Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI
I,/ Tên dự án dự án:
VẬN DỤNG KIẾN THỨC TOÁN HỌC, VẬT LÝ, HÓA HỌC, GDCD,
SINH HỌC ĐỂ TÌM HIỂU VỀ RƯỢU ETYLIC.
II./ Mục tiêu dạy học:
1.Kiến thức
- Dùng kiến thức thực tế liên quan để giới thiệu về ancol etylic (giới thiệu thêm
cách gọi khác của rượu etylic là ancol etylic để thống nhất với cách gọi ở THPT)
- Vận dụng kiến thức của các môn học để tìm hiểu về rượu etylic.
+ Vận dụng những kiến thức Vật lý để tìm hiểu về tính chất vật lí của rượu
etylic. (Trạng thái , màu sắc, mùi vị, tính tan, khối lượng riêng, nhiệt độ sôi.
Khái niệm độ rượu và bài tập về độ rượu có sử dụng công thức tính khối lượng
riêng của chất).
+ Vận dụng những kiến thức Vật lý và Hóa học để tìm hiểu về cấu tạo phân
tử rượu etylic.( Công thức phân tử, công thức cấu tạo, đặc điểm cấu tạo).
+ Vận dụng kiến thức Hóa học để tìm hiểu về tính chất hóa học, ứng dụng và
sản xuất rượu etylic.
+ Vận dụng kiến thức Sinh học tìm hiểu tác dụng của rượu etylic lên hệ thần
kinh và công nghệ lên men để sản xuất rượu etylic từ một số nguyên liệu như
tinh bột, đường, xen lulozơ …
+ Vận dụng kiến thức Toán học để giải bài tập định lượng theo PTHH.
- Qua việc vận dụng những kiến thức liên môn trong dự án, học sinh có được
những hiểu biết cơ bản về tính chất, cấu tạo , ứng dụng và cách thức sản xuất
rượu etylic để vận dụng vào thực tế cuộc sống như thế nào cho phù hợp và đem
lại hiệu quả tốt nhất.
2.Kĩ năng
- Có kỹ năng thu thập thông tin, vận dụng kiến thức hiều môn học để giải
quyết các vấn đề thực tế gặp phải hàng ngày
- Cho học sinh tự lắp mô hình kích thích phát triển và tư duy khoa học.
- Học sinh có được những kiến thức để vận dụng vào cuộc sống hàng ngày. Đó
là nâng cao ý thức chấp hành luật pháp của bản thân và cộng đồng.
- Biết cách sơ cứu giúp đỡ bạn bè, những người thân khi gặp chấn thương nhẹ
trong sinh hoạt hàng ngày.
- Bước đầu có kỹ năng trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp góp phần phát triển
kinh tế gia đình( sản xuất rượu etylic thủ công)
- Rèn luyện các kỷ năng sống có trách nhiệm trong cộng đồng.
2
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
V. Thiết bị dạy học, học liệu
1. Thiết bị, đồ dùng dạy học:
a. Dụng cụ: + 1 cốc thủy tinh 250ml, 1 cốc thủy tinh 100ml.
+ 1 ống đong 200ml (có độ chia nhỏ nhất 5ml).
+ 1 hộp mô hình phân tử dạng rỗng.
+ 1 hộp mô hình phân tử dạng đặc.
+ Chén sứ, ống lấy hóa chất, máy lửa.
+ 1 chậu thủy tinh miệng rộng.
+ 1 đũa thủy tinh
+ Tranh vẽ những ứng dụng quan trọng của rượu etylic
b. Hóa chất: Rượu etylic, Natri kim loại, nước, axit axetic, tinh bột, men rượu.
Cồn 75
0,
băng cá nhân.ben zen, iot.
2. Học liệu sử dụng trong dạy học
- Hóa học 9, nhà xuất bản giáo dục
- Sinh học 8, Nhà xuất bản Giáo dục,
- Hóa học cơ bản và nâng cao lớp 9
- Vật lý 6 (đong thể tích chất lỏng), sách giáo viên vật lý 8(cấu tạo nguyên tử,
phân tử)
Hoạt động 1: Vận dụng kiến thức vật
lý để tìm hiểu tính chất vật lý của
rượu etylic:
Yêu cầu học sinh quan sát lọ đựng rượu
etylic và nhận xét về trạng thái, màu sắc
của rượu ety lic.
I./ Tính chất vật lý
5
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
- 1 HS làm thí nghiệm hòa tan rượu
etylic vào nước và yêu cầu HS cả lớp
quan sát, nhận xét độ tan của rượu trong
nước.
GV yêu cầu HS rút ra những tính chất
vật lý của rượu etylic.
-Rượu etylic là chất lỏng, không
màu, sôi ở 78,3
0
C, nhẹ hơn nước,
tan vô hạn trong nước, hòa tan được
nhiều chất.
6
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
GV gọi 1 HS đọc khái niệm về độ rượu
và GV giải thích.
Rượu 45
0
cho biết điều gì?
0
từ 500 ml rượu 45
0
ở trên?
Bài giải
Trong 200ml dd rượu có 50 ml
rượu etylic
Vậy 100 ml dd rượu có x ml rượu
etylic.
100*50
25
200
x ml= =
Vậy độ rượu là 25
0.
Độ rượu =
Bài làm:
500*45
. 225
100
225*100
. 750 0,75
30
hh
aVruou ml
bV ml lit
= =
= = =
Hoạt động 2: Vận dụng kiến thức vật
lý và hóa học để tìm hiểu cấu tạo
OH
Trong phân tử rượu etylic có một
nguyên tử H không liên kết với
nguyên tử C mà liên kết với nguyên
tử O, tạo ra nhóm –OH. Chính
nhóm này làm cho rượu có tính
chất đặc trưng.
Hoạt động 3: Vận dụng kiến thức hóa
học để tìm hiểu tính chất hóa học của
rượu etylic
-GV tiến hành thí nghiệm đốt cháy rượu
etylic.
III./ Tính chất hóa học
1. Rượu etylic có cháy không?
9
Dạng
đặc
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
+ Nhỏ vài giọt rượu etylic vào chén sứ
rồi đốt.
- HS quan sát và nhận xét hiện tượng.
( Rượu etylic cháy với ngọn lửa màu
xanh, tỏa nhiều nhiệt)
- HS viết PTHH
GV tiến hành thí nghiệm:
+ Cho mẫu natri vào cốc (1) đựng rượu
etylic và cốc(2) đựng nước.
- Rượu etylic tác dụng mạnh với
oxi khi đốt nóng.
- Nhận xét: Rượu etylic t/d được với Na,
giải phóng khí đó là khí H
2
; Na p/ư với
rượu ko mãnh liệt bằng p/ư với nước )
Lưu ý: C
2
H
5
OH có 6 nguyên tử H nhưng
chỉ có nguyên t H trong nhóm
−
OH (H
linh động ) mới có khả năng được thay
thế bởi Na
2CH
3
- CH
2
– OH + 2Na 2CH
3
-
CH
2
– ONa + H
2
(Natri etylat)
Thu gọn:
2 C
- Cồn(Rượu)làm giãn các mạch máu, đặc biệt là các mạch máu bên ngoài. Từ
đó mà người ta có cảm giác ấm khi uống các loại thức uống có cồn. Khi đó
việc điều chỉnh nhiệt lượng tự nhiên của cơ thể không còn hiệu lực nữa. Đồng
thời cồn lại có tác dụng gây mê vì thế mà giá lạnh không còn cảm nhận được.
Do đó uống cồn trong mùa đông có thể dẩn đến lạnh cóng cho đến chết.
12
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
- Ngay khi chỉ uống một lượng vừa phải (0,2 phần ngàn (0,2 ‰) cồn trong
máu, tương đương với 0,3 l bia hoặc 100 ml rượu vang), tùy theo cân nặng và
cấu tạo của cơ thể, cồn đã có tác động đến hệ thống thần kinh và đặc biệt là
lên não: góc nhìn bị thu hẹp lại và thời gian phản ứng chậm đi. Các nhà nghiên
cứu của Đại học Stockholm đã tìm thấy rằng uống 50 g cồn hằng ngày sẽ để
lại tác hại vĩnh viễn. Ước lượng vào khoảng 100.000 tế bào não sẽ bị giết chết
khi uống một ly bia. Trong một cơn say rượu con số tế bào não chết đi có thể
lên đến 10.000.000.
- Người mẹ uống rượu trong thời gian mang thai dễ sinh ra các đứa trẻ có
khuyết tật về trí tuệ.
- Tác động lớn nhất của các thức uống có cồn là các tác động lên hệ thần kinh.
Với khối lượng từ trên 250 đến 500 ml thức uống có cồn, tùy theo tỷ lệ độ cồn
có trong thức uống, có thể gây các trạng thái như sau:
• Mức độ nhẹ (dưới 20% alcol với khối lượng tùy theo trọng lượng và
trạng thái cơ thể): Chất cồn trọng thức uống có thể gây trạng thái bay bổng.
Khi đó, người có trạng thái này không thể xác định được nhu cầu của chính
mình, không thể biết mình cần gì và không cần gì. Thông thường, người ta
vẫn gọi đây là trạng thái "ngà ngà say".
• Mức độ trung bình (từ 20% đến dưới 45% alcol với khối lượng tùy theo
trọng lượng và trạng thái cơ thể): Chất cồn tác động đến các vùng sâu của
hệ thần kinh, gây trạng thái trì trệ ở toàn bộ các thùy quan trọng điều khiển
các giác quan của não. Ở trạng thái "ngất ngây" này, con người mất khả
protein trên bề mặt của vi khuẩn đông tụ nhanh tạo ra lớp màng ngăn không
cho cồn thấm sâu vào bên trong, làm giảm tác dụng diệt khuẩn. Ở nồng độ
thấp, khả năng làm đông tụ protein giảm, vì vậy hiệu quả sát trùng kém. Thực
nghiệm cho thấy cồn 750 có tác dụng sát trùng mạnh nhất.
* Học sinh có thể vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết một số
tình huống gặp phải trong thực tế cuộc sống, biết cách sơ cứu khi bị sát
thương.
15
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
Hoạt động 6: Vận dụng kiến thức sinh
học và công nghệ tìm hiểu quá trình
lên men
Trong thực tế em thấy người dân điều
chế rượu để uống bằng cách nào ?
1. Qui trình sản xuất rượu gạo
Gạo Nấu chín để nguội rắc men
lên men chưng cất rượu etylic.
V./ Điều chế
Tinh bột hoặc đường
lên men
Rượu
etylic
Hoặc trong công nghiệp
C
2
H
4
+ H
2
o
C)
chuẩn bị cho việc trộn bánh men rượu.
Nếu cho men vào lúc nhiệt độ cơm cao
sẽ làm bánh men rất khó hoạt động hoặc
có thể gây chết men.
- Bánh men rượu được trộn vào bằng
cách bóp nhỏ, rắc đều lên bề mặt lớp
cơm với tỷ lệ thích hợp tùy theo hướng
dẫn trên từng loại men. Sau đó cho tất
17
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
cả vào khạp lớn, đậy nắp để bắt đầu quá
trình lên men rượu.
Lên men: Lên men rượu là một quá
trình lên men yếm khí (không có mặt
của oxy) diễn ra rất phức tạp, bao gồm
các quá trình sinh hóa học và các quá
trình vi sinh vật. Quá trình lên men diễn
ra ở nhiệt độ thường, trong thời gian này
có 3 quá trình diễn ra song song với
những mức độ khác nhau.
Trước tiên là quá trình tăng sinh khối
nấm men. Quá trình đường hóa có sự
phân cắt tinh bột thành đường nhờ men
amylase và glucoamylase của nấm mốc
có sẵn trong bánh men rượu. Đường vừa
tạo ra trở thành thức ăn để nấm men
thực hiện quá trình lên men rượu. Quá
o
C, còn nước là 100
o
C. Khi
chưng cất, rượu được tách ra khỏi nước
nhờ nhiệt độ bốc hơi thấp hơn nước.
Quá trình chưng cất được tiến hành
bằng cách đun sôi hỗn hợp lên men, hơi
bay lên được dẫn qua ống dẫn và được
làm lạnh bằng cách cho ống dẫn đi qua
bồn nước để ngưng tụ rượu bên trong
lòng ống. Dung dịch rượu thu được
trong suốt, có mùi thơm đặc trưng và
nồng độ rượu sẽ giảm dần theo thời gian
chưng cất. Thông thường từ 15 kg gạo
sẽ thu được khoảng 10 – 15 lít
rượu. ( Tùy sở thích của người uống mà
ta có thể tiến hành pha trộn các loại
rượu thu được ở các khoảng thời gian
chưng cất khác nhau để tạo ra rượu có
nồng độ khác nhau.)
* Ngoài gạo ta có thể dùng các nguyên
liệu khác như: Nếp, ngô, Mía, sắn….để
tạo ra các loại rượu với các hương vị
khác nhau.
Thành rượu
2. Phương pháp dạy học:
Sử dụng một số phương pháp dạy học chủ yếu sau:
- Phương pháp vấn đáp - thuyết trình.
- Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ hoàn thành công việc.
0
D. 40
0
Câu 3: Trong các chất sau, chất nào tác dụng được với natri?
A. CH
3
- CH
3
B. C
6
H
6
C. C
2
H
5
OH D. CH
3
-O
– CH
3
.
Câu 4: Để phân biệt rượu etylic với benzen người ta dùng chất nào sau đây?
A. Zn B. Fe C. Cu D. Na
Câu 5: Ghép các thông tin cột A với cột B sao cho phù hợp:
A B Ghép
1. C
2
H
6
2
b. Phản ứng cháy
3. C
2
H
4
+ H
2
O
axit
→
C
2
H
5
OH c. Phản ứng cộng
Câu 6: Rượu etylic phản ứng được với Na vì:
A. trong phân tử có nguyên tử oxi.
B. trong phân tử có nguyên tử H và nguyên tử O.
C. trong phân tử có nguyên tử C, H, O.
D. trong phân tử có nhóm – OH.
Câu 7: Muốn pha 10 lít rượu chanh 40
0
cần bao nhiêu lít rượu etylic nguyên
chất?
Câu 8: Cho 10 ml rượu 90
0
tác dụng với natri dư. Biết hiệu suất phản ứng đạt
90%.
là:
Khối lượng rượu thực tế tham gia phản ứng là:
M
R
= 7,2 *90% =6,48 gam
b. 2C
2
H
5
OH + 2Na 2C
2
H
5
ONa + H
2
92 g 136g
6,48 g 9,58 g.
1,0 đ
1,0 đ
0,5 đ
1,5đ
* Một số câu hỏi kiểm tra tình huống:
+ Trong thực tế cuộc sống hằng ngày khi em thấy ba, mẹ hoặc những người thân
uống rượu say thì em có thể dùng biện pháp nào để giải rượu. ( Pha nước chanh
nóng, uống thuốc giải rượu, …)
+ Khi bị đứt tay, chân, trầy xước gây chảy máu thì em đã làm như thế nào?
22
10*90
9
100
Vận dụng kiến thức các môn học: Toán học, Vật lí, Hóa học, GDCD, Sinh học để tìm hiểu về
chủ đề: RƯỢU ETYLIC.
Tiến hành kiểm tra trên 31 em.
Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm < 5
7 = 22,58% 9 = 29,03% 15 = 48,39% 0 = 0%
25