SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: Trường THPT Nhơn Trạch
Mã số:……………….
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN HỌC SINH
LÀM VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
MỘT CÁCH HỨNG THÚ
Người thực hiện: Nguyễn Thị Khánh
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý Giáo dục 
Phương pháp giảng dạy bộ môn : Văn 
Phương pháp giáo dục 
Lĩnh vực khác 
Sản phẩm đính kèm:
 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác: Đĩa CD Rom
Năm học 2013-2014
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Nguyễn Thị Khánh
2. Ngày tháng năm sinh: 24-10-1956
3. Nam/ nữ: Nữ
4. Địa chỉ: Ấp 1, xã Phú Thạnh, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai
5. Điện thoại: Cơ quan: 0613.518248- Nhà riêng: 0613.582164- ĐTDĐ:
0907823986
6. Email: [email protected]
7. Chức vụ: Giáo viên Văn- Phó Chủ tịch Công Đoàn trường
8. Đơn vị công tác: Trường THPT Nhơn Trạch
II.TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
− Học vị: Thạc sĩ khoa học Ngữ Văn
− Năm nhận bằng: 1996
− Chuyên ngành đào tạo: Văn học Việt Nam (trung đại)

mà còn cần cho người học khi vào đời. Bởi vì trong cuộc sống, dù làm bất cứ công việc
gì, ở bất kỳ lĩnh vực nào, mỗi người cũng có lúc phải trình bày ý kiến riêng của mình về
một vấn đề xã hội.
Trong quá trình giảng dạy, mỗi giáo viên đều rút ra được kinh nghiệm hướng dẫn
học sinh thực hiện bài làm văn. Bài viết này không nêu ra những lý thuyết chung về kỹ
năng làm văn nghị luận xã hội (đã có trong SGK) mà chỉ nêu lên một vài kinh nghiệm về
việc hướng dẫn học sinh làm văn nghị luận một cách hứng thú
II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1. Thuận lợi
Trước năm 2009 (năm đầu tiên thi tốt nghiệp theo chương trình sách giáo khoa
mới) trong các đề thi dành cho chương trình phân ban thử nghiệm đã có câu Làm Văn
Nghị luận xã hội. Tuy nhiên, đề thi không phân ban lại thường chỉ có những câu hỏi về
văn học nước ngoài và Văn học Việt Nam. Giáo viên và học sinh thường tập trung ôn
Văn học nước ngoài và Văn học Việt Nam để làm bài kiểm tra hoặc bài thi.
Từ năm 2009, trong cấu trúc đề thi đã quy định có câu làm văn Nghị luận xã hội.
Đây là câu được 3 điểm trong thang điểm 10 của toàn đề thi. Giáo viên và học sinh đã
quan tâm nhiều hơn đến bài văn Nghị luận xã hội.
Trong trường THPT hiện nay, HS được luyện viết ba dạng đề NLXH: Nghị luận
về một tư tưởng đạo lý, nghị luận về một hiện tượng cuộc sống, nghị luận về một vấn đề
tư tưởng-xã hội- nhân sinh được đặt ra từ một tác phẩm. Cấu trúc đề thi tốt nghiệp tập
trung vào hai dạng đề tư tưởng đạo lý và hiện tượng cuộc sống. Các dạng đề này cũng tạo
nhiều hứng thú cho học sinh
Khảo sát dưới đây cho thấy sự hứng thú của học sinh đối với các dạng đề Nghị
luận xã hội
Câu hỏi khảo sát: Anh/chị thích dạng đề nào trong ba dạng đề thường gặp ở
chương trình THPT?
1. Đề nghị luận về một tư tưởng đạo lý. VD: Anh (chị) hiểu thế nào về câu nói:
“Hạnh phúc cũng như lửa, càng chia ra thì càng được nhân lên”?
2. Đề nghị luận về một hiện tượng cuộc sống. VD: Viết một bài văn nghị luận
bàn về thái độ “vô cảm” trong một bộ phận thanh niên hiện nay

nhân cách sống, có ý nghĩa giáo dục. Dễ
phân tích, chứng minh
NL về một hiện
tượng xã hội
70 Dễ làm, gần gũi với HS,có thể vận dụng
kiến thức có sẵn để làm bài
NL về một vấn đề
XH từ tác phẩm
30 Đề bài là một bài thơ, câu chuyện thú vị,
buộc người đọc phải suy nghĩ
Khi làm bài văn NLXH, học sinh cũng có nhiều hứng thú. Khảo sát dưới đây cho
thấy những yếu tố khiến HS hứng thú với bài văn Nghị luận xã hội
Câu hỏi khảo sát: Anh/ chị có hứng thú gì khi làm văn Nghị luận xã hội?
