BÀI 21: CÔNG THỨC
PHÂN TỬ
HỢP CHẤT HỮU CƠ
BÀI GIẢNG HÓA HỌC 112. Cách thiết lập công thức đơn giản nhất :
2. Cách thiết lập công thức đơn giản nhất :
: : : : : :
12,0 1,0 16,0 14,0
C O N
H
m m m
m
x y z t =
% % % %
: : :
12,0 1,0 16,0 14,0
C H O N
=


Sau đó biến đổi hệ thức trên về tỉ lệ giữa các số nguyên
Sau đó biến đổi hệ thức trên về tỉ lệ giữa các số nguyên
tối giản. Thế x, y, z, t vào CTTQ suy ra công thức đơn
tối giản. Thế x, y, z, t vào CTTQ suy ra công thức đơn
giản nhất
giản nhất
I. Công thức đơn giản nhất :
I. Công thức đơn giản nhất :
1. Định nghĩa :

%C = 40,00%; %H = 6,67%; còn lại là oxi. Lập công thức
%C = 40,00%; %H = 6,67%; còn lại là oxi. Lập công thức
đơn giản nhất của X
đơn giản nhất của X
Phiếu học tập số 1
Phiếu học tập số 1
Thí dụ :
Thí dụ :
Kết quả phân tích hợp chất X cho biết %C =
Kết quả phân tích hợp chất X cho biết %C =
40,00; %H = 6,67%; còn lại là oxi. Lập công thức đơn giản
40,00; %H = 6,67%; còn lại là oxi. Lập công thức đơn giản
nhất của X.
nhất của X.
% % %
: : : :
12,0 1,0 16,0
C H O
x y z =
40,00 6,67 53,33
: : : :
12,0 1,0 16,0
x y z =


Công thức đơn giản nhất của X là CH
Công thức đơn giản nhất của X là CH
2
2
O

z
(x, y, z : nguyên, dương)
(x, y, z : nguyên, dương)
II. Công thức phân tử :
II. Công thức phân tử :
Công thức phân tử là công thức biểu thị số lượng nguyên
Công thức phân tử là công thức biểu thị số lượng nguyên
tử của mỗi nguyên tố trong phân tử
tử của mỗi nguyên tố trong phân tử
1. Định nghĩa :
1. Định nghĩa :
2. Quan hệ công thức phân tử và công thức đơn giản nhất :
2. Quan hệ công thức phân tử và công thức đơn giản nhất :
Hợp chất Metan Etilen Ancoletylic Axit axetic Glucozơ
Hợp chất Metan Etilen Ancoletylic Axit axetic Glucozơ
CTPT CH
CTPT CH
4
4
C
C
2
2
H
H
4
4
C
C
2

CTĐGN
CH
CH
4
4
CH
CH
2
2
C
C
2
2
H
H
6
6
O
O
CH
CH
2
2
O
O
CH
CH
2
2
O

O, metan CH
4
4
- Một số chất có công thức phân tử khác nhau nhưng có
- Một số chất có công thức phân tử khác nhau nhưng có
cùng một công thức đơn giản nhất.
cùng một công thức đơn giản nhất.
Thí dụ :
Thí dụ :
Axit axetic C
Axit axetic C
2
2
H
H
4
4
O
O
2
2
và glucozơ C
và glucozơ C
6
6
H
H
12
12
O

.%
16,0.100%
M O
z =
.%
14,0.100%
M N
t =
- Gọi CTTQ C
- Gọi CTTQ C
x
x
H
H
y
y
O
O
z
z
N
N
t
t
(x, y, z, t : nguyên, dương)
(x, y, z, t : nguyên, dương)
- Thế x, y, z, t vào CTTQ suy ra CTPT
- Thế x, y, z, t vào CTTQ suy ra CTPT
Phenolphtalein có 75,47%C; 4,35%H; 20,18%O. Khối
Phenolphtalein có 75,47%C; 4,35%H; 20,18%O. Khối

(x, y, z : nguyên, dương)
(x, y, z : nguyên, dương)
318,0.75,47
20
12,0.100
x = =
318,0.4,35
14
1,0.100%
y = =
318,0.20,18
4
16,0.100
z = =

Công thức phân tử của phenolphtalein là C
Công thức phân tử của phenolphtalein là C
20
20
H
H
14
14
O
O
4
4

CTPT của X là (CH
CTPT của X là (CH
2
2
O)
O)
n
n
hay C
hay C
n
n
H
H
2n
2n
O
O
n
n
M
M
X
X
= (12,0 + 2. 1,0 + 16,0)
= (12,0 + 2. 1,0 + 16,0)
n
n
= 60,0
= 60,0

y
y
O
O
z
z
N
N
t
t
(x, y, z, t : nguyên dương)
(x, y, z, t : nguyên dương)
c. Tính trực tiếp từ khối lượng sản phẩm đốt cháy :
c. Tính trực tiếp từ khối lượng sản phẩm đốt cháy :
.
Y
Y Y
Y B
B B
B
M
d M d M
M
= ⇒ =
Y
Y
Y
m
n
M

1mol x mol y/2 mol t/2 mol
1mol x mol y/2 mol t/2 moln
n
Y
Y
n
n
CO2
CO2
n
n
H2O
H2O
n
n
N2
N2
2 2 2
1
2. 2.
Y CO H O N
x y t
n n n n
= = =
(12 14 )
16
Y

Thí dụ :
Thí dụ :
Hợp chất Y chứa C, H, O. Đốt cháy hoàn
Hợp chất Y chứa C, H, O. Đốt cháy hoàn
toàn 0,88 gam Y thu được 1,76 gam CO
toàn 0,88 gam Y thu được 1,76 gam CO
2
2
và 0,72 gam H
và 0,72 gam H
2
2
O.
O.
Tỉ khối hơi của Y so với không khí xấp xỉ 3,04. Xác định
Tỉ khối hơi của Y so với không khí xấp xỉ 3,04. Xác định
CTPT của Y.
CTPT của Y.
Giải
Giải
M
M
Y
Y
= 29,0. 3,04 = 88,0 (g/mol)
= 29,0. 3,04 = 88,0 (g/mol)
0,88
0,010( )
88,0
Y

2
t
x y z
y
C H O x y z O xCO H O+ + − → +
1 mol x mol y/2 mol
1 mol x mol y/2 mol
0,010 mol 0,040 mol 0,040 mol
0,010 mol 0,040 mol 0,040 mol
1
0,010 0,040 2.0,040
x y
= =
1
4
0,010 0,040
x
x= ⇒ =
1
8
0,010 2.0,040
y
y= ⇒ =

C
C
4

2
CỦNG CỐ
CỦNG CỐ