 Khóa luận tốt nghiệp - 1 - Khoa Vật Lý
A - MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài :
Ngày nay xã hội loài người đang bước sang kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của
nền kinh tế tri thức trong đó tri thức con người là yếu tố quyết định sự phát triển
của xã hội. Từ nền kinh tế hàng hóa, loài người đã bước sang nền kinh tế tri thức,
do đó kho tàng kiến thức của nhân loại tăng lên nhanh chóng. Sự phát triển đó đòi
hỏi nền giáo dục nước nhà phải có một sự đổi mới cao độ trong nhận thức khoa học
và phương pháp dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh, nâng
cao hơn nữa chất lượng của hoạt động dạy và học. Để đào tạo cho xã hội “Những
con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức có tri thức có sức khỏe, nghề
nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và
bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc ”.
Do đó việc đổi mới và hiện đại hóa phương pháp giáo dục, chuyển từ việc
truyền thụ tri thức thụ động thầy giảng trò ghi sang hướng người học chủ động tư
duy trong quá trình tiếp cận tri thức, dạy cho người học phương pháp tự học, tự thu
nhận thông tin một cách có hệ thống có tư duy phân tích tổng hợp, phát triển năng
lực của cá nhân mỗi học sinh, tăng cường tính chủ động tích cực của các em trong
quá trình học tập.
Và ngày nay Công nghệ thông tin (CNTT) là giải pháp quan trọng cần thiết
phải khai thác để phục vụ cho việc dạy và học, từ đó cải thiện được chất lượng học
tập của học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục tạo môi trường công nghệ cao hơn.
Đặc biệt hơn, Vật lý là một môn khoa học thực nghiệm vì những bài giảng
dựa vào các thí nghiệm và suy luận lý thuyết để đưa ra các định luật, các nguyên lý
đồng thời để kiểm tra sự đúng đắn của lý thuyết. Vì vậy trong giảng dạy Vật lý thì
việc lồng ghép những Bài giảng điện tử với thí nghiệm và các hình ảnh là một cách
đổi mới quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, góp phần tích cực trong
hoạt động truyền đạt kiến thức cho học sinh, đặc biệt là các học sinh có học lực
SVTH: Trần Thị Hà Thu


 Khóa luận tốt nghiệp - 3 - Khoa Vật Lý
- Từ đó rút ra những ý kiến để việc giảng dạy Vật Lý bằng phần mềm eXe
được hiệu quả và hoàn thiện hơn.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu :
a. Đối tượng nghiên cứu :
- Chương trình Vật Lý phổ thông hiện hành.
- Phần mềm eXe và các tài liệu, phần mềm thí nghiệm có liên quan.
b. Phạm vi nghiên cứu :
- Tất cả các bài học trong chương trình Vật Lý phổ thông.
- Sự kết hợp phần mềm Crocodile Physics 605 và Microsoft Office
Pontpage, Flase với phần mềm thiết kế bài giảng eXe.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu :
- Tìm hiểu phương pháp dạy học Vật Lý .
- Sử dụng được các phần mềm thí nghiệm ảo trong dạy học Vật Lý .
- Giới thiệu và hướng dẫn cách thiết kế bài giảng bằng phần mềm eXe.
- Rút ra những kết luận sư phạm nhằm sử dụng phần mềm hiệu quả hơn,
nâng cao chất lượng dạy và học.
5. Giả thiết khoa học :
Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề quan trọng trong việc nâng cao chất
lượng giáo dục. Việc đổi mới cấu trúc và nội dung bài giảng cho học sinh để bài
giảng điện tử là cuốn tài liệu học tập cơ bản nhất để giúp học sinh tự học, tự nghiên
cứu theo sự hướng dẫn của giáo viên trên Bài giảng điện tử.
6. Phương pháp nghiên cứu :
+ Phương pháp nghiên cứu lý thuyết :
- Đọc và nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên của chương trình Vật
Lý phổ thông.
- Nghiên cứu các tài liệu về phương pháp dạy học Vật Lý, phương pháp
thiết kế và sử dụng các thí nghiệm ảo.
- Đọc và nghiên cứu các tài liệu về các phần mềm dạy học.
+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia :

Để hoàn thiện các phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học
ở nhà trường thì giáo viên phải đảm bảo được : Mục đích dạy học, nội dung dạy học
và đối tượng dạy học. Như vậy phương pháp dạy học Vật Lý chỉ khác với phương
pháp dạy học các bộ môn khác ở nội dung dạy học. Phương pháp dạy học phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động và sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc trưng
môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học, bồi dưỡng cho
học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 5 - Khoa Vật Lý
thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách
nhiệm học tập cho học sinh.
Do vậy, giáo viên Vật Lý phải biết vận dụng tổng hợp những kiến thức về:
Vật Lý, tâm lý học, lý luận dạy học hiện đại, phương pháp dạy học Vật Lý …. để
giải quyết những vấn đề cụ thể trong quá trình tổ chức hoạt động nhận thức kiến
thức Vật Lý cho học sinh phổ thông.
Giáo viên Vật Lý cần nắm vững những phương pháp và kĩ năng cơ bản để
giảng dạy môn Vật Lý ở trường phổ thông như: giảng dạy lý thuyết, rèn luyện kĩ
năng giải bài tập Vật Lý cho học sinh, tiến hành các bài thí nghiệm của giáo viên, tổ
chức và hướng dẫn học sinh tiến hành thí nghiệm thực hành.
Ngày nay Vật Lý học phát triển như vũ bão, ngày càng có nhiều sự kiện mới
được phát hiện dẫn đến việc xây dựng những khái niệm mới, định luật mới, lý
thuyết mới. Dẫn đến nhiều trường hợp các nhà khoa học phát hiện ra một lý thuyết
cũ không phù hợp nữa, không giải thích được một số hiện tượng thực tế mới, nên
phải xây dựng lý thuyết mới để thay thế. Trong quá trình đó, nội dụng của môn Vật
Lý ở trường phổ thông phải được thay thế kịp thời.
Mặc dù Vật Lý học đưa vào ở trường phổ thông là một dạng biến đổi của
khoa học Vật Lý sao cho phù hợp với trình độ học sinh, mục đích dạy học và điều
kiện của nhà trường nhưng phải luôn luôn đảm bảo tính chính xác, phản ánh được
những thành tựu mới nhất của Vật Lý trong từng lĩnh vực.

dung, trình độ nhận thức của học sinh và điều kiện thực tế để đạt được mục tiêu của
bài học. Trong đó có những HTDH quen thuộc như: dùng lời, trực quan, minh hoạ,
vấn đáp, thảo luận nhóm, dạy học nêu và giải quyết vấn đề, trò chơi, động não thực
hành, thí nghiệm và một số phương pháp có tên gọi mới hiện tại đang được sử dụng
ở nhiều nước trên thế giới như: Học theo góc, học theo hợp đồng, học theo dự án…
Và một số hình thức dạy học tích cực :
- Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh.
- Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học.
- Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác.
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 7 - Khoa Vật Lý
- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.
Để đào tạo những con người năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội,
thì việc kiểm tra, đánh giá không thể dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến thức, lặp
lại các kỹ năng đã học mà cần khuyến khích phát triển trí thông minh, óc sáng tạo
trong việc giải quyết những tình huống thực tế. Thông qua việc đánh giá, học sinh
không chỉ được rèn luyện kĩ năng xem xét, phân tích vấn đề mà trên cơ sở đó tự
điều chỉnh cách học, điều chỉnh hành vi phù hợp.
Mỗi HTDH đều có những ưu điểm và hạn chế, không có HTDH nào là hình
thức tối ưu. Trong khi đó dạy và học tích cực đòi hỏi cần kết hợp giữ lý thuyết với
thực hành và tăng cường liên hệ với thực tế cuộc sống. Vì vậy việc vận dụng các
hình thức dạy học kết hợp với các phương pháp thích hợp đạt được hiệu quả còn
tùy thuộc vào năng lực sư phạm và khả năng vận dụng sáng tạo của giáo viên.
3. Vai trò của bài giảng điện tử trong dạy học Vật Lý :
Bài giảng điện tử là một hình thức tổ chức bài lên lớp mà ở đó toàn bộ
kế hoạch hoạt động dạy học đều được chương trình hóa do giáo viên điều khiển
thông qua môi trường Multimedia do máy vi tính tạo ra. Cần lưu ý Bài giảng điện
tử không phải đơn thuần là các kiến thức mà học sinh ghi vào tập mà đó là toàn bộ
hoạt động dạy và học - tất cả các tình huống sẽ xảy ra trong quá trình truyền đạt và

dạy bằng Bài giảng điện tử. Ngành giáo dục cũng khuyến khích các bài thao giảng,
thi dạy giỏi của giáo viên phải sử dụng phương tiện hỗ trợ trong đó có ứng dụng
CNTT, khuyến khích các giáo viên thường xuyên khai thác thêm thông tin, tư liệu
trên mạng inernet để phục vụ giảng dạy.
4. Các bước soạn thảo Bài giảng điện tử :
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 9 - Khoa Vật Lý
Mỗi Bài giảng điện tử được xây dựng trên phần mềm eXe sẽ được tiến hành
với các bước như sau :
 Xác định mục tiêu bài học sẽ được tiến hành xây dựng.
 Khởi động phần mềm eXe.
 Xây dựng hệ thống cấu trúc bài giảng trên phần mềm eXe.
 Xuất bản chạy thử chương trình và hoàn thiện.
5. Ưu điểm của việc ứng dụng phần mềm eXe trong dạy học Vật
Lý :
- Với phần mềm eXe, nội dung bài giảng có thể đưa lên mạng để học sinh tự
kiểm tra kiến thức không cần có sự can thiệp của giáo viên (dưới hình thức trắc
nghiệm khách quan, điền từ, đúng sai, hỏi và trả lời, kể cả giáo án đã soạn của giáo
viên). Tương tự các phần mềm hỗ trợ dạy học khác như PowerPoint, Violet…eXe
cho phép chèn các hình ảnh (jpg), phim (swf, flv), âm thanh (mp3, wma) hoặc liên
kết với website khác lúc online để minh họa cho nội dung bài học. Học sinh và giáo
viên có thể thao tác trực tiếp với bài dạy trên mạng hoặc tải các bài dạy, tư liệu kèm
theo về để học tại nhà trên máy tính.
- eXe là công cụ soạn thảo trên nền tảng Web, hỗ trợ cho giáo viên, học sinh
trong các trường học trong việc thiết kế, phát triển và xuất bản tài liệu học tập và
giảng dạy mà không cần có kiến thức căn bản về HTML, XML hay những chương
trình soạn thảo phức tạp.
- Web là một môi trường giáo dục thuận lợi vì nó mang lại cho người dạy và
người học các khả năng tương tác và truyền thông. Tuy nhiên, tình hình thực tế là

SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 11 - Khoa Vật Lý
Thực tế cho rằng: số giáo viên phổ thông biết sử dụng phần mềm thiết kế
vào dạy học Vật lý là không nhiều. Nguyên nhân là: nhiều giáo viên thiếu kiến thức
tin học và thiếu sự quan tâm đến việc soạn thảo bài giảng điện tử. Đại đa số các
phần mềm thiết kế bài giảng đều được viết bằng tiếng nước ngoài nên các giáo viên
cũng gặp nhiều khó khăn trong việc tìm hiểu và sử dụng nó cho hiệu quả.
CHƯƠNG II : KHAI THÁC
PHẦN MỀM ELEARNING XHTML EDITOR
1.
Giới thi
ệ
u về E - Learning XHTML Editor (eXe) :
Trư
ớ
c
đây, khi Internet
chưa
phát triển, máy tính đã trở thành
một
công
cụ đắc lực
hỗ
trợ giáo viên xây dựng các bài giảng điện tử, các phần mềm mô
phỏng… qua đó giúp cho
học
sinh
có
thể hiểu bài

sinh sẽ tiến
hành hoạt độ
ng

học
tập của mình
thông
qua các thao tác với các trang web
được
sinh ra bởi mộ
t
hệ thống quản lý đào tạo trực
tuyến

gọi
là LMS (Learning
Managament System). Bản thân hệ thống này cũng chịu trách nhiệm
quản
lý
các
học sinh
, tổ chức các hệ thống hoạt
động

học
tập dành cho
học
sinh…
Người
giáo viên

dung
dành

cho
từng khoá
học
cụ thể.
Nội
dung này
được
xây dựng trên nền
tảng của web và internet.
Web
cho phép
học
viên thảo luận (về
nội
dung) cũng
như
biện pháp để nắm
được
các
cuộc

hội

thoại

(tương
tác) thông qua các ngôn ngữ

Họ
không đủ
kiến

thức,
kỹ năng, kỹ xảo để xây dựng các trang web riêng của mình, vì thế phải dựa vào
các
nhà
phát triển phần mềm để sinh ra các
nội
dung đào tạo trực tuyến theo
chuyên môn của mình.
Vì
thế, việc xuất hiện các phần mềm hỗ trợ soạn thảo
nội
dung đào tạo trực tuyến là
một

bư
ớ
c

đi

quan

trọng
để phát triển E-Learning trong
cộng
đồng

dạng tài liệu thuộc họ XHTML tất cả đều dựa trên XML và được thiết kế để làm
việc tuyệt đối với các trình đại diện người dùng hiểu XML.
Exe là một
chương
trình miễn phí. Các phiên bản mới
thường
xuyên
được
cập
nhật.
Chúng ta có thể vào website h t t

p :

/ /

w w

w .

e x

el e

a r n

i ng

.


chương
trình chạy trực tiếp trên mọ
i
hệ thống theo địa
chỉ
sau:h t

t p

://e du

f o

r g

e .

o rg

/ f rs

/ do

w

n

l o

a d


e x

e
Trong
trường
hợp cần cập nhật phiên bản mới nhất, các bạn có thể vào
địa chỉ h

t t

p :

// www.

e x

ele a

r n

i ng

.

org

. Đây là nơi cung cấp các thông tin mới nhất
về dự án phát triển
phần

chạy
trình duyệt Firefox.
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 14 - Khoa Vật Lý
Bạn nên phóng to cửa sổ của Firefox để tận dụng tất cả các khoảng
trống

để
làm
việc.
2.2 . Giao diện của
eXe :
Giao diện của eXe
như

sau:
Hình 2.1
Thanh công cụ và các mục chọn Sidebar của
eXe
Rất nhiều
người
sử dụng sẽ cảm thấy thân thiện hơn với thanh công cụ
và một
menu

thả
xuống
được
hiển thị ở phía trên của màn hình. eXe đã cài đặt

hơn với các công cụ
thường
sử dụng
để có thể biến đối đề
cương

và
lựa
chọn

iDevices.
Outline
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 15 - Khoa Vật Lý
Mục
chọn
Outline cho phép
người
dùng thiết kế
một
đề
cương
phản
chiếu cấu trúc
theo
thứ tự và phân loại ư
u
tiên. Ví dụ: topics – sections-units,
hoặc books- chapters-verses, v.v…

soạn bằng cách lựa
chọn
các iDevices từ menu iDevice và nhập
nội
dung
học
tập của bạn vào.
Một
tài nguyên họ
c
tập có thể bao gồm
một
số hoặc nhiều các
iDevices tùy theo
yêu
cầu thực tế của nộ
i
dung bài giảng. Các iDevice hiện đang
được
phát triển, tuỳ theo từng phiên
bản
cụ thể sẽ có thể có những iDevice khác
nhau.
Bộ
soạn thảo iDevice cho phép
người
dùng thiết
kế

các

các hình ảnh, video, bảng biểu minh
họa
hay
các câu hỏi gợi mở, các câu hỏi trắc
nghiệm
Chú ý rằng
trư
ớ
c
khi bắt tay vào xây dựng
một
Bài giảng điện tử, chúng
ta nên thiết
kế
kịch bản của bài giảng để hình dung
được
những phản xạ
thường
gặp của
học

sinh.
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 16 - Khoa Vật Lý
3.1. Xây dựng mô hình cấu trúc nội dung Bài giảng điện
t
ử
Trong môi
trường

e
x
e
Một trang
tài liệu trong đư
ợc
cấu thành bởi
một
hoặc nhiều thành phần
riêng biệt
gọi
là các iDevice nằm xen kẽ lẫn nhau. Mỗi iDevice sẽ xác định
một
nội
dung cụ thể, chẳng hạn
có
iDevice để hiển thị
một
hình ảnh, có iDevice để xây
dựng mộ
t

thư
viện ảnh, có iDevice cho
phép
nhập
nội
dung xác định mục tiêu
của
bài

các câu hỏi thảo luận và rút ra các kết
luận.
Cloze
Activity
Các câu hỏi điền khuyết hỗ trợ
học
viên nắm
được

nội
dun
g
bài
học.
External
Website
Đưa

một
trang web vào
nội
dung
học
tập, qua đó
học
viên có
thể
duyệt

nội

Nhập văn bản đơn thuần vào
nội
dung tài
liệu.
Image
Gallery
Nhập
một

thư
viện ảnh vào
nội
dung tài
liệu.
Image
Magnifier
Cho phép xem phóng đại
một
ảnh
được
chèn
vào.
Image with
text
Chèn
một
ảnh và văn bản (nếu cần) vào tài
liệu.
Multi
choice

Quiz
Câu hỏi đa lựa
chọn
theo chuẩn
SCORM.
True -
False
Question
Các câu hỏi đúng
sai.
Wikipedia
Article
Đưa
vào các
nội
dung của
bộ
từ điển bách khoa trực
tuyến
Wikipedia.
3.2.2. Cách thức điều khiển các
i
D
e
v
ice
Trong quá trình nhập thông tin cho iDevice, phía
dư
ớ
i

ô iDevice, chúng ta kích đúp
chuột
vào iDevice
đó.

Khi
đó, màn hình soạn thảo iDevice
tương
ứng sẽ hiển thị cho
phép chung ta soạn thảo hoặc
xóa

iDevice.
4. Một số thao tác khi thiết kế Bài giảng bằng phần mềm eXe:
4.1 Tạo không gian làm việc và cấu trúc cơ bản của Bài giảng :
4.1.1 Tạo không gian làm việc :

Hình 2.3
4.1.2 Xây dựng cấu trúc Bài giảng trong
eXe
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 19 - Khoa Vật Lý
Để xây dựng đề
cương
cho tài
liệu, chúng
ta sử dụng ô Outline và các nút
xung quanh ô
này:

sẽ xuất hiện
một
trang
m
ớ
i.

Hình 2.4
b . Đổi tên một nhánh trên cây đề
c
ư
ơ
ng:
Để đổi tên
một
nhánh trên
cây
đề
cương,
ta làm
như

sau:
•
Kích đúp
chuột
vào nhánh cần đổi tên.
Hộp
thoại sẽ hiển
thị

•
Kích
chọn
nhánh cần
xóa
•
Kích
chọn
nút
Delete
•
Bấm
chọn
OK để xác nhận xóa
trang
d . Thay đổi vị trí các
trang
Để thay đổi vị trí của
một
trang, ta có thể sử
dụng
các nút điều khiển ở
ngay phía
dư
ớ
i
ô Outline:
•
Để thay đổi cấp độ



đưa
ra các câu hỏi để
học
sinh tự trả
lời.
Các câu hỏi trong exe
được

đưa
vào nhằm mục đích hỗ trợ quá
trình
học
tập của
học

sinh
chứ không phải là để kiểm tra, đánh giá hay tính
điểm.
Exe hỗ trợ
một
số loại câu hỏi sau: Câu hỏi điền khuyết, câu hỏi đa lựa
chọn,
câu hỏi
dạng

đọc
hiểu, câu hỏi đúng
sai.
a. Câu hỏi điền

ppphải
Lên trên
Xuống dưới
 Khóa luận tốt nghiệp - 22 - Khoa Vật Lý

Hình 2.7
Bư
ớ
c
2

: Nhập dòng tiêu đề
hư
ớ
ng
dẫn vào ô Instructions, chẳng hạn
như: “Đọc

đoạn
văn bản sau đây và điền từ vào chỗ
trống”.
Bư
ớ
c 3 : Trong ô Cloze Text, nhập đoạn văn bản
mẫu.
Bư
ớ

nội
dung trong
iDevice.
Sau khi hoàn thành việc soạn thảo câu hỏi, trên trang soạn thảo sẽ hiển
thị
câu hỏi điền từ có
dạng :
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 23 - Khoa Vật Lý

Hình 2.8

Học
sinh sẽ nhập các từ còn thiếu vào các ô trống trên đoạn tài liệu và
bấm Submit,
khi

đó,
hệ thống sẽ hiển thị các câu trả lời đúng với màu xanh, câu
trả lời sai với màu đỏ, và số
điểm
của
học

sinh:

Hình 2.9
Nếu
học

như
sau
:
Bư
ớ
c 1

: Kích
chọn
iDevice Multi-Choice Question từ danh sách iDevice.
Bư
ớ
c 2

:
Trong

ô
văn bản Multi-Choice Question, ta nhập tiêu đề khác
SVTH: Trần Thị Hà Thu

 Khóa luận tốt nghiệp - 24 - Khoa Vật Lý
bằng


thị
khi
học
sinh yêu
cầu.
Hình 2.10

Bư
ớ
c 5

: Nhập các
phương
án trả lời
:

Hình 2.11
Mỗi
phương
án trả lời có 3 tham số
:
•
Nội
dung của
phương
án trả lời. Ta nhập
nội

lời).
Để thêm
một

phương
án trả lời mới, ta kích
chọn
nút Add another option,
sau
đó làm lại
bư
ớ
c
5 để nhập thông tin cho
phương
án trả lời
m
ớ
i.
Để xoá
một phương
án trả lời đã có, ta kích
chọn
dấu gạch chéo màu đỏ
cạnh nút
Correct

Option.
Sau khi hoàn thành câu hỏi,
lưu

ơng

ứng
với
phương
án đó. Nếu
học
sinh cần trợ giúp, có thể kích
chuột
vào biểu
tượng
yêu
cầu

hư
ớ
ng
dẫn nằm ở giữa câu hỏi và các
phương
án trả lời.
4.2.2 Các iDevice điều khiển hoạt động :
a. Các hoạt động thông thường
(Activity)
Activity là các hoạt
động
hay các thao tác mà
học
sinh sử dụng để qua đó
tiếp thu
được