LỜI CAM ĐOAN
Bản luận văn này được hoàn thành là cả quá trình nghiên cứu
nghiêm túc của tôi cùng với sự giúp đỡ tận tình của giáo viên hướng
dẫn GS.TS. Nguyễn Văn Nam. Tôi cam đoan các số liệu, kết quả,
trích dẫn trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng và trung thực.
Hà Nội, ngày tháng năm 2013
Học viên
Nguyễn Thị Tươi
LỜI CÁM ƠN
Trong quá trình học tập và thực hiện luận văn Thạc sĩ tôi đã được sự giúp
đỡ nhiệt tình của nhiều thầy cô, tập thể và đồng nghiệp. Trước hết tôi xin chân
thành cảm ơn sâu sắc thầy giáo GS.TS. Nguyễn Văn Nam - người thầy đã trực
tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận
văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Kinh tế Quốc
Dân, các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ Viện Sau đại học, đã tạo điều kiện giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành lãnh đạo UBND huyện Phù Cừ, Phòng Lao động thương
binh và Xã hội, UBND các xã và đặc biệt là Phòng giao dịch Ngân hàng Chính
sách Xã hội Phù Cừ- Hưng Yên đã tạo điều kiện cho tôi trong việc thu thập số
liệu và thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè và những cộng tác viên đã giúp
đỡ chia sẻ tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Tác giả luận văn
Nguyễn
Thị Tươi
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN 1
LỜI CÁM ƠN 2
MỤC LỤC 3
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 5
3.2. Giải pháp 75
3.3. Kiến nghị 79
3.3.1. Kiến nghị với các cấp chính quyền địa phương 79
3.3.2. Kiến nghị đối với NHCSXH cấp trên 83
KẾT LUẬN 85
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1
PHỤ LỤC 2
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BAAC Ngân hàng Nông nghiệp và Hợp tác xã tín dụng
BHYT Bảo hiểm y tế
BPM Ngân hàng Nông nghiệp Malaysia
CCB Cựu chiến binh
ChN Chăn nuôi
CN Cận nghèo
ĐTN Đoàn Thanh niên
GB Ngân hàng Grameen
HĐND Hội đồng nhân dân
HĐQT Hội đồng quản trị
HN Hộ nghèo
HSSV Học sinh sinh viên
KFV Doanh nghiệp vừa và nhỏ
KH Kế hoạch
KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình
KHKT Khoa học kỹ thuật
NHCSXH Ngân hàng chính sách xã hội
NHNN Ngân hàng nhà nước
NS&VSMT Nước sạch & vệ sinh môi trường
TB&XH Thương binh & Xã hội
TH Thực hiện
TK&VV Tiết kiệm & vay vốn
Bảng 2.24: Tỷ lệ hộ nghèo theo các mức vốn vay (%) 69
Bảng 3.1: Dư nợ các chương trình cho vay theo kế hoạch năm 2013 73
Hình vẽ:
Hình 2.1: Hệ thống tổ chức phòng giao dịch NHCSXH Phù Cừ 36
Hình 2.2: Tỷ lệ hộ nghèo tại các xã qua các năm 39
Hình 2.3: Tỷ lệ cận nghèo tại các xã qua các năm 40
Hình 2.4: Tổng nguồn vốn và vốn cấp trên chuyển về qua các năm 42
Hình 2.5: Tỷ lệ dư nợ của các nguồn vốn qua các năm 45
Hình 2.6: Mục đích sử dụng vốn của các hộ 47
Hình 2.7 : Tỷ lệ hộ nghèo trước và sau khi vay vốn 53
Hình 2.8 : Tỷ lệ hộ cận nghèo trước và sau khi vay vốn 54
Hình 2.9: TNBQ của hộ gia đình trước và sau khi sử dụng vốn vay 56
Hình 2.10 : Tỷ lệ nhân khẩu 66
Hình 2.11 : Tỷ lệ hộ gia đình có số nhân khẩu >=4 theo các nhóm tuổi 67
Hình 2.12: Trình độ học vấn của chủ hộ 68
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cho đến hôm nay, đói nghèo vẫn là nỗi ám ảnh thường trực đối với cả loài
người. Thế giới đã chứng kiến những thảm họa của chiến tranh, thảm họa của thiên
tai, dịch bệnh với bao nỗi kinh hoàng. Nhưng hậu quả do những nạn đói gây ra vô
cùng khủng khiếp. Các cuộc chiến tranh dù khốc liệt vô cùng nhưng rồi trước sau
cũng được giải quyết; những thảm họa do thiên tai, dịch bệnh gây ra từng bước
cũng sẽ được khắc phục thì vấn đề nghèo đói của nhân loại lại là một vấn đề vừa
cấp bách, vừa phức tạp lại như một căn bệnh kinh niên khó bề chạy chữa.
