SỞ GIÁO DỤC -ĐÀO TẠO HOÀ BÌNH
TRƯỜNG THPT YÊN THUỶ A
Dùng bảng số liệu thống kê để hình thành khái niệm cán cân
xuất nhập khẩu
(mục 1,phần III , bài 24 ,địa lí lớp 10)
Người daỵ : HỒ MINH HIỂU
Giáo viên : daỵ môn Địa lý.
Sáng kiến kinh nghiệm môn Địa lý
Yên thuỷ, tháng 5 năm 2005

1
MỤC LỤC
Tên đề mục Trang
A. Phần Mở Đầu
I. Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm.
II. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
III. Nhiệm vụ của sáng kiến kinh nghiệm.
IV. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.
V. Phương pháp nghiên cứu.
VI. Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm.
A. Nội Dung.
I. Cơ sở lí luận.
II. Nội dung và các giải pháp.
III. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
B. Kết luận.
C. Danh mục tài liệu tham khảo.
2
3

- Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy tại trường THPT Yên Thuỷ A tôi thấy rằng,
để đạt được hiệu quả cao trong mỗi phần học, mỗi tiết học cần có các cách thiết
kế bài giảng sao cho phù hợp với nội dung kiến thức, phương tiện dạy học và
hoàn cảnh học sinh. Để qua mỗi phần học, tiết học, học sinh nắm sâu được kiến
thức đã học trên lớp vào giải thích các thông tin ( qua các phương tiện: Ti vi,
báo………) hàng ngày đặc biệt là các lĩnh vực thông tin kinh tế xã hội. Đồng
thời học sinh cũng có các kiến thức khác trong chương trình học.
- Xuất phát từ các cơ sở trên, tôi đã chọn đề tài: “SỬ DỤNG BẢNG SỐ LIỆU ĐỂ
HÌNH THÀNH KHÁI NIỆM CÁN CÂN XUẤT NHẬP KHẨU.” (Mục 1, phần III,
bài 24, Địa lý 10)
II. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
Kinh nghiệm: Sử dụng bảng số liệu thống kê để dạy phần cán cân xuất nhập
khẩu nhằm giúp học sinh nắm vững khái niệm cán cân xuất nhập khẩu.
III. Nhiệm vụ của sáng kiến kinh nghiệm.
Đưa ra phương pháp sử dụng bảng số liệu thống kê để áp dụng trong mục 1,
phần III, cán cân xuất nhập khẩu và hình thành ở học sinh kỹ năng xử lí bảng
số liệu thống kê, hình thành kiến thức và nhằm đạt được thành tích học tập
cao nhất.
3
IV. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.
1. Khách thể nghiên cứu.
Là học sinh khối 10 trường THPT Yên Thuỷ A- Hoà Bình.
2. Đối tượng nghiên cứu.
Sử dụng bảng số liệu thống kê để dạy phần cán cân xuất nhập khẩu.
V. Phương pháp nghiên cứu.
- Kết hợp thực tiễn giáo dục ở trường THPT.
- Kinh nghiệm của các đồng nghiệp.
- Có sự tham khảo các tài liệu giáo dục về các phương pháp giảng dạy.
VI. Nội dung bảo vệ.
- Khái niệm cán cân xuất nhập khẩu.

- Cán cân xuất nhập khẩu là hiệu số giữa giá trị hàng xuất khẩu ( còn gọi là
kim ngạch xuất khẩu) và giá trị hàng nhập khẩu (còn gọi là kim ngạch nhập
khẩu)

* Nếu giá trị hàng xuất khẩu lớn hơn giá trị hàng nhập khẩu thì gọi là xuất
siêu.
Cán cân xuất nhập khẩu như thế có lợi cho nền kinh tế đất nước và đất nước
có thêm nền ngoại tệ.

* Nếu giá trị hàng xuất khẩu nhỏ hơn giá trị hàng nhập khẩu thì gọi là nhập
siêu.
Khi ấy nền kinh tế đất nước ở thế không thuận lợi, nợ nước ngoài tăng lên.
2. Các giải pháp thiết kế và thực hiện phần giảng .
a. Thiết kế và thực hiện theo phương pháp cũ.
Với nội dung kiến thức như trên, giáo viên thường đưa ra khái niệm, giáo
viên phân tích các nội dung của khái niệm. Nhiệm vụ của học sinh khi này
là nhận biết khái niệm qua phân tích của giáo viên.
5
Phần thiết kế giảng dạy minh hoạ.
Nội dung Hoạt động của thầy và trò
1. Khái niệm
Cán cân xuất nhập khẩu là hiệu số
giữa giá trị hàng xuất khẩu ( còn gọi
là kim ngạch xuất khẩu) và giá trị
hàng nhập khẩu (còn gọi là kim
ngạch nhập khẩu)
+ Nếu XK > NK  xuất siêu.
 có lợi cho nền kinh tế đất nước
+ Nếu XK < NK  nhập siêu.
không có lợi cho nền kinh tế đất


Hoa kỳ
Nhật bản
Trung Quốc
Liên bang Nga
Xinhgapo
730,8
403,5
266,2
103,1
121,8
1180,2
349,1
243,6
53,9
116,0
( Giá trị xuất nhập khẩu một số nước năm 2001- đơn vị: tỉ USD )
- Yêu cầu học sinh tính hiệu số giá trị xuất khẩu với giá trị nhập khẩu một số
nước trong bảng ( GV cho học sinh biết các giá trị mà học sinh tính được là
Cán cân xuất nhập khẩu)
- Giáo viên yêu cầu học sinh từ các phép tính, thiết lập công thức tính cán cân
xuất nhập khẩu ( Cán cân XHK = XK- NK )
- Từ công thức yêu cầu học sinh phát biểu khái niệm cán cân xuất nhập khẩu.
- Từ các kết quả tính toán giáo viên chỉ ra một số nước xuất siêu và nhập
siêu yêu cầu học sinh cho biết trong trường hợp nào thì gọi là xuất siêu và
trường hợp nào là nhập siêu ( giáo viên bổ sung)
* Mở rộng kiến thức:
+ Giáo viên có thể yêu cầu học sinh tính tổng giá trị xuất khẩu và nhập khẩu,
từ đó yêu cầu học sinh thiết lập công thức tính tổng giá trị xuất nhập khẩu
( Tổng XKH = XK + NK )

các kết quả tính toán là Cán cân XNK)
+ Hs rút ra công thức tính.
- Hoạt động 3:
+ Gv: ? Các em hãy rút ra khái niệm cán
cân XNK từ công thức tính.
+ Hs: Tự rút ra khái niệm.
- Hoạt động 4:
+ Gv:
* chỉ ra một số nước xuất siêu và nhập
siêu từ kết quả tính toán của học sinh.
* ? Khi nào thì người ta gọi là xuất
siêu và nhập siêu?
+ Hs: trả lời
+ Gv: bổ sung
* Phần mở rộng: giáo viên đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh tính toán sẽ thiết lập
được công thức:

Tổng XNK= XK+ NK
8

Tỉ lệ XNK = XK/ NK x 100%
Như vậy với cách thiết kế phần giảng và tiến hành giải pháp như trên người
thầy không chỉ giúp học sinh tự hình thành khái niệm cán cân xuất nhập khẩu
mà còn giúp học sinh nắm được các công thức tính cán cân xuất nhập khẩu, tổng
giá trị xuất nhập khẩu và tỉ lệ xuất nhập khẩu từ tư duy và làm việc của chính
học sinh. Điều khiển học sinh học tập tích cực, chủ động. Ngoài ra việc dùng
bảng số liệu thông kê để hình thành khái niệm nó còn giúp học sinh tư duy lôgíc
từ thực tế đưa ra kết luận, qua đó có thể góp một phần nhỏ vào việc hình thành ở
học sinh năng lực tự làm việc để tìm ra kiến thức, góp phần vào việc hình thành
nhân cách con người mới: chủ động sáng tạo……….

Số
Hs
tham
gia
Kết quả kiểm tra
Ghi
chú
Yêú TB Khá Giỏi
SL % SL % SL % SL %
10A6 43 0 4 9,3 15 34,9 24 55,8
10A7 46 10 21,8 19 41,4 16 34,7 1 2,1
Với kết quả kiểm tra thực nghiệm ở 2 lớp trên, tôi thấy rằng:
- Số học sinh khá, giỏi ở lớp thực nghiệm 10A6 chiếm tỉ lệ lớn hơn hẳn so với
lớp không thực nghiệm 10A7 (90,7% so với 36,8% )
- Số học sinh đạt điểm yếu, kém ở lớp thực nghiệm là không có, trong khi ở lớp
không thực nghiệm số này là khá lớn (10 Hs chiếm 21,8% ).
* Như vậy rõ ràng việc đưa bảng số liệu thống kê để hình thành khái niệm cán
cân xuất nhập khẩu đã giúp học sinh có khác biệt rất lớn về kết quả học tập .
Ngoài ra tôi thấy rằng tư duy nhận thức của học sinh trong việc xử lí tình huống
(Xử lí yêu cầu đề kiểm tra ) ở lớp thực nghiệm là khá tốt.
C. KẾT LUẬN
- Để nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy của giáo viên nói chung và của
giáo viên địa lí nói riêng,việc đúc rút các kinh nghiệm và các kỹ thuật dạy học
mới vào từng bài ,từng mục là rất quan trọng. Điều này phải đảm bảo giúp cho
học sinh học tập tích cực,lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc và có những nhận
thức đúng đắn, khách quan về các hiện tượng.
- Kinh nghiệm dùng bảng số liệu thống kê để hình thành kiến thức về khái niệm
cán cân xuất nhập khẩu đã giúp học sinh tích cực suy nghĩ, tìm tòi, huy động
được các tư duy sáng tạo, tạo thói quen tốt trong học tập của học sinh. Từ đó
góp phần nhỏ vào việc hình thành nhân cách học sinh.