Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
Phòng GD&đt Thanh Oai
Trờng THCS Thanh Cao
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
Năm học 2009 - 2010
A. Sơ yếu lý lịch
- Họ và tên: Nguyễn Thanh Tùng
- Ngày, tháng, năm sinh: 17/4/1974
- Năm vào ngành: 1995
- Chức vụ: Phó hiệu trởng - Chủ tịch Công đoàn trờng
- Đơn vị công tác : Trờng THCS Thanh Cao - Thanh Oai - Hà Tây
- Trình độ chuyên môn: CĐSP Toán (chính quy); Đại học Toán - Tin (tại chức);
Đại học Quản lý giáo dục (từ xa)
- Bộ môn giảng dạy: Tin học
- Trình độ ngoại ngữ: C
- Trình độ chính trị: Sơ cấp
- Khen thởng: Nhiều năm liền là CSTĐ cơ sở.
- Các đề tài đã đợc công nhận:
+ Cấp tỉnh, thành phố:
"Kinh nghiệm triển khai môn Tin học trong trờng THCS";
"Phơng trình nghiệm nguyên";
"Kinh nghiệm xây dựng bài giảng điện tử";
+ Cấp huyện:
"ứng dụng Công nghệ thông tin trong công tác Quản lý ở trờng
phổ thông";
"Kinh nghiệm bồi dỡng học sinh yếu, kém môn Toán";
"Các phơng pháp chứng minh bất đẳng thức trong Đại số lớp 8";
"Bồi dỡng HSG lớp 9",
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng

chuyên nghiệp, trung học nghề và THPT, 50% HS THCS và một bộ phận
dân c có nhu cầu".
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
2
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
Với tinh thần đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chọn năm học 2008 - 2009
là năm học "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT". Ngành Giáo dục Việt Nam nói
chung, ngành Giáo dục - Đào tạo Hà Nội nói riêng, đã có nhiều lớp bồi dỡng
giáo viên về xây dựng bài giảng điện tử, sử dụng các phần mềm hỗ trợ để thiết
kế bài giảng điện tử. Và đặc biệt là ngành Giáo dục- Đào tạo Hà Nội đã tổ chức
"Ngày hội CNTT" hết sức quy mô và hoành tráng nhằm thúc đẩy mức độ ứng
dụng CNTT vào trong giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh, trong đó
đặc biệt lu ý việc tổ chức thi "Xây dựng Bài giảng điện tử và phần mềm giáo
dục".
Mặc dù chủ đề của năm học 2009 - 2010 là "Đổi mới công tác quản lý
và nâng cao chất lợng giáo dục" nhng Bộ giáo dục và Đào tạo vẫn hết sức chú
trọng đến việc tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào trong trờng
học. Tháng 3/2009 Bộ đã phát động cuộc thi "Thiết kế bài giảng điện tử E-
learning" và ngày 14-15 tháng 4/2010 vừa qua Cục Công nghệ Thông tin đã tổ
chức tập huấn cho hơn 400 giáo viên cốt cán thuộc tất cả các quận huyện trong
toàn thành phố về hai phần mềm để thiết kế bài giảng E-learning đó là: Adobe
Presenter và Lecture Maker.
Đợc đào tạo chuyên ngành Toán - Tin ứng dụng, đã nhiều năm sử dụng
Bài giảng điện tử. Năm học 2008 - 2009 tôi đã viết một sáng kiến kinh nghiệm
về sử dụng PowerPoint để xây dựng bài giảng điện tử và đợc xếp loại ở cấp
thành phố. Trong năm học 2009 - 2010, tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu sâu thêm về
đề tài đã viết đồng thời bổ sung thêm những kinh nghiệm mới về cách sử dụng
hai phần mềm đã đợc Cục Công nghệ thông tin tập huấn là Adobe Presenter và
Lecture Maker với mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm nhỏ trong quá trình
giảng dạy với những đồng nghiệp của mình, nhất là những đồng chí cha có điều

phổ cập Tin học Văn phòng cho giáo viên, đang tiến tiếp tục triển khai tổ chức
các lớp học thiết kế bài giảng điện tử và sử dụng máy chiếu cho giáo viên. Bản
thân tôi và một số giáo viên trong nhóm Tin của trờng đã sử dụng Bài giảng
điện tử từ năm học 2004-2005. Khi đó, khái niệm Bài giảng điện tử đối với
chúng tôi vẫn còn mới lạ, thờng thờng giáo viên chỉ biết sử dụng máy chiếu hắt
để nâng cao hiệu quả giờ dạy. Chúng tôi cha ý thức đợc rõ ràng và vì vậy cha có
kinh nghiệm trong việc thiết kế bài giảng điện tử, nhất là việc ứng dụng các
phần mềm hỗ trợ để tạo Bài giảng điện tử. Những năm học gần đây, việc ứng
dụng Công nghệ Thông tin trong dạy và học đợc đẩy mạnh, Sở giáo dục và đào
tạo Hà Nội đã tổ chức một số chuyên đề về việc sử dụng PowerPoint và các
phần mềm hỗ trợ thiết kế bài giảng điện tử nh Flash, Violet, GSP, và năm
học 2008-2009 đã đợc Bộ giáo dục chọn là năm học đẩy mạnh ứng dụng Công
nghệ thông tin. Chính điều đó đã thúc đẩy chúng tôi - Những ngời đã biết sử
dụng thành thạo máy vi tính nỗ lực hơn nữa trong việc thiết kế Bài giảng điện
tử.
Sau khi đợc tham dự ngày hội công nghệ thông tin do Sở giáo dục và đào
tạo Hà Nội tổ chức, chúng tôi nh đợc mở rộng thêm tầm mắt, tôi càng thấy rõ
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
5
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
hơn vai trò to lớn, sự cần thiết của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong
giảng dạy và đặc biệt là sự nỗ lực tự học trong quá trình giảng dạy của các đồng
nghiệp mình trên toàn thành phố
Từ trớc đến nay, giáo viên và học sinh đã quá quen với phơng pháp giảng
dạy truyền thống, tức là sử dụng bảng, phấn, đồ dùng trực quan, mô hình, vật
thật, tranh vẽ, Hơn nữa, rất nhiều giáo viên ch a có kỹ năng và kinh nghiệm
trong việc thiết kế bài giảng điện tử cho nên họ khó chấp nhận ngay hình thức
dạy học này nh là một hình thức dạy học chủ yếu.
Một lý do nữa cũng không kém phần quan trọng là phần lớn giáo viên ở
các vùng nông thôn cha có điều kiện để mua máy vi tính, để hoà mạng Internet,

nhiều ý kiến cha đồng nhất về việc sử dụng Bài giảng điện tử trong giảng dạy
nh thế nào là phù hợp. Bản thân tôi thờng xuyên thiết kế và sử dụng Bài giảng
điện tử ở lớp 9A3.
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
7
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
III. Các biện pháp thực hiện (Nội dung chủ yếu của Đề tài)
Tơng tự nh giáo án điện tử, bài giảng điện tử là bài giảng của giáo viên đ-
ợc đa vào máy tính - Bài giảng đợc lu trữ ở dạng điện tử.
Nếu coi giáo án nh là kịch bản thì bài giảng đợc coi nh vở kịch đã đợc
công diễn. Nh vậy, bài giảng là việc giáo viên thực hiện giáo án trên lớp cùng
với học sinh, phơng tiện, thiết bị dạy học. Bài giảng điện tử thờng đi cùng với
việc phát huy những thế mạnh, u điểm của công nghệ thông tin trong việc thực
hiện giáo án trên lớp của giáo viên.
Bài giảng điện tử cũng có thể chia làm hai loại: Bài giảng điện tử thiết kế
trên PowerPoint (phải có giáo viên trực tiếp sử dụng dạy học) và Bài giảng E-
leaning (học sinh có thể học mà không cần có thầy cô trực tiếp giảng bài).
Trớc hết ngời viết xin đề cập đến bài giảng điện tử đợc thiết kế bằng
PowerPoint.
Với trình độ Tin học còn nhiều hạn chế và trình độ tiếng Anh cũng cha
đáp ứng đợc nhu cầu, đa số các giáo viên rất ngại thiết kế bài giảng điện tử vì cứ
cho rằng không giỏi Tin học và ngoại ngữ thì rất khó có thể làm đợc. Thực tế
không phải nh vậy, mặc dù trình độ và tốc thiết kế bài giảng phụ thuộc hai yếu
tố đó song nếu biết cách học theo kiểu "mì ăn liền" thì dẫu có những hạn chế
nhất định, họ vẫn có thể độc lập làm đợc. Những kinh nghiệm của tôi chia sẻ ở
đây mong muốn đáp ứng đợc điều đó.
Quy trình thiết kế một bài giảng điện tử nói chung có thể tóm tắt những
bớc nh sau:
* Xác định mục tiêu bài học (kiến thức, kỹ năng, thái độ)
* Xác định trọng tâm và kiến thức cơ bản của bài

