GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10
TRAO DUYÊN
(Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)
A. Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh hiểu được diễn biến tâm trạng đầy mâu thuẫn, phức tạp, bế tắc
của Thúy Kiều trong đêm trao duyên. Qua đó, thấy được sự đồng cảm mạnh mẽ,
sâu sắc của Nguyễn Du đối với hoàn cảnh đau khổ và phẩm chất cao quý của thúy
kiều.
- Giúp học sinh thấy được cách sử dụng ngôn từ điêu luyện,tuyệt vời cùng với
sự kết hợp ngôn ngữ dân gian và bác học đặc sắc.Đặc biệt là nghệ thuật phân tích
tâm lý nhân vật hết sức tài tình của Nguyễn Du.
- Rèn luyện cho các em kĩ năng đọc thơ trữ tình, thể lục bát và phân tích tâm
lí nhân vật trong thơ trữ tình.

B. Phương tiện dạy học:
- Giáo án,sách giáo khoa.
- Các tài liệu tham khảo thêm:Thơ truyện kiều,từ điển truyện kiều(Đào Duy
Anh),Thiết kế bài giảng,Tác phẩm văn học trong nhà trường phổ thông( Phan Huy
Dũng).Thiết kế bài học tác phẩm văn chương(Phan Trọng Luận).
- Học sinh soạn bài.
-Tranh cảnh Thúy Kiều trao duyên cho Thúy Vân.
-Sơ đồ trực quan thể hiện diễn biến tâm trạng nhân vật Thúy Kiều.

C. Phương pháp tiến hành:
- Đọc – Liên tưởng đến hoàn cảnh nhân vật.

* (Chuyển ý)
Vậy trong đêm trao duyên đó
Thúy kiều đã thuyết phục Thuý
Vân như thế nào? Và tâm trạng
của nàng ra sao?

 - GV yêu cầu hs đọc diễn cảm.
Gv nhận xét, hướng dẫn giọng
đọc:
( Đoạn thơ là lời dặn dò, tâm sự
I. Tiểu dẫn:

Vị trí đoạn trích:
- Thuộc phần 2 của tác phẩm: Gia biến và Lưu lạc.
- Từ câu 723- 756 trong Truyện Kiều.
Bọn sai nha gây nên vụ án oan trái đối với gia đình Kiều
khiến nàng buộc phải hi sinh mối tình với Kim Trọng, bán
mình để có tiền chuộc cha và em khỏi đòn tra khảo dã man.
Việc bán mình thu xếp xong xuôi, Kiều ngồi thao thức trắng
đêm nghĩ đến thân phận và tình yêu lỡ dở của mình. Nàng
khẩn khoản nhờ Thúy Vân thay mình trả nghĩa cho chàng
Kim.
Kiều “Một mình nàng ngọn đèn
khuya/ Áo dầm giọt lệ, tóc xe mái
sầu”, “Thúy Vân chợt tỉnh giấc
xuân/ Dưới đèn ghé xuống ân cần
hỏi han”. Lúc này, Thúy Kiều mới
bộc lộ hết tâm sự, ý nguyện của
mình với em.

2. Bố cục:
Gồm : 3 phần.
+ Phần 1: 12 câu đầu  Thúy Kiều tìm cách thuyết phục,
trao duyên cho Thúy Vân.
+ Phần 2: 14 câu tiếp  Thúy Kiều trao kỉ vật cho em và
dặn dò em.
+ Phần 3: 8 câu còn lại  Tâm trạng đau đớn, tuyệt vọng
của Thúy Kiều.
2. Tìm hiểu văn bản:

a. 12 câu đầu:
* 2 câu đầu:
- “Cậy”  nhờ (cậy- thanh trắc âm điệu nặng nề gợi sự
quằn quại, đau đớn, nổi bật lên sự vật vã trong nội tâm của
Thúy Kiều).
- “Chịu”  nhận (nhận- tự nguyện; chịu- bị bắt buộc ,bị
nài ép,thua thiệt )
- “Lạy ,Thưa”  thái độ kính cẩn, kính trọng với người bề
trên hoặc với người mình hàm ơn.
Sự việc bất ngờ, phi lý mà lại hợp lý  Nhấn mạnh tầm
quan trọng của việc sắp nhờ Thấy được sự khôn khéo của
Thúy Kiều.
 Qua đó thấy được sự tinh tế trong cách sử dụng ngôn từ
và xây dựng nhân vật của Nguyễn Du.

* 10 câu tiếp:
- Nàng kể về mối tình dang dở,hẹn ước của mình với Kim
Trọng.
trao duyên cho T
húy Vân mà
không phải là người khác?
(Vốn dĩ “hiếu-tình” là hai giá trị


- “Keo loan,Tơ thừa”  “đứt gánh tương tư”  Sự kết hợp
hài hòa giữa cách nói trang trọng và giản dị của văn học dân
gian.
 -Thúy Vân còn trẻ “Ngày xuân em hãy còn dài”
-Tình cảm chị em ruột thịt “Xót tình máu mủ”
- Lời hẹn ước trong tình yêu quan trọng “Lời nước non”
- Rạng danh cho gia đình,không bội ước.

Thúy Ki
ều

em hãy nh
ận xét về “lý
trí” của nàng lúc này?


