MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI “LÀM QUEN CHỮ CÁI”
I.Đặt vấn đề :
Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “làm quen chữ cái” là cơ hội tốt để sớm
hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ
năng làm quen chữ cái. Qua đó giáo dục tình cảm và phát triển tư duy mở rộng vốn
hiểu biết của trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện. Chuẩn bị cho trẻ
một hành trang “Tiếng Việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1.
Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo khi bước vào trường phổ thông là một bước
ngoặt lớn và việc quan trọng nhất là ở đây ai sẽ là người giúp trẻ vượt qua những cái
khó khăn đó? không ai khác chính là các cô giáo, phụ huynh và bản thân trẻ. Ở mẫu
giáo trẻ đang quen với vui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi trẻ vào tiểu học thì
học tập lại là vai trò chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo
không phải là đưa chương trình tiếng việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo 5
tuổi được sử dụng các yếu tố vui chơi và các nhiệm vụ học tập sáng tạo thông qua các
hoạt động học tập. Nhờ giáo viên biết linh hoạt, sáng tạo trong tiết dạy lấy trẻ làm
trung tâm cho mọi hoạt động, biết khơi gợi lòng say mê, sự hứng thú của trẻ về bộ
môn làm quen chữ cái. Chính vì tầm quan trọng đó
Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công công tác giảng dạy trẻ ở
độ tuổi 5-6 tuổi. Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằng trẻ làm quen
với chữ viết không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu
khó biết vận dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trình lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy
đủ kiến thức của bộ môn, để từ đó trẻ có sự tập trung chú ý và thực sự có hứng thú,
có tính kỷ luật trong học tập.
 Nhận thức cũ, thực trạng cũ.
Trong quá trình thực hiện chuyên đề bản thân tôi còn gặp rất nhiều khó khăn một
số cháu mới đi học năm đầu tiên nên chưa mạnh dạn nhiều cháu còn nói ngọng nói
lắp, nhận thức của trẻ chênh lệch nhau nên việc truyền thụ kiến thức gặp rất nhiều
khó khăn. Mặc dù trường đã mua sắm đầy đủ về cơ sở vật chất cũng như đầu tư về
chuyên môn nhưng cũng chưa thực sự đáp ứng đủ so với nhu cầu học tập của chuyên
đề “làm quen chữ cái”.

lạ… Chính vì thế khi dạy một tiết “Làm quen chữ cái” tôi cho rằng đồ dùng trực quan
là yếu tố đầu tiên yêu cầu điểm đặc biệt phải đảm bảo an toàn.
Bước đầu trẻ được làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻ được lần
lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh mà trong đó chứa một chữ cái mà
chúng ta định cho trẻ làm quen.
Ví dụ: Trẻ làm quen với chữ cái G – Y (chủ điểm phương tiện giao thông).
Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớp đọc thơ
“Chiếc cầu mới” qua tranh. Trong tranh có cầu, dòng người qua lại, xe ô tô, tàu hỏa…
tôi đã chọn hình thức vừa chỉ từng chữ dưới bài thơ vừa đọc. Qua đó trẻ tri giác và
hiểu rõ hơn về các phương tiện giao thông và đặc biệt là được đọc và làm quen từng
chữ cái tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi bức tranh này vẽ về cái gì? (Nhà
ga) trong nhà ga có những dòng người qua lại có người soát vé và đặc biệt là có
những đoàn tàu dừng lại đón khách, trả khách… qua bức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng
thêm tính tò mò hấp dẫn. Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ “Nhà ga” bạn nào
hãy lên chỉ những chữ cái đã được học và cô cho trẻ làm quen chữ “G”
Tiếp đến chữ Y cô hỏi trẻ ngoài tàu hỏa ra thì còn có những phương tiện giao
thông gì nữa? Trả lời (máy bay…) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm
gì? Bay ở đâu? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và ai có thể lên
rút ra cho cô 2 chữ cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “Y”.
Hoặc là để chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện về
trò chơi “các phương tiện giao thông vào bến” tôi huy động trẻ sưu tầm bìa cát tông
tranh ảnh, họa báo về các phương tiện như: máy bay, đoàn tàu, ô tô, thuyền buồm…
2
2
hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó. Khi vào trò chơi cô giới thiệu các bến và
phương tiện giao thông nào thì phải vào bến được làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho
sự khéo léo ở đôi tay và thuận lợi trong khi viết chữ, dán các chữ cái lên các phương
tiện giao thông, trẻ hứng thú hơn với chính đồ dùng mình làm ra.
Ví dụ khác: Với chủ điểm mà mùa xuân với tiết học làm quen chữ cái L, M, N? tôi
cho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt những vật liệu đó đều phải chứa các

giáo như lá thì trẻ dán chữ L, mận thì dán chữ M, hạt na thì dán chữ N…
Hoặc cô giáo vẽ các hình ảnh về vườn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoa cúc
vàng” cô giáo viết chữ in thường hết cả bài thơ như những chữ cái cô định cho trẻ
làm quen L, M, N thì cô tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy.
3
3
Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ điểm. Không những
ở góc “Bé cùng làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương
ứng, như hộp đựng hoa lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và dán vào.
Treo xung quanh lớp một cụm từ bảng thời tiết, bé lên lớp, tên của trẻ, tất cả những
cái đó đều phải vừa tầm nhìn với trẻ. Hoặc có những bức vẽ của trẻ được viết tên trẻ
vào phía trái, làm như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen trẻ học đến
nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá
để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùng của cô và trẻ như bút chì màu, vở tập
tô… ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ đội có gắn chữ hoa lá,
hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ, lô tô… các biện pháp này theo
đánh giá đạt kết quả.
* Cách lên lớp của một giáo viên trong giờ làm quen chữ cái: Một yêu cầu đặt ra
đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen chữ cái là các kiến thức khi truyền thụ đến trẻ
phải hết sức ngắn gọn tuyệt đối hình thức tránh sự rập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới
vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen với chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng
soạn bài nghiên cứu kĩ bài soạn. Nắm rõ yêu cầu của bài dạy chọn trò chơi phù hợp
với nguyên tắc động tĩnh phù hợp với chủ điểm. Ngoài ra để tạo hứng thú thì cô phải
có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễn đạt ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học. Trước
khi vào bài tôi thường kể chuyện (dựa trên chủ điểm) hoặc sáng tác thơ, vè hay
những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào thực tế để trẻ dễ nhớ, dễ hiểu, tránh gò bó.
Ví dụ: Cho trẻ làm quen chữ cái B, D, Đ chủ điểm “mùa xuân” tôi giới thiệu. Hôm
nay chúng mình tổ chức hội hoa xuân các loài hoa về dự hội rất là đông đủ nào chúng
mình cùng xem có những loài hoa gì? (Trẻ đi và hát bài “màu hoa” sau đó kể tên hoa
hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bướm… lần lượt đưa từng tranh ra cho trẻ

vừa học.
Ví dụ: Rềnh rềnh ràng ràng
Tìm các loại hoa
Hoa gì ngoài bắc
Cánh nhỏ màu hồng
Cùng vui đón tết.
Trẻ giơ lô tô hoa đào và nói hoa đào có chữ Đ. Cứ như thế cô đọc cho trẻ đoán
chữ B, D sau đó cho trẻ đọc và từng nhóm bạn đối nhau.
b) Lồng ghép tích hợp các môn học khác:
Cô giáo là người xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp các môn
học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích trẻ tích cực chủ động say
mê trong tiết học.
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ gì thì sự linh hoạt sáng tạo ứng xử nhanh của
cô giáo trong một tiết dạy mang lại sự chú ý cho trẻ, cô giáo phải kết hợp nhuần
nhuyễn các bộ môn khác vào chi tiết học làm quen chữ cái và phù hợp với chủ điểm.
 Tích hợp văn học:
Khi vào một tiết học học sinh làm quen học làm quen chữ cái tôi thường tích hợp
bộ môn văn học vì nó phù hợp với bộ môn chữ cái. Đây là một bộ môn mà Bộ giáo
dục chọn làm chuyên đề mũi nhọn cùng lúc với chữ cái. Khi tích hợp một câu chuyện
hay một bài thơ có các nhân vật, sự vật, con vật có tên gọi trong đó có chứa chữ cái
mà cô định cho trẻ làm quen.
Ví dụ: Câu chuyện “Sự tích hồ gươm” cô kể cho trẻ nghe câu chuyện sau đó đưa
tranh “Rùa vàng” ra cho trẻ rút chữ cái đã được học. Hôm nay cô sẽ dạy các con chữ
cái V và R.
Và các chữ cái khác cũng vậy tôi thường sử dụng thơ ca hò vè câu đố để gây hứng
thú.
Ví dụ: Câu đố chữ Â
Chữ gì một nét còng tròn
Bên phải nét thẳng trên đầu có ô
Hoặc chữ V

tạo điều kiện cho cô và cháu trong việc làm đồ dùng đồ chơi qua đó việc dạy và học
có hiệu quả và thống nhất hơn.
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
- 100% trẻ được học đầy đủ 29 chữ cái trong chương tình đổi mới của Bộ giáo dục
mầm non.
- Qua việc thực hiện các biện pháp mới sáng tạo trong việc dạy môn “Làm quen
chữ cái” tôi thu được kết quả sau:
 Kết quả của trẻ: Theo đánh giá của lớp
Nội dung Khi chưa áp dụng biện
pháp
Sau khi áp dụng biện
pháp
- Trẻ nhận biết cách phát âm 29
chữ cái rõ ràng
60% 90%
- Nhận biết đúng 29 mặt chữ cái 76% 100%
- Tô viết trùng khít lên chấm mờ
hoàn thành vở tập tô sạch sẽ.
55% 90%
 Về phụ huynh:
Những năm chưa sử dụng biện pháp phối hợp kết hợp với phụ huynh một cách
tích cực dẫn đến kết quả đồ dùng trực quan còn đơn điệu chưa phong phú. Nhưng từ
khi phối hợp với phụ huynh bản thân tôi đã chú ý vận dụng tuyên truyền một cách
6
6
thuyết phục cho bộ môn “Làm quen chữ cái”. Đặc biệt phụ huynh rất quan tâm tới
việc học chữ của con em, thường xuyên trao đổi tình hình học tập của trẻ ở lớp để về
nhà rèn luyện thêm như viết đúng cách, đúng dòng kẻ … Tạo cho cô giáo một điểm
tựa tốt hơn.
 Về cô.

IV. Ý kiến đề xuất:
Xin đề xuất với Phòng giáo dục, Sở giáo dục đào tạo chọn những sáng kiến kinh
nghiệm hay phổ biến rộng rãi cho chúng tôi được tham khảo và học tập.
- Hàng năm hỗ trợ tạo điều kiện cho giáo viên đi học tập các trường bạn.
- Cần có thêm tranh ảnh minh họa phục vụ cho chương trình.
Cát Tài, ngày 12 tháng 11 năm 2011
Người viết
7
7
Nguyễn Thị Nhàn

8
8