Connexions module: m28800 1
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG
TIN VÀO DẠY-HỌC VÀ NGHIÊN
CỨU MÔN HÁN NÔM Ở TRƯỜNG
ĐẠI HỌC (APPLICATION OF
INFORMATICS TECHNOLOGY TO
EDUCATION AND RESEARCH
RELATED TO
CHINO-VIETNAMESE AT
UNIVERSITIES)
∗
Nguyễn Hoàng Thân
This work is produced by The Connexions Project and licensed under the
Creative Commons Attribution License
†
Tóm tắt nội dung
Ứng dụng CNTT vào dạy-học và nghiên cứu môn Hán Nôm là một xu thế tất yếu của thời đại. Chính
vì vậy, các nhà nghiên cứu CNTT không ngừng xây dựng, thiết kế phần mềm Hán Nôm để phục vụ việc
dạy-học và nghiên cứu Hán Nôm. Tuy nhiên, tùy theo điều kiện dạy học, nội dung từng bài học, đối
tượng nghiên cứu cụ thể mà chúng ta có phương pháp ứng dụng CNTT với các mức độ và hình thức khác
nhau sao cho khoa học và hiệu quả. (It si an inevitble tendency today to apply informatics technology
(IT) to education and research related to Chino-Vietnamese. It si because to this that IT researchers
continuously create Chino-Vietnamese softwaers for education and research on the language. However, a
method to apply IT in this case should be chosen in accordance to conditions of a class, its contents and,
in the case of a research work, to object the research is aimed at. The extent and manner of application
chosen should help bring the best result.)
∗
Version 1.1: Jul 9, 2009 10:05 pm GMT-5
†
/> />Connexions module: m28800 2
1 ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO DẠY-HỌC

Ngày xưa, ông cha ta chủ yếu học tập theo lối văn chương cử tử. Nội dung học tập và nghiên cứu thu hẹp
trong phạm vi tư tưởng, triết lí, nhân sinh quan Phương pháp dạy học một chiều. Người học hoàn toàn
thụ động. Tất cả mọi người đều lấy phương thức học thuộc lòng hoặc thực hiện theo lời thầy là chính. Do
vậy trong quá trình dạy và học, người thầy giảng giải rất nhiều, thời gian học tập rất dài (thập niên đăng
hỏa - 10 năm đèn sách), số lượng người chiếm lĩnh tri thức không nhiều.
Nhưng trong xã hội hiện nay, với sự bùng nổ thông tin, con người càng phải học tập nhiều môn khoa
học hơn. Vai trò của người thầy chỉ là làm nhiệm vụ hướng dẫn người học tự đi tìm và lĩnh hội tri thức.
Vấn đề này lại gây khó khăn cho người dạy và học Hán Nôm. Bởi vì môn này đòi hỏi người dạy phải giảng
giải nhiều, thế nhưng quĩ thời gian thì lại rất ít. Điều đó tạo nên một mâu thuẫn mà chúng ta cần phải
giải quyết tốt để đảm bảo quá trình dạy-học. Như vậy đòi hỏi người dạy và người học phải sử dụng một số
1
Trích dẫn lại từ Kỉ yếu hội thảo khoa học “Đổi mới phương pháp dạy học với sự tham gia của thiết bị kĩ thuật”, ĐHSP,
Huế, 4/2004, trang 11.
2
Trích dẫn lại từ Kỉ yếu hội thảo khoa học “Nâng cao chất lượng dạy và học trong trường phổ thông nhờ sự hỗ trợ của thiết
bị và phần mềm dạy học”, ĐHSP, HCM, 11/2005, trang 9.
/>Connexions module: m28800 3
phương tiện khác để hỗ trợ. Trong số đó là vận dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ vào quá trình dạy và
học. Thông qua ứng dụng công nghệ thông tin này, chúng ta có thể rút ngắn thời gian dạy học văn bản. Từ
đó chúng ta có nhiều thời gian hơn cho việc giảng dạy, bình giảng, phân tích nội dung bên trong của tác
phẩm như triết lí, tư tưởng, giá trị nhân sinh quan Chỉ có như vậy mới có thể đảm bảo được mục tiêu
dạy-học Hán Nôm trước đây cũng như hiện nay.