Kết quả: ( số liệu khảo sát từ 100 HS mỗi khối. Số trả lời bằng với số tỉ lệ)
Ý kiến khác: Có thể cùng nhiều người bàn luận về các vấn đề “nhức nhối” của xã
hội
Yếu tố tạo nên hứng thú khi làm văn NLXH Số HS
=Tỉ lệ
Được trình bày suy nghĩ riêng
50
Được biết thêm nhiều câu danh ngôn,câu thơ/ văn, câu chuyện hay
65
Được hiểu biết thêm về những vấn đề cuộc sống
70
Được bồi dưỡng thêm về phẩm chất đạo đức
60
Được rèn luyện thêm về các kỹ năng làm văn
83
4
2. Khó khăn

Ít tài liệu, ít dẫn chứng để làm văn
90
Hiểu chưa đúng ý câu danh ngôn , câu thơ, câu văn, câu chuyện
52
Hiểu đề, có ý tưởng, nhưng lúng túng trong việc trình bày, diễn đạt
70
Bị khuôn ép ý tưởng trong các dàn bài, không được viết tự do theo ý
riêng
54
Ý tưởng nhiều mà số lượng chữ trong bài làm văn có giới hạn (400-600
chữ)
20
5
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
Nội dung biện pháp (ND-BP) 1: Giúp HS nắm vững các bước làm văn nói chung
và làm văn NLXH nói riêng
Sách giáo khoa từ lớp 10 đến lớp 12 đều có hướng dẫn học sinh cách làm các kiểu
bài văn, trong đó có văn nghị luận xã hội.
HS có thể hứng thú hơn, khi GV giới thiệu với các em các bước viết một bài văn
trong một tài liệu nước ngoài để các em đối chiếu, tham khảo. Các tài liệu này có nhiều
trên Internet. HS có thể tự đọc, hoặc GV tóm lược các ý chính cho HS, chú ý những chỗ
hài hước, dí dỏm của tài liệu
VD: Tài liệu "How To Write an Essay: 10 Easy Steps". Trong tài liệu này, học
sinh tham khảo 10 bước dễ dàng để làm văn, trong mỗi bước, cách hướng dẫn lại dí dỏm.
Chẳng hạn như trong bước 1: Nghiên cứu (Research-tìm hiểu đề) “Hãy tự biến bạn thành
một chuyên gia” (making yourself an expert), hay như trong bước 5: Lập dàn ý (Outline)
“Dùng những câu một dòng để nêu luận điểm của đoạn văn, và những dấu bullet để nêu
lên ý chính trong nội dung mỗi đoạn văn. Hãy chơi trò sắp xếp thứ tự các luận điểm trong
bài văn” (Use one-line sentences to describe paragraphs, and bullet points to describe
what each paragraph will contain. Play with the essay’s order)

thought, perhaps a quotation, or an interesting twist of logic, or some call to action. Is there something you want the
reader to walk away and do? Let him or her know exactly what.
9. MLA Style: Format your essay according to the correct guidelines for citation. All borrowed ideas and quotations
should be correctly cited in the body of your text, followed up with a Works Cited (references) page listing the
details of your sources.
10. Language: You're not done writing your essay until you've polished your language by correcting the grammar,
making sentences flow, incoporating rhythm, emphasis, adjusting the formality, giving it a level-headed tone, and
making other intuitive edits. Proofread until it reads just how you want it to sound. Writing an essay can be tedious,
but you don't want to bungle the hours of conceptual work you've put into writing your essay by leaving a few
slippy misppallings and pourly wordedd phrazies
You're done. Great job. Now move over Ernest Hemingway — a new writer is coming of age! (Of course
Hemingway was a fiction writer, not an essay writer, but he probably knew how to write an essay just as well.)
