBDH giúp học sinh dễ dàng nhận ra những đặc điểm bên
ngoài của sự vật hiện tượng, nhưng TBDH còn có khả năng giúp học sinh
thấy được cả những thuộc tính bên trong, thuộc tính bản chất của sự vật, hiện
tượng. TBDH đã thực sự góp phần phát triển tư duy của học sinh.
TBDH đã thực sự là điều kiện cần và đủ giúp giáo viên thiết kế hoạt
động học tập cho học sinh, để học sinh có cơ hội tự mình phát hiện ra kiến
thức giúp đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động
học tập, chủ động nhận thức của người học. Sử dụng thiết bị trong quá trình
dạy học có tác dụng làm giảm sự phụ thuộc của học sinh vào lời giảng của
giáo viên, do đó góp phần đổi mới phương pháp học một cách có hiệu quả.
Đối với quá trình dạy học, TBDH là phương tiện dạy học rất quan trọng
thể hiện trên 3 mặt:
- Phương tiện minh họa kiến thức.
- Phương tiện nâng cao năng lực tư duy.
- Phương tiện rèn luyện năng lực thực hành.
a. Thiết bị dạy học là phương tiện minh họa kiến thức
Tất cả mục tiêu dạy học ở tiểu học nói riêng và mục tiêu dạy học nói

tiếp thu trên lớp thường ở dạng tĩnh cô lập với kiến thức khác sẽ tác động
tương hỗ với nhau làm cho chúng trở nên động, làm lộ rõ bản chất và khả
năng của chúng. Nhờ vậy,học sinh tiểu học sẽ thấy rõ vị trí, vai trò của mỗi
kiến thức trong hoạt động thực tiễn(qua thực hành).
Qua thực hành hứng thú nhận thức của học sinh được kích thích. Khi
tiếp xúc với thực tiễn, tư duy của học sinh luôn luôn được đặt trước tình
huống mới buộc học sinh phải suy nghĩ, tìm tòi, phát triển trí sáng tạo. Qua
thực hành, đức tính kiên trì, cẩn thận, chính xác, kỷ luật được rèn luyện, ý
chí và tình yêu lao động sẽ được nảy nở. Đó là những phẩm chất cần thiết đối
với người lao động và phải được hình thành qua một quá trình rèn luyện lâu
dài, bằng những hoạt động thực hành đa dạng.
1.1.4.Yêu cầu khi sử dụng thiết bị dạy học
Các phương tiện trực quan, thiết bị dạy học nếu được chuẩn bị, sử dụng
khéo léo sẽ huy động được sự tham gia của nhiều giác quan, sẽ kết hợp được
hai hệ thống tín hiệu, tạo điều kiện cho người đọc dễ hiểu, nhớ lâu gây hứng
thú học tập, phát triển năng lực quan sát, bồi dưỡng sự say mê, óc tò mò tìm
tòi phát hiện những tri thức mới. Vì thế khi tiến hành sử dụng các TBDH
trong bài dạy cần giúp người học nắm vững, vận dụng tốt nhất những tri thức
cơ bản và biến chúng thành phương tiện để tiếp tục lĩnh hội tri thức ở mức độ
cao hơn. Các TBDH cần được chuẩn bị cẩn thận, đảm bảo các yêu cầu sau
đây:
a. TBDH phải gắn với nội dung của SGK
TBDH nhằm mục đích minh họa kiến thức, rèn luyện kỹ năng thực
hành luyện tập mà bài học yêu cầu. Vì vậy, TBDH phải thống nhất, phù hợp
với nội dung s¸ch gi¸o khoa.
b. Sử dụng TBDH phải đúng mục đích
Mỗi TBDH có chức năng riêng phải được nghiên cứu sử dụng đúng
mục đích và phù hợp với quá trình dạy học. Các thiết bị dạy học là chỗ dựa
trực quan để phát triển tư duy, để dạy các nội dung kiến thức trừu tượng, khái
quát. Sách giáo khoa ở đầu cấp kênh hình nhiều, càng về cuối cấp càng giảm