Trên đây là hai lí do cốt lõi quan trọng nhất trong số nhiều lí do khác. Nó đã thúc đẩy chúng tôi thường
xuyên suy nghĩ nhiều lần và liên tục trong quá trình dạy-học và nghiên cứu môn Hán Nôm. Do vậy, chúng
tôi quyết định chọn vấn đề này làm đề tài nghiên cứu của mình, nhằm tạo hiệu quả cho việc dạy-học và
nghiên cứu môn Hán Nôm.
6 II. Lịch sử quá trình nghiên cứu và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy-học
và nghiên cứu Hán Nôm
7 II.1. Lịch sử quá trình nghiên cứu về vấn đề công nghệ thông tin trong dạy-học
và nghiên cứu Hán Nôm

Năm 1997, Bộ môn Hán Nôm thuộc Khoa Văn học - Trường ĐHKHXH&NV - ĐHQG Hà Nội tổ chức hội
thảo khoa học “25 năm ngành Hán Nôm”, có một số báo cáo liên quan đến công nghệ thông tin với Hán
Nôm như: Góp một suy nghĩ nhỏ về phương pháp đào tạo ngành học Hán Nôm trước yêu cầu của thời đại
(Phạm Vân Dung)
5
, Mấy nhận xét về công nghệ xử lí đa văn tự trên máy tính (Ngô Thế Long)
6
, Vài suy
3
Nguyễn Hữu Tài, Phương pháp nhập chữ Thương Hiệt, Nxb Thống kê, 1998
4
Lê Quí Ngưu, Vi tính chữ Hán dành cho người Việt, Nxb Thuận hóa, 2000
5
Trường ĐHKHXH&NV-ĐHQG Hà Nội, Những vấn đề về Hán Nôm học, tập 1, Nxb ĐHQGHN, H., 2002, trang 148
6
Sđd như trên, trang 158
/>Connexions module: m28800 4
nghĩ về việc đào tạo cử nhân Hán Nôm (Cao Tự Thanh)
7
. Năm 2005, Trung tâm Nghiên cứu và Giảng dạy
Hán Nôm thuộc Trường ĐHSP Hà Nội tổ chức hội thảo khoa học “Nghiên cứu, giảng dạy Hán Nôm trong
nhà trường đại học và cao đẳng sư phạm”, cũng có một số báo cáo bàn về công nghệ thông tin với Hán Nôm
như: Một số ý kiến về việc nghiên cứu và giảng dạy, học tập ngữ văn Hán Nôm trong các nhà trường đại
học và cao đẳng sư phạm (Nguyễn Xuân Diện), Suy nghĩ về việc vận dụng công nghệ thông tin vào quá
trình dạy học môn Hán Nôm trong nhà trường hiện nay (Đỗ Phương Lâm), Một vài suy nghĩ về việc vận
dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học môn Hán Nôm trong nhà trường hiện nay (Nguyễn Hoàng
Thân), Phần mềm chuyển đổi giữa lịch âm và lịch dương của Việt Nam và Trung Quốc - một công cụ tiện
lợi cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập (Lê Thành Lân - Nguyễn Gia Đăng - Trần Ngọc Dũng - Lê
Quốc Thái).
Hội Bảo tồn di sản chữ Nôm đã hai lần tổ chức hội thảo quốc tế về chữ Nôm (2004 tại Hà Nội, 2006

8
của Hội bảo tồn di sản chữ
Nôm www.hannosoft.com
9
của nhóm HanNomsoft, www.huesoft.com.vn/Hannom
10
của Trung tâm Công
nghệ thông tin Thừa Thiên Huế , www.viethoc.org
11
của Hội Việt học ở Mỹ. Song sự kiện có ý nghĩa nhất là
Viện Nghiên cứu Hán Nôm đã khai trương Website của Viện:
12
vào giữa tháng
3 năm nay - đánh dấu sự thành công lớn của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực Hán Nôm.
7
Sđd như trên, trang 219
8
/>9
/>10
/>11
/>12
/> />Connexions module: m28800 5
8 II.2. Lịch sử quá trình ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy-học và nghiên
cứu Hán Nôm
Trong phần này, chúng tôi trình bày bao hàm cả hai nội dung là lịch sử quá trình xây dựng, thiết kế công
nghệ thông tin (phần mềm) về lĩnh vực dạy-học, nghiên cứu Hán Nôm và lịch sử quá trình ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy-học, nghiên cứu Hán Nôm. Do vậy, trong quá trình trình bày, có nhiều chỗ đan
xen giữa các vấn đề. Đó cũng là điều tất nhiên, bởi vì mọi sáng tạo khoa học kĩ thuật đều nhằm phục vụ
cho cuộc sống. Công nghệ thông tin về lĩnh vực Hán Nôm được xây dựng, thiết kế cũng nhằm phục vụ cho
lĩnh vực Hán Nôm, hay nói cách khác, khi có công nghệ thông tin về lĩnh vực Hán Nôm, ngay lập tức chúng

Từ năm 2002, Phan Anh Dũng đã thiết kế phần mềm Việt Hán Nôm 2002, ban đầu là phần mềm Việt
Hán Nôm 2002 phiên bản 1.0, sau nâng cấp thành phiên bản 1.1, 1.2 và hiện nay là phiên bản 2.0. Công
dụng của phần mềm này như sau:
1. Hỗ trợ nhập chữ Hán và chữ Nôm vào văn bản, trước mắt cung cấp hai font Unicode chữ Nôm cơ bản
(bao gồm cả chữ Hán) là chữ Nôm Minh và chữ Nôm Khải, tạm đủ để chế bản một số tác phẩm Nôm kinh
điển.
2. Tra cứu chữ Hán và Nôm nhờ ba từ điển tích hợp: Từ điển Hán Việt (bản Thiều Chửu có tăng cường
và bổ sung), Từ điển Việt Hán, Từ điển Nôm - Quốc ngữ (cơ sở là Bảng tra chữ Nôm của NXB Khoa học
Xã hội 1977). Dự kiến sẽ bổ sung thêm một số từ điển nữa.
3. Xem các trang Web có chữ Hán trên mạng hay trên đĩa, và hỗ trợ phiên âm Hán Việt tự động để đọc
các trang đó.
/>Connexions module: m28800 6
Ngoài ra, trong phần mềm này còn có nhiều tác phẩm chữ Hán, chữ Nôm kinh điển của Trung Quốc và
Việt Nam dưới dạng sách điện tử, nhằm giúp người dùng tự học chữ Hán, chữ Nôm. Đặc biệt, người xem có
thể nhờ chương trình phiên tự động ra âm Hán Việt và tra nghĩa trực tiếp ngay khi đọc.
(Dẫn theo
13
)
Nhóm Phan Anh Dũng còn đưa từ điển Hán Việt vào điện thoại di động (có thể xem và tải ở www.samsungmobilegames.com.vn
14
), đưa từ điển Việt-Hán Việt và từ điển Nôm vào pocket PC (PDA - thiết bị hỗ trợ thông minh).
Ở nước ngoài, nhóm Việt Kiều ở Mỹ, tập hợp bởi Viện Việt học, cũng có nhiều đóng góp tích cực như bộ
từ điển Hán Việt Thiều Chửu (có cả phiên bản trên PC lẫn pocket PC) của Đặng Thế Kiệt, từ điển Nôm
Trích dẫn trực tuyến của Nguyễn Hữu Vinh, bộ gõ chữ Nôm của Trần Uyên Thi- Alexand Le v.v.
Gần đây, trong năm 2005, Công ty cổ phần Tin học Lạc Việt (Lạc Việt Computing Corp) đã thành công
với phần mềm Từ điển điện tử Trung-Việt Việt-Trung (Lạc Việt mtdCVH2005). Phần mềm này, ngoài công
năng như những từ điển khác của công ty Lạc Việt ra, còn có những công năng đặc thù riêng của ngôn ngữ
tiếng Trung. Đây là phần mềm rất thiết thực cho những ai là người Việt Nam học tập và làm công tác Hán
ngữ.
Ngoài những phần mềm Hán Nôm trong nước ra, chúng tôi còn biết một số phần mềm Hán Nôm khác

cũng là những bài học đầu tiên, mục tiêu đầu tiên mà đề tài này muốn truyền đạt tới người học.
13
/>14
/>15
/> />Connexions module: m28800 7
Các thâu nhập pháp đều có phần cốt lõi là một tự điển ghi lại các đặc trưng của chữ như âm đọc (các
IME gõ theo âm), bộ thủ và số nét (IME gõ bút hoạch), mã Thương Hiệt (IME Thương Hiệt), hay mã tứ
giác, và nhiều kiểu mã khác. . . Gõ chữ theo một IME nào đó chẳng qua là đánh âm đọc hay các mã hiệu
khác và để cho máy tính tìm kiếm trong tự điển IME ra các chữ có âm đọc hay mã hiệu đó (thường có
rất nhiều chữ đồng âm, đồng mã), để người dùng chọn nhập vào văn bản bằng bàn phím hay chuột. Người
thành thạo thường phải biết vận dụng nhuần nhuyễn các kiểu gõ này để hỗ trợ cho nhau, ví dụ khi nhìn
được mặt chữ mà quên âm đọc thì phải biết chuyển sang gõ Bút hoạch hay Thương Hiệt là các kiểu gõ theo
tự dạng. IME là một lĩnh vực nghiên cứu lớn của những người chuyên sâu về các ngôn ngữ tượng hình (có
các trang WEB riêng về lĩnh vực này).
8.2.1 III.1.2. Font chữ và việc mã hóa
Có IME cũng không làm được việc gì cả nếu không có font chữ, việc học chữ Hán-Nôm phụ thuộc rất nhiều
vào việc nhận dạng chữ, nhận dạng bộ thủ, đếm số nét. Các giáo án điện tử với các Font chữ Hán-Nôm hiển
thị cỡ lớn trên màn hình quả là rất đắc dụng cho các bài học vỡ lòng. Có font chữ mới có thể chế bản, in ấn
các sách báo văn thơ Hán-Nôm, đưa chữ Hán-Nôm lên mạng Internet. . . đó là những chỗ người học sẽ học
được nhiều hơn cả bài giảng.
Về vấn đề mã hóa, hiện chữ Hán có hai bộ mã chính là GB giản thể 7.039 chữ dùng ở TQ, và BIG5 phồn
thể 13.051 chữ dùng ở Hồng Kông, Đài Loan. Cần chú ý: chúng vốn không phải là mã Unicode, nhưng đã
được khai báo tương ứng 1 đối 1 với mã Unicode, được Microsoft và các hãng làm Browser hỗ trợ, nên có thể
dùng Font Unicode đọc được các trang WEB dùng mã này. Chữ Nhật bản, Hàn quốc và cả chữ Nôm Việt
thì đã được đăng ký là Unicode ngay từ đầu, nên nói tới mã một chữ tức là mã Unicode. Vấn đề chuyển mã
các văn bản chữ Hán-Nôm cũng cần được đưa vào trong các bài giảng, nhưng ở mức chuyên sâu, khi sinh
viên đã có các kiến thức cơ bản về vi tính và ứng dụng công nghệ thông tin.
Các bộ mã Trung-Nhật-Hàn nói trên đã được đưa vào khu vực CJK trong mặt phẳng mã hóa Unicode
cơ sở (2byte, Base Plane-0), nhưng còn hàng vạn chữ mở rộng khác trong đó có chữ Nôm Việt không thể
bỏ lọt trong khu vực 2byte (65536 kí tự) nên hiện tại Unicode đã được mở rộng tới 17 Plane, mỗi Plane có

(EVTran2.0).
