MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
........03
CHƯƠNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÃI SUẤT VÀ CHÍNH
SÁCH LÃI SUẤT
........04
........
I. KHÁI NIỆM LÃI SUẤT
........04
........
1. Khái niệm
........04
2. Đặc điểm
........04
II. CÁC LOẠI HÌNH LÃI SUẤT VÀ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT
........05
1. Các loại hình lãi suất
05
2. Các loại chính sách lãi suất
05
III. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI LÃI SUẤT
06
1. Mức lạm phát kỳ vọng
........06
2. Đầu tư
........07
3. Thuế thu nhập
........07
1
4. Ngân sách của chính phủ
........07

........20
II. GIẢI PHÁP TẠO ĐIỀU KIỆN VÀ CƠ SỞ CHO VIỆC THỰC HIỆN
CHÍNH SÁCH VÀ CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT
22
III. KINH NGHIỆM THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ
GIỚI VÀ BÀI HỌC RÚT RA ĐỐI VỚI VIỆT NAM
22
1. Từ thất bại của Hàn Quốc từ năm 1988
23
2. Bài học đối với Việt Nam
........24
KẾT LUẬN
........25
LỜI MỞ ĐẦU
3
Lãi suất là một yếu tố rất nhạy cảm đối với nền kinh tế của các nước. Ở Việt
Nam Ngân hàng Nhà nước đã rất linh hoạt trong việc sử dụng công cụ lãi suất
nhắm tác động tích cực đến nền kinh tế trong quá trình chuyển đổi. Sau những thất
bại kinh tế giai đoạn từ năm 1998 đến trước năm 2004, việc hạ lãi suất để kích
thích đầu tư cũng hầu như không có hiệu quả. Cho đến năm 2004, sau những nỗ lực
vực dậy nền kinh tế Việt Nam đã bắt đầu có những bước phục hồi tạo cơ sở cho
việc tiếp tục phát triển, đổi mới hệ thống tài chính, cải cách chính sách lãi suất.
Hiện nay, chúng ta đã nhận thức rõ tầm quan trpjng của công cụ lãi suất trong
nền kinh tế, tác động và ảnh hưởng của nó đến sự phát triển kinh tế trong bối cảnh
đất nước đang tham gia ngày càng xâu rộng hơn và liên kết khu vực và hội nhập
quốc tế. Với đề tài “Chính sách lãi suất và tác động của chính sách lãi suất đến
nền kinh tế thị trường giai đoạn từ năm 2000 đến nay tại Việt Nam” nhằm
nghiên cứu sâu hơn về lãi suất và chiều hướng diễn biến của nó. Những thực trạng
và tác động của nó đến nền kinh tế, để từ đó cố gắng đưa ra những giải pháp và
những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong công cuộc phát triển hệ thống tài

thức tài sản khác nhau. Khi đến hạn, người đi vay sẽ phải trả cho người cho vay
một khản tiền dôi ra ngoài số tiền vốn gọi là tiền lãi. Tỷ lệ phần trăm của số tiền lãi
trên số tiền vốn gọi là lãi suất. Theo Sammuelson: “Lãi suất là giá của người đi
vay phải trả cho người cho vay để sử dụng một khoản tiền trong một khoản thời
gian xác định”.
2. Đặc điểm:
Tính cạnh tranh: Lãi suất huy động vốn hình thành trên cơ sở cạnh tranh giữa
các Ngân hàng thương mại(NHTM), Tổ chức tín dụng(TCTD)… Tính cạnh tranh
của lãi suất càng được thể hiện rõ khi hệ thống các tổ chức tham gia và cung cấp tín
dụng ngày càng nhiều. Mức lãi suất phải hấp dẫn thì mới thu hút được khách hàng
tham gia. Do vậy, mỗi NHTM, TCTD muốn phát triển được hệ thống của mình đều
phải đưa ra được một mức lãi suất có khả năng cạnh tranh đối với các NHTM,
TCTD khác nhằm lôi kéo khách hàng về phía mình.
Tính linh hoạt: Lãi suất tín dụng hình thành một cách linh hoạt, nhạy bén, thích
ứng với mọi hoàn cảnh, đối tượng. Sự thay đổi thường xuyên của chính sách tín
dụng phù hợp với sự biến đổi của cung, cầu về vốn vay, tỷ lệ lạm phát, thu chi
5
Ngân sách Nhà nước, yếu tố tâm lý của người đi vay và người cho vay trên thị
trường tài chính.
II. CÁC LOẠI HÌNH LÃI SUẤT VÀ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT
1. Các loại hình lãi suất:
Lãi suất có thể có nhiều cách phân chia khác nhau như phân loại theo nội tệ và
ngoại tệ, phân theo nghiệp vụ kinh doanh của các TCTD, phân loại theo thời gian
hay phân loại theo nội dung kinh tế...Ở đây, ta chia lãi suất trên thị trường theo các
nhân tố tác động thành 2 nhóm:
Lãi suất thị trường tự do, thay đổi do ảnh hưởng của quan hệ cung - cầu
trên thị trường: Bao gồm lãi suất các loại tín phiếu kho bạc, tiền gửi, chứng chỉ
tiển gửi (L/C), lãi suất trên thị trường liên Ngân hàng, lãi suất của các khoản tín
dụng ngắn hạn của các NHTM cho các doanh nghiệp vay, là mức lãi suất cao nhất
trên thị trường tiền tệ, lãi suất của các NHTM lớn áp dụng cho các doanh nghiệp có

trường. Theo đó sẽ xoá bỏ những “dị biệt” trong hệ thống Ngân hàng Việt Nam để
dần tiến tới hội nhập thị trường tín dụng Quốc tế.
Chính sách lãi suất ưu đãi: Chính sách lãi suất ưu đãi là chính sách dành cho
một số đối tượng đặc biệt như người nghèo, gia đình chính sách...với lãi suất thấp.
Việc thực hiện chính sách này làm người đi vay không hoặc ít chú ý đến hiệu quả
dẫn đến việc dùng vốn đổ vào những dự án không mấy hiệu quả.Điều đó không
giúp tăng trưởng vốn và phần lớn chính sách này lấy từ Ngân sách nhà nước.Các
đối tượng được vay vốn với lãi suất ưu đãi thường là những hộ nghèo,các khu vực
ở vùng sâu vùng xa, hải đảo, miền núi... Việc vay vốn với lãi suất ưu đãi tuy tạo
điều kiện cho người vay, nhưng lại hạn chế phát triển thị trường vốn vay.
III. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI LÃI SUẤT
Trong các nền kinh tế thị trường, nhà nhà nước chỉ đóng vai trò là người điều
tiết vĩ mô, thị trường tài chính và các tổ chức tài chính trung gian. Các nước có nền
kinh tế thị trường chủ yếu theo đuổi chính sách tự do hoá tài chính, do vậy cơ chế
hình thành lãi suất chủ yếu dựa trên cơ chế thị trường. Đó là sự thay đổi về cung-
cầu của vốn vay ảnh hưởng tới sự hình thành và biến đổi lãi suất trên thị trường.
Cung về vốn vay bắt nguồn từ những người có thu nhập dôi ra mà họ muốn tiết
kiệm và cho vay kiếm lời, qua đó cho thấy rằng tiết kiệm là nguồn cung về vốn
vay. Còn cầu về vốn vay bắt nguồn từ các hộ gia đình và các doanh nghiệp muốn
vay tiền để đầu tư, mua nhà đất hay xây dựng nhà máy...Như vậy, đầu tư là nguồn
gốc làm phát sinh nhu cầu về vốn vay.
Trên thị trường có rất nhiều tác nhân ảnh hưởng đến sự thay đổi về cung và cầu
vốn vay, dưới dây ta chỉ phân tích những tác nhân có ảnh hưởng quan trọng đến
đường cung và đường cầu về vốn vay, qua đó tác động đến lãi suất.
1. Mức lạm phát kỳ vọng
Khi mức lạm phát được dự đoán sẽ tăng lên trong một thời kỳ nào đó, lãi suất sẽ
có xu hướng tăng.
7
Ta thấy rằng : Lãi suất danh nghĩa = Lãi suất thực tế + Tỷ lệ lạm phát
Do đó, để duy trì lãi suất thực tế không giảm, khi tỷ lệ lạm phát tăng thì lãi suất

8
ngân sách như vậy sẽ tác động đến tâm lý dân chúng về sự gia tăng của lạm phát và
nó sẽ gây sức ép làm tăng lãi suất.
5. Các yếu tó khác của đời sống xã hội
Ngoài những yếu tố trên, sự thay đổi của lãi suất trên thị trường còn chịu ảnh
hưởng của nhiều yếu tố về đời sống xã hội khác như: sự đa dạng của các công cụ
tài chính, sự thay đổi trong cơ cấu chứng khoán, sự phát triển của các thể chế tài
chính trung gian, hiệu suất sử dụng vốn trong các thời kỳ khác nhau do những thay
đổi trong công nghệ và sự phát triển mang tính chu kỳ của nền kinh tế, và cả các
biến động về kinh tế, chính trị,... cũng ít nhiều ảnh hưởng đến lãi suất.
IV. VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT ĐỐI VỚI NÊN KINH TẾ
Lãi suất là một trong những biến số được quan tâm chặt chẽ nhất trong nền kinh
tế,bởi lãi suất không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của mỗi chúng ta mà còn
là một chỉ số đo lường sức khỏe của nền kinh tế. Có thể khái quát vai trò của lãi
suất qua 2 nội dung là vai trò vĩ mô và vai trò vi mô:
1. Vai trò Vĩ mô:
Đối với Ngân hàng Nhà nước thì lãi suất là công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô. Sự
biến động của lãi suất trong quá trình điều chỉnh của Ngân hàng Nhà nước tác động
đến nhiều mặt của nền kinh tế như đầu tư,tiêu dùng ,tiết kiệm,tỷ giá…qua đó ảnh
hưởng trực tiếp đến các mục tiêu kinh tế vĩ mô của đất nước.
Trong nền kinh tế thị trường, người tiêu dùng và các doanh nghiệp có thể tiến
hành bất cứ việc gì nếu họ muốn trong khuôn khổ pháp luật,miễn là họ có phương
tiện thanh toán.Vì vậy bằng cách kiểm soát giá bán và mua quyền sử dụng tiền tức
lãi suất, Ngân hàng Nhà nước ở bất kì quốc gia nào cũng có thể chi phối dược sự
tăng trưởng nền kinh tế. Bằng cách tăng lãi suất, Ngân hàng Nhà nước có thể làm
yếu đi khả năng cho vay của các Ngân hàng thương mại và do đó thực hiện chính
sách tiền tệ, giảm bớt khối lượng tiền cần thiết cho việc mở rộng sản xuất kinh
doanh và chi tiêu của người tiêu dùng. Cũng như vậy, bằng cách sử dụng lãi suất,
Ngân hàng Nhà nước có thể tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển. Hoặc muốn
kìm hãm tốc độ phát triển hay đẩy mạnh phát triển một ngành nào đó,Ngân hàng

với cơ chế điều hành lãi suất cũ hoặc tăng lãi suất cơ bản trong cơ chế điều hành lãi
suất mới đều có tác dụng làm tăng lượng tiền trong lưu thông và ngược lại.
Một tác động khác của lãi suất đó là ảnh hưởng của nó tới đầu tư,tiết kiệm. Có
nhiều ý kiến khác nhau về tác động của lãi suất đến sự hình thành tiết kiệm, nhưng
hầu hết các nhà kinh tế đều cho rằng mức lãi suất có tác động đến quy mô tiết kiệm
của nhân dân. Nếu lãi suất thực tế càng cao thì số tiền gửi vào ngân hàng càng
lớn.Việc này sẽ tác động đến quy mô mua sắm tài sản của nhân dân. Khi lãi suất
dương,nó sẽ kích thích người dân gửi tiết kiệm tại ngân hàng vì nó có khả năng
sinh lời cao và an toàn hơn việc tích trữ tài sản, nhờ đó nguồn vốn nói chung của
ngân hàng tăng lên và khối lượng tiền tệ phục vụ cho nền kinh tế quốc dân cũng
tăng lên, ảnh hưởng của lãi suất thực tế dương đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc
tiết kiệm tài chính.
Tóm lại, lãi suất tác có tác động đến nhiều mặt đến nền kinh tế, đến sự phát triển
và tăng trưởng kinh tế. Một chính sách lãi suất hợp lý sẽ vừa là điều kiện thu hút
10