BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ GIAO THÔNG
VẬN TẢI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TP.HCM
oOo
NGUYỄN LÂM HẢI
HOÀN THIỆN MÔ HÌNH CƠ QUAN
QUẢN LÝ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH
CÔNG CỘNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ DỊCH VỤ VẬN TẢI
TP. HCM 07- 2013
1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ GIAO THÔNG
VẬN TẢI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TP.HCM
oOo
NGUYỄN LÂM HẢI
HOÀN THIỆN MÔ HÌNH CƠ QUAN
QUẢN LÝ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH
CÔNG CỘNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH

CHUYÊN NGÀNH: Tổ chức và quản lý vận tải
MÃ SỐ: 60840103
LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA
HỌC:
TS. Trịnh Văn Chính
TP. HCM 07- 2013
2

Mở đầu Trang 1
1. Tính cấp thiết của đề tài Trang 1
2. Mục đích nghiên cứu Trang 1
3. Đối tượng nghiên cứu Trang 2
4. Phạm vi nghiên cứu Trang 2
5. Phương pháp nghiên cứu Trang 2
6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài Trang 2
7. Nội dung đề tài Trang 2
Chương 1. Cơ sở khoa học về công tác quản lý vận tải hành khách
công cộng Trang 4
1.1. Lý luận về công tác quản lý VTHKCC Trang 4
1.1.1. Khái niệm về VTHKCC Trang 4
1.1.2. Quản lý VTHKCC Trang 6
1.1.2.1. Quản lý Giao thông vận tải Trang 6
1.1.2. 2 Quản lý nhà nước về VTHKCC Trang 9
1.2. Kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới về công tác quản lý
VTHKCC
Trang 15
1.2.1. Tổng quan chung về tổ chức quản lý VTHKCC Trang 15
1.2.2. Một số mô hình tổ chức quản lý điều hành VTHKCC trên thế giới
Trang 18
1.2.2.1. Quản lý giao thông đô thị Lyon (Pháp) Trang 18
5
1.2.2.2 Quản lý giao thông đô thị Grenoble (Pháp) Trang 18
1.2.2.3 Quản lý giao thông công cộng ở NewYork Trang 20
1.2.2.4. Quản lý giao thông đô thị Singapore Trang 20
1.2.2.5. Quản lý giao thông đô thị ở Seoul (Hàn Quốc) Trang 21
1.2.2.6. Quản lý giao thông công cộng của các thành phố ở Trung Quốc
Trang 22
1.2.3. Kinh nghiệm trong nước về công tác quản lý VTHKCC Trang 22

2.4. Thực trạng về công tác quản lý kinh doanh khai thác VTHKCC ở
TP.HCM Trang 45
2.4.1. Thực trạng về công tác điều hành Trang 45
2.4.2. Thực trạng về công tác quản lý các doanh nghiệp thông qua đấu
thầu, đặt hàng khai thác tuyến xe buýt Trang 47
2.4.3. Thực trạng về công tác giám sát chất lượng dịch vụ hoạt động trên
các tuyến xe buýt Trang 47
2.4.4. Thực trạng về công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức
quản lý điều hành hoạt động xe buýt thông qua thiết bị giám sát hành trình.
