B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC M TP. H CHÍ MINH KHÓA LUN TT NGHIP Tên đ tài:

PHÂN LP VÀ TUYN CHN CHNG VI
KHUN PHÂN GII CANXI OXALAT -
NGUYÊN NHÂN CHÍNH GÂY SI THN

KHOA CÔNG NGH SINH HC
CHUYÊN NGÀNH: VI SINH – SINH HC PHÂN T GVHD: ThS. DNG NHT LINH
SVTH : LÊ TH YN NHI
MSSV : 1053010531
KHOÁ: 2010 – 2014

Tp.H Chí Minh, tháng 05 nm 2014

LI CM N
Khong thi gian ti phòng thí nghiêm vi sinh, là khong thi gian tôi s
không bao gi quên. Ni đã cho tôi tht nhiu kin thc và nhng k nim đp. 
tài đc thc hin vi s giúp đ ca rt nhiu ngi dù trc tip hay gián tip. Tôi
xin đc gi li cm n chân thành thành đn tt c nhng ngi đã giúp đ tôi
thc hin đ tài này.
u tiên cho phép em đc g

DANH MC BNG iv
DANH MC HÌNH NH v
DANH MC S  v
DANH MC BIU  v
T VN  1
CHNG 1. TNG QUAN TÀI LIU 4
1.1. SI TIT NIU 5
1.2. T L
MC BNH 5
1.2.1. Trên th gii 5
1.2.2. Ti Vit Nam 5
1.3. THÀNH PHN HÓA HC CA SI 6
1.3.1. Trên th gii 6
1.3.2. Ti Vit Nam 7
1.4. C CH HÌNH THÀNH SI 8
1.5. NGUYÊN NHÂN SINH BNH 9
1.5.1. Tng cô đc nc tiu do gim bài tit niu 9
1.5.2. Tng canxi niu (hypercalciuria) 9
1.5.3. Tng oxalat ni
u 10
1.5.4. Tng acid uric niu 10
1.5.5. Tng cystein niu 11
1.5.6. Tng xanthine niu 11
1.5.7. Mt s nguyên nhân khác 11
1.6. CÁC GIAI ON PHÁT SINH SI 11
1.7. SI TÁC NG TI H TIT NIU 12
1.7.1. è ép và tc nghn đng dn niu 12
KHÓA LUN TT NGHIP
SVTH: LÊ TH YN NHI


4.1. KT LUN 51
4.2.  NGH 51
TÀI LIU THAM KHO 52
PH LC 55
KHÓA LUN TT NGHIP
SVTH: LÊ TH YN NHI


KHÓA LUN TT NGHIP
SVTH: LÊ TH YN NHI

DANH MC CH VIT TT
o
C Celsius degree
Cs Cng s
g Gam
µm Micrometer
pH Puisauce de Hydrogen
NA Nutrient Agar
NB Nutrient Broth
C i chng
V Th tích dung dch (mL)
N Nng đ đng lng (đng lng/ L)
E ng lng gam (g/ đng lng)

DANH MC BNG
Bng 1.1. Tn sut (%) thành phn chính trong si tit niu  Pháp 7
Bng 1.2. Thành phn si thn 8
Bng 3.1. Kt qu phân lp vi khun phân gii canxi oxalat t nhiu ngun mu
khác nhau 39

KHÓA LUN TT NGHIP T VN 

SVTH: LÊ TH YN NHI 1
T VN 

K

S
V

k

g
â
c
h
n
g
T
2
8
T
h
t
h
đ


C
K
HÓA LU

V
TH: LÊ
T
Si ti


t thành c

â
y nghn
t
h
c thn,
g
g
i bnh.
Ti M

i Vit N
a
8
,3%, si
n
h
 Bay, 2
0

h
ng ph
á
h
át ca s
i
h
 gii. N
h
h
iu các c
h
à
mt la
c
h
iu nghiê
n

dng h
n
h
ân thì l

C
ampieri
v

N TT
N

0% si t
h

y trong n
h
h
đm. Nh

Trong đi
u
t
hc phm
h
yperoxalu
r
p
hát. (Sasi
k
n
ay, vic
đ

t đ, mt
t
1 ln tro
n
á
p điu tr
i
thn ngà

hành ph
n
tit niu
m
khun và
g
T
h Bay, 2

i thn chi

n
chim 4
c
him 5,4
%
suy thn

 Gia Tu
y
h
n liên q
u
h
iu loi t
h

ng ngi
u
kin bìn

h
g
vi khu
n
vi khun
l
t
gim t
0
1), s d

h
ng g
p
n
trong n
m
à hu qu

g
ây đau, 
n
007)