6
ND-BP 2: Giúp HS hiểu đúng từ ngữ trong đề văn NLXH
Đề văn NLXH, đặc biệt là đề NL về một tư tưởng đạo lý, có những từ ngữ tuy
không khó, nhưng nếu HS hiểu không đúng, bài văn sẽ bị lệch hướng, lạc đề.
Những từ ngữ như lý tưởng, mục đích, hoài bão, ước mơ…thường HS có hiểu,
nhưng khó diễn đạt thành ý mạch lạc. Trong trường hợp này, GV nên hướng dẫn HS tra
từ điển tiếng Việt hoặc từ điển Hán Việt để hiểu nghĩa gốc của từ ngữ
VD1: Nhà văn Nga L.Tôn-xtôi nói: “Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Không có lí
tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng thì không có
cuộc sống”. Từ câu nói trên, anh (chị) hãy nêu suy nghĩ về vai trò của lí tưởng trong cuộc
sống con người.
Để làm tốt đề này, HS cần hiểu đúng nghĩa của từ “lý tưởng” mới có thể giải thích,
phân tích, chứng minh đúng hướng. Dựa theo từ điển, “lý tưởng” được hiểu là:
− Lý tưởng: điều tốt đẹp xuất hiện trong tâm trí con người, do con người tưởng
tượng, mong muốn
− Lý tưởng: khái niệm diễn tả một vẻ đẹp tuyệt vời, một hình ảnh hoàn hảo (VD:
người yêu lý tưởng, chỗ ở lý tưởng…)
− Lý tưởng sống: quan niệm về lối sống tốt đẹp, toàn thiện mà con người ước mơ,

7
− Vị có nghĩa là vì, như trong quan điểm “nghệ thuật vị nghệ thuật’ của các nhà
văn lãng mạn và “nghệ thuật vị nhân sinh” của các nhà văn hiện thực phê
phán trước năm 1945.
− Tha có nghĩa là khác. Như trong các từ ngữ “Tha hương”, “Tha nhân”. Liên hệ
với câu thơ đã học của Đỗ Phủ: “Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ” (Thu
hứng)
ND-BP 3: Bản câu hỏi tìm ý
HS cần biết cách đặt ra những câu hỏi cho một đề Văn nói chung và đề NLXH nói
riêng. Câu hỏi có thể do các nhóm tự biên soạn, trao đổi trong lớp, tương ứng với các
phần của một bài NLXH. Câu hỏi cũng có thể do GV gợi ý, HS tìm tài liệu. Bản câu hỏi
sẽ rất cần thiết cho những đề buộc phải tìm tòi tư liệu, dẫn chứng từ trên mạng Internet
hoặc trong sách báo.
VD1: Bàn về hiện tượng Nguyễn Hữu Ân- Bạn sẽ chia chiếc bánh thời gian cho
ai? (SGK)
Một số câu hỏi:
− Nguyễn Hữu Ân là ai?
− Hành động cao đẹp nào của Nguyễn Hữu Ân được đề cao?
− Động lực nào thúc đẩy Nguyễn Hữu Ân có hành động đó?
− Có tấm gương nào biết chia sẻ chiếc bánh thời gian của mình cho người khác
như Nguyễn Hữu Ân không? Tìm một vài dẫn chứng?
− Nên chia sẻ chiếc bánh thời gian như thế nào để vừa thực hiện được những kế
hoạch riêng của bản thân, vừa có thể giúp đỡ người khác?
− …
VD2: Bàn về vấn đề tiết kiệm, bảo tồn năng lượng
Một số câu hỏi
− Năng lượng là gì?
− Những nguồn năng lượng đang được con người sử dụng?
− Vì sao cần tiết kiệm, bảo tồn năng lượng?
− Những cách tiết kiệm, bảo tồn năng lượng có hiệu quả?