Trang 48
2.4.5. Thực trạng về công tác quản lý khối lượng vận chuyển và trợ giá
Trang 50
2.4.6. Thực trạng về công tác quản lý các tuyến xe buýt liên tỉnh. .Trang 50
2.5. Đánh giá chung thực trạng công tác quản lý nhà nước về quản lý điều
hành VTHKCC ở TP.HCM Trang 50
2.5.1. Về các chính sách hỗ trợ và quy hoạch Trang 50
2.5.2. Về quản lý các doanh nghiệp Trang 51
2.5.3. Đoàn phương tiện Trang 51
2.5.4. Hệ thống vé xe buýt Trang 52
2.5.5. Hệ thống hạ tầng phục vụ VTHKCC Trang 52
2.5.6. Hệ thống thông tin, tuyên truyền, ứng dụng khoa học công nghệ
trong công tác điều hành Trang 52
7
2.5.7. Chất lượng dịch vụ Trang 52
Chương 3: Hoàn thiện công tác quản lý VTHKCC và nâng cao năng
lực tổ chức quản lý của trung tâm quản lý và điều hành vận tải hành
khách công cộng Trang 53
3.1. Định hướng phát triển VTHKCC và yêu cầu hoàn thiện công tác tổ
chức quản lý VTHKCC ở TP HCM Trang 53
3.1.1. Định hướng Trang 53

Trang 17
Bảng 1-4 Các cơ quan quản lý VTHKCC ở Châu Âu Trang 20
Bảng 2-1 Kết quả hoạt động VTHKCC từ năm 2002 đến 2012 Trang 33
10
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1-1 Quy trình quản lý giao thông vận tải Trang 7
Hình 1-2 Các công cụ quản lý hữu hình Trang 10
Hình 1-3 Các công cụ quản lý quan trọng nhất Trang 10
Hình 1-4 Đối tượng điều chỉnh của Pháp luật Trang 12
Hình 1-5 Sơ đồ tổ chức cơ quan Sytral Trang 18
Hình 1-6 Sơ đồ tổ chức cơ quan SMTC Trang 19
Hình 2-1 Sơ đồ tổ chức, quản lý hệ thống VTHKCC hiện nay Trang 34
Hình 2-2 Sơ đồ tổ chức của Trung tâm QL&ĐHVTHKCC Trang 39
Hình 2-3 Sơ đồ tổ chức của Ban quản lý đường sắt đô thị Trang 40
Hình 2-4 Thị phần các doanh nghiệp vận tải kinh doanh VTHKCC bằng
xe buýt Trang 42
Hình 2-5 Mô hình quản lý qua thiết bị Giám sát hành trình Trang 49
Hình 3-1 Đề xuất mô hình tổ chức quản lý VTHKCC Trang 57
Hình 3-2 Mô hình tổ chức của cơ quan quản lý VTHKCC Trang 62
11
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt Nghĩa Tiếng Anh
01
TP.HCM Thành phố Hồ Chí
Minh
Ho Chi Minh City
02 UBND Ủy ban nhân dân People’s Commitee
03
Sở GTVT Sở Giao thông vận tải Department of
Transport

Trung tâm QL& HVTHKCC là c quan hành chính s nghi p tr cĐ ơ ự ệ ự
thu c S Giao thông v n t i H Chí Minh, th c hi n công tác qu n lýộ ở ậ ả ồ ự ệ ả
ho t đ ng VTHKCC trên đ a bàn TP HCM, hi n tr c ti p qu n lý h th ngạ ộ ị ệ ự ế ả ệ ố
xe buýt và taxi , ngoài ra Trung tâm tr c ti p qu n lý h th ng nhà ch , trự ế ả ệ ố ờ ụ
d ng, các b n bãi ph c v VTHKCC nh : Ga hành khách xe buýt Sài Gòn, Gaừ ế ụ ụ ư
hành khách xe buýt Ch L n, Ga hành khách xe buýt Qu n 8, bãi xe buýt Th iợ ớ ậ ớ
An, bãi xe buýt Hi p Thành, bãi xe buýt C ng Qu n 4, bãi xe buýt phà Bìnhệ ả ậ
Khánh,
Trong th i gian qua, m c dù Trung tâm QL& H VTHKCC đã có r tờ ặ Đ ấ
nhi u n l c trong vi c tìm các gi i pháp cho phát tri n VTHKCC, nh ngề ỗ ự ệ ả ể ư
ho t đ ng VTHKCC nói chung, nh t là ho t đ ng VTHKCC b ng xe buýtạ ộ ấ ạ ộ ằ
v n ch a thu hút đ c nhi u ng i dân Thành ph s d ng làm ph ngẫ ư ượ ề ườ ố ử ụ ươ
ti n ph c v cho m c đích c a chuy n đi. N u không hoàn thi n đ cóệ ụ ụ ụ ủ ế ế ệ ể
m t mô hình c quan qu n lý VTHKCC t t, s có nguy c g p nhi u khóộ ơ ả ố ẽ ơ ặ ề
kh n, không ph i h p đ c trong công tác qu n lý và t ch c c a nhi uă ố ợ ượ ả ổ ứ ủ ề
lo i hình VTHKCC hi n t i và s phát tri n trong t ng lai: buýt, metro, ạ ệ ạ ẽ ể ươ
Vì v y, vi c nghiên c u th c tr ng VTHKCC đ tìm ra các gi i phápậ ệ ứ ự ạ ể ả
c i thi n ho t đ ng, trong đó gi i pháp v t ch c ho t đ ng và qu n lý,ả ệ ạ ộ ả ề ổ ứ ạ ộ ả
đi u hành VTHKCC có th nói là c n thi t và c n c . N u b máy t ch cề ể ầ ế ă ơ ế ộ ổ ứ
đi u hành t t s t p trung đ c ngu n l c đ gi i quy t các v n đ m tề ố ẽ ậ ượ ồ ự ể ả ế ấ ề ộ
cách nhanh chóng và hi u qu nh t phù h p v i hoàn c nh, giai đo n hi nệ ả ấ ợ ớ ả ạ ệ
nay và các n m s p t i khi có các h th ng VTHKCC kh i l ng l n nhă ắ ớ ệ ố ố ượ ớ ư
metro, xe đi n m t đ t (tramway), BRT, đ a vào ho t đ ng. Qua đó, k tệ ặ ấ ư ạ ộ ế
13
h p v i các nghiên c u tr c đây t o thành nh ng gi i pháp đ ng b nh mợ ớ ứ ướ ạ ữ ả ồ ộ ằ
phát tri n b n v ng h th ng VTHKCC TP HCM;ể ề ữ ệ ố
2.M c ích nghiên c uụ đ ứ :
- T p h p c s lý lu n v qu n lý VTHKCC.ậ ợ ơ ở ậ ề ả
- T p h p kinh nghi m qu n lý VTHKCC m t s đ a ph ng.ậ ợ ệ ả ộ ố ị ươ
- ánh giá th c tr ng qu n lý VTHKCC TP.HCM.Đ ự ạ ả ở

công c ng TP.HCM.ộ ở
- Ch ngươ 3: Hoàn thi n công tác qu n lý VTHKCC và nâng caoệ ả
n ng l c t ch c qu n lý c a Trung tâm qu n lý và đi u hànhă ự ổ ứ ả ủ ả ề
VTHKCC.
- K t lu n và ki n ngh .ế ậ ế ị
15
Ch ngươ 1: C S Ơ Ở KHOA H C V CÔNG TÁC QU N LÝỌ Ề Ả
V NT I HÀNH KHÁCH CÔNG C NGẬ Ả Ộ
1.1. Lý luận về công tác quản lý VTHKCC:
1.1.1. Khái ni m v VTHKCC.ệ ề
Các ph ng th c v n t i hành khách trong đô th đ c chia làm haiươ ứ ậ ả ị ượ
lo i chính là v n t i cá nhân và v n t i công c ng.ạ ậ ả ậ ả ộ
V n t i khách cá nhân là các ph ng ti n đ c v n hành b i chính chậ ả ươ ệ ượ ậ ở ủ
nhân cho m c đích đi l i riêng c a cá nhân h , trên các đ ng ph công c ng,ụ ạ ủ ọ ườ ố ộ
bao g m các ph ng ti n ph bi n là xe ô tô con cá nhân, xe máy, xe đ p vàồ ươ ệ ổ ế ạ
c ng có th c hình th c đi b .ũ ể ả ứ ộ
i v i v n t i hành khách công c ng đô th có hai khái ni mĐố ớ ậ ả ộ ở ị ệ
chính:
- Khái ni m r ng là lo i hình v n t i ph c v chung cho xã h i,ệ ộ ạ ậ ả ụ ụ ộ
mang tính ch t công c ng trong đô th , b t k nhu c u đi l i thu c vấ ộ ị ấ ể ầ ạ ộ ề
nhu c u gì. V i khái ni m này, VTHKCC g m c taxi, xe lam, xe ôm ,ầ ớ ệ ồ ả
xích lô…
- N u xét theo tính ch t ph c v c a VTHKCC là ph c v s đôngế ấ ụ ụ ủ ụ ụ ố
trong đô th thì VTHKCC bao g m các lo i hình v n chuy n khách trong đôị ồ ạ ậ ể
th có th đáp ng kh i l ng l n nhu c u đi l i c a m i t ng l p dân cị ể ứ ố ượ ớ ầ ạ ủ ọ ầ ớ ư
m t cách th ng xuyên, liên t c theo th i gian xác đ nh, theo h ng và tuy nộ ườ ụ ờ ị ướ ế
n đ nh trong t ng th i k nh t đ nh.ổ ị ừ ờ ỳ ấ ị
Cả hai khái niệm về VTHKCC nêu trên thống nhất nhau ở nội dung:
VTHKCC là một phương thức vận tải hành khách ở đô thị, không phải là
vận tải hành khách liên tỉnh, nhưng lại khác nhau về bản chất: khái niệm

hệ thống VTHKCC, nó là cầu nối, tạo mối liên hệ và đảm bảo sự liên thông
của cả hệ thống VTHKCC ở các đô thị.
17
B ng 1-1 Phân bi t gi a v n t i công c ng v i v n t i cá nhânả ệ ữ ậ ả ộ ớ ậ ả
c i mĐặ đ ể V n t i cá nhânậ ả V n t i công c ngậ ả ộ
Tên g iọ
V n t i cá nhânậ ả V n t i công c ngậ ả ộ
i t ngĐố ượ
ph c vụ ụ
Ch s h uủ ở ữ Công c ngộ
Ng i cungườ
ngứ
Ch s h uủ ở ữ Nhà v n t iậ ả
Tuy n i l iế đ ạ
Ng i s d ng (linh ho t)ườ ử ụ ạ Nhà v n t i (c đ nh)ậ ả ố ị
Bi u ch yể đồ ạ
xe
Ng i s d ng (linh ho t)ườ ử ụ ạ Nhà v n t i (c đ nh)ậ ả ố ị
Chi phí
Ng i s d ngườ ử ụ Giá c đ nhố ị
Vùng ho t ng t i uạ độ ố ư
M t dân cậ độ ư
Trung
bình/th pấ
O: th pấ
D: cao
Trung bình cao
D ng tuy nạ ế
R i rácả Linh ho tạ Tuy n tr c, tuy nế ụ ế
nhánh, tuy n thu gom,ế

thông. Do đi u ki n giao thông c ng không tr ng thái b t bi n mà thayề ệ ũ ở ạ ấ ế
đ i theo th i gian, cùng v i s giá t ng c a s l ng xe máy và ô tô thamổ ờ ớ ự ă ủ ố ượ
gia giao thông hay cùng v i s phát tri n và m r ng m ng l i đ ng. Doớ ự ể ở ộ ạ ướ ườ
v y, c n ph i thi t l p m t c ch trong đó quy trình qu n lý giao thôngậ ầ ả ế ậ ộ ơ ế ả
đ c xem xét và cân nh c l i th ng xuyên đ có th đáp ng đ c nh ngượ ắ ạ ườ ể ể ứ ượ ữ
thay đ i trong nh ng đi u ki n giao thông khác nhau.ổ ữ ề ệ
Hình 1-1 Quy trình qu n lý giao thông v n t iả ậ ả
19
Qu n lý Nhà n c v giao thông v n t i đô th là s tác đ ng c a bả ướ ề ậ ả ị ự ộ ủ ộ
máy qu n lý Nhà n c vào các quá trình, các quan h kinh t - xã h i trongả ướ ệ ế ộ
ho t đ ng giao thông v n t i đô th t quy ho ch, k ho ch đ n t ch cạ ộ ậ ả ị ừ ạ ế ạ ế ổ ứ
th c hi n, t xây d ng c s h t ng k thu t đ n khai thác ph ng ti n,ự ệ ừ ự ơ ở ạ ầ ỹ ậ ế ươ ệ
t t ch c giao thông trên m ng l i đ n t ch c, qu n lý, khai thác b nừ ổ ứ ạ ướ ế ổ ứ ả ế
bãi và các ho t đ ng khác nh m h ng ý chí và hành đ ng c a các ch th kinhạ ộ ằ ướ ộ ủ ủ ể
t vào th c hi n t t nhi m v c a giao thông v n t i đô th , k t h p hàiế ự ệ ố ệ ụ ủ ậ ả ị ế ợ
hòa l i ích cá nhân, t p th và l i ích Nhà n c.ợ ậ ể ợ ướ
* Quản lý doanh nghiệp GTVT đô thị
Qu n lý doanh nghi p GTVT đô th là ho t đ ng c a ch th qu nả ệ ị ạ ộ ủ ủ ể ả
lý tác đ ng vào các y u t quan tr ng trong quá trình ho t đ ng c a doanhộ ế ố ọ ạ ộ ủ