m khon
g
0%, si n
i
%
trong t

n
u
hút nhi
u
u
ng thiu
h
it. iu
t
h
o bnh n
h
n
có li là
m
l
actic đôn
g
55,5 19,

ng trc t
i
p
và hay t
á
c tiu 
đ

có th g
â

n

ng chung
v
m
43,75%.
(
n
g nhm n
u
s quan
t
oxalat tro
n
tr
 bng v
i
h
ân hypero
m
gim ca
n
g
khô sau
,
6 mg/ 24
i
p t
b
à

sinh ra t

S tng c
a
g
nhng ng
u
n
không p
h
v
i cn b

(
Caudarell
a
gn nga
t
âm ca c
á
n
g thc p
h
i
khun là
m
xaluria và
n
xi oxalat
mt tháng

chè, mt
có th d
n


b
ên tron
g
a
o oxalat
t
u
yên nhâ
n
h
i lúc nà
o

nh này su

a
và cs, 20
1
s hình t
h
á
c nhà kh
o
h
m dn đ

a
cs, 2003)
.
à
ng quan
g
g
(Nguy
n
%
qua cá
c
9
7). Oxala
t
s loi ra
u
n
đn ngu
y
g
c th v
à
tr
ong n
c
n
chính gâ
y
o

alobacte
r


2



i



a

.

g

n

c

t

u

y

à


thng có lng oxalat trong nc tiu gim t 22% - 48% (Hoppe và cs, 2006).
Vì nhng lý do trên, chúng tôi thc hin đ tài: “Phân lp và tuyn chn vi khun
có kh nng phân gii canxi oxalat- nguyên nhân chính gây si thn”.
 Mc tiêu
Phân lp và tuyn chn nhóm vi khun có kh nng phân gii mui canxi
oxalat- nguyên nhân chính gây si thn.
 Ni dung thc hin
Phân lp chng vi khun phân gii canxi oxalat t nhiu ngun mu khác
nhau: phân em bé, rut gà, mu đt. (Bhat và Barker, 1947; Allison và cs, 1985;
Chandra và Shethna, 1975 )
nh lng kh nng phân gii canxi oxalat ca nhng chng phân lp đc
nh danh vi khun bng phng pháp truyn thng.

KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH: LÊ TH YN NHI 4


CHNG 1.
TNG QUAN TÀI LIU
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH: LÊ TH YN NHI 5

1.1. SI TIT NIU
Si tit niu đc bit đn t rt sm cùng vi s phát trin ca lch s loài
ngi. Phn ánh các điu kin sc khe, thói quen n ung và mc sng, s hiu
bit v si tit niu đã không ngng phát trin c v đc đim dch t, cng nh yu
t bnh nguyên c
a nó. Trong 25 nm qua, nhng thay đi quan trng đã đc nhn
thy  các nc đang phát trin. Hin nay si tit niu ch yu là si thn và canxi
oxalat đã tr thành thành phn chính ca si  hu ht các quc gia. (Trn Vn

đim riêng nh: ngi bnh thng ti bnh vin mun khi si đã ln, có nhng
bin chng nng n nh giãn đài b thn, thn to  niu, nhim khun niu, suy
thn. (Trn Vn Hinh, 2013)
1.3. THÀNH PHN HÓA HC CA SI
1.3.1. Trên th gii
Trong mt nghiên cu ti Pháp liên quan đn 10438 viên si, đc thu nhn t
nm 1977 đn nm 1993 cho thy: canxi oxalat là thành phn ph bin nht, chim
86,48% s si. Trong s các thành phn chính khác canxi photphat đi din cho
79,75% s trng hp. Acid uric là thành phn ln th 3 vi 18,64% tng s si.
(Daudon và cs, 1995)

KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH: LÊ TH YN NHI 7

Bng 1.1. Thành phn chính trong si tit niu  Pháp
Thành phn
si thn
Tng cng Nam N

S
lng
T l %
S
lng
T l
%
S
lng
T l
%

T l
%
S
lng
T l
%
S
lng
T l
%
CaOx 161 78,62 56 77,78 57 78,08 48 80,00
APA 24 11,71 9 12,50 8 10,96 7 11,67
MAP 14 6,83 3 4,17 6 8,22 5 8,33
AmU 3 1,46 1 1,39 2 2,74 0 0,00
UA 2 0,98 2 2,78 0 0,00 0 0,00
Cystein 1 0,49 1 1,39 0 0,00 0 0,00

Ghi chú:
CaOx: Canxi oxalat
AmU: Amonium Uric
MAP: Amonium Magie Photphat
APA: Apatit
UA: Acid uric
1.4. C CH HÌNH THÀNH SI
Si tit niu đa s hình thành ti thn, sau đó si theo dòng nc tiu xung
khu trú ti bt kì v trí nào trên đng tit niu. (Trn Vn Hinh, 2013)
Quá trình bão hòa nc tiu tri qua 3 giai đon: (Nguyn Th Bay, 2007)
 Giai đon cha bão hòa: trong đó các tinh th đc hòa tan.
 Giai đon trung gian: trong đó các tinh th ch kt tinh lúc có mt cht khi
xng đ hình thành mt nhân d

có tng canxi niu mà không tng canxi máu. Có th có mt s nguyên nhân gây
tng canxi niu. (Trn Vn Hinh, 2013)
 Tng canxi niu do hp th: s tng hp thu canxi niu ti rut nguyên phát
hoc th phát do tng 1,25 dihydrodroxy vitamin D3 hoc do gim nh
phospho máu. Kt qu ca s tng h
p th này ch làm tng canxi niu mà
không làm tng canxi máu.
 Tng canxi niu do thn: đó là bnh lý th phát sau khi n nhiu natri. Mt
s tác gi đa ra gi thuyt rng các prostaglandin có th làm tng mc lc
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH: LÊ TH YN NHI 10

cu thn và tng bài tit canxi  ng thn, gây nên tình trng tng canxi
niu.  nhng bnh nhân có si canxi th phát, nng đ prostaglandin E2
tng.
 Tng canxi niu do tiêu hy: do s tng phân hy xng và tng hp thu
canxi ti rut. Hi chng này ging bnh lý cng chc nng cn giáp.
 Tng canxi niu t phát: 5% - 10% ngi bình thng và 50% s bnh
nhân có hin t
ng tng canxi niu t phát. Bnh có tính cht gia đình và
hay gp  các bnh nhân mc các bnh ác tính nh u hch lympho. Các
khi u này kích thích tit ra prostaglandin E2, là yu t tng canxi niu.
 Ngoài ra, các bnh nh cng chc nng tuyn giáp, bnh u ht (bnh
sarcoid), pheochromocytoma và gim glucocorticoid cng có th là nguyên
nhân gây tng canxi niu.
1.5.3. Tng oxalat niu
S hình thành si canxi oxalat liên quan ti vic tng oxalat trong nc tiu.
Bnh lý xy ra có th do ri lon v gen làm tng quá trình tng hp oxalat ti gan
và hi chng rut ngn kém hp th. Trong mt s trng hp si canxi oxalat tái
phát, ngi ta thy có s tng oxalat niu hoc tng vn chuyn oxalat bi hng

 Toan hóa ng thn có liên quan đn hình thành si canxi phosphat  thn.
 Gim citrat niu gây ra si canxi oxalat.
 Khi dùng nhiu các hormon sinh dc.
(Trn Vn Hinh, 2013).
1.6. CÁC GIAI ON PHÁT SINH SI
Quá trình phát sinh và phát trin ca si tit niu, t nhng viên si nh hình
thành t thn, sau đó si ri xung, mc kt, ri phát trin, gây bin chng cho thn.
Mt s ít không hình thành ti thn, hình thành ti niu qun, bàng quang và niu
đo thng do có các d dng nh túi tha, tc nghn hay các d vt khác. (Trn
Vn Hinh, 2013):
Có 3 giai đon hình thành si:
 Giai đo
n sm: si phát sinh, di chuyn và cha gây  tc đng niu.
 Giai đon cn can thip: khi si đã tc nghn không di chuyn, đã có triu
chng, có mt s bin chng nh giãn đài b thn, cha gây bin chng
nng (có th phc hi chc nng thn sau khi ly si).
 Giai đon mun: si đã gây bin ch
ng nng (nhim khun,  niu,  m
thn, mt chc nng thn, viêm thn b, thn s teo).
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH: LÊ TH YN NHI 12

1.7. SI TÁC NG TI H TIT NIU
Si tác đng ti h tit niu theo 3 c ch chính:
1.7.1. è ép và tc nghn đng dn niu
Si thn hay si niu qun là nguyên nhân chính gây tc nghn đng dn
niu, đây là phng thc tác đng ph bin nht, nguy him nht đi vi hình th
và chc nng ca thn. è ép tc nghn t đó đa ti 4 hin tng. (Trn Vn Hinh,
2013)
  đng nc tiu trên ch tc to điu kin thu

tc đng niu to điu kin cho nhim khun phát trin, gây 
niu thn nhim
khun, viêm thn, b thn,  m thn, phá hy thn. (Trn Vn Hinh, 2013)
Do các tác đng đó, si có th gây các bin chng. (Trn Vn Hinh, 2013)
 Tc nghn đng niu nói chung, si thn và niu qun gây giãn đài b thn
và thn  niu. Si gây cn tr lu thông ca đng bài xut nc tiu gây
 tr
đng niu phía trên dn đn giãn phía trên đng tit niu.
 Nu si nm  niu đo và c bàng quang lâu ngày, cn tr lu thông, bàng
quang c gng tng co bóp đ tng nc tiu do đó co bàng quang tng
sinh, thành bàng quang dày, bàng quang tng cng co bóp. Bàng quang
tip tc tng co bóp nên c có ch dày lên thành ct, có ch c bàng quang
yu giãn thành túi tha gi, xut hin lng nc tiu tn d trong bàng
quang trên 100 mL. S
 c gng ca bàng quang ti mt mc nht đnh s
chuyn sang giai đon mt bù: tn cùng thn kinh  c gim, các si c
bàng quang bin đi thành các si to keo, thành bàng quang giãn mng
mt trng lc, nc tiu trào ngc lên niu qun và thn, suy thn (trào
ngc th phát).
 Si niu qun và thn, trc tip gây  niu trên thn và ni
u qun, sau đó 
niu tng dn nên làm cng giãn và chèn ép nhu mô thn dn đn tình trng
suy gim chc nng thn, dn mt hoàn toàn chc nng thn nu không
đc x trí kp thi.
 Si gây nhim khun niu: nh viêm b thn, viêm khe thn. Tình trng
nhim khun kt hp vi  niu gây thn  m, hoc h m
thn. Nng hn
có th gây ra nhim khun huyt.
 Si gây tình trng viêm khe thn mn tính kéo dài dn đn tình trng x teo
thn, huyt áp cao.

thn. (Trn Vn Hinh, 2013)
1.8.1.3. Ni soi ly si
ây là phng pháp ni soi qua phúc mc hay sau phúc mc ly si niu qun
hay thn. Khi mi trin khai, các phu thut viên u tiên đi trong phúc mc, nhng
KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH: LÊ TH YN NHI 15

gn đây chuyn dn sang đng sau phúc mc vì nó thun tin cho các tng sau
phúc mc hn. (Trn Vn Hinh, 2013)
1.8.1.4. Ly si qua da
Phng pháp này thng áp dng cho các trng hp si b và đài thn, ít khi
áp dng cho si  gn niu qun gn sát vi b thn. Phng pháp này u tiên cho
trng hp si phc tp, có kt hp vi d dng đ
ng niu nh hp c đài hay hp
khúc ni b thn niu qun. Ly si qua da có nguy c chy máu và nhim khun
niu. (Trn Vn Hinh, 2013)
1.8.2. Phu thut ly si
T nm 1980, phu thut si tit niu b thu hp ch đnh mt cách đáng k,
hin nay ti các nc phát trin, phu thut ch còn áp dng cho khong 5% s các
trng hp si tit niu, đó là trng hp không có ch đnh cho các phng pháp ít
sang chn nh: si quá to, si quá rn, hay nhng trng hp tht bi sau khi s
dng các phng pháp ít sang ch
n. Trái li,  Vit Nam phu thut điu tr si tit
niu vn còn ph bin mà nguyên nhân chính là ngi bnh đn bnh vin mun
vi nhiu bin chng nng n. (Trn Vn Hinh, 2013)
1.8.3. iu tr ni khoa
1.8.3.1. iu tr ni khoa tng si
iu tr si tit niu bng điu tr ni khoa tng si đc áp dng cho nhng
trng hp: si nh có đng kính di 7 mm, si có hình thuôn, nhn; si cha
gây bin chng; si còn có nhiu kh nng di chuyn và tng ra ngoài theo đng

khun, đc trn ln theo t l 1:1:4:4. Bnh nhân đc s dng
1 gói (4 g) ch phm mi ngày, sau mt tháng oxalat trong nc tiu gim 19%.
Sau 2 tháng vi 2 liu mi ngày, oxalat trong nc tiu gim 24%. (Lieske, 2005)
C ch phân hy oxalat ca vi khun
C ch phân hy oxalat ca vi khun

Phn ng (2) là tng hp ca phn ng (3), (4), (5)

KHÓA LUN TT NGHIP TNG QUAN TÀI LIU
SVTH: LÊ TH YN NHI 17

1.9. MT S NGHIÊN CU V VI KHUN CÓ KH NNG
PHÂN GII MUI CAnxI OXALT
Bhat và Barber (1947) mô t quá trình phân lp và đc đim ca vi khun
Vibrio oxaliticus, có kh nng phân gii oxalae. Vibrio oxaliticus đc phân lp t
mu đt vn và đc nuôi cy trong môi trng khoáng có b sung oxalat, trong
điu kin hiu khí  28
o
C. Trong vòng 24 gi môi trng tr nên đc và pH tng
lên 8,4, chun đ permanganat cho thy rng hn 85% oxalat đã b phân hy. Trên
môi trng thch b sung mt lng nh dung dch canxi clorua vô trùng
2 mL CaCl
2
(M / 10 ) vào 100 mL môi trng, dn đn hình thành kt ta hi đc.
Trên môi trng thch này, vi khun có kh nng phân gii oxalat, trong vài ngày 
hình thành nhng vòng trong, là kt qu ca vic phân hy mui canxi oxalat. (Bhat
và cs, 1947). Vibrio oxaliticus: phy khun nh đin hình, kích thc trung bình:
0,4 x 1,3 µm, có roi  mt cc duy nht, không có nang hoc bào t, gram âm,
không sinh sc t. Khun lc nh li ti và tng trng chm trên môi trng thch.
Ngun carbon s dng: oxalat, formate, acetate.

cng nh rut già ca ngi và đng vt khác. O. formigenes là trc khun gram
âm, k khí bt buc, oxalat là ngun carbon duy nht.
Kodama và cs (2002) mô t nghiên cu c bn v xác đnh và phát hin vi
khun O. formigenes, có kh nng phân hy oxalat trong mu phân ngi bng k
thut PCR. B
ng phng pháp da vào gen 16sRNA, tác gi đã xác đnh đc s
hin din ca O. formigenes trong phân ngi.
Murphy và cs (2008) nghiên cu kh nng phân hy oxalat ca các loài vi
khun Lactobacillus và Bifidobacteria đc phân lp t đng tiêu hóa ca chó,
mèo. Kt qu có 11/18 Lactobacillus có kh nng phân gii oxalat và không có loài
nào trong 13 loài Bifidobateria phân lp đc có kh nng phân gii oxalat.
Sasikumar và cs (2013) nghiên cu s dng gen tái t hp ca vi khun
Lactobacillus plantarum WCFS1 mã hóa cho enzym oxalat decarboxylase (OxdC)
có kh
nng phân gii oxalat. Chng tái t hp cho thy gim đn 50% oxalat trong
môi trng có cha 10 mM oxalat.