 Lý trí làm chủ tình cảm. 
Thúy Kiều là người sắc sảo,tinh tế,thông minh bên cạnh
đó nàng còn là một người con hiếu thảo,có đức hy sinh và
lòng vị tha,là một người yêu tình sâu.

(Hết tiết 1)

b. 14 câu tiếp:

- “Chiếc vành, bức tờ mây,phím đàn,mảnh hương nguy
ền”
 Những kỷ vật thiêng liêng của Kiều với Kim Trọng.
(
Trao kỉ vật cho em, lí trí Kiều bảo
phải trao nhưng tình cảm thì muốn
níu giữ. Biết bao giằng xé trong
hai chữ “của chung” ấy. Biết bao
tiếc nuối, đớn đau. Nàng tự nhận
mình là “người mệnh bạc”- người
có số phận bất hạnh. Nàng chỉ có
thể phó thác cho Vân việc nối mối
duyên dang dở với Kim Trọng để
trả nghĩa cho chàng chứ không thể

 ko thanh thản  nghĩ đến cái chết.
-“Của tin”: phím đàn, mảnh hương nguyền  những vật
gắn bó, gợi tình yêu Kim- Kiều.

thơ nhất là câu thơ 6 phải được tổ
chức lại.Vì vậy cách ngắt nhịp
thông thường bị lược bỏ thay vào
đó ta có thể đọc liền một mạch


Cảm nhận của người đọc về sự
thoát xác của một tấm linh hồn bắt
đầu phiêu diêu vào miền vô định
theo sự nới rộng nhẹ nhàng như
làn khói của không gian và thời
gian vì đó nó trở nên có căn cứ
không những thế dòng thơ như
chứa đựng một ánh nhìn xa vắng,
một nỗi côi cút bơ vơ vô cùng khó
tả.Có lẽ khi viết câu thơ này mắt
thi nhân cũng đã phải ướt lệ.

bên cạnh mình,những câu cuối không còn là lời đối thoại
của Vân và Kiều nữa mà là lời độc thoại nôi tâm của kiều.
sang độc thoại nội tâm. Trong khi
dự cảm về viễn cảnh tương lai
mình phải chết oan, chết hận, hồn
tả tơi bay vật vờ trong gió, không
siêu thoát được, nhưng vẫn mang
nặng lời thề, Kiều như càng dần
quên sự có mặt của em để độc
thoại.
HS chọn lựa lời bình của giáo
viên.
GV hỏi : Em hãy cho biết cảm
nhận thời gian của Kiều qua trạng
từ “Bây giờ”?Nguyễn Du đã thể
hiện tâm trạng Thúy Kiều như thế
nào?
HS liệt kê các thành ngữ, các dấu
cảm thán và nhận xét tâm trạng
Thúy kiều. GV hỏi: Cách sử dụng từ : “Lạy”
có gì khác với câu thơ đoạn đầu?

cách dùng
từ “Phận”
GV hỏi: Thúy Kiều đã gọi tên
Kim Trọng mấy lần?Lúc này Kiều
đang đối thoại với ai?
Hs xem trong sgk.
GV hỏi: Em có nhận xét gì về tâm
trạng Thúy Kiều trong hai câu
cuối?
GV bình để hs có thể tưởng tượng
ra cảnh Thúy Kiều “lạy tình
quân” và cảnh nàng lắc đầu nguây
nguẩy “Tơ duyên ngắn ngủi có
ngần ấy thôi” và cảnh nang cúi
rạp người xuông,tay đập liên tiếp
xuống mặt sàn “Phận sao phận
bạc như vôi” và Cuối cùng là tiếng
khóc nghẹn lại,nấc lên run run
“Ôi!Kim lang…đây”
Đêm trao duyên kết thúc bằng
sự đau đớn,Thúy Kiều khóc và
ngất lịm đi.
GV đưa ra sơ đồ trực quan tóm tắt
lại nội dung bài học.
GV hỏi: Em hãy cho biết nội dung
- Hai lần gọi tên Kim Trọng(lần đâu là người yêu nhưng ở
hai câu cuối Thúy Kiều coi Kim Trọng là chồng của
mình) Kiều chuyển hẳn sang độc thoại nội tâm mang
tính chất đối thoại với người vắng mặt (Kim Trọng).
-Sức chịu đựng của tinh thần nàng đã đạt tới đỉnh điểm,tất
cả đều vỡ òa thành tiếng khóc và nàng ngất xỉu.
 Lý trí bị tình cảm lấn áp.

Như vậy cung bậc tâm trạng của Thúy kiều từ đầu đến
cuối bài thơ được chất dần lên đến đỉnh điểm.Thúy Kiều
dưới ngòi bút của nguyễn Du không chỉ là con người nghĩa
vụ,con người chức năng mà hiện lên với tư cách là con
người cá nhân,luôn khao khát thoát khỏi sự gò bó,khuôn
phép của xã hội.Qua đó thấy được cách sử dụng ngôn từ
điêu luyện,tài năng miêu tả tâm lý nhân vật trữ tình của
nguyễn Du.

III. Tổng kết:
1.Nội dung.
Đoạn trích thể hiện bi kịch tình yêu, thân phận bất hạnh v
à