nghi p nh nhân l c, k thu t công ngh , v t t nguyên v t li u, tài chínhệ ư ự ỹ ậ ệ ậ ư ậ ệ
và k toán, marketing, thông tin, hành chính, quan h … nh m đ m b o sế ệ ằ ả ả ự
n đ nh, hi u qu trong ho t đ ng GTVT đô th đ đ t đ c m c tiêu kinhổ ị ệ ả ạ ộ ị ể ạ ượ ụ
doanh.
Nh ng do m c tiêu đ tài t p trung vào mô hình qu n lý Nhà n c nênư ụ ề ậ ả ướ
không đi sâu vào qu n lý doanh nghi p đ c mà ch gi i h n trong ph nả ệ ượ ỉ ớ ạ ầ
qu n lý Nhà n c v GTVT đô th chung và v n t i công c ng nói riêng.ả ướ ề ị ậ ả ộ
* Nội dung quản lý nhà nước về giao thông vận tải đô thị
Bảng 1-2 Nội dung quản lý GTVT đô thị
Lĩnh vực Nội dung quản lý
Kết cấu hạ tầng GTVT

1.1.2. 2. Qu n lý nhà n c v VTHKCC:ả ướ ề
* Khái ni mệ
Qu n lý Nhà n c v v n t i hành khách công c ng là toàn b ho tả ướ ề ậ ả ộ ộ ạ
đ ng qu n lý c a các c quan ch p hành và đi u hành b máy Nhà n c tácộ ả ủ ơ ấ ề ộ ướ
đ ng vào các quá trình, các quan h thu c ho t đ ng VTHKCC.ộ ệ ộ ạ ộ
* N i dung và hình th c qu n lý Nhà n c i v i VTHKCCộ ứ ả ướ đố ớ
- Nhà n c xác đ nh m c tiêu, ho ch đ nh chi n l c phát tri n kinh tướ ị ụ ạ ị ế ượ ể ế
- xã h i, xây d ng các chính sách, l p quy ho ch và k ho ch phát tri nộ ự ậ ạ ế ạ ể
VTHKCC. K t qu c a nó đ c th hi n trong quy t đ nh qu n lý Nhàế ả ủ ượ ể ệ ế ị ả
n c trong nh ng hình th c pháp lý nh t đ nh.ướ ữ ứ ấ ị
- Nhà n c qu n lý kinh t nói chung và qu n lý VTHKCC nói riêngướ ả ế ả
b ng công c riêng c a mình đó là pháp lu t. ằ ụ ủ ậ
- Ho t đ ng qu n lý c a Nhà n c là ho t đ ng m ng tính ch t Nhàạ ộ ả ủ ướ ạ ộ ạ ấ
n c, pháp lu t là công c s c bén và không th thi u đ xác l p và đ m b oướ ậ ụ ắ ể ế ể ậ ả ả
21
đ c tính đi u ch nh và tr t t c a nh ng quan h kinh t n y sinh trongượ ề ỉ ậ ự ủ ữ ệ ế ả
n n kinh t th tr ng.ề ế ị ườ
- Nhà n c qu n lý ho t đ ng VTHKCC thông qua vi c ban hành cácướ ả ạ ộ ệ
quy t đ nh qu n lý kinh t , t ch c th c hi n, ki m tra và giám sát th cế ị ả ế ổ ứ ự ệ ể ự
hi n các quy t đ nh y. Nh ng quy t đ nh qu n lý này làm phát sinh, thay đ iệ ế ị ấ ữ ế ị ả ổ
ho c ch m d t các quan h pháp lu t kinh t .ặ ấ ứ ệ ậ ế
* Phân lo i công c qu n lýạ ụ ả
Công c qu n lý kinh t v mô đ c Nhà n c s d ng đ đi uụ ả ế ĩ ượ ướ ử ụ ể ề
ch nh toàn b n n kinh t nói chung và ho t đ ng VTHKCC nói riêng, t o raỉ ộ ề ế ạ ộ ạ
môi tr ng thu n l i cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh. Chúng th cườ ậ ợ ạ ộ ả ấ ự
hi n nh ng ch c n ng sau:ệ ữ ứ ă
- Chức năng hướng dẫn
- Chức năng điều tiết
- Chức năng kiểm soát
Công c qu n lý bao g m m t t p h p các công c h u hình vàụ ả ồ ộ ậ ợ ụ ữ

+ Các quan h kinh t - xã h i gi a các ch th s n xu t, cung ng,ệ ế ộ ữ ủ ể ả ấ ứ
khai thác các ph ng ti n v n t i đô th .ươ ệ ậ ả ị
- N u xét v ph ng di n các ch th tham gia vào ho t đ ng giaoế ề ươ ệ ủ ể ạ ộ
thông đô th thì bao g m:ị ồ
Hình 1-4 Đối tượng điều chỉnh của pháp luật
Công c chính sáchụ
Nhà n c đ a ra các chính sách kinh t nh m h tr hay h n ch đ iướ ư ế ằ ỗ ợ ạ ế ố
v i doanh nghi p, HTX kinh doanh trong l nh v c VTHKCC tùy thu c vàoớ ệ ĩ ự ộ
tình hình hi n t i và đ nh h ng phát tri n trong t ng lai.ệ ạ ị ướ ể ươ
Công c k ho chụ ế ạ
VTHKCC có vai trò quan tr ng trong h th ng giao thông đô th , cọ ệ ố ị ụ
th nh sau:ể ư
24
- Chuy n t i hành khách, hay gom khách hàng đ n các nhà ga, b n xe,ể ả ế ế
sân bay.
- áp ng nhu c u đi l i c a ng i dân nh ng n i d ch vĐ ứ ầ ạ ủ ườ ở ữ ơ ị ụ
VTHKCC kh i l ng l n ch a ho t đ ng, hay VTHKCC kh i l ngố ượ ớ ư ạ ộ ố ượ
l n không th ti p c n đ n n i.ớ ể ế ậ ế ơ
- Gi m l ng ph ng ti n v n t i cá nhân l u thông trên đ ng. Gópả ượ ươ ệ ậ ả ư ườ
ph n gi m ô nhi m môi tr ng, gi m tai n n giao thông.ầ ả ễ ườ ả ạ
- áp ng các chuy n đi mà không đi u ki n di chuy n b ng v n t iĐ ứ ế ề ệ ể ằ ậ ả
cá nhân
T vai trò c a ph ng th c VTHKCC, Nhà n c đ a ra đ nh h ngừ ủ ươ ứ ướ ư ị ướ
phát tri n cho t ng lai v v t c đ phát tri n, đ a ra t l đ m nhi mể ươ ề ề ố ộ ể ư ỷ ệ ả ệ
bao nhiêu ph n tr m trong t ng nhu c u đi l i c a ng i dân. Ngoài ra nhàầ ă ổ ầ ạ ủ ườ
n c đ nh h ng mô hình ho t đ ng c a VTHKCC nh doanh nghi p,ướ ị ướ ạ ộ ủ ư ệ
h p tác xã trong t ng lai s ho t đ ng nh th nào.ợ ươ ẽ ạ ộ ư ế
* Quy trình qu n lýả
Cấp chính phủ và các bộ
- Chính ph : trong l nh v c qu n lý VTHKCC thì chính ph có vaiủ ĩ ự ả ủ