7. “Một khi bạn có được một niềm tin sắt đá, bạn sẽ không dễ dàng buông tay đầu hàng
trước những nghịch cảnh. Chính niềm tin sẽ tiếp thêm nguồn năng lượng vô biên giúp
bạn vững vàng ý chí để vượt qua mọi khó khăn, thử thách” (Keith D. Harrell)
8. “Không có khái niệm “mất tất cả” khi chúng ta còn niềm tin và sức mạnh”
9. “Hãy biến nghịch cảnh thành cơ hội để đạt được những điều tốt đẹp hơn”
10. Lý tưởng là ngọn đèn chỉ đường,. Không có lý tưởng thì không có phương hướng kiên
định, mà không có phươgn hướng thì không có cuộc sống” (Lev Tolstoy) ( Đề NL về 1
tư tưởng đạo lý- Sách Ngữ Văn 12 Nâng cao, tập 1, tr 175)
11. “Một con người làm sao có thể nhận thức được chính mình? Đó không phải là việc của
tư duy mà là của thực tiễn. Hãy ra sức thựxc hiện bổn phận của mình, lúc đó bạn lập
tức hiểu được giá trị của mình” (Gớt) (Đề NL về 1 tư tưởng đạo lý- Sách Ngữ Văn 12
Nâng cao, tập 1, tr 175)
12. “Con người được sinh ra lhông phải để dành cho thất bại. con người có thể bị hủy diệt
nhưng không thể bị đánh bại” (Ernest Hemingway)
13. Phải chăng “Cái chết không phải là điều mất mát lớn nhất trong cuộc đời. Sự mất mát
lớn nhất là bạn để cho tâm hồn tàn lụi ngay khi còn sống” (Noóc-man Ku-sin)? (Đề Ôn
tập- Sách Ngữ Văn 12 Nâng cao, tập 1, tr 252)
14. “Chúng ta phải thực hiện đức tính trong sạch, chất phác hăng hái, cần kiệm; xóa bỏ hết
những vết tích nô lệ trong tư tưởng và hành động” (Hồ Chí Minh) (Đề NL về 1 tư
tưởng đạo lý- Sách Ngữ Văn 12 Nâng cao, tập 1, tr 175)
15. “Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học” (Tục ngữ Việt Nam)
16. “Con đường học vấn dài lâu- Tìm đi lối tắt dễ đâu mà thành” (Ngạn ngữ Nhật)
17. “Hãy lắng nghe lời khuyên của người khác, và sống bằng trí thông minh của mình”
(Ngạn ngữ Uz-bê-kis-tan)
18. “Đừng đánh giá quyển sách qua cái bìa”
19. Trong việc nhận thức, Ăng-ghen có phương châm: “Thà phải tìm hiểu sự thật suốt
đêm, còn hơn nghi ngờ nó suốt đời”.Các-mác thì thích câu châm ngôn: “Hoài nghi tất
cả”. Anh (chị) hiểu thế nào về những ý tưởng trên? (Đề văn thi chọn HS giỏi,VN,
2007)
9

11. Việc giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt & Ngôn ngữ giao tiếp của giới trẻ hiện đại
12. Vấn đề ô nhiễm môi trường: Ô nhiễm đất, nguồn nước, không khí…Nguyên nhân, giải
pháp
13. “Trái đất là ngôi nhà chung của chúng ta”. Từ thông điệp này và thực trạng môi trường ở
khu vực anh (chị) đang sống, hãy trình bày những suy nghĩ của mình về vấn đề môi trường và
trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với vấn đề bảo vệ môi trường.
14. Suy nghĩ của anh (chị) về những con số sau: “Trung bình mỗi năm có khoảng 12.000 người
chết và trên 20.000 người bị thương do tai nạn giao thông, trong đó trẻ em chiếm 35%” (báo
điện tử Việt Nam, 07/12/2010)
10
Đường đòi là một chiếc thang không hết nấc,
việc học là quyển sách không có trang cuối cùng
(Kalinin)
Trang minh họa 1b
ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
TRÍCH TỪ TÀI LIỆU TẬP HUẤN GIÁO VIÊN
DẠY HỌC, ĐÁNH GIÁ THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG
TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG- MÔN NGỮ VĂN
Đề nghị luận xã hội Ngữ Văn 10
1. Khổng Tử nói: “Cứ trong ba người cùng đi tất có một người có thể làm thầy ta”. Anh(chị) suy
nghĩ như thế nào về lời dạy của Khổng Tử ? Hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ đó.
2. “Cuộc sống của bạn hôm nay là kết quả từ thái độ sống và những lựa chọn của bạn trong quá khứ.
Cuộc sống của bạn ngày mai sẽ là kết quả từ thái độ sống và những lựa chọn của bạn ngày hôm nay ”
(Theo Quà tặng của cuộc sống – NXB Trẻ, 2004) Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của anh(chị) về
quan điểm trên.
