Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
LỜI MỞ ĐẦU
Thuế là một trong những khoản thu ngân sách quan trọng của Nhà nước, nó
vừa đảm bảo nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, vừa là công cụ điều tiết vĩ mô nền
kinh tế. Trong đó,Thuế Thu nhập cá nhân cũng đóng một vai trò đáng kể trong nguồn
thu ngân sách và thể hiện trách nhiệm của tất cả những người lao động trên lãnh thổ
Việt Nam. Thuế Thu nhập cá nhân điều tiết thu nhập cá nhân, thể hiện rõ nghĩa vụ của
công dân đối với đất nước và được căn cứ trên các nguyên tắc: lợi ích, công bằng và
khả năng nộp thuế.
Trong thời gian qua cùng với sự phát triển mạnh của nền kinh tế, thu nhập của
các tầng lớp dân cư cũng tăng lên đáng kể, thu nhập giữa nhóm người có thu nhập cao
và nhóm người có thu nhập thấp cũng có xu hướng ngày càng tăng. Đối tượng nộp
Thuế TNCN và hình thức thu nhập của các bộ phận dân cư và người lao động cũng đa
dạng. Sự đa dạng và gia tăng thu nhập của các cá nhân trong xã hội sẽ làm cho khoảng
cách chênh lệch về thu nhập giữa các tầng lớp dân cư ngày càng lớn. Với tình hình đó,
ta có thể thấy Thuế Thu nhập cá nhân ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh
tế.
Xuất phát từ thực tế đó, để hiểu rõ hơn về thuế Thu nhập cá nhân đối với thu
nhập từ tiền công, tiền lương- một mảng thu nhập chiếm tỷ trọng lớp trong các tầng lớp
dân cư, ta hãy cùng nhau tìm hiểu đề tài:
“Phân tích tác động của thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền
công, tiền lương”.
Học viên: Ngô Vũ Hà My 1
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
CHƯƠNG I
TÌM HIỂU CHUNG VỀ
THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
1.1 Khái quát về thuế thu nhập cá nhân
1.1.1 Khái niệm
Thuế vừa là phạm trù kinh tế, vừa là phạm trù lịch sử. Lịch sử xã hội loài người
đã chứng minh rằng thuế ra đời là một tất yếu khách quan, gắn với sự hình thành và

thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế sử dụng đất nông nghiệp.
Trong các loại thuế trực thu, thuế thu nhập cá nhân ngày càng đóng vai trò quan
trọng trong việc tạo nguồn thu đối với ngân sách nhà nước.
Khái niệm thuế thu nhập cá nhân :
“Thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu đánh vào thu nhập thực nhận của các cá
nhân trong một kỳ tính thuế nhất định thường một năm, từng tháng hoặc từng lần,
không phân biệt nguồn gốc phát sinh thu nhập”.
Thuế thu nhập cá nhân trên thế giới thông thường đánh vào cả cá nhân kinh
doanh và cá nhân không kinh doanh. Thuế này được coi là loại thuế đặc biệt vì có lưu ý
đến hoàn cảnh của các cá nhân có thu nhập phải nộp thuế thông qua việc xác định
miễn, giảm thuế hoặc khoản miễn trừ đặc biệt.
1.1.2 Đặc điểm
Học viên: Ngô Vũ Hà My 3
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
Thuế thu nhập cá nhân là một hình thức động viên mang tính bắt buộc trên
nguyên tắc theo luật định. Phân phối khoản thu nhập qua thuế thu nhập cá nhân gắn với
quyền lực, sức mạnh của Nhà nước.
Thuế thu nhập cá nhân là khoản đóng góp không hoàn trả trực tiếp cho người
nộp. Nó vận động một chiều, không phải là khoản thù lao mà người nộp thuế phải trả
cho Nhà nước do được hưởng các dịch vụ Nhà nước cung cấp.
Thuế thu nhập cá nhân luôn gắn với chính sách xã hội của mỗi quốc gia. Hầu
hết các quốc gia đều gắn chính sách thuế thu nhập cá nhân với một số chính sách xã
hội khác (như phúc lợi công cộng, chăm sóc sức khỏe…).
Thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu. Do vậy, người nộp thuế cũng là người
chịu thuế.
Thuế thu nhập cá nhân có diện thu thuế rất rộng, tất cả các cá nhân có thu nhập
bao gồm: công dân nước sở tại và người nước ngoài cư trú thường xuyên hay không
thường xuyên tại nước đó và hầu như tất cả số thu nhập có được của các cá nhân đều
phải tính thuế không kể nguồn thu nhập phát sinh trong nước hay ngoài nước. Chính vì
vậy, khả năng tạo nguồn thu cho ngân sách của thuế thu nhập cá nhân rất cao.

Thuế thu nhập cá nhân cũng có tác dụng điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế.
Loại thuế này điều tiết trực tiếp thu nhập cá nhân nên một mặt tác động trực tiếp đến
tiết kiệm, mặt khác làm cho khả năng thanh toán của các cá nhân bị giảm.Từ đó cầu
hàng hoá, dịch vụ giảm sẽ tác động đến sản xuất.
- Góp phần phát hiện thu nhập bất hợp pháp
Học viên: Ngô Vũ Hà My 5
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
Thực tế đã chứng minh nhiều khoản thu nhập của một số cá nhân nhận được từ
việc thực hiện các hành vi bất hợp pháp hoặc bằng cách lợi dụng những kẽ hở của pháp
luật mà nhà nước không kiểm soát được như tham ô, hối lộ, buôn bán hàng quốc cấm,
trốn tránh thuế, lừa đảo chiếm đoạt tài sản của nhà nước và công dân Những hành vi
này ảnh hưởng rất xấu đến đời sống kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Phải kết hợp
hữu hiệu nhiều biện pháp để ngăn chặn và chống lại những hành vi trên, một trong số
các biện pháp ngăn chặn đó thì phải kể đến vai trò của thuế thu nhập cá nhân.
1.2.2 Đối với hệ thống thuế
- Góp phần khắc phục nhược điểm của một số loại thuế khác
Một số thuế gián thu như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đều có
nhược điểm là có tính luỹ thoái và ảnh hưởng đến người nghèo nhiều hơn người giàu vì
khi tiêu thụ cùng một lượng hàng hoá mọi người không phân biệt giàu nghèo và đều
phải chịu thuế như nhau. Nếu tính thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp luỹ tiến sẽ
góp phần khắc phục được nhược điểm này
- Góp phần hạn chế sự thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp
Trong doanh nghiệp thường tồn tại cả thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu
nhập cá nhân. Giữa hai loại thuế này luôn luôn tồn tại mối quan hệ gắn bó với nhau.
Thuế thu nhập cá nhân còn góp phần khắc phục sự thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp
khi có sự thông đồng giữa các doanh nghiệp hay giữa doanh nghiệp với cá nhân. Trong
trường hợp doanh nghiệp kê khai cao hơn thực tế những chi phí phải trả cho các cá
nhân để làm giảm thu nhập tính thuế của doanh nghiệp nhằm trốn thuế thu nhập doanh
nghiệp thì các cá nhân nhận được những khoản trả nói trên sẽ phải nộp thêm thuế thu
nhập cá nhân đối với phần thu nhập nhận được kê khai tăng thêm đó. Thu nhập của

Học viên: Ngô Vũ Hà My 7
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
• Phụ cấp theo bộ luật lao động
• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm
• Phụ cấp thu hút
• Khoản trợ cấp theo Luật BHXH và BLLĐ
• Trợ cấp giải quyết tệ nạn xã hội theo quy định
d.Tiền thưởng được trừ khỏi thu nhập từ tiền lương
• Tiền thưởng kèm theo danh hiệu được NN phong tặng
• Tiền thưởng kèm theo giải thưởng quốc gia, quốc tế được NN VN công nhận
• Tiền thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được NN công nhận
• Tiền thưởng về phát hiện, khai báo hành vi vi phạm PL với cơ quan NN
2.2.Hướng dẫn bổ sung theo Thông tư 62/2009/TT-BTC:
(Ngày hiệu lực của Thông tư số 62: sau 45 ngày kể từ ngày ký và áp dụng cho các
khoản thu nhập phát sinh từ ngày 1/1/2009)
1. Bổ sung khoản thu nhập không tính vào thu nhập tính thuế từ tiền lương,
tiền công của cá nhân cư trú:
- Khoản trợ cấp chuyển vùng một lần đ/v người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam
(mức được tính trừ căn cứ vào hợp đồng lao động).
- Khoản tiền mua vé máy bay khứ hồi do DN chi trả hộ (hoặc thanh toán) cho người về
phép một năm một lần (căn cứ để trừ là hợp đồng lao động và ghi vé từ VN đến quốc
gia nước ngoài mang quốc tịch hoặc quốc gia gia đình người nước ngoài sinh sống và
ngược lại).
- Tiền học phí cho con người nước ngoài học tại VN theo bậc phổ thông DN trả hộ căn
cứ hợp đồng lao động và chứng từ tiền học.
2. Hướng dẫn chi tiết đối với các khoản lợi ích mà người lao động được
hưởng: chỉ tính vào thu nhập chịu thuế khi xác định được đối tượng được hưởng,
không tính vào thu nhập chịu thuế khi không xác định được cụ thể người được hưởng.
Cụ thể:
- Tiền thuê nhà do DN chi trả hộ: tính vào thu nhập chịu thuế theo số thực tế chi nhưng

- Người phụ thuộc: 1.600.000 đ/tháng/người
- Con dưới 18 tuổi căn cứ vào giấy khai sinh
- Con trên 18 tuổi bị tàn tật, theo học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy
nghề không có thu nhập bình quân tháng hơn 500.000đ
- Người phụ thuộc: ngoài tuổi lao động, không thu nhập bình quân tháng hơn 500.000đ
(vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ (chồng), ông bà nội, ngoại, cô, dì, cậu, chú, bác ruột,
anh, chị, em, cháu
- Người tàn tật không có khả năng lao động
Kê khai giảm trừ đ/v người phụ thuộc
- Thu nhập từ 4.000.000 đ/tháng trở xuống không phải kê khai người phụ thuộc
Học viên: Ngô Vũ Hà My 9
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
- Thu nhập trên 4.000.000 đ/tháng, kê khai như sau:
+ Cùng với tờ khai tạm nộp thuế phải nộp hồ sơ chứng minh
+ Mới ra kinh doanh; hoặc tăng, giảm người phụ thuộc à nộp hồ sơ chứng minh chậm
nhất 3 tháng kể từ ngày khai người phụ thuộc
+ Chỉ phải nộp hồ sơ chứng minh cho một người phụ thuộc một lần trong suốt thời
gian được giảm trừ.
4. Bổ sung người phụ thuộc được tính giảm trừ:
Mẹ kế, bố dượng ngoài độ tuổi lao động hoặc trong độ tuổi lao động nhưng bị tàn tật
không có khả năng lao động và có thu nhập không vượt quá 500.000 đồng/tháng.
5. Hướng dẫn cụ thể người được tính là người phụ thuộc để giảm trừ:
- Người trong độ tuổi lao động phải thỏa mãn:
- Bị tàn tật không có khả năng lao động
- Không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá 500.000 đồng/tháng.
- Người ngoài độ tuổi lao động phải không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt
quá 500.000 đồng/tháng.
- Đ/v người phụ thuộc là ông bà nội; ông bà ngoại; cô, dì, chú, bác, cậu ruột; anh, chị,
em ruột; cháu ruột và các cá nhân khác còn phải là người không nơi nương tựa mà
người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.

-Đối với người nộp thuế có thu nhập từ tiền lương thường xuyên ổn định từ 2 nơi trở
lên; hoặc vừa có thu nhập từ kinh doanh vừa có thu nhập từ tiền lương; hoặc có thu
nhập từ kinh doanh từ 2 nơi trở lên được lựa chọn nơi đăng ký giảm trừ gia cảnh:
- Đối với giảm trừ cho bản thân: được lựa chọn ở một nơi phát sinh thu nhập và thông
báo cho cơ quan cho trả hoặc cơ quan thuế.
- Đối với giảm trừ cho người phụ thuộc: trường hợp một nơi phát sinh thu nhập không
đủ để giảm trừ thì được giảm trừ tiếp vào nơi khác.
10. Bổ sung khoản đóng bảo hiểm bắt buộc được giảm trừ vào thu nhập tính thuế theo
Luật Lao động, Luật BHXH, Luật BHYT, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, bảo
hiểm thất nghiệp…
Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo
- Đóng góp vào tổ chức chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn,
người tàn tật, người gìa không nơi nương tựa
- Khoản đóng góp vào quĩ từ thiện, quĩ nhân đạo, quĩ khuyến học
- Phát sinh năm nào thì giảm trừ năm đó
- Tối đa không vượt quá thu nhập chịu thuế
11. Khấu trừ đối với chi trả hoa hồng, tiền công cho cá nhân từ 500.000
đồng/ lần trở lên:
- Áp dụng một mức là 10% trên thu nhập chi trả (không phân biệt là 10% với người có
MST và 20% với người không có MST như Thông tư số 84); Đ/v tiền hoa hồng đại lý
bảo hiểm, tiền hoa hồng đại lý xổ số Bộ Tài chính có qui định riêng).
Học viên: Ngô Vũ Hà My 11
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
- Trường hợp người nhận chỉ có duy nhất thu nhập từ nguồn này nhưng ước tính tổng
mức thu nhập chịu thuế sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức nộp thuế thì cá nhân có thu
nhập cam kết (theo mẫu số 23/BCK-TNCN Thông tư 62) để nơi trả thu nhập tạm thời
chưa khấu trừ 10%. Hết năm, nơi trả thu nhập phải thông báo cho cơ quan thuế.
- Đ/v lao động thời vụ từ trên 3 tháng đến dưới 12 tháng và có hợp đồng lao động thì
không áp dụng khấu trừ thuế 10%.
12. Người Việt Nam và người NN làm việc tại các khu kinh tế kể từ ngày Nghị

5 Trên 384 đến 624 Trên 32 đến 52 25
6 Trên 624 đến 960 Trên 52 đến 80 30
7 Trên 960 Trên 80 35
2. Kỳ tính thuế:
- Theo năm: Đối với thu nhập từ kinh doanh và tiền lương, tiền công
B.CÁ NHÂN KHÔNG CƯ TRÚ
1.Căn cứ tính thuế:
Thuế TNCN phải nộp = Tiền lương, tiền công x 20%
1. Kỳ tính thuế: Theo từng lần phát sinh.
2.3. Thực trạng ảnh hưởng của thuế TNCN đến tiền công tiền lương ở Việt Nam
trong thời điểm hiện nay:
- Thuế thu nhập cá nhân là một sắc thuế khá “nóng” được nhiều chuyên gia kinh
tế đưa ra phân tích mổ xẻ trên các phương tiện thông tin đại chúng bởi những
bất cập trong cách tính thuế và sự “chậm chạp” không theo kịp với tình hình
phát triển kinh tế chung của cả nước, sắc thuế này còn liên quan tới nhiều người
làm công ăn lương.
- Những lợi ích cũng như đóng góp của thuế thu nhập cá nhân đối với ngân sách
quốc gia là điều có thể nhìn thấy một cách rõ ràng. Tuy nhiên tình hình suy
thoái của kinh tế thế giới thời gian qua cùng với lạm phát gia tăng ở năm 2011
đã kéo theo hàng loạt hệ lụy khiến cho Luật Thuế thu nhập cá nhân trước đây
trở nên hết sức lỗi thời và không còn phù hợp.
- Đánh giá về việc thực hiện Luật Thuế TNCN hiện hành (được ban hành năm
2007 và áp dụng từ năm 2009), Bộ Tài chính cũng thừa nhận những điểm bất
Học viên: Ngô Vũ Hà My 13
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
cập tồn tại. Mức giảm trừ gia cảnh 4 triệu đồng/tháng đã không còn phù hợp,
bởi khi có hiệu lực, CPI năm 2009 chỉ ở mức 6,52%. Nhưng, 3 năm qua, CPI đã
tăng liên tục, đều trên 2 con số, năm 2010 là 11,75% và 2011 là 18,13% ảnh
hưởng lớn tới mức sống của người dân. Vì vậy, việc sửa Luật Thuế TNCN hiện
hành đã tiến hành từ cách đây một năm.

nào đó cụ thể chẳng hạn là mức lương tối thiểu để tính thuế. Đồng thời nhà
nước cũng không nên cứng nhắc trong việc quy định Thuế thu nhập cá nhân mà
phải có sự linh hoạt mềm mỏng để Thuế thu nhập cá nhân thực sự “theo sát” với
đời sống nhân dân. Chỉ cần xem phản ứng của người dân thời gian qua kể từ khi
Bộ tài chính họp báo công bố sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân là đủ thấy sự
thay đổi này hoàn toàn chưa có tính thuyết phục và khó đi vào cuộc sống. Nhiều
người nói rằng không hề có sự thay đổi nào có lợi cho dân trong khi cuộc sống
người dân thì vẫn đang bí bách, sửa đổi lần này không khác gì Luật Thuế thu
nhập cá nhân trước đó, về thực chất chỉ là “bản sao” mà thôi.
- Việc Bộ Tài chính chủ động công bố nội dung sửa đổi Luật thuế thu nhập cá
nhân là một động thái được đông đảo dư luận hoan nghênh. Tuy nhiên, các tính
toán điều chỉnh về mức khởi điểm nộp thuế đang khiến nhiều người dân đi từ kì
vọng sang thất vọng. Nếu năm 2007, việc chọn mức giảm trừ 4 triệu đồng/tháng
mà không tính theo GDP, mức tiền lương tối thiểu hay tính theo yếu tố trượt giá,
…, chờ khi mức này này thấp hơn mức thu nhập bình quân đầu người của xã hội
thì mới sửa đổi, thì nay, cách tính toán sửa thuế TNCN có vẻ tiến bộ hơn. Và để
đi đến mức khởi điểm chịu thuế được chọn là 6 triệu đồng, Bộ Tài chính đã dựa
trên 4 yếu tố là GDP, CPI, tiền lương tối thiểu và kết quả điều tra mức sống của
người dân do Tổng cục Thống kê thực hiện. Mức 6 triệu được cho là gấp 3,6 lần
Học viên: Ngô Vũ Hà My 15
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
mức lương tối thiểu dự kiến 1,67 triệu đồng vào năm 2014 vốn được “lấy” ra từ
Đề án Cải cách chính sách tiền lương giai đoạn 2013-2020 do Bộ Nội vụ chủ trì.
Căn cứ này rất khoa học bởi nó bám theo các yếu tố tổng hòa tác động tới toàn
bộ đời sống kinh tế xã hội. Rõ ràng, về lý thuyết, các nguyên tắc tính toán đó là
hợp lý.
- Tuy nhiên thực tế thì việc dự báo sự phát triển của nền kinh tế ở Việt Nam
không được đánh giá cao nếu như không nói là “không đáng tin cậy”, đó là tình
trạng luôn có khoảng cách khá xa giữa các con số dự báo trên giấy, các mục tiêu
theo kế hoạch của Chính phủ với thực tiễn đời sống kinh tế Việt Nam mà bài

tăng giá như hiện nay, 6 triệu đồng của đầu năm 2014 chắc chắn không có giá
trị bằng 4 triệu đồng thời điểm hiện nay và giá trị 4 triệu đồng của năm 2011
không thể bằng giá trị 4 triệu đồng của thời điểm năm 2009. Nếu trong hai năm
2012-2013 vẫn tiếp tục áp dụng mức thu khởi điểm 4 triệu đồng như hiện nay
Học viên: Ngô Vũ Hà My 17
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
thì sẽ gây khó cho cuộc sống của nhiều người dân. Vì với mức sống như hiện
nay tại một số thành phố lớn nhất là Hà Nội và TPHCM, 4 triệu đồng/tháng cho
một người chắc chắn không đủ trang trải cho những nhu cầu thiết yếu nhất thì
rất khó nói đến chuyện nộp thuế. “Vết” xe đổ trong cách tính mức khởi điểm
chịu thuế của Luật Thuế TNCN năm 2007 vẫn là bài học nhãn tiền, việc điều
chỉnh luật Thuế thu nhập cá nhân như lần này rõ ràng chúng ta đang dẫm lại vào
vết xe đổ trước đó. Chúng tôi không phục. Mà luật được ban hành sẽ khó đi vào
cuộc sống nếu dân không phục.
• Thuế TNCN nên hướng tới biện pháp hỗ trợ cho người dân có thu nhập thấp, tạo
điều kiện an sinh xãi hội, tránh sưu cao thuế nặng gây ảnh hưởng tiêu cực đến
đời sống người dân.
3.2.Kết luận
Thuế Thu nhập cá nhân là công cụ tái phân phối thu nhập giúp giảm khoảng
cách giàu nghèo. Trong thời điểm hiện tại, khi nền kinh tế thế giới nói chung và
nền kinh tế Việt Nam nói riêng đang rơi vào khủng hoảng, đầu tư giảm sút, lạm
phát tăng cao, giá cả leo thang, việc ban hành các quy định về thuế phải dựa trên
sự tính toán kỹ lưỡng mức sống của người dân và căn cứ vào số liệu điều tra ở
từng thời điểm cụ thể, nếu không sẽ không còn chính xác trong thời điểm hiện
tại, dẫn đến tác dụng ngược, làm cho đời sống người dân đã khó khăn lại càng
khó khăn thêm, khoảng cách giàu nghèo càng trở nên nghiêm trọng. Khi điều đó
xảy ra, mục tiêu của thuế Thu nhập cá nhân không còn phát huy tác dụng của nó
nữa.
Học viên: Ngô Vũ Hà My 18
Tiểu Luận PTCS Thuế GVHD: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng