CHUYÊN ĐỀ
"Thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin vào
dạy Toán lớp 1"
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
* Công nghệ tin học là một lĩnh vực đột phá có vai trò thúc đẩy phát
triển kinh tế và xã hội. Nâng cao chất lượng trong cuộc sống đảm bảo an
ninh quốc phòng và khả năng đi trước đón đầu để thúc đẩy mạnh mẽ công
nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Đối với giáo dục đào tạo công nghệ thông
tin có tác dụng mạnh mẽ làm thay đổi phương pháp, phương thức dạy học nó
phù hợp với yêu cầu của hội nhập Quốc tế.
Để đạt được mục tiêu đó, những năm gần đây, với việc sử dụng công
nghệ thông tin để công nghệ hoá quá trình dạy học đã trở thành một xu thế
phát triển mạnh mẽ ở các nhà trường.
Ở bậc Tiểu học, đặc biệt là khối lớp 1 là khối lớp đầu tiên các em được
học kiến thức phổ thông khi bước vào trường. Các em được học những kiến
thức về Văn học, môn tự nhiên, môn Xã hội, đặc biệt là học Toán.
Qua việc giảng dạy sử dụng đồ dùng bằng công nghệ thông tin, dạy Toán,
giáo viên giúp học sinh từng bước phát triển năng lực tư duy, rèn luyện phương
pháp và kĩ năng logic, khêu gợi và tập dượt khả năng quan sát phỏng đoán, tìm
tòi. Giờ học toán của các em phải diễn ra một cách nhẹ nhàng, sinh động, cụ thể
nhằm tích cực hoá các hoạt động nhận thức của học sinh.
Như vậy có thể nói dạy - học toán ở tiểu học là một khoa học, là một công
việc hết sức quan trọng đối với người dạy và người học. Nhờ đó dạy học toán,
học sinh có một công cụ, một chiếc chìa khoá vàng để mở cửa chân trời khoa học. Đó là phương tiện mang theo trong suốt cuộc đời học sinh và trong cả thực
tế cuộc sống.
thông tin.
- Thực nghiệm dạy bằng giáo án điện tử, so sánh kết quả và nhận xét rút
ra kết luận chung. B. PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Tri giác
Tri giác ở trẻ em lứa tuổi từ 6 đến 8 tuổi thường gắn với hoạt động. Tri
giác sự vật cầm, nắm, sờ, mó, "trăm nghe không bằng một thấy, trăm thấy
không bằng một làm". Vì thế trực quan sinh động giúp các em tri giác tốt hơn.
2. Trí nhớ
Mặt khác nhất là trí nhớ của học sinh tiểu học, nhất là học sinh lớp 1 là trí
nhớ trực quan hình tượng, sở dĩ học sinh nhớ được kiến thức bài học đều đến với
các em từ 5 giác quan: Thị giác (nhìn) xúc giác (sờ, mó) vị giác (nếm) khứu giác
(ngửi) thính giác (nghe). Do đó những hình ảnh trực quan sinh động giúp các em
ghi nhớ bài học lâu nhất.
Tóm lại: Quá trình nhận thức của học sinh tiểu học rất cần đến những
phương tiện trực quan sinh động, chính vì đặc điểm đó mà sử dụng đồ dùng dạy
học thông qua công nghệ thông tin đối với học sinh tiểu học đặc biệt là học sinh
lớp rất thích hợp.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
* Một số thuận lợi và khó khăn khi htực hiện chuyên đề ở trường tiểu học
Đằng Hải.
1. Thuận lợi:
- Cơ sở pháp lý: Căn cứ vào các văn bản, chỉ thị (Số 58 và 29/CT)
+ Chỉ thị 40/CT của Ban bí thư Trung Ương Đảng: Đổi mới nội dung
chương trình là tích cực áp dụng một cách sáng tạo của phương pháp tiên tiến,
hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy và học
+ Trong nhiệm vụ năm học 2004 - 2005 Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo
giáo viên nào cũng làm được.
- Thao tác của giáo viên không thể tuỳ tiện mà phải tuân theo thao tác kĩ
thuật công nghệ của máy tính. Điều này không dễ gì ai cũng có thể thực hiện
được (đặc biệt với giáo viên đã lớn tuổi). * Về học sinh:
- Đối tượng là học sinh lớp 1, các em chưa được tiếp cận với máy tính.
- Lần đầu các em được làm quen với công nghệ thông tin nên không tránh
khỏi những bỡ ngỡ chỉ quan sát đến cái mà các em thích, chưa phân biệt được
trọng tâm yêu cầu của cô đưa ra
* Về phụ huynh.
- Đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy là một biện pháp thực hiện đổi
mới phương pháp dạy và học. Nhưng một số phụ huynh cho rằng học sinh lớp 1
còn quá nhỏ. Chưa biết gì nên không thể học được. Do đó mà thiếu sự động viên
và khích lệ kịp thời để các em phấn đấu học tốt hơn.
III. THỰC TRẠNG.
Ngay từ đầu năm học các em chưa được học tiết dạy theo công nghệ thông
tin, tôi kiểm tra hình thức phỏng vấn. Cả khối tiến hình phỏng vấn việc nắm kiến
thức về toán học qua tranh vẽ không có hình ảnh động và âm thanh.
Tổng số học sinh khối 1 có: 97 học sinh
Mức độ làm toán Số học sinh Tỉ lệ
- Làm toán nhanh
- Làm toán còn chậm
- Chưa biết làm toán
20/97
55/97
22/97
20.6%
57%
mấy bạn?"