Đói nghèo là nỗi bất hạnh và là một phi lý lớn. Trong khi nền văn minh thế
giới đã đạt được những thành tựu to lớn về tiến bộ khoa học - công nghệ, làm tăng
đáng kể của cải vật chất xã hội, tăng thêm vượt bậc sự giàu có cho con người, thì
thảm cảnh đeo đẳng mãi trên lưng con người lại vẫn là sự nghèo đói. Hàng tỷ người,
thực tế là một phần ba số dân thế giới vẫn khốn cùng và đói khát. Thiệt thòi lớn nhất là
trẻ em, hằng ngày có gần 100 triệu trẻ em thiếu ăn, trên 100 triệu trẻ em vô gia cư chỉ
tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Cùng ngày Chính
phủ đã ký quyết định số 131/2002/QĐ-TTg về việc thành lập Ngân hàng Chính sách
Xã hội (NHCSXH) trên cơ sở tổ chức lại ngân hàng phục vụ người nghèo nhằm
tách hẳn kênh tín dụng ưu đãi ra khỏi kênh tín dụng thương mại.
Trải qua 10 năm xây dựng và trưởng thành, NHCSXH đã không ngừng lớn
mạnh cả về quy mô hoạt động và chất lượng dịch vụ, nỗ lực vượt qua rất nhiều khó
khăn thách thức để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được Đảng và Nhà nước giao
phó. NHCSXH đã khẳng định được vị thế quan trọng của mình là một tổ chức tín
dụng đặc thù, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà vì sự nghiệp XĐGN của
đất nước. Đây thực sự là một kênh dẫn vốn hiệu quả đến với người nghèo và các đối
tượng chính sách khác nhằm giúp họ thoát nghèo. Tuy nhiên, trong quá trình thực
hiện chương trình cho vay hộ nghèo thời gian qua cho thấy hiệu quả vốn tín dụng
còn thấp làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng phục vụ người nghèo. Phải làm
thế nào để người nghèo nhận được và sử dụng có hiệu quả vốn vay? Chất lượng tín
dụng nâng cao nhằm bảo đảm cho sự phát triển bền vững của nguồn vốn tín dụng?
Đồng thời, người nghèo thoát được cảnh nghèo đói là một vấn đề được cả xã hội
quan tâm.
Hệ thống NHCSXH phát triển rộng khắp đất nước, hầu hết ở các tỉnh đều có
chi nhánh của NHCSXH, ở các huyện là các Phòng giao dịch NHCSXH. Hiệu quả
hoạt động của NHCSXH được quyết định bởi hiệu quả hoạt động của các Phòng
2
giao dịch tại các huyện. Phòng giao dịch tại các huyện là cơ quan trực tiếp phân
phối và theo dõi phương thức sử dụng vốn của các hộ gia đình. Hoạt động của
Phòng giao dịch NHCSXH có ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả sử dụng vốn của
các hộ gia đình, giúp các hộ gia đình thuộc nhóm nghèo, gia đình khó khăn có thể
tiếp cận với các nguồn vốn ưu đãi, mở rộng sản xuất kinh doanh, tăng năng suất,
tăng thu nhập, giúp các hộ gia đình thoát nghèo và nâng cao phúc lợi xã hội.