đảm bảo tính thẩm mĩ, sử dụng đến đâu thì đưa ra đến đó, dùng xong phải cất
đi để không làm phân tán sự chú ý vào bài học của học sinh. Phải chú ý thiết
lập hệ thống câu hỏi định hướng sự quan sát của học sinh
Mỗi TBDH đều có thế mạnh và chỗ yếu. Để sử dụng một cách có hiệu
quả TBDH đòi hỏi giáo viên phải hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý hoạt động, tác
dụng của mỗi TBDH. Căn cứ vào mục đích, nội dung bài học, lựa chọn, sử
dụng và phối hợp các TBDH một cách hợp lý sẽ góp phần nâng cao chất
lượng học tập của học sinh.
1.2. Thiết bị dạy học trong dạy học ở tiểu học
1.2.1. Dạy học tiÓu học với việc sử dụng các TBDH
Là một nhân tố của quá trình dạy học thì TBDH phải phù hợp với các
nhân tố khác như mục đích, nội dung, phương pháp, các hình thức tổ chức
dạy học sự phù hợp này biểu hiện ở chỗ TBDH phải là sự vật chất hóa nội
dung và phương pháp dạy học.
1.2.1.1. Mối quan hệ giữa TBDH với mục đích, nội dung dạy học tiÓu
häc.
- Mục đích dạy học ở tiểu học
Điều 23, luật giáo dục 2005 khẳng định:
“Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc
dân, giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu
cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và
các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”
Nội dung dạy học là sự cụ thể hóa các mục đích và nhiệm vụ của dạy
học do xã hội đặt ra. Nội dung dạy học được quy định bởi sự tiến bộ của chế
độ xã hội và khoa học công nghệ. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và
bảo vệ Tổ quốc ở nước ta hiện nay đã đặt ra cho nhà trường những yêu cầu to
lớn, đòi hỏi phải có sự đổi mới một cách cơ bản về nội dung, phương pháp
dạy học và do đó phải tổ chức lại cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học. Để phù
với nội dung dạy học, hệ thống TBDH phải bao gồm nhiều thành phần, các
thành phần này phải tính tới các đặc điểm của nội dung chương trình, phải

kiếm tri thức. Các phương pháp dạy học mới nhằm giải quyết tốt ba vấn đề:
tích cực hóa quá trình nhận thức của học sinh; tăng cường khả năng tự lập và
cá biệt hóa quá trình dạy học. Để phù hợp với các phương pháp dạy học mới,
hệ thống TBDH phải thay đổi về loại hình, cấu trúc và phương pháp sử dụng.
TBDH có quan hệ mật thiết với các yếu tố người dạy và người học.
Việc dạy học “lấy người học làm trung tâm” đang được triển khai rộng rãi,
xu thế đổi mới tích cực này đã dựa trên những thay đổi chủ yếu có quan hệ
mật thiết với TBDH: nâng cao tính tích cực, chủ động hơn khi tham gia vào
quá trình học tập và người học được tổ chức hoạt động, được hoạt động nhiều
hơn, tự chiếm lĩnh kiến thức: để thành công trong dạy và học “lấy người học
làm trung tâm” thì TBDH tốt là một yếu tố không thể thiếu.
1.2.1.3. Đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học
Tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học có những đặc điểm sau đây:
Nhu cầu nhận thức phát triển khá rõ nét, từ nhu cầu tìm hiểu những sự
vật, hiện tượng riêng lẻ (lớp 1 và lớp 2) đến nhu cầu phát hiện những nguyên
nhân và quy luật các mối liên hệ, quan hệ (lớp 3 - 4 - 5).
Đối tượng gây xúc cảm cho học sinh tiểu học thường là sự vật, hiện
tượng cụ thể. Tình cảm của các em gắn liền với đặc điểm trực quan, hình ảnh
cụ thể.
Tư duy của học sinh tiểu học là tư duy lý tính gồm 2 loại: Tư duy cụ
thể và tư duy trừu tượng. Tư duy cụ thể có trước tuổi học vẫn tiếp tục phát
triển ở trình độ cao hơn do nhu cầu của hoạt động học, nội dung bài học là
những tri thức khái quát. Học sinh muốn tiếp thu loại tri thức này phải dựa
vào vật thật, vật tượng trưng là các TBDH. Tư duy trừu tượng bắt đầu được
hình thành (trước 6 tuổi) đã xuất hiện nhưng còn non yếu, phải có sự tổ chức,
điều khiển của giáo viên bởi vì nội dung bài học là khái niệm, là tri thức khái
quát, học sinh muốn tiếp thu được phải có tư duy trừu tượng, tuy nhiên tư duy
trừu tượng phải dựa vào tư duy cụ thể.
Chính vì những đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học mà người
giáo viên cần phải có kỹ năng tổ chức, điều khiển hoạt động học, biết căn cứ

1 Băng đĩa (hình) các bài hát sử dụng để dạy
đạo đức. Cái 1
2 Băng (đĩa) hình hoạt cảnh Cái 4
3 Bộ tranh đạo đức (13 bức) Bộ 1
MÔN NGHỆ THUẬT
1 Băng (đĩa) nhạc ghi các bài hát lớp 1. Cái 1
2 Song loan Cái 5
3 Thanh phách Đôi 11
4 Trống nhỏ Cái 3
5 Bộ tranh mỹ thuật lớp 1 (18 bức) Bộ 1
6 Băng( đĩa) hình hướng dẫn thực hành một số
tiết Cái 5
MÔN THỂ DỤC
1 Bộ tranh thể dục lớp 1(18 bức) Bộ 1
2 Thước cuộn 5m bằng kim loại Cái 1
3 Quả cầu chinh Quả 20
4 Còi Cái 2
5 Bóng nhựa Quả 2
THIẾT BỊ DÙNG CHUNG
1 Băng đĩa hình hướng dẫn phương pháp dạy
học
Cái 8
DANH MỤC THIẾT BỊ DẠY HỌC TỐI THIỂU LỚP 2
(Ban hành kem theo quyết định số: 12/2003/QĐ -BGD&ĐT, ngày 24/03/2003/)
STT Tên thiết bị Đơn vị tính
Số
lượng
MÔN TIẾNG VIỆT
1 Mẫu chữ viết trong trường Bộ 1
2 Bộ chữ dạy tập viêt (40 tờ) Bộ 1

MÔN THỂ THAO
1 Tranh thể dục lớp 2(12 tờ) Bộ 1
2 Thước dây 10 m bằng kim loại Cái 1
3 Còi điền kinh Cái 2
4 Quả cầu đá Quả 40
5 Bóng nhỡ bằng da Quả 4
6 Cờ nhỏ Cái 10
7 Vợt đánh cầu chinh Cái 40
DANH MỤC THIẾT BỊ TỐI THIỂU LỚP 3
STT Tên thiết bị Đơn vị tính
Số
lượng
MÔN TIẾNG VIỆT
1 Bộ chữ dạy tập viết Bộ 1
2 Mẫu chữ viết trong trường tiểu học (8 tờ) + 1
nẹp 60 cm Bộ 1
3 Bộ chữ viết mẫu tên riêng (31 tờ) Bộ 1
MÔN ĐẠO ĐỨC
1 Bộ tranh đạo đức lớp 3 (5 tờ) + 1 nẹp 60 cm và
1 nẹp 85 cm Bộ 1
MÔN TOÁN
1 Bộ toán biểu diễn lớp 3 (bộ toán + bảng nỉ +
thước 1m và 0,5 m + compa) Bộ 1
2 Bộ toán thực hành lớp 3 Bộ 40
MÔN TỰ NHIÊN XÃ HỘI
1 Bộ tranh tự nhiên xã hội (5 tờ) + 1 nẹp 60 cm Bộ 1
2 Mô hình trái đất quay xung quanh mặt trời, mặt
trăng quay quanh trái đất. Bộ 1
MÔN MĨ THUẬT
1 Bộ tranh mĩ thuật lớp 3 (8 tờ) + 1 nẹp 60 cm Bộ 1