2. Sưu tầm tranh ảnh, hình ảnh sinh động để đưa vào bài dạy.
Ví dụ: Bài Phép cộng trong phạm vi 7
Nếu để nguyên bài dạy theo như sách giáo khoa thì chỉ là những hình
vuông, hình tam giác nên chúng tôi đã sưu tầm tranh ảnh và những hình ảnh
như: con mèo, ngôi sao
Nhờ đó mà các em sẽ nắm bài học lâu hơn, tiếp thu bài một cách nhẹ nhàng. 3. Phối hợp với tổ Tin và tổ Hát nhạc làm việc nhịp nhàng.
Trong quá trình xây dựng bài dạy chúng tôi kết hợp với tổ Hát nhạc để bài
dạy có âm thanh thạo tự nhiên, quen thuộc, gần gũi với các em hàng ngày đó là
tiếng của ô tô, tiếng chim hót, tiếng vịt bơi (Cụ thể ở các bài dạy minh hoá).
Âm thanh là cần thiết nhưng hình ảnh động cũng cần thiết không kém. Vì
vậy chúng tôi phải kết hợp với tổ Tin xây dựng bài dạy sao cho hình ảnh động
giúp học sinh tri giác cụ thể. Vì vậy trong quá trình thiết kế bài dạy cả 3 tổ
chúng tôi cùng nhau bàn bạc để đưa ra những hình ảnh và âm thanh phù hợp với
nội dung kiến thức của bài.
4. Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng tin học cho bản thân để khắc phục
được những tình huống do sự cố của máy móc khi dạy.
Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao bản thân mỗi giáo viên trong tổ nhận
thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng tin học cho bản thân bằng cách tự tìm
tòi thao khảo các tài liệu có liên quan và trực tiếp hỏi đồng chí Phan Thị Thuỷ
để được giúp đỡ.
Ví dụ: Khi chẳng may bấm quá hình ảnh thì khôi phục bằng cách nào.
Hay khi giáo án đã hoàn thiện muốn thêm chữ để minh hoạ thì làm như thế
nào
5. Dạy công nghệ tin học giúp học sinh nắm kiến thức, kĩ năng học toán.
* Công nghệ thông tin sẽ giúp giáo viên tiết kiệm được không ít thời gian
cho rất nhiều thao tác. Từ việc kẻ vẽ hình hay h ình thành một số kiến thức về
quan sát trên màn hình các em sẽ hiểu ngay.
Ví dụ: "Phép trừ trong phạm vi 5"
Viết phép tính thích hợp.
Bước 1: Học sinh quan sát, nếu bài toán.
+ Màn hình xuất hiện:
Hình ảnh 1: Một cành có gắn 5 quả táo.
Hình ảnh 2 : 2 quả táo từ từ rơi xuống.
học sinh nêu được ngay: Trên cành có 5 quả táo, 2 quả táo rụng xuống.
Hỏi trên cành còn lại mấy quả táo? Bước 2: Chọn phép tính tương ứng:
Sau khi nêu trên màn hình xuất hiện phép tính
5 - 2 =
3
7. Dạy tin học sẽ giúp cho học sinh quan sát phát huy óc quan sát - tư
duy của học sinh:
Dạng toán này đơn giản nhưng cần thiết cho học sinh nhìn bức tranh nêu
thành một bài toán, khi các em được quan sát cụ thể qua hình ảnh động tạo cho
các em biết các nói thành câu văn, có hứng thú và nhớ lâu kiến thức từ việc nêu
đề toán đúng giúp các em chọn được phép tính đúng.
* Việc giải toán tạo cho học sinh tích cực, độc lập là sáng tạo trong suy
nghĩ và đòi hỏi một khả năng thực hành giúp học sinh thực hiện giải các bài toán
theo mẫu. Đồng thời khắc phục các suy nghĩ máy móc, dập khuôn, xây dựng
lòng ham thích tìm tòi, sáng tạo ở mức độ khác nhau.
Ví dụ: Quan sát trên màn hình, viết tiếp vào chỗ chấm để có bài toán, rồi
giải bài toán đó.
"Trong bến có ôtô, có thêm ô tô vào bến. Hỏi ?
10/97
0/97
41%
49%
10%
0%
Chúng tôi thấy các biện pháp áp dụng công nghệ tin học vào dạy học toán
1 đã trình bày ở trên các em không những nắm chắc kiến thức mà tôi thấy các
em học tập phấn khởi hơn, tiếp thu bài nhanh hơn, có chất lượng thực sự.
II. BÀI HỌC
Ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục - đào tạo là một yêu cầu cấp
thiết của chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010 của Đảng ta.
Dạy học bằng công nghệ thông tin tạo rất nhiều điều kiện thuận lợi cho
giáo viên:
- Tiết kiệm được một số thao tác viết và nói để giáo viên có thời gian
hướng dẫn kiểm tra nhiều hơn.
- Nội dung dạy học, khối lượng thông tin cần truyền đạt tới học sinh được
ghi vào các đĩa gọn nhẹ nên mỗi giáo viên có thể dễ dàng có trong tay phương
tiện để tự mình chủ động thực hiện phương pháp dạy học tích cực ở bất kì nơi
nào có máy tính.
- Với học sinh, việc sử dụng đồ dùng hiện đại sẽ thu hút học sinh tích cực
tham gia hoạt động học tập, giúp các em tự tin hơn khi tiếp thu các kiến thức, phát huy khả năng tư duy độc lập sáng tạo một cách phong phú và đa dạng, tạo
nguồn cảm hứng, sự say mê học tập của học sinh.
- Việc thiết kế bài dạy của giáo viên phải có đầu tư nhiều về thời gian, về
suy nghĩ, về kiến thức, về việc lựa chọn các hình ảnh phù hợp cho bài dạy.
- Kĩ thuật thao tác của người thầy phải thay đổi, phải tuân thủ thao tác kĩ
thuật của công nghệ máy tính chứ không thể tuỳ tiện.