Sau 15 năm đổi mới và phát triển, Huyện Phù Cừ đã đạt được một số thành
tựu tiêu biểu: Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo
hướng phù hợp, tỷ lệ nghèo giảm từ 15,82% năm 2010 xuống còn 12% năm 2011.
- Phân tích thực trạng tín dụng và thực trạng hiệu quả tín dụng đối với hộ
nghèo tại Phòng giao dịch NHCSXH Phù Cừ- Hưng Yên.
- Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
tại Phòng giao dịch NHCSXH Phù Cừ- Hưng Yên.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng để đưa ra một số biện pháp nâng
cao hiệu quả tín dụng đối với với hộ nghèo.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là những hộ nghèo được vay vốn của
Phòng giao dịch NHCSXH Phù Cừ- Hưng Yên trong các năm 2009, 2010,
2011 và 6 tháng đầu năm 2012. Đề tài sử dụng số liệu do UBND, phòng Lao
động, TB&XH, Phòng giao dịch NHCSXH Phù Cừ cung cấp và số liệu thu
thập được từ cuộc điều tra phỏng vấn chọn mẫu tại ba xã Tống Phan, Quang
Hưng và Đình Cao của tác giả. Các nguồn số liệu cung cấp đầy đủ thông tin về
giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp của chủ hộ; số lượng vốn vay
ưu đãi, mục đích sử dụng vốn cũng như tác động của nguồn vốn đối với thu
nhập của hộ gia đình. Từ đó đánh giá tác động của các yếu tố tới hiệu quả của
nguồn vốn vay ưu đãi đối với hộ nghèo và đưa ra một số giải pháp, đề xuất.
4
4. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
Trong công cuộc XĐGN để đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp
nâng cao hiệu quả tín dụng đặc biệt đối với hộ nghèo thì đề tài nâng cao hiệu
quả tín dụng đối với hộ nghèo được rất nhiều sinh viên đại học, học viên và
các nghiên cứu sinh lựa chọn. Đề tài có thể nghiên cứu về hiệu quả của ngân
hàng chính sách Nhà nước, Chi nhánh ngân hàng chính sách trên địa bàn các
tỉnh và Phòng giao dich ở các huyện. Tiêu biểu như luận văn thạc sĩ của tác giả
Nguyễn Văn Châu – Trường ĐH Kinh tế và Quản trị kinh doanh- Đại học Thái
Nguyên “Ảnh hưởng tín dụng ưu đãi tại
Ngân
- Ngoài ra, trong phần cuối của bài viết còn sử dụng phương pháp suy luận
logic để rút ra những kết luận chung và đưa ra một số kiến nghị.
f. Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu
Khóa luận cung cấp một bức tranh tổng quan về thực trạng hiệu quả tín dụng
đối với hộ nghèo tại Phòng giao dịch NHCSXH Phù Cừ- Hưng Yên cũng như tác
động của một số yếu tố tới thu nhập sau vay vốn của các hộ. Từ đó, phân tích đánh
giá ảnh hưởng của một số yếu tố tới thu nhập trung bình sau vay vốn. Giúp cho các
nhà quản lý, cơ quan đoàn thể đưa ra các chính sách và biện pháp hợp phù hợp
nhằm tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người lao động nhất là đối với những hộ
nghèo. Trong quá trình nghiên cứu mặc dù có rất nhiều cố gắng nhưng luận văn
cũng không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả rất mong nhận được những ý
kiến đóng góp quý báu để khoá luận được hoàn thiện hơn và có ý nghĩa thực tế.
CHƯƠNG 1
HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
6
CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
1.1. Tín dụng đối với hộ nghèo của NHCSXH
1.1.1. Khái quát về NHCSXH
Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) được thành lập theo Quyết định số
131/2002/QĐ-TTg ngày 04 tháng 10 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ nhằm
tách tín dụng chính sách ra khỏi tín dụng thương mại trên cơ sở tổ chức lại Ngân
hàng Phục vụ người nghèo.
NHCSXH là một tổ chức tín dụng của Nhà nước, hoạt động không vì mục
đích lợi nhuận mà vì mục tiêu xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế ổn định xã hội,
từng bước đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các nước đang phát triển có thu nhập thấp.
Đó là tính ưu việt và cũng là điểm khác biệt của NHCSXH với các Ngân hàng thương
mại. Sự ra đời của NHCSXH có vai trò rất quan trọng là cầu nối đưa chính sách tín
dụng ưu đãi của Chính phủ đến với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác; tạo
điều kiện cho người nghèo tiếp cận được các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà
nước; hộ nghèo và các đối tượng chính sách có điều kiện gần gũi với các cơ quan công
- Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn phục vụ cho sản xuất kinh doanh, tạo
việc làm, cải thiện đời sống; góp phần thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xoá
đói giảm nghèo, ổn định xã hội.
- Nhận làm dịch vụ uỷ thác cho vay từ các tổ chức quốc tế, quốc gia, cá nhân
trong nước, ngoài nước theo hợp đồng uỷ thác.
Đối tượng phục vụ của NHCSXH là hộ nghèo, học sinh sinh viên, các đối
tượng cần vay vốn để giải quyết việc làm, các đối tượng chính sách đi lao động xuất
khẩu có thời hạn và các đối tượng khác theo quy định của Chính phủ.
8
Hoạt động của NHCSXH đã và đang được tiếp tục xã hội hóa, ngoài số cán
bộ trong biên chế thực hiện nhiệm vụ trong hệ thống NHCSXH từ Trung ương đến
tỉnh, huyện còn có sự phối hợp chặt chẽ với các tổ chức hội, đoàn thể (Hội Phụ nữ,
Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh),
thực hiện nhiệm vụ ủy thác cho vay vốn thông qua trên 203 ngàn Tổ tiết kiệm và
vay vốn tại khắp thôn, bản trong cả nước, với hàng trăm ngàn cán bộ không biên
chế đang sát cánh cùng ngân hàng trong công cuộc "xóa đói giảm nghèo".
1.1.2. Tín dụng đối với hộ nghèo của NHCSXH
1.1.2.1.Những vấn đề chung về hộ nghèo
a. Khái niệm và chuẩn mực xác định nghèo đói
Nghèo đói là tình trạng của bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa
mãn nhu cầu đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế xã hội
và phong tục tập quán của các địa phương.
Theo Word Bank: "Nghèo là đói, thiếu nhà, bệnh không được đến bác sĩ,
không được đến trường, không biết đọc, biết viết, không có việc làm, lo sợ cho cuộc
sống tương lai, mất con do bệnh hoạn, ít được bảo vệ quyền lợi và tự do".
* Nghèo tương đối: Là sự thỏa mãn chưa đầy đủ nhu cầu cuộc sống của
con người như cơm ăn chưa ngon, quần áo mặc chưa đẹp, nhà ở chưa khang trang
hoặc có sự so sánh người này với người khác hay giữa
vùng
Ngân hàng Thế giới xem thu nhập 1 đô la Mỹ/ngày theo sức mua tương đương
của địa phương so với đô la thế giới để thỏa mãn nhu cầu sống như là chuẩn tổng
quát cho nạn nghèo tuyệt đối.
Đối với Việt Nam, Chính phủ đã 5 lần nâng mức chuẩn nghèo trong thời gian
từ 1993 đến cuối nay. Theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính
phủ ngày 8 tháng 7 năm 2005 về việc ban hành chuẩn nghèo, cận nghèo áp dụng
cho giai đoạn 2006-2010 thì ở khu vực nông thôn những hộ có mức thu nhập bình
quân từ 200.000 đồng/người/tháng (2.400.000 đồng/ người/ năm) trở xuống là hộ
nghèo, thu nhập bình quân từ 201.000 đồng/ người/ tháng đến 260.000
đồng/người/tháng là cận nghèo; ở khu vực thành thị những hộ có thu nhập bình
quân từ 260.000 đồng/người/tháng (dưới 3.120.000 đồng/ người/ năm) trở xuống là
10
hộ nghèo, thu nhập bình quân từ 261.000 đồng/ người/ tháng đến 338.000 đồng/
người/ tháng là cận nghèo.
Quyết định số 9/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành
chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giao đoạn 2011 – 2015 quy định: Hộ
nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/ người/ tháng
(4,8 triệu đồng/ người/ năm) trở xuống. Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập
bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (6 triệu đồng/ người/ năm) trở xuống. Hộ
cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 - 520.000 đồng/
người/ tháng. Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000
- 650.000 đồng/người/tháng. Mức chuẩn nghèo quy định nêu trên là căn cứ để thực
hiện các chính sách an sinh xã hội và chính sách kinh tế, xã hội khác. Quyết định
này có hiệu lực thi hành từ ngày 01-01-2011.
b. Đặc điểm của hộ nghèo
Nghèo đói phổ biến trong những hộ có thu nhập bấp bênh: Mặc dù Việt
Nam đã đạt được những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy
nhiên cũng cần thấy rằng, những thành tựu này vẫn còn rất mong manh. Thu
nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp danh mức nghèo, do vậy chỉ cần
những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng khiến họ rơi xuống ngưỡng nghèo
làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức, công việc không ổn định, thu nhập
bấp bênh.
Tỷ lệ hộ nghèo còn khá cao trong các vùng sâu, vùng xa, vùng núi cao: Các
vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người sinh sống, có
tỷ lệ nghèo đói khá cao. Số người nghèo tập chung tại các vùng núi phía Bắc, Bắc
Trung bộ, Tây Nguyên và Duyên hải miền Trung. Đây là những vùng có điều
kiện sống khó khăn, địa lý cách biệt, khả năng tiếp cận với với các điều kiện sản
xuất và dịch vụ còn nhiều hạn chế, hạ tầng cơ sở kém phát triển, điều kiện thiên
nhiên khắc nghiệt và thiên tai xảy ra thường xuyên. Tỷ lệ hộ nghèo đặc biệt cao ở
nhóm dân tộc ít người. Trong thời gian vừa qua, Chính phủ đã đầu tư và hỗ trợ tích
cực, nhưng đời sống của cộng đồng dân tộc ít người vẫn gặp nhiều khó khăn và
bất cập. Mặc dù dân tộc thiểu số chỉ chiếm tỷ lệ ít trong tổng số dân cư xong lại
chiếm tỷ lệ nghèo cao.
c. Sự cần thiết phải giảm nghèo
Đói nghèo là hiện tượng phổ biến của nền kinh tế thị trường và tồn tại
khách quan đối với mỗi quốc gia trong quá trình phát triển; đặc biệt đối với
nước ta quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường xuất phát điểm là nước
nghèo nàn lạc hậu tình trạng đói nghèo còn phổ biến. Như vậy, hỗ trợ người
nghèo để đạt được mục tiêu của xã hội. Xóa đói giảm nghèo sẽ hạn chế được các
12
tệ nạn xã hội, tạo sự ổn định công bằng xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển
kinh tế. Người nghèo được hỗ trợ để tự vươn lên, tạo thu nhập, từ đó làm tăng sức
mua, khuyến khích sản xuất phát triển. Chính vì vậy, quan điểm cơ bản của
chiến lược phát triển xã
hội
mà
Đảng ta đã đề ra là phát triển kinh tế, ổn định và
công bằng xã hội nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng văn minh.
,
chuyển giao kỹ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng với quy mô
nhỏ ở những vùng nghèo, cho hộ nghèo vay vốn với lãi suất ưu đãi, đồng thời
cung cấp thông tin cần thiết để họ có thể tiếp cận với thị trường và hòa nhập với
cộng đồng.
13
Tiếp tục triển khai mở rộng Chương trình mục tiêu Quốc gia XĐGN của
Thủ tướng Chính phủ. Hàng năm, Chính phủ giành ra một tỷ lệ trong tổng chi
ngân sách để bổ sung quỹ cho vay XĐGN.
Kết hợp chương trình mục tiêu Quốc gia XĐGN với các chương trình kinh tế xã
hội khác như: Chương trình khuyến nông, khuyến lâm; chương trình phát triển các
ngành công nghiệp và dịch vụ; chương trình 134; chương trình 135; chương trình 5 triệu
ha rừng trồng; chương trình trợ giá, trợ cước vận chuyển; chương trình nước sạch vệ sinh
môi trường nông thôn; dân số kế hoạch hóa gia đình; xóa mù chữ…
Thực hiện một số chính sách khuyến khích và giúp đỡ hộ nghèo như: miễn
giảm thuế, viện phí, học phí… đối với hộ nghèo không còn khả năng lao động tạo
ra nguồn thu nhập, Nhà nước trợ cấp hàng tháng và vận động các tổ chức đoàn thể,
quần chúng, các nhà hảo tâm giúp đỡ dưới nhiều hình thức khác nhau.
Mở rộng sự hợp tác quốc tế với các tổ chức Chính phủ, tổ chức phi Chính
phủ để giúp đỡ lẫn nhau về nguồn lực và trao đổi kinh nghiệm.
Thực tế cho thấy có rất nhiều hình thức hỗ trợ để thực hiện chương trình
XĐGN nhưng hình thức tín dụng có hoàn trả là có hiệu quả hơn cả. Để thấy
được tính ưu việt của nó chúng ta hãy đi tìm hiểu vai trò của kênh tín
dụng ưu
đãi của NHCSXH đối với hộ nông dân nghèo.
1.1.2.2.Tín dụng đối với hộ nghèo của NHCSXH
a. Khái niệm và đặc trưng
Về bản chất, tín dụng là quan hệ vay mượn lẫn nhau và hoàn trả cả gốc và lãi
trong một khoảng thời gian nhất định đã được thỏa thuận giữa người đi vay và người
cho vay. Hay nói một cách khác, tín dụng là một phạm trù kinh tế, trong đó mỗi cá
đó là: Khi được vay vốn không phải thế chấp tài sản.
b. Vai trò của vốn tín dụng đối với hộ nghèo
Thứ nhất, vốn tín dụng của NHCSXH là động lực giúp người nghèo vượt qua
nghèo đói. Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến nghèo đói, có nguyên nhân chủ yếu
và cơ bản là do thiếu vốn, thiếu kiến thức làm ăn. Vốn, kỹ thuật, kiến thức làm ăn là
“chìa khoá” để người nghèo vượt khỏi ngưỡng nghèo đói. Do không đáp ứng đủ
vốn nhiều người rơi vào tình thế luẩn quẩn làm không đủ ăn, phải đi làm thuê, vay
nặng lãi, bán lúa non, cầm cố ruộng đất, chặt phá rừng… mong đảm bảo được
cuộc sống tối thiểu hàng ngày, nhưng nguy cơ nghèo đói vẫn thường xuyên đe
dọa họ. Mặt khác do thiếu kiến thức làm ăn nên họ chậm đổi mới tư duy làm ăn,
15
bảo thủ với phương thức làm ăn cũ cổ truyền, không áp dụng kỹ thuật mới để tăng
năng suất lao động làm cho sản phẩm sản xuất ra kém hiệu quả. Thiếu kiến thức và
kỹ thuật làm ăn là một cản lực lớn nhất hạn chế tăng thu nhập và cải thiện đời sống
hộ gia đình nghèo. Khi giải quyết được vốn cho người nghèo có tác động hiệu quả
thiết thực.
Trong ba yếu tố cơ bản để SXKD: vốn bằng tiền hoặc đất đai, lao động và kỹ
thuật thì vốn bằng tiền đóng vai trò quan trọng nhất vì nếu có vốn bằng tiền, người
sản xuất có thể mua sắm các tư liệu sản xuất khác kể cả đất đai. Người nghèo đói
do nhiều nguyên nhân, như: Già, yếu, ốm đau, không có sức lao động, do đông
con dẫn đến thiếu lao động, do mắc tệ nạn xã hội,
do lười lao động, do thiếu
kiến thức trong sản xuất kinh doanh, do điều kiện
tự nhiên bất thuận lợi, do
không được đầu tư, do thiếu vốn Trong thực tế ở nông thôn Việt Nam bản chất
của những người nông dân là tiết kiệm cần cù, nhưng tiết kiệm, tích lũy thấp do
thu nhập bấp bênh, nguyên nhân chính của nghèo đói là do không có vốn để tổ
chức sản xuất, thâm canh, tổ chức kinh doanh. Vì vậy, vốn đối với họ là điều
kiện tiên quyết, là động lực đầu tiên giúp họ vượt qua khó khăn để thoát khỏi đói
nghèo. Nhờ nguồn vốn của Ngân hàng mà các hộ nghèo có điều kiện tiếp cận được
họ tiếp cận được với kinh tế thị trường một cách trực tiếp.
Thứ tư, Góp phần trực tiếp vào việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp
nông thôn, thực hiện việc phân công lại lao động xã hội. Trong nông nghiệp vấn đề
quan trọng hiện nay để đi lên một nền sản xuất hàng hoá lớn đòi hỏi phải áp dụng các
biện pháp khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất. Đó là việc chuyển đổi cơ cấu cây
trồng, vật nuôi và đưa các loại giống mới có năng suất cao vào áp dụng trong thực
tiễn sản xuất và phải được thực hiện trên diện rộng. Để làm được điều này đòi hỏi
phải đầu tư một lượng vốn lớn, thực hiện được khuyến nông, khuyến lâm, khuyến
ngư những người nghèo phải được đầu tư vốn họ mới có khả năng thực hiện. Như
vậy, thông qua công tác tín dụng đầu tư cho người nghèo đã trực tiếp góp phần vào
việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn thông qua áp dụng tiến bộ khoa học kỹ
thuật vào sản xuất, tạo ra các ngành nghề
dịch
vụ
mới trong nông nghiệp đã trực
tiếp góp phần vào việc phân công lại lao động trong nông nghiệp và lao động xã
hội.
Thứ năm, Cung ứng vốn tín dụng ưu đãi cho người nghèo góp phần xây
dựng nông thôn mới. Xoá đói giảm nghèo là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân,
của các cấp, các ngành. Tín dụng cho người nghèo thông qua các quy định về mặt
nghiệp vụ cụ thể của nó như việc bình xét công khai những người được vay vốn,
17
việc thực hiện các tổ tương trợ vay vốn, tạo ra sự tham gia phối hợp chặt chẽ giữa
các đoàn thể chính trị xã hội, của cấp uỷ, chính quyền đã có tác dụng:
- Tăng cường hiệu lực của cấp uỷ, chính quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo kinh
tế ở địa phương.
- Tạo ra sự gắn bó giữa hội viên, đoàn viên với các tổ chức hội, đoàn thể của
mình thông qua việc hướng dẫn giúp đỡ kỹ thuật sản xuất, kinh nghiệm quản
lý
Copyright: Tài liệu đại học ©