8.3 III.2. Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy-học môn Hán Nôm
Theo lí luận của giáo dục học, quá trình dạy-học gồm có 3 yếu tố cơ bản. Đó là tài liệu dạy-học, hoạt động
dạy-học, đánh giá kết quả dạy-học. Như vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy-học là
ứng dụng công nghệ thông tin vào trong 3 yếu tố trên, tức là ứng dụng công nghệ thông tin vào tài liệu
dạy-học (biên soạn tài liệu), hoạt động dạy-học (bao hàm trình bày bài giảng và tiếp nhận bài giảng), đánh
giá kết quả dạy-học (thi kiểm tra).
9 III.2.1. Ứng dụng công nghệ thông tin vào biên soạn giáo trình điện tử
Chúng ta có thể thực hiện việc biên soạn giáo trình (bao gồm giáo trình, bài giảng, giáo án, tài liệu tham
khảo ) bằng các hình thức:
- Ứng dụng Web, Powerpoint, liên kết trong Word, Acrobat, Microsoft Reader, v.v
- Scan, quay phim, chụp ảnh các văn bản Hán Nôm (như sắc phong, văn bia, gia phả; câu đối, hoành
phi, bức trướng ) để đưa vào giáo trình điện tử.
- Biên soạn giáo trình điện tử xong, chúng ta có thể ghi ra đĩa CD để cung cấp cho giảng viên và sinh
viên.
10 III.22. Ứng dụng công nghệ thông tin vào trình bày bài giảng
Trong quá trình trình bày bài giảng, chúng ta tùy theo từng nội dung bài học cụ thể mà ứng dụng công
nghệ thông tin với những mức độ và hình thức khác nhau. Nhìn chung, chúng ta có thể trình bày bài giảng
bằng máy vi tính (trình diễn show slide: text, âm thanh, hình ảnh, video clip. . .); dùng đèn chiếu, micro-loa,
tia chiếu lazer
Hiện nay, các trường đại học phần lớn đều đã trang bị phòng học multimedia, thư viện điện tử (máy
tính có nối mạng), hệ thống mạng nội bộ, v.v , giảng viên có thể đưa tài liệu của mình lên mạng (nội bộ)
để sinh viên tìm đọc, trao đổi, thảo luận.
11 III.23. Ứng dụng công nghệ thông tin vào thi kiểm tra
Ngoài hình thức thi viết (luận) như trước đây đã từng thực hiện ra, chúng ta có thể bổ sung thêm hình thức
thi trắc nghiệm bằng cách soạn hệ thống đề thi trắc nghiệm với phần mềm Soạn giáo án đề thi trắc nghiệm
do Công ti TNHH Phát triển Tin học NC biên soạn. Trong một đề thi, nếu chúng ta kết hợp cả đề thi tự
luận và đề thi trắc nghiệm thì càng có thể đánh giá một cách khách quan bài làm của người học, tiết kiệm
thời gian đánh giá kết quả, người dạy dành thời gian đó vào việc nghiên cứu.
11.1 III.3. Ứng dụng công nghệ thông tin vào nghiên cứu môn Hán Nôm

Minh và Tống Phước Khải (Hồ Chí Minh). Phần mềm Việt Hán Nôm 2002 (phiên bản 1.1, 1.2 hoặc 2.0)
cho phép chúng ta tra đánh/gõ và tra được cả nghĩa của chữ Hán, chữ Nôm và tiếng Việt, phiên chuyển -
đọc âm Hán Việt, âm chữ Nôm; phần mềm HaNosoft cho phép chúng ta đánh/gõ, tra nghĩa của chữ Hán
và phiên chuyển âm Hán Việt, phiên âm quốc tế. Như vậy khi cần tra chữ hoặc tra nghĩa của chữ Hán hoặc
chữ Nôm chúng ta có thể sử dụng những phần mềm này. Nếu ai đã sử dụng hai phần mềm này rồi ắt sẽ biết
cách sử dụng, nhưng những ai chưa sử dụng qua hai phần mềm này có thể tải trên mạng về sử dụng thử
(
17
)
13.2 III.3.2.2. Nhập tất cả các văn bản Hán Nôm
Chúng ta nhập tất cả các văn bản Hán Nôm (bao gồm nguyên tác, phiên âm, dịch nghĩa) mà ta có điều kiện
thu thập vào máy tính. Trường hợp này, chúng ta sẽ có hai cách để nhập tài liệu:
Thứ nhất, chúng ta nhập tài liệu vào máy tính cá nhân từ những nguồn tài liệu có sẵn như các trang
Web, đĩa CD, phần mềm Hán Nôm, v.v Ví dụ tác phẩm Ngục trung nhật kí của Hồ Chí Minh chúng ta có
thể thu thập về từ trang Web
18
hoặc phần mềm Việt Hán Nôm 2002 phiên bản
1.1 (1.2, 2.0), tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du từ trang Web />19
, những tác phẩm văn học trung đại trong nhà trường phổ thông từ đĩa CD (đề tài nghiên cứu cấp Bộ) của
PGS.TS. Nguyễn Phong Nam, v.v
Thứ hai, chúng ta nhập vào máy tính cá nhân những tài liệu Hán Nôm cần thiết bằng cách tự gõ lại
toàn bộ văn bản, hoặc scan, quay phim, chụp ảnh những văn bản Hán Nôm cần thiết. Trường hợp này, lúc
16
Xem thêm Đinh Công Vĩ, Phương pháp làm sử của Lê Quí Đôn, Nxb KHXH, H., 1994
17
/>18
/>19
/> />Connexions module: m28800 10
đầu chúng ta cảm thấy tốn thời gian và công sức, nhưng chúng ta cứ tích tiểu thành đại thì dần dần chúng
ta cũng sẽ có một kho tư liệu cần thiết với khối lượng đồ sộ.

Ví dụ 3: Khi cần trích dẫn, hoặc in ấn, hoặc trình chiếu nguyên tác một đoạn của một tác phẩm hay
một tác phẩm nào đó, chúng ta có thể dễ dàng thực hiện nhanh chóng và thuận tiện.
Chính nhờ vào kho tư liệu đã có, chúng ta dùng lệnh tìm sẽ tìm ra được những nội dung thông tin cần
thiết, làm cho chúng ta có thể hiểu sâu hơn về vấn đề nghiên cứu hoặc thiết kế giáo án bài giảng phong phú
hơn.
13.3 III.3.2.3. Nhập tài liệu liên quan đến Hán Nôm
Ngoài việc nhập những tài liệu Hán Nôm ra, chúng ta cũng nên thu nhập tất cả các tài liệu có liên quan đến
Hán Nôm ở góc độ văn học, ngôn ngữ, lịch sử, địa lí, triết học, tư tưởng, giáo dục, văn hóa Những mảng
kiến thức này là phần bổ trợ quan trọng để chúng ta có điều kiện tự bồi dưỡng môn Hán Nôm cho bản thân.
13.4 III.3.2.4. Ứng dụng phần mềm Từ điển tiếng Việt của nhóm HG
Phần mềm từ điển này được xây dựng theo hệ thống mở, người sử dụng có thể bổ sung mục từ theo nhu cầu
của cá nhân. Chúng ta có thể ứng dụng phần mềm này để xây dựng kho tư liệu điện tử cá nhân về những
mục từ từ các tài liệu như: Từ điển từ Hán Việt, Từ điển thành ngữ Hán Việt, Từ điển Phật giáo, Từ điển
văn liệu, Từ điển từ nguyên giải nghĩa, Từ điển từ cổ tiếng Việt, Từ điển văn Nôm, Từ điển Truyện Kiều,
Từ điển Lục Vân Tiên, Từ điển văn học, Từ điển văn hóa Việt Nam, Từ điển nhân vật lịch sử
/>Connexions module: m28800 11
Hoặc chúng ta có thể nhập các mục từ lẻ tẻ mà chúng ta thâu lượm được trong quá trình đọc tài liệu
chưa thấy có trong các loại từ điển nêu trên.
Ngoài ra, chúng ta cũng có thể nhập địa chỉ tài liệu của mục từ. Trường hợp này tương tự như trường
hợp chúng ta làm thư mục tài liệu nghiên cứu.
Ví dụ 1: Chúng ta xây dựng mục từ “Trần Nguyên Đán” thì chúng ta thực hiện như sau: Nhập mục từ
“Trần Nguyên Đán” vào ô mục từ, nhập những thông tin địa chỉ tài liệu của mục từ “Trần Nguyên Đán” vào
ô nghĩa của mục từ:
1. Vũ Ngọc Khánh (chủ biên), Từ điển văn hóa Việt Nam (phần nhân vật chí), Nxb Văn hóa, 1993, trang
524 (có thể nhập thêm mã số thư viện của tài liệu);
2. Trần Văn Giáp (chủ biên), Lược truyện các tác gia Việt Nam, tập 1, Nxb KHXH, 1971, trang 175;
3. Phạm văn Khoái, Giáo trình Hán văn Lí Trần, Nxb ĐHQG Hà Nội, 2001, trang 229;
4. v.v
Như vậy, khi muốn tìm hiểu về Trần Nguyên Đán, chúng ta tra mục từ “Trần Nguyên Đán” này, sẽ có một
loạt địa chỉ tài liệu viết về Trần Nguyên Đán, lần theo những địa chỉ tài liệu đó chúng ta sẽ có điều kiện

,
26
, v.v ;
- Các sách điện tử như: Từ điển bách khoa toàn thư Trung Quốc, Từ điển thư pháp, Thơ Đường, Tứ thư
Ngũ kinh ;
- Các phần mềm từ điển Hán Nôm từ phần mềm Hán Nôm của Phan Anh Dũng, Tống Phước Khải ;
- Các giáo trình điện tử Hán Nôm khác;
- v.v
20
/>21
/>22
foundation/
23
/>24
/>25
/>26
/> />Connexions module: m28800 12
13.6 III.3.2.6. Lập cơ sở dữ liệu để quản lý, sử dụng tư liệu Hán Nôm
Có nhiều tư liệu mà không biết cách quản lý và vận dụng thì các tư liệu đó cũng ít có giá trị với người chủ
của chúng, lại càng vô nghĩa đối với người ngoài.
Trên các máy cá nhân, cách đơn giản nhất là có thể dùng chính cấu trúc thư mục của hệ điều hành để
tổ chức tài liệu thành các thư mục nghiêm chỉnh, có hệ thống, có tiêu đề dễ hiểu, có các file chỉ mục ghi lại
đường dẫn (vị trí lưu trữ) của từng file tài liệu trong hệ thống, để có thể truy cập nhanh chóng. . .
Ở mức cao hơn có thể quản lý tư liệu bằng phần mềm ACCESS, phiên bản 2000 trở lên hỗ trợ chữ Hán
Nôm rất tốt, bộ gõ Viet Han Nom và bộ gõ của Viện Việt học đều cho phép gõ trong Access. Access cũng
cho phép lưu trữ các file âm thanh, hình ảnh. Việc tìm kiếm truy cập tài liệu trong Access rất dễ dàng vì
nó là một hệ cơ sở dữ liệu (CSDL) hoàn hảo, có thể lập trình, có các lệnh tìm kiếm và truy vấn rất mạnh.
Với các cơ quan tổ chức lớn, có máy chủ và kết nối mạng thì tối ưu là tổ chức lưu trữ tư liệu trên máy
chủ, sử dụng các công cụ quản lý CSDL như SQL server hay MySQL, tạo thành hệ thống thư viện điện tử
hoàn chỉnh, để có thể truy cập tư liệu dễ dàng qua mạng, rất thuận lợi cho việc dạy và học, một số đơn vị

dân tộc Việt Nam nói riêng. Nhìn chung, ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực Hán Nôm đã mang
lại nhiều kết quả khả quan.
Nói tóm lại, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy-học và nghiên cứu môn Hán Nôm
là một vấn đề quan trọng, có ý nghĩa và cần phải được thực hiện nhanh chóng trong giai đoạn hiện nay.
Mỗi một người dạy-học nên ý thức được tác dụng và ứng dụng tốt công nghệ thông tin phục vụ dạy-học và
/>Connexions module: m28800 13
nghiên cứu. Chỉ có như vậy chúng ta mới có thể thực hiện tốt mục tiêu giáo dục bậc đại học với hiệu quả
cao nhất.
/>