3. Ngạn ngữ Latinh có câu: “Cuộc đời ngắn ngủi không cho phép ta hy vọng quá xa”. Anh(chị) có
đồng ý với ý kiến đó không? Hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của mình.
4. "Ba điều làm nên giá trị một con người: siêng năng, chân thành, thành đạt" (Dẫn theo Phép màu
nhiệm của đời - NXB Trẻ, 2004). Anh(chị) hiểu ý kiến trên như thế nào? Viết đoạn văn trình bày suy
nghĩ của mình.

14. “Con người sống không có tình thương cũng giống như vườn hoa không có ánh nắng mặt trời;
không có gì đẹp đẽ và hữu ích có thể nảy nở trong đó được” (Vich-to Huy-go). Anh/chị có đồng ý
với ý kiến trên không? Hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ đó của anh/chị.
15. Mark Twain cho rằng: “Những bài học vô giá về đạo đức không đến với ta qua sách vở mà qua
những kinh nghiệm sống của ta ở trong đời”. Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của anh/chị nghĩ về ý
kiến này.
16. Bàn luận ý nghĩa của câu tục ngữ sau : “Con có cha như nhà có nóc. Con có mẹ như bẹ ấp măng”
17. Anh (chị) suy nghĩ như thế nào về câu nói của một người mẹ: “Con ơi, tay trái của mình là tay
phải của người.”?
18. Suy nghĩ về bài học mà anh (chị) rút ra được từ những lời khuyên sau của đức Khổng Tử:
Người quân tử có ba điều phải nghĩ:
1. Lúc nhỏ nếu chẳng học, thì khi lớn ngu dốt chẳng làm được điều gì.
2. Lúc già nếu không đem những điều mình biết để dạy người, thì khi qua đời chẳng ai
thương tiếc.
3. Lúc giàu có nếu không bố thí, thì đến lúc khốn khó chẳng ai cứu giúp.
(Theo Kho tàng cổ học tinh hoa)
19. Anh (chị) hiểu thế nào về câu nói: “Hạnh phúc cũng như lửa, càng chia ra thì càng được nhân
lên”?
20. Suy nghĩ của anh (chị) về lời dạy của Phật: Sự phá sản lớn nhất của đời người là lòng ghen tỵ.
GỢI Ý CÁCH LÀM MỘT SỐ ĐỀ KHÓ NGỮ VĂN 12
Đề 15: HS có thể đồng ý hoặc không đồng ý với tư tưởng của Mark Twain. Song cần phải nhận thấy rằng
trong suy nghĩ đó, nhà văn chủ yếu nhấn mạnh vai trò của những kinh nghiệm sống chứ không có ý định
hạ thấp hoặc phủ nhận vai trò của sách vở trong việc giáo dục con người. Cần sử dụng kết hợp một số
thao tác nghị luận để làm sáng tỏ quan điểm của mình và nêu ra những ví dụ minh họa cụ thể.
Đề 16 Giải thích ý nghĩa của các hình ảnh so sánh để khái quát nội dung của câu tục ngữ. Nóc là bộ
phận cao nhất, nối liền hai mái của ngôi nhà xưa. Nhà có nóc thì mới có thể che mưa, che nắng – là tổ
ấm của con người. Thân măng non nớt nếu không có bẹ ủ ấp, bảo vệ thì không thể sống và lớn lên được.
Sử dụng các hình ảnh so sánh ấy, nhân dân ta muốn nói gì về tình yêu thương và vai trò của Cha, Mẹ
trong cuộc đời mỗi con người? Hiểu được niềm hạnh phúc lớn lao khi có cha, có mẹ, anh chị có suy nghĩ
gì?

học)
3. Bình luận
Kết bài: Bài học nhận thức và hành động của bản thân
VD: Trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu nói sau đây của một nhà văn Nga: “Nơi
lạnh nhất không phải là Bắc cực, mà là nơi không có tình thương’
MB: Nêu câu thơ Tố Hữu: “Còn gì đẹp trên đời hơn thế, Người yêu người
sống để yêu nhau’- Dẫn vào vấn đề tình thương- Nêu câu danh ngôn trong đề
TB:
 Giải thích câu nói:
 Bắc cực là nơi lạnh giá, không nắng ấm, băng tuyết bao phủ bốn
mùa, thời tiết khắc nghiệt
 Tình thương là tình cảm giữa con người với con người, là sự đoàn
kết chia sẻ, đùm bọc nhau, danh cho nhau những gì tốt đẹp nhất,
đem đến cho tâm hồn con người sự ấm áp, hạnh phúc
 Nơi nào không có tình yêu thương, nơi ấy còn lạnh hơn cả Bắc cực.
Câu nói so sánh cái lạnh của thiên nhiên và cái lạnh của lòng người,
để khẳng định tầm quan trọng của tình thương
 Phân tích- Chứng minh: (tìm dẫn chứng từ Văn học và cuộc sống thực tế)
 Bắc cực dù là nơi lạnh giá vẫn có sự sống, vẫn có con người và
nhiều loài sinh vật khác
 Nơi thiếu tình thương là nơi lạnh nhất vì ở đó, con người cảm thấy
cuộc sống không còn có ý nghĩa, con người sẽ cô đơn, tuyệt vọng,
thậm chí cảm thấy chết còn hạnh phúc hơn sống trong địa ngục trần
gian
 Bình luận
 Một câu nói đúng đắn, nêu cao vai trò của tình thương
 Tình thương là hạnh phúc của con người, quà tặng lớn lao mà con
người cần trao cho nhau, để cuộc sống có ý nghĩa.
KL: Bài học nhận thức và hành động về tình thương
Cấu trúc bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống

có hình ảnh màu sắc đẹp mắt và nhiều câu danh ngôn thú vị
Trong thực tế, nhiều học sinh chưa thể tiếp cận với nguồn dẫn chứng phong phú
này vì nhiều lý do: Phụ huynh không cho vào mạng, vì sợ con em nghiện game online,
gia đình các em chưa có điều kiện nối mạng, bản thân các em không có thời gian…
Vì vậy, giáo viên sẽ là người hướng dẫn HS tìm dẫn chứng. Có thể chia nhóm HS
tìm tư liệu, cử nhóm trưởng là những em có điều kiện truy cập Internet. Có thể GV lấy tư
liệu từ mạng về trình chiếu cho HS…
Tư liệu dẫn chứng do GV sưu tầm có thể cung cấp cho HS qua các tiết dạy Văn,
hoặc tiết sinh hoạt chủ nhiệm ( nếu GVCN là GV Văn của lớp), hoặc tiết hoạt động ngoài
giờ lên lớp (HĐNGLL), tiết Tự chọn Văn (TCV).
VD: Khi dạy về Hê- minh-uê, GV có thể trình chiếu những câu danh ngôn của nhà
văn này, trong đó có câu văn nổi tiếng: “Con người có thể bị hủy diệt, nhưng không thể
bị đánh bại” (xem trang phụ lục 3 ở trang 14 tiếp sau và phim minh họa đính kèm trên
CD). Những câu danh ngôn của nước ngoài mang nội dung tương tự những câu ngạn ngữ
của Việt Nam cũng thường đem đến sự hứng thú cho HS
Trong tiết sinh hoạt chủ nhiệm hoặc tiết TCV, tiết HĐNGLL, GV có thể trình
chiếu một Slideshow về bài học đạo đức, cuộc sống(xem slideshow minh họa đính kèm
trên CD)
. Cũng có thể photo cho HS một trang câu danh ngôn mang ý nghĩa giáo dục để
thảo luận. Cách làm này rất có ích cho HS ban A, vì không có tiết tự chọn Văn(xem trang
phụ lục 3 ở trang 14 tiếp sau)
14
Phân tích vấn đề
Trang phụ lục 3
“The fruit of the Spirit is love, joy, peace, patience, kindness, goodness,
faithfulness, gentleness, and self-control.” Galatians 5:2
ND-BP 7: Đưa đề văn NLXH vào Đề cương ôn tập hàng tuần
15
Lời khuyên dành cho cuộc sống
TT - * Cho nhiều hơn người ta mong đợi bạn và hãy làm điều đó một cách hăng hái.

 Phân tích vấn đề
− Giải thích: Bạo hành là hành động tàn bạo,. ngang ngược, vũ phu, bất chấp
công lý, đạo lý, bất chấp luật pháp, làm tổn thương tinh thần và thể xác người
khác
− Biểu hiện:
 Trong gia đình; chồng đánh vợ, hành hạ, lăng mạ vợ. cha mẹ làm tổn
thương con cái, trừng phạt con cái một cách tàn bạo(nêu dẫn chứng)
 Ngoài xã hội: những vụ hành hạ người khác, thảm sát hàng loạt, bạo
hành trong học đường đang ngày càng gia tăng (nêu dẫn chứng)
− Nguyên nhân:
 Cuộc sống nhiều khó khăn, nhiều áp lực khiến một số người trở nên
lạnh lùng , tàn nhẫn
 Phim ảnh, sách báo xấu, những trò chơi bạo lực trên Internet…kích
thích nhiều người trẻ bắt chước, muốn khẳng định vị thế của mình
bằng bạo lực
 Sự thờ ơ vô cảm, sợ hãi trước cái ác khiến tình trạng bạo hành càng có
điều kiện gia tăng
 Giáo dục gia đình học đường còn nặng về dạy chữ, chưa chú trọng
nhiều đến việc dạy làm người
− Tác hại
 Đối với nạn nhân: tổn thương về thể xác, tâm lý hoảng loạn, cái chết
 Đối với gia đình, cộng đồng: nỗi lo sợ, thất vọng, đau khổ, cuộc sống
không còn hạnh phúc, bình yên
 Đề xuất giải pháp
− Giáo dục cần chú trọng việc dạy người, các giá trị cuộc sống
− Pháp luật cần có những hình thức chế tài mạnh mẽ đối với nạn bạo hành
− Mỗi người cần ý thức phát huy truyền thống nhân ái của dân tộc, lên án cái
xấu, cái ác, không thờ ơ vô cảm với tha nhân
− Tuổi trẻ học đường cần tránh những hành vi bạo lực, phát hiện, tố giác
những biểu hiện bạo lực, dũng cảm ngăn chận những vụ bạo hành

− Tuổi trẻ học đường làm gì để góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông?
− Làm thế nào để những chuyến “Về nguồn” của tuổi trẻ học đường hấp dẫn
và hữu ích?
Có những đề Văn NLXH có thể kết hợp với chủ đề Hđngoài giờ lên lớp. HS viết
bài văn ở nhà và thuyết trình, hùng biện trước Ban giám khảo cuộc thi
VD: Thi viết về chủ đề “Truyền thống Hiếu học và Tôn sư trọng đạo” (HĐNGLL
tháng 11-2010)
•Đối tượng tham gia: HS ở tất cả các lớp, các khối
•Hình thức thi: Mỗi học sinh dự thi viết 1 bài văn ngắn (khoảng 400 đến
600 chữ theo đề tài của mỗi khối dưới đây:
− Khối 12: Sự cần thiết phải rèn luyện đức tính cần cù, kiên trì trong học tập
− Khối 11: Kể về một tấm gương hiếu học mà bạn biết (qua sách báo, được
nghe kể, hoặc qua các gương thực tế ở trường, ở lớp, ở địa phương)
− Khối 10: Bạn hãy nêu và giải thích một câu ca dao hay tục ngữ về truyền
thống tôn sư trọng đạo mà bạn biết.
IV.KẾT QUẢ
17
1. Đối với Học sinh:
Ưu điểm:
− HS hứng thú hơn khi làm Văn NLXH, nắm vững hơn các kỹ năng làm văn,
được tiếp cận với nhiều dạng đề, từ đó, rèn luyện nhiều thao tác nghị luận
− NLXH là dạng đề mở, kích thích tư duy sáng tạo của HS, có thêm sự hứng
thú, các em cảm thấy thoải mái hơn trong việc trình bày suy nghĩ riêng
− Làm tốt được bài văn NLXH, điểm bài văn của HS sẽ tăng lên, tạo sự phấn
khởi cho các em. Kết quả thi cuối HKI là một bằng chứng. HS quan tâm rất
nhiều đến vấn đề bạo hành trong học đường nên trúng tủ khi gặp đề này.
Bản so sánh kết quả thi giữa HKI và kết quả thi cuối HKI của 3 lớp12
N
Nhược điểm:
− Vẫn còn HS gặp khó khăn về diễn đạt các ý tưởng, tìm dẫn chứng, dựng

12A1 44 37 84% 44 100% tăng 16%
12C1 41 31 75% 29 70% giảm 5%
12C2 40 31 77,5% 32 80% tăng2,5 %
18
GV cần động viên những ý tưởng đúng, sáng tạo, dù có khi không ở trong Đáp án
có sẵn. Cần giúp cho HS phát huy năng lực tư duy, biện luận và phản biện trước mỗi vấn
đề.
GV cũng cần lắng nghe ý kiến phản hồi của HS về việc làm văn, về những trợ
giúp từ phía thầy cô và bạn cùng lớp để HS làm Văn tốt hơn
Khảo sát dưới đây cho thấy những nhu cầu trợ giúp của HS trong việc làm văn
Nghị luận xã hội
Câu hỏi khảo sát: Anh/ chị cần trợ giúp những gì khi thực hành bài văn Nghị luận
xã hội?
Kết quả: ( số liệu khảo sát từ 100 HS mỗi khối. Số trả lời bằng với số tỉ lệ)
Ý kiến khác: GV cần giảng xoáy vào trọng tâm của đề- Phân tích những chỗ quan
trọng, khó hiểu, mấu chốt vấn đề- Giải thích rõ những dạng đề thường gặp, tránh
cho HS khỏi bị lạc đề Cung cấp nhiều dẫn chứng, nhiều ví dụ cụ thể- Chỉ dẫn các
bài báo , những thông tin xung quanh vấn đề cần bàn bạc- Giảng sơ về câu danh
ngôn- Đôi lúc cần đọc những đoạn văn hay để HS tham khảo
Ý kiến khác: Các bạn nên trao đổi, thảo luận về vấn đề cần nghị luận- Nên có bạn
giỏi hoặc khá Văn kèm bạn học dở môn Văn
VI.ĐỀ XUẤT- KẾT LUẬN
1. Đề xuất
Về phía trường
− Có ngân hàng đề cho các bộ môn
− Thư viện tạo điều kiện thuận lợi, giới thiệu sách mới để học sinh tìm đọc
thêm. Cần bổ sung vào thư viện những loại sách “Hạt giống tâm hồn’, “Học
làm người”, “Kỹ năng sống”…để HS vừa được bồi dưỡng đạo đức nhân cách,
vừa bổ sung tư liệu làm văn NLXH
− Cần tận dụng tiết chào cờ để cung cấp cho HS những bài học về đạo đức, kỹ

Nhiều phương tiện truyền thông đang báo động về tình trạng thí sinh dự thi tuyển
vào Đại học, Cao đẳng các ngành khoa học xã hội bị giảm sút từng năm. Có nhiều
nguyên nhân, một trong số những nguyên nhân ấy có thể là do HS chán học Văn.
Người thầy cần có những biện pháp để giúp HS ý thức hơn về việc học môn Văn
và thực hành làm Văn. Dù các em có lựa chọn tương lai với ngành nghề nào, các em
cũng sẽ vận dụng tốt ngôn ngữ trong các hoạt động giao tiếp trong xã hội.
VII. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Sách giáo khoa Văn 10, 11,12, chương trình chuẩn và chương trình nâng
cao- Bộ GDĐT- NXB Giáo dục 2006
2.Sách Giáo viên Văn 10, 11,12 chương trình chuẩn và chương trình nâng cao-
Bộ GDĐT- NXB Giáo dục 2006
3.Sách Bài tập Ngữ Văn 10, 11,12 chương trình chuẩn và nâng cao- Bộ
GDĐT- NXB Giáo dục 2006
4.“Chuẩn kiến thức Ngữ Văn 12”, Bộ Giáo dục và Đào tạo, NXB Giáo dục
2010
5.Tài liệu Tập huấn giáo viên “Dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến
thức, kỹ năng trong chương trình Giáo dục phổ thông, môn Ngữ Văn, cấp
THPT” (Hà Nội, tháng 7,2010)
6.Một số tài liệu khác do cá nhân sưu tầm rải rác trên báo, tạp chí, Internet
Nhơn Trạch, tháng 5, 2011
Người thực hiện
Nguyễn Thị Khánh
20
BM04-NXĐGSKKN
SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Trường THPT Nhơn Trạch Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc
Nhơn Trạch, ngày 30 tháng 5 năm 2011
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2010 – 2011
Tên sáng kiến kinh nghiệm: Hướng dẫn HS làm văn NL Xã hội một cách hứng thú