Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Xã hội càng ngày càng phát triển. Do đó, nhu cầu giao tiếp, học tập,
nghiên cứu…không ngừng tăng lên. Điều đó đồng nghĩa với việc con người
không thể chỉ biết và sử dụng một ngôn ngữ nhất định (tiếng mẹ đẻ). Việc học
tập và sở hữu thêm một ngoại ngữ nào đó - đặc biệt là tiếng Anh, một phương
tiện giao tiếp quốc tế hữu hiệu - dần trở thành một nhu cầu thiết yếu. Vì vậy, dạy
và học tiếng Anh tại trường phổ thông là một tất yếu để đưa con người dần tiến
đến cái đích của sự giao tiếp quốc tế đa phương diện.
Như một xu hướng phát triển tất yếu, Giáo dục cũng phải có nhiều thay
đổi để phù hợp với những yêu cầu mới của xã hội hiện đại. Tiếng Anh đã trở
thành một môn học bắt buộc trong hệ thống Giáo dục quốc dân ở Việt Nam.
Cũng như bất kỳ một môn học nào khác, cộng thêm những yếu tố mang tính
chất đặc thù bộ môn, việc dạy và học tiếng Anh đòi hỏi những phương pháp,
phương tiện dạy học phù hợp và thường xuyên được đổi mới. Hướng đổi mới là
giảng dạy đạt hiệu quả và chất lượng, lấy người học làm trung tâm. Để một giờ
học Ngoại Ngữ đạt kết quả, giáo viên phải tìm ra những phương pháp dạy học
phù hợp, những hỗ trợ thích hợp từ phương tiện dạy học, phù hợp với từng tiết
dạy, từng đối tượng học sinh và đặc biệt là thật hứng thú. Điều này có nghĩa là,
trong khoảng thời gian cho phép của một tiết dạy vấn đề mà giáo viên cần quan
tâm không phải là mình đã làm được những gì mà là học sinh có tâm trạng, tâm
thế, thái độ như thế nào đối với các hoạt động mà giáo viên tổ chức và mức độ
tham gia của từng đối tượng học sinh vào hoạt động đó.
Với thực tế giảng dạy tại trường, đa phần học sinh có vốn tích lũy về kiến
thức ngôn ngữ tiếng Anh rất ít. Vì vậy nếu giáo viên chỉ giảng dạy theo một
cách thức đơn điệu, lặp lại thì sự buồn tẻ, nhàm chán của không khí tiết học
cộng với sự e ngại, rụt rè của học sinh sẽ khiến cho tư duy của các em dần trở
nên ngại và lười hoạt động. Khi giáo viên đặt học sinh vào những tình huống có
vấn đề và yêu cầu các em phải tìm cách giải quyết chúng, giải quyết độc lập,
theo cặp hay theo nhóm, thì buộc học sinh phải suy nghĩ theo các hướng khác
nhau, nhìn nhận vấn đề theo nhiều cách, nhiều khía cạnh và từ đó tìm ra cách tốt

Với đặc điểm như vậy, từ lâu người ta đã sử dụng kỹ thuật này vào trong rất
nhiều lĩnh vực đặc biệt là những lĩnh vực, hoạt động cần sự đột phá, sáng tạo
và độc đáo như:
- Phát triển sản phẩm mới
- Quảng cáo
- Giải quyết vấn đề
- Quá trình quản trị
- Quản trị dự án
- Xây dựng nhóm
- Xây dựng kế hoạch kinh doanh
Và dần dần, kỹ thuật này được áp dụng vào quá trình dạy học nhằm mang
đến cho học sinh, sinh viên một cách thức làm việc mới chủ động, sáng tạo,
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
2
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
tích cực để giải quyết các nhiệm vụ và tình huống học tập của bản thân và
của tập thể lớp.
2. Cách thức tiến hành BSM.
BSM có thể tiến hành bởi một hay nhiều người. Số lượng người tham gia
nhiều sẽ giúp cho phương pháp tìm ra lời giải được nhanh hơn hay toàn diện
hơn nhờ vào nhiều góc nhìn khác nhau bởi các trình độ, trình tự khác nhau của
mỗi người. Theo A. Osborn, để tiến hành BSM theo nhóm cần có các bước sau:
a. Trong nhóm chọn ra một nhóm trưởng để điều khiển và một người thư ký
để ghi lại tất cả ý kiến (cả hai công việc có thể do cùng một người thực
hiện).
b. Xác định vấn đề hay ý kiến sẽ được BSM. Phải làm cho mọi thành viên
trong nhóm hiểu thấu đáo về đề tài sẽ được tìm hiểu.
c. Thiết lập các "luật chơi" cho hoạt động BSM. Chúng nên bao gồm:
• Nhóm trưởng có nhiệm vụ điều khiển buổi làm việc.
• Không một thành viên nào có quyền đòi hỏi hay cản trở, đánh giá,

giải quyết các nhiệm vụ học tập do giáo viên yêu cầu các em sẽ không phải sợ
hay e ngại rằng ý kiến của mình sẽ bị phản bác. Điều đó thúc đẩy sự tự tin của
mỗi cá nhân và động viên các em tư duy về vấn đề, và hình như nó còn tạo ra
một sự cạnh tranh ngầm giữa các thành viên trong nhóm trong việc dành lấy cơ
hội để đưa ý tưởng và cũng hi vọng rằng ý tưởng đó sẽ trở thành lựa chọn chung
hợp lí nhất của nhóm.
3. Vai trò của BSM trong việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH)
Luật Giáo dục 2005, điều 28, đã nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới
phương pháp dạy và học theo hướng tích cực. Trong việc đổi mới phương pháp
dạy và học theo hướng tích cực thì phương pháp học của học sinh là mối quan
tâm hàng đầu. Trong suốt 5 năm qua, chúng ta cũng đã không ngừng đổi mới để
hưởng ứng cuộc vận động “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực”. Mục đích cũng chính là tạo nên một chuyển biến trong mối quan hệ giữa
giáo viên và học sinh với các hoạt động học tập mà mục tiêu cuối cùng là tạo ra
được sự tích cực và chủ động của học sinh trong quá trình lĩnh hội tri thức.
Trong rất nhiều kỹ thuật dạy học (KTDH) thường dùng, có thể kể đến một số
KTDH phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học như: Kỹ thuật công não
(Brainstorming), kỹ thuật thông tin phản hồi, … Như vậy, BSM (với việc hỗ trợ
của sơ đồ tư duy (Mind Map) chính là một trong những KTDH hiệu quả tạo nên
sự chuyển biến trong tư duy của người học.
Sự chuyển biến về hoạt động học tập trong lớp có thể thể hiện qua sơ đồ
sau:
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
4
Học sinh
Giáo viên
Giáo viên và học sinh
Giáo viên và học sinh
Giáo viên
Học sinh

học
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
học tập của mình. Như vậy trong trong mối quan hệ tương tác này yếu tố quan
trọng nhất chính là sự tự giác của học sinh.
Với kỹ thuật BSM, học sinh sẽ tự giác tư duy, chủ động và tích cực hoạt
động để tìm ra các giải pháp cho các nhiệm vụ học tập mà giáo viên đưa ra. Do
đó, BSM góp phần vào việc đổi mới PPDH theo hướng tích cực.
III. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC TIẾNG ANH
Tiếng Anh đã là một môn học bắt buộc trong hệ thống giáo dục quốc dân
của nước ta, song vấn đề dạy và học nó vẫn chưa đạt được sự đồng bộ trong hiệu
qủa và chất lượng giữa các vùng miền, khu vực. Đặc biệt sự quan tâm hứng thú
đối với môn học này cũng có sự phân hóa rõ rệt giữa học sinh thành thị và học
sinh nông thôn, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Sự khác biệt này xuất phát từ
cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan.
Thứ nhất, giáo viên không tự đổi mới PPDH. Chúng ta đề cập nhiều đến
việc đổi mới và tính tất yếu của việc đổi mới PPDH. Đó là dạy học tích cực, lấy
người học làm trung tâm, là chủ thể của hoạt động học tập. Tuy nhiên việc đổi
mới đó không thể thực hiện trong một sớm một chiều nhất là khi PPDH truyền
thống ăn sâu tạo nên gốc dễ, tạo nên lối mòn khó thay đổi. Chúng ta thẳng thắn
nhìn nhận rằng đang tồn tại rất nhiều tiết học tiếng Anh không “warm up”. Đơn
giản chỉ là kiểm tra bài cũ, kiểm tra sĩ số học sinh và ghi tiêu đề bài mới rồi kế
tiếp là hàng loạt các hoạt động thuyết trình: thuyết trình về nghĩa từ vựng, về
cách dùng của một cấu trúc ngữ pháp v.v… Các tiết dạy diễn ra tương tự không
phân biệt đối tượng học sinh, không phân biệt nội dung bài học cũng không
quan tâm đến việc phải có sự hỗ trợ của một phương tiện dạy học nào đó cho
phù hợp. Tình trạng đó dẫn đến một không khí hết sức nhàm chán và buồn tẻ.
Học sinh không hề thấy hứng thú, không có yếu tố bất ngờ thu hút các em,
không có tình huống có vấn đề để tác động vào tư duy của các em. Hậu quả là
một sự mệt mỏi, uể oải, mất tập trung kéo dài.
Thứ hai, vốn tích lũy của học sinh về ngôn ngữ tiếng Anh rất ít. Mặc dù

khiến học sinh không thể lĩnh hội hết tri thức của môn học. Các em không đủ tự
tin hoặc không tự giác tham gia vào các hoạt động học tập. Điều này khiến cho
tiết học trở nên vô cùng khó khăn và không hiệu quả.
Với tất cả những tồn tại trên, để quá trình dạy - học tiếng Anh đạt hiệu
quả thì bản thân giáo viên phải biết khắc phục tất cả những hạn chế từ phía học
sinh và những thiếu thốn về PTDH, tự đổi mới PPDH của mình, kết hợp với
những KTDH mới bên cạnh việc tận dụng những điều kiện hiện tại nhằm “cách
mạng hóa” một giờ học tiếng Anh truyền thống.
IV. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ HỌC TIẾNG ANH BẰNG
CÁCH ÁP DỤNG KỸ THUẬT BRAINSTORMING.
Như đã đề cập, BSM là một kỹ thuật dùng sự hỗ trợ của sơ đồ tư duy
nhằm tìm ra các giải pháp cho một vấn đề, và nó thật sự hiệu quả khi làm việc
theo nhóm. Làm việc theo nhóm đã là một hình thức hoạt động mới nhằm đổi
mới PPDH mà ở đó giáo viên chỉ giữ vai trò định hướng, tổ chức và cố vấn còn
học sinh mới là chủ thể tích cực, chủ động tìm ra hướng giải quyết và tự giải
quyết vấn đề. BSM sẽ phát huy tinh thần và khả năng hoạt động nhóm (team
work) trong một giờ học tiếng Anh. Sự hợp tác này là không thể thiếu nếu muốn
đạt được mục đích giao tiếp trong quá trình dạy - học Tiếng Anh nói riêng và
ngoại ngữ nói chung. BSM có thể áp dụng trong nhiều khâu của quá trình lên
lớp từ khâu vào bài (warm up), đến quá trình giải quyết các yêu cầu chính của
bài học (task); có thể áp dụng trong các phần từ: Reading, Speaking, Listening,
Writing hay Language Focus. Ở mỗi khâu, mỗi phần, BSM đều đem lại những
hiệu quả nhất định và kích thích, lôi cuốn sự tham gia của tất cả học sinh.
Có thể tiến hành BSM trong lớp học theo các bước sau:
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
7
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Bước 1: Giáo viên chia học sinh thành các nhóm. Trong quá trình chia
nhóm cần chú ý phân bố đồng đều các đối tượng học sinh vào cùng một nhóm
để có sự hỗ trợ lẫn nhau. Tránh tình trạng nhóm này và nhóm kia có sự chênh

Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
(Ảnh minh họa)
Bước 4: Phân tích các câu trả lời và tìm ra giải pháp cho vấn đề. Trong
bước này, tất cả các thành viên trong nhóm lượt lại các câu trả lời, không bình
luận hay chỉ trích bất kì phương án nào, đơn giản chỉ là thu gọn những ý trùng
lặp, gạt đi những ý không liên quan đến vấn đề và quyết định chọn những câu
trả lời phù hợp nhất.
Có thể tham khảo một vài ví dụ sau đây:
Ví dụ 1: SGK Tiếng Anh lớp 10, unit 12: Music, phần Reading.
Để “warm up” cho tiết học này mỗi giáo viên sẽ có một cách thức khác
nhau. Đối với tôi, tôi đã chọn áp dụng kỹ thuật BSM để tạo nên một không khí
thoải mái cho học sinh trước khi bước vào bài mới với những yêu cầu cụ thể
khác nhau.
- (Chưa yêu cầu học sinh mở SGK), tôi viết từ khóa “Music” lên bảng và
bắt đầu chia học sinh thành các nhóm. Yêu cầu mỗi nhóm chọn nhóm
trưởng và thư ký.
- Yêu cầu các nhóm phải tìm ra càng nhiều càng tốt các từ vựng hay hoạt
động có liên quan đến chủ đề này trong thời gian 3 phút.
- Các nhóm trưởng tự điều khiển các thành viên trong nhóm tìm từ vựng có
liên quan đến chủ đề “Music”, khuyến khích mọi thành viên, dù đưa ý
kiến bằng tiếng Việt. Các thành viên khác sẽ hỗ trợ tìm từ tiếng Anh
tương ứng.
- Yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả tìm được và giáo viên sẽ thống kê kết
quả của các nhóm để tạo nên một sơ đồ từ vựng theo chủ đề rộng nhất có
thể.
Kết quả của hoạt động BSM được thể hiện trong sơ đồ dưới đây:
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
9
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Chúng ta có thể thấy một số lượng lớn các từ vựng có liên quan đến chủ đề này

Ví dụ 2: SGK Tiếng Anh 11, unit 12: The Asian Games, phần Speaking.
Sau khi học xong phần Reading, học sinh đã nắm bắt được những thông
tin cơ bản về đại hội thể thao Châu Á (The Asian Games). Và để các em có cơ
hội tìm hiểu thêm thông tin về sự kiện này, giúp các em có nguồn thông tin
phong phú và thú vị để bước vào bài học Speaking tôi đã kết hợp kỹ thuật BSM
với PPDH dự án: yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm tìm hiểu các thông tin
liên quan đến các kì đại hội thể thao Châu Á trước khi tham gia giờ học
Speaking. Để hoàn thành được “dự án” này buộc học sinh phải dùng kỹ thuật
BSM để phân tích vấn đề và vạch định xem sẽ phải thu thập những loại thông
tin nào. Với kỹ thuật này, học sinh có thể xây dựng một sơ đồ thông tin về The
Asian Games như sau:
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
11
The Asian Games
Games number
Host country (cities, …)
Time (from …to )
Countries took part in
Names of sports
Number of medals (gold, …)
New records
New records
Famous athletes
Offical songs (singers, names…)
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Với sơ đồ trên học sinh đã có được một lượng lớn thông tin hết sức thú
vị để phục vụ cho bài học mới. Học sinh có thể sử dụng bất kì nhóm thông tin
nào trong sơ đồ đó để bổ sung thêm phần hỏi - đáp ở Task 1 theo mẫu hội thoại
cho sẵn. Việc thu thập và tìm hiểu trước thông tin ở nhà bằng kỹ thuật BSM
trong PPDH dự án như trên sẽ giúp học sinh thêm hứng thú với nội dung của bài

- The attitude of the players
Ngoài hệ thống thông tin chi tiết trên giáo viên còn gợi ý cho học sinh xác định
về thì của động từ (thì quá khứ đơn), BSM để tìm ra một loạt các động từ có thể
được dùng để miêu tả như: take part in, be, wear, cheer, feel, play, kick, make a
goal, jump up,… sắp xếp lại các ý trên và xếp chúng vào các phần Introduction,
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
12
Describing a football match
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Details of the match or conclusion cho phù hợp. Với những gợi ý trên yêu cầu
học sinh bắt đầu bài viết của mình bằng những câu đơn giản để miêu tả ý và sau
đó sử dụng các từ nối và phần useful language để hoàn thiện bài viết của mình.
Dù mỗi bài viết của mỗi cá nhân học sinh khác nhau về chất lượng do sự khác
nhau về năng lực học tập nhưng điểm chung ở đây là tất cả học sinh khi tham
gia vào hoạt động BSM đều đã tự mình đóng góp ý kiến và đều hình dung được
bài viết nên bao gồm những thông tin gì, những thông tin đó được sắp xếp ra
sao. Có nghĩa là học sinh hiểu được yêu cầu của bài học và biết cách thực hiện
yêu cầu đó.
Như vậy, với việc áp dụng kỹ thuật BSM vào trong các khâu của quá
trình dạy học, vào các tiết dạy khác nhau, tôi đã khiến học sinh của mình phải
làm việc một cách chủ động. Các em phải tư duy để đóng góp ý kiến vào hoạt
động dù đôi lúc còn có những hạn chế nhất định nhưng trên hết các em đã vượt
qua được những hạn chế đó để tham gia vào hoạt động và để hiểu được yêu cầu
của bài học. Điều này góp phần làm cho tiết học thành công.
V. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
1. Kết luận
Với tất cả những gì đã trình bày, có thể nhận thấy hiệu quả rất lớn của
kỹ thuật BSM trong quá trình dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT nói riêng
và cho nhiều môn học nói chung.
Thứ nhất: Trong những điều kiện cụ thể về cơ sở vật chất của từng đơn

thì kỹ thuật BSM góp phần tạo nên sự chuyển biến đó. Học sinh được khích lệ
và động viên, được tôn trọng mọi ý kiến, và được tạo các cơ hội như nhau khi
tham gia hoạt động BSM. Do vậy, các em phải chủ động và tích cực nắm bắt cơ
hội, tự giác và chủ động trong quá trình tư duy để tìm cách cùng giải quyết vấn
đề.
Như vậy, áp dụng kỹ thuật BSM không chỉ đem lại hiệu quả trong quá
trình dạy học Tiếng Anh mà còn cho quá trình dạy học nói chung.
2. Đề xuất
Để quá trình dạy học tiếng Anh đạt được những hiệu quả như mong
muốn và khắc phục phần nào những hạn chế đang tồn tại, tôi rất mong sẽ có
nhiều buổi thảo luận, hội nghị hay lớp tập huấn được tổ chức để giáo viên tiếng
Anh có thêm cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm về PPDH, KTDH phù hợp
với đặc thù môn học và phát huy được hiệu quả giảng dạy. Ngoài ra, tôi cũng
mong muốn các cơ sở giáo dục sẽ được trang bị nhiều hơn những thiết bị dạy
học, PTDH hay đồ dùng dạy học đặc trưng, phong phú và phù hợp với từng bài
học. Chúng sẽ góp phần vào việc đổi mới PPDH theo hướng tích cực để có thể
mang lại một hiệu quả cao trong quá trình dạy học và giáo dục.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ
Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm
2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Doãn Thị Bảo Chung
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
14
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Osborn, A. F. (1953). Applied Imagination: Principles and Procedures of