viên cần biết sử dụng một số phần mềm ứng dụng khác nh: phần mềm soạn thảo
công thức Toán - Lý - Hoá (MathTypet), phần mềm thí nghiệm ảo Vật lý, hoá
học, phần mềm cắt nối File, phần mềm tách hoặc ghép âm thanh và hình ảnh,
và để nâng cao hiệu quả của bài giảng, giáo viên có thể sử dụng một số phần
mềm ứng dụng hỗ trợ thiết kế bài giảng nh: Flash, Violet, Geometer's
Sketchpad (GSP), ở đây ngời viết xin trình bày một số kỹ năng cần thiết với
các thao tác cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ để có thể thiết kế một Bài giảng điện tử.
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
9
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
1) Tạo bố cục bài giảng điện tử trong PowerPoint
Bản thân ngời sử dụng PowerPoint, trớc khi bắt đầu xây dựng một bài
giảng điện tử phải xây dựng bố cục của nó, có thể coi đây nh là kịch bản của
một bộ phim. Trong bố cục, ta phải hình dung cụ thể là Bài giảng điện tử này
gồm bao nhiêu Slides (trang trình chiếu), trên mỗi Slides bao gồm những đối t-
ợng nào. Mỗi đối tợng ở đây có thể là một đơn vị kiến thức ở dạng văn bản, ở
dạng hình vẽ, ở dạng phim, ảnh,
Hiện nay có hai phiên bản của PowerPoint đợc sử dụng phổ biến là 2003
và 2007. Phiên bản 2007 đợc hỗ trợ đồ hoạ và âm thanh tốt hơn 2003 rất nhiều
nhng cha đợc sử dụng rộng rãi nhất là với những giáo viên mới sử dụng máy
tính nên ở đây tôi xin trình bày những kinh nghiệm của mình trên nền
PowerPoint 2003.
Trên mỗi Slides có thể có cách bố trí các đối tợng khác nhau. Thông th-
ờng ngời sử dụng nên chọn một trong các bố cục Slides đợc thiết lập sẵn của
PowerPoint để tiết kiệm thời gian. Muốn thực hiện việc đó, từ màn hình nền
của PowerPoint ta nháy chuột vào nút nằm trên thanh định dạng của
PowerPoint, sẽ xuất hiện một bảng chọn các Slides mẫu (Text layouts, ngời sử
dụng chỉ việc chọn một trong các bố cục phù hợp với các đối tợng trên Slides
mình định tạo (hình 1). Lu ý rằng ta có thể áp dụng bố cục của Slides mẫu cho
một Slides hiện tại hoặc cho tất cả các Slides của bài giảng đó.

box nh vật bằng cách coppy những Text box đó.
Thông thờng các máy tính của giáo viên đều sử dụng bộ font chữ
Vietkey và gõ ở chế độ bảng mã TCVN3 để gõ font chữ VnTime. Do đó khi ta
nhấp chuột vào khung Click to add Title hoặc Click to add Subtitle để gõ đoạn
văn bản thì sẽ không gõ đợc tiếng việt có dấu mà phải chọn lại Font chữ trên
thanh định dạng.
Nếu muốn gõ tiếng Việt ngay sau khi khởi động PowerPoint thì ta phải
chuyển chế độ của bộ gõ Vietkey sang chuẩn Unicode bằng cách nhấp chuột
phải vào biểu tợng của Vietkey ở phía dới, góc phải màn hình ( ), xuất hiện
một bảng chọn, ngời sử dụng nhấp chuột trái vào dòng có chữ Unicode (hình
2). Máy tính mặc định font chữ Arial của chuẩn Unicode, nếu muốn sử dụng
font chữ có chân giống nh Vntime ta có thể chuyển sang font chữ Times New
Roman. Cả bảng mã TCVN3 và chuẩn Unicode đều có thể sử dụng cách gõ
Telex nh nhau. Chỉ có điểm khác biệt là trong chuẩn Unicode thì muốn gõ chữ
in hoa có dấu ta chỉ việc bật phím Caps Lock và gõ nh gõ chữ in thờng.
Ngời sử dụng phải lu ý rằng, hai chuẩn nói trên đều có thể gõ đợc chữ
tiếng Việt có dấu nhng chỉ có chuẩn Unicode là chuẩn đợc quy định dùng
chung và đã đợc Việt Nam đăng ký làm chuẩn giao dịch quốc tế. Trên thực tế
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
12
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
thì giáo viên đã nhiều năm quen với bảng mã TCVN3, nhất là giáo viên ở các
tỉnh miền Bắc nớc ta. Chính vì vậy mà trong đợt thi xây dựng Bài giảng điện tử
năm học 2008 - 2009, ở cấp cụm và cấp phòng, rất nhiều bài giảng thiết kế khá
công phu nhng không đợc chấm vì không phù hợp với tiêu chuẩn quy định.
Hình 2
Vậy nếu đã lỡ soạn thảo văn bản với font Vntime trong chuẩn TCVN3
thì có cách nào để chuyển sang chuẩn Unicode hay không ? Câu hỏi này đã làm
đau đầu rất nhiều giáo viên và nhân viên văn phòng trong các trờng học. Xin tha
rằng có ! Chính ngời viết cũng đã từng chuyển rất nhiều văn bản giữa hai định

thực hiện một thao tác gọi là : "lu font chữ". Khi soạn thảo xong, trên menu
File của PowerPoint chọn Save as, tại hộp thoại Save as, chọn Tool, chọn Save
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
14
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
option... Hộp thoại mới mở ra và phía dới cùng có lựa chọn Embed Truetype
fonts, sau khi lựa chọn ô này ta tiếp tục lựa chọn một trong hai ô phía dới:
Embeb characters in use only : Lu các font cần thiết để hiển thị Slide
cho bạn nhng ngời dùng không soạn thảo, thay đổi các chữ có sử dụng các font
đặc biệt này đợc, lựa chọn này cho kích thớc file nhỏ gọn.
Embeb All characters : Lu các font cần thiết để hiển thị Slide cho bạn và
ngời dùng có thể soạn thảo, thay đổi các chữ có sử dụng các font đặc biệt này,
lựa chọn này làm cho kích thớc file lớn lên khá nhiều.
b) Đối tợng là hình vẽ
Trong bài giảng, rất ít khi ta sử dụng một hình vẽ đơn nhất nh một đoạn
thẳng, một hình tròn, mà th ờng là phải sử dụng một hình vẽ bao gồm nhiều
hình vẽ khác. Do đó khi thiết kế ta phải tạo từng hình vẽ chi tiết.
Ngay trên màn hình giao diện của PowerPoint đã có một thanh đồ hoạ
với các nút công cụ sử dụng hoàn toàn tơng tự nh trong Word và Excel (hình 3)
Hình 4
Muốn vẽ đối tợng nào, ngời sử dụng chỉ việc dùng chuột lựa chọn nút
công cụ tơng ứng trên thanh Draw rồi vẽ tơng tự nh trong Word. Có một lu ý
nhỏ là nếu muốn vẽ hình Vuông hoặc hình tròn thì ta lựa chọn công cụ vẽ hình
chữ nhật hoặc hình elip rồi nhấn phím Shift trong khi vẽ.
Hình vẽ có thể gồm nhiều nhóm chi tiết mà ngời thiết kế muốn chúng
xuất hiện từng nhóm một khi trình chiếu. Chẳng hạn, tôi muốn một tam giác
xuất hiện trớc, sau đó cả ba đờng cao của chúng cùng xuất hiện. Trong trờng
hợp đó ngời thiết kế phải nhóm các đối tợng muốn cùng xuất hiện (trong trờng
hợp này là ba đờng cao) với nhau bằng cách:
- Chọn (nháy chuột trong khi giữ phím Shift) các đối tợng cần nhóm.

nên hiệu chỉnh luôn nét vẽ trong môi trờng này trớc khi nhóm các đối tợng với
nhau. Muốn nhóm các đối tợng thành một khối, sau khi chọn các đối tợng chỉ
cần nhấn tổ hợp phím Ctrl + G.
Trong PowerPoint Muốn hiệu chỉnh độ đậm mảnh của nét ta nhấp chuột
phải vào đối tợng sau đó chọn lệnh Format Auto Shape. và nhập độ rộng của
nét vào mục Weight rồi chọn OK.
c) Đối tợng là hình ảnh.
Trong các bài giảng điện tử, nhất là các môn khoa học xã hội, thờng là
giáo viên muốn đa một số hình ảnh vào để cho bài giảng thêm sinh động, thu
hút sự chú ý của học sinh và và hỗ trợ t duy trừu tợng của trẻ. Nguồn hình ảnh ở
đây rất nhiều, có thể là hình ảnh trong sách giáo khoa, trong tài liệu tham khảo,
trong th viện t liệu điện tử đợc bán bản quyền, trên mạng Internet hoặc có thể là
ảnh giáo viên tự chụp bằng máy ảnh, ở đây tôi chỉ nêu một số tr ờng hợp th-
ờng gặp.
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
17
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
* Nếu là hình ảnh trong sách giáo khoa hoặc tài liệu tham khảo mà giáo
viên muốn đa vào bài giảng thì việc đầu tiên là phải dùng máy Scan (máy quét
ảnh) để Scan các ảnh đó dới dạng file ảnh sau đó copy trực tiếp hoặc tạo đờng
link đến bài giảng.
* Nếu là hình ảnh ở trên mạng Internet thì ta có thể vào trang
http/www/google.com.vn để tìm và Download xuống. Khi lấy hình ảnh trên
mạng xuống ta cần xem kích thớc của ảnh, nếu kích thớc của ảnh quá nhỏ, khi
đa vào bài ta điều chỉnh kích thớc lên thì có thể ảnh bị vỡ, không sắc nét.
Điểm lu ý chung khi đa ảnh vào bài giảng là các ảnh nên để ở định dạng
*.jpg đảm bảo cho các ảnh vẫn có độ nét mà dung lợng file lại không lớn. Trong
trờng hợp ảnh muốn dùng nằm trong một ảnh lơn hơn bao gồm nhiều đối tợng,
giáo viên chỉ muốn đa ảnh của một đối tợng lên thì có thể dùng chơng trình
Paint để cắt phần thừa (nếu phần cần lấy có dạng hình chữ nhật), có thể dùng

định dạng nh: Media, MPEG-4, 3GP, ASF, AVI,
ở các máy tính thông thờng chỉ sử dụng Windows Media Player, đó là
một trình ứng dụng của Windows XP, nó chỉ đọc đợc một số định dạng nh:
MP3, Media, MPEG, *.Dat, . Muốn máy tính đọc đợc các định dạng khác
thì ta phải cài bổ sung các phần mềm tơng ứng. Tốt nhất là ngời sử dụng nên cài
một trong những phần mềm đa dụng, có thể đọc đợc hầu hết các định
dạng(chẳng hạn nh Media Player Classic) hoặc cài một phần mềm Converter
có thể chuyển đổi các định dạng nh: Cheetah Audio. Trong trờng hợp phải chạy
Bài giảng đó trên máy khác thì ngời thiết kế, khi đóng gói bài giảng phải gói cả
các phần mềm cần thiết để có thể đọc đầy đủ đợc bài giảng đó.
Trờng THCS Thanh Cao Nguyễn Thanh Tùng
19
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm - Năm học 2009 - 2010
Trong một số trờng hợp, ngời sử dụng muốn tạo ra một số t liệu ở dạng từ
những t liệu đã có để phù hợp với mục đích và thời lợng của bài giảng. Muốn
vậy, cần sử dụng một số phần mềm xử lý phim ảnh nh:
Goldwve (Chỉnh sửa tách nhạc và lời)
Filesplit (Cắt - nối file)
Ulead VideoStudio (phần mềm cắt dựng cảnh)

Tiếp đó, ngời sử dụng cần lu ý đến cách đa đối tợng vào Bài giảng.
Thông thờng, các hình ảnh đợc đa vào bài giảng bằng cách copy, các đoạn
video đợc đa vào bằng cách tạo các đờng link (đờng dẫn) đến đối tợng. Tại
Slides muốn chèn đoạn video ta thực hiện lện Insert/Movies and sounds/Movie
From File (nếu là File hình), Insert/Movies and sounds/Sound From File (nếu
là file tiếng). Xuất hiện một hộp thoại, ngời sử dụng chọn tệp muốn đa vào bài
và chọn OK (hình 8). Khi đó trên Slides sẽ xuất hiện biểu tợng hoặc hình ảnh t-
ợng trng của tệp đó. Cũng có thể tạo một siêu liên kết (Hyperlink) đến các đối
tợng bằng cách thực chọn: Insert/Hyperlink. Nếu sử dụng cách tạo siêu liên kết
thì ta có thể đa các t liệu trên một trang Web nào đó vào bài giảng mà không