Trường THCS Vĩnh Thanh Sáng kiến kinh nghiệm
Phòng GD & ĐT Nhơn Trạch
Trường THCS Vĩnh Thanh
Giáo Viên :Võ Minh Danh
ĐỀ TÀI: PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP DẠNG OXIT AXIT
TÁC DỤNG VỚI DUNG DỊCH BAZƠ Ở LỚP 9
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay, giáo dục là 1 trong những lĩnh vực được Đảng và nhà nước ta quan
tâm hàng đầu. Trong những năm gần đây, nền giáo dục Việt Nam đang có những
chuyển biến tích cực, dám là bộ phận tiên phong nhìn nhận đúng thực trạng của
ngành, có những biện pháp chống tiêu cực và nâng cao chất lượng Dạy - Học. Cụ thể,
Bộ giáo dục thường xuyên có những chương trình như: Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực, nhằm giúp học sinh hứng thú với các môn học, tăng khả
năng tư duy sáng tạo của học sinh.
Trong số các môn khoa học tự nhiên mà học sinh được học trong chương trình
Trung học cơ sở thì Hoá học là môn khoa học mà học sinh được tiếp cận muộn nhất.
Tới năm lớp 8, học sinh mới bắt đầu làm quen với Hoá học.
Là một môn khoa học thực nghiệm, có nhiều ứng dụng trong thực tiễn đời sống
và sản xuất, nhưng thời gian học ngắn (2 năm) ở bậc THCS, mà lượng kiến thức
tương đối nhiều nên Hoá học là một trong những môn học được học sinh coi là khó
nhất. Với tâm lí học hoá học khó nên nhiều học sinh ngại học, đặc biệt là các bài tập
định lượng Hoá học. Học sinh không biết cách xác định toán hoá, vì thế chất lượng
môn học thường không cao.
Trong cấu trúc của tất cả các loại đề thi, bài tập định lượng luôn chiếm phần
không nhỏ. Tuy nhiên đây cũng là phần mà học sinh gặp nhiều khó khăn nhất trong
việc định dạng và xác định cách giải, điều này có ảnh hưởng khá lớn đến chất lượng
đại trà. Vì vậy, tôi đã mạnh dạn đưa ra “Phương pháp giải bài tập dạng oxit axit tác
dụng với bazơ ở lớp 9”.
II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Thuận lợi:
Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường và các bậc phụ huynh rất quan

Để hình thành kĩ năng cho học sinh, cần một thời gian tương đối dài. Với học
sinh đại trà, cần tiến hành theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”. Kết hợp giữa việc dạy lí
thuyết trên lớp với các bài tập giải mẫu và giao thêm bài tập về nhà những bài tập
tương tự hoặc với mức độ cao hơn cho học sinh làm bài tập, hình thành kĩ năng. Đối
với mỗi dạng bài, tôi đều tiến hành theo 3 bước:
- Bước 1: Cho học sinh tiến hành tìm hiểu đề, nêu những giả thiết, yêu cầu của
bài tập.
- Bước 2: Giải mẫu những bài cơ bản cho học sinh nắm được trình tự các bước
để làm bài tập.
- Bước 3: Ra thêm các bài tập tương tự hoặc với mức độ cao hơn để học sinh
làm ở nhà. (có thể thu vở của vài học sinh để chấm lấy điểm, tạo hưng phấn cho học
sinh luyện tâp, hình thành kĩ năng)
Nhằm giúp cho các em học sinh nắm vững những thao tác và phương pháp giải
đúng dạng bài tập và phù hợp với trình độ nhận thức của các em để các em học tốt
hơn môn Hoá học, qua kinh nghiệm thực tế giảng dạy tôi đã tìm hiểu và lựa chọn một
số phương pháp cơ bản, cụ thể như sau:
2. Các phương pháp
2.1. Phương pháp thứ nhất:
- Tính số mol chất đã cho.
- Lập tỉ lệ số mol chất đã cho.
- Viết phương trình phản ứng.
GV: Võ Minh Danh Trang 2
Trường THCS Vĩnh Thanh Sáng kiến kinh nghiệm
- Tính toán theo yêu cầu đề bài.
 Ta xét các trường hợp sau đây:
2.1.1. Dạng 1:Nếu là oxit axit tác dụng với dung dịch Bazơ của kim loại
hoá trị I (NaOH, KOH…), ta có các trường hợp:
n
dd kiềm
- Lập tỉ lệ: k =

1
n
n
2
CO
NaOH
≤
⇒ tạo muối NaHCO
3
( viết 1 phương trình)
-
Nếu
2
n
n
2
CO
NaOH
≥
⇒ tạo muối Na
2
CO
3
. ( viết 1 phương trình)
-
Nếu
2
n
n
1

6,0
n
n
k
2
CO
NaOH
===
Ta thấy: 1 ≤ k ≤ 2 ⇒ Tạo 2 muối ( Viết 2 phương trình hóa học)
Bước 3: Viết phương trình hóa học.
CO
2
+ 2NaOH → Na
2
CO
3
+ H
2
O (1)
GV: Võ Minh Danh Trang 3
Trường THCS Vĩnh Thanh Sáng kiến kinh nghiệm
x mol → 2x mol x mol
CO
2
+ NaOH → NaHCO
3
(2)
y mol → y mol y mol
b. Khối lượng muối tạo thành.
Đặt x là số mol CO

===
Vậy : m
muối tạo thành
=
=+
332
NaHCOCONa
mm
21,2 + 16,8 = 38 g
Bài 2: Cho 2,24 l khí CO
2
(đktc) tác dụng với 100ml dung dịch KOH 2M.
a. Xác định muối tạo thành.
b. Tính khối lượng muối tạo thành.
Hướng dẫn:
a. Xác định muối tạo thành
Bước 1: Tính số mol các chất đã cho.
mol1,0
4,22
24,2
4,22
V
n
2
CO
===
mol2,01,0.2V.Cn
l
MKOH
===

232
COCOK
==
g8,13138.1,0M.nm
32
COK
===
2.1.2. Dạng 2: Nếu là oxit axit tác dụng với dung dịch bazơ của kim loại hoá trị
II (Ca(OH)
2
, Ba(OH)
2
…) ta có các trường hợp:
- Lập tỉ lệ:
bazo
axitoxit
n
n
k =
GV: Võ Minh Danh Trang 4
Trường THCS Vĩnh Thanh Sáng kiến kinh nghiệm
+ Nếu 1 < k < 2 => tạo 2 muối ( viết 2 phương trình hóa học)
+ Nếu k ≥ 2 => Phản ứng tạo 1 muối axit. ( Viết 1 phương trình hóa học)
+ Nếu k ≤ 1 => Phản ứng tạo 1 muối trung hòa.(Viết 1 phương trình hóa
học)
+ Viết phương trình hoá học của phản ứng xảy ra dựa trên giá trị của k.
+ Tính toán theo yêu cầu cầu của đề bài.
Ví dụ: Phản ứng của CO
2
hoặc SO

)OH(Ca
CO
<〈
⇒ tạo 2 muối ( viết 2 phương trình )
-
Nếu
2
n
n
2
2
)OH(Ca
CO
≥
⇒ tạo muối Ca(HCO
3
)
2
-
Nếu
1
n
n
2
2
)OH(Ca
CO
≤
⇒ tạo muối CaCO
3

n
k
2
2
)OH(Ca
CO
===
Ta thấy: 1 < k < 2 ⇒ tạo 2 muối ( CaCO
3
và Ca(HCO
3
)
2
)
Bước 3: Viết phương trình hóa học.
CO
2
+ Ca(OH)
2
→ CaCO
3
↓ + H
2
O (1)
x mol ← x mol → x mol
2CO
2
+ Ca(OH)
2
→ Ca(HCO

06,0
V
n
C
2
)
3
HCO(Ca
M
===
Bài 2: Biết 2,24 lít khí SO
2
(đktc) tác dụng vừa hết với 200m dung dịch Ba(OH)
2

0,5M. sản phẩm là BaCO
3
và H
2
O.
a. Xác định muối tạo thành
b. Tính khối lượng muối sau phản ứng
Hướng dẫn:
a. Xác định muối tạo thành.
Bước 1: Tính số mol các chất đã cho.
mol1,0
4,22
24,2
4,22
V

3
↓ + H
2
O
0,1 mol → 0,1 mol 0,1 mol
b. Khối lượng muối sau phản ứng
g7,21217.1,0M.nm
3
BaSO
===
2.2. Phương pháp thứ hai:
- Tính số mol chất đã cho
- Viết phương trình ưu tiên xảy ra muối trung hòa trước.
- Tính toán theo yêu cầu đề bài.
- Nếu số mol oxit axit còn dư thì tiếp tục phản ứng với muối trung hòa.
 Lưu ý: Thứ tự ưu tiên xảy ra muối trung hòa trước và cụm từ “ hoàn toàn”.
 Ta có các dạng sau:
2.2.1. Dạng 1:
CO
2
+ 2NaOH → Na
2
CO
3
+ H
2
O
Nếu CO
2
còn dư tiếp tục phản ứng với Na

CO
2
(dư) + BaCO
3
+ H
2
O → Ba(HCO
3
)
2
2.2.3. Dạng 3:
P
2
O
5
+ 6NaOH → 2Na
3
PO
4
+ 3H
2
O
Nếu P
2
O
5
còn dư
P
2
O

4
Bài tập minh họa:
Bài 1: Cho 8,96 lít khí CO
2
(đktc ) tác dụng với 200ml dung dịch NaOH 3M.
a. Xác định muối tạo thành.
b. Tính khối lượng muối tạo thành.
Hướng dẫn:
a. Xác định muối tạo thành.
Bước 1: Tính số mol các chất đã cho.
mol4,0
4,22
96,8
4,22
V
n
2
CO
===
mol6,02,0.3V.Cn
l
MNaOH
===
Bước 2: Phương trình hóa học
CO
2
+ 2NaOH → Na
2
CO
3

3
.
b. Khối lượng muối tạo thành.
32
CONa
n
= 0,3 – 0,1 = 0,2 mol
3
NaHCO
n
= 0,1.2 = 0,2 mol
⇒
g8,1684.2,0M.nm
g2,21106.2,0M.nm
33
3232
NaHCONaHCO
CONaCONa
===
===
Vậy : m
muối tạo thành
=
=+
332
NaHCOCONa
mm
21,2 + 16,8 = 38 g
Bài 2: Cho 2,24 l khí CO
2

O
0,1 mol → 0,2 mol 0,1 mol
Số mol CO
2
hết
Vậy: Chỉ tạo muối K
2
CO
3
b. Khối lượng muối tạo thành.
Ta có:
mol1,0nn
232
COCOK
==
g8,13138.1,0M.nm
32
COK
===
Bài 3: Dẫn 3,136 lít khí CO
2
(đktc) vào 800ml dd Ca(OH)
2
0,1M.
a. Viết các phương trình hóa học của phản ứng xảy ra.
b. Tính khối lượng kết tủa tạo thành
c. Tính nồng độ mol của sản phẩm sau phản ứng.
Hướng dẫn:
a. Phương trình hóa học xảy ra:
Bước 1: Tính số mol các chất đã cho.

CO
2
còn dư tiếp tục phản ứng với CaCO
3
CO
2
+ CaCO
3
+ H
2
O → Ca(HCO
3
)
2
(2)
0,06 mol → 0,06 mol 0,06 mol
Vậy: Xảy ra cả hai phương trình hóa học: Tạo 2 muối ( CaCO
3
và Ca(HCO
3
)
2
).
b. Tính khối lượng kết tủa tạo thành
=
3
CaCO
n
0,08 – 0,06 = 0,02 mol
)g(2100.02,0M.nm

m
n
52
OP
===
mol35,0175,0.2V.Cn
MKOH
===
Bước 2: Viết phương trình hóa học.
P
2
O
5
+ 6KOH → 2K
3
PO
4
+ 3H
2
O (1)
0,05 mol ← 0,3 mol → 0,1 mol
Ta thấy:
52
OP
n
dư
= 0,1 – 0,05 = 0,05 mol
P
2
O

4
hết. ( Không xảy ra phản ứng 1).
P
2
O
5
còn dư ( 0,025 mol) tiếp tục phản ứng với K
2
HPO
4
P
2
O
5
dư
+ 2K
2
HPO
4
+ 3H
2
O → 4KH
2
PO
4
(3)
0,025 mol → 0,05 mol 0,1 mol
mol1,04.025,0n
mol01,005,015,0n
42

tập oxit axit tác dụng với dung dịch bazơ ở lớp 9, tôi đã rút ra những bài học kinh
nghiệm sau:
GV: Võ Minh Danh Trang 9
Trường THCS Vĩnh Thanh Sáng kiến kinh nghiệm
Trong mọi công việc, tâm huyết với nghề là điều rất quan trọng. Trong công tác
giảng dạy, điều này lại càng không thể thiếu. Việc tìm ra các phương pháp giảng dạy
phù hợp với từng đối tượng học sinh, ngoài tác dụng giúp học sinh hiểu bài, nó còn có
tác dụng làm tăng sự hứng thú, tính tích cực của học sinh, giúp học sinh say mê
nghiên cứu môn học, từ đó chất lượng đại trà được nâng cao, bổ sung thêm nguồn
nhân lực cho chất lượng mũi nhọn, chất lượng dạy - học cũng tăng lên thấy rõ.
Qua kết quả của việc sử dụng tài liệu này vào giảng dạy, tôi thấy rằng muốn đạt
kết quả cao trong việc dạy học, trước hết, người giáo viên phải cần mẫn, chịu khó tìm
tòi những phương pháp vừa đơn giản, vừa dễ hiểu để truyền dạt cho học sinh. Đối với
học sinh, cần nắm vững các kiến thức cơ bản, biết cách khai thác triệt để các dữ kiện
đề cho để tìm ra hướng giải.
Trên đây chỉ là kinh nghiệm nhỏ của bản thân tôi trong quá trình giảng dạy môn
Hoá học lớp 9. Kính mong quý thầy cô, các bạn đồng nghiệp tham khảo và đóng góp
ý kiến để tôi có thêm kinh nghiệm trong công tác giảng dạy và có thể nâng cao chất
lượng dạy học.
3. Kiến nghị.
- Cần có nhiều sách tham khảo nâng cao.
- Cần phải đó đầy đủ thiết bị và hóa chất.
- Có nhiều băng đĩa liên quan đến hóa học.
- Có nhiều buổi sinh họat chuyên đề.
Vĩnh Thanh, ngày 25 tháng 08 năm 2011
(Người viết)
Võ Minh Danh
GV: Võ Minh Danh Trang 10
Trường THCS Vĩnh Thanh Sáng kiến kinh nghiệm
TÀI LIỆU THAM KHẢO.

2.2.3. Dạng 3………….…………………………………………………… 7
IV. KẾT LUẬN……………………………………………………………………….9
1. Kết quả đạt được………………………………………………………………9
2. Bài học kinh nghiệm………………………………………………………… 9
3. Kiến nghị…………………………………………………………………… 10
GV: Võ Minh